Cóh bh’rợ Festival c’cir Quảng Nam g’lúh 6-2017, tợơ t’ngay 11-13/6, đhị chr’hoong da ding k’coong Tây Giang ta bhrợ têng apêê bh’rợ pa cắh h’niêng pa đhâng x’nur lâng giao lưu văn hoá zập acoon cóh Việt Nam lâng c’lâng xa nay “Hương sắc vùng cao Quảng Nam”. Nâu đoo nắc bêl đoọng déh hơnh, pa tệêt pa dưr lâng bhrợ têng văn hoá đoọng zư lêy lâng pa dưr c’cir văn hoá ty đanh, zư lêy lâng pa dưr apêê j’niêng cr’bưn, apêê nghệ thuật ty đanh, ba boóch, tân tung da dặ âng zập acoon cóh cóh zập k’bhúh ma nuýh acoon cóh Việt Nam…T’ngay bhiệc bhan k’rong lấh 600 nghệ nhân, diễn viên âng 18 acoon cóh vêy x’nur chr’nắp lalay đhị 14 tỉnh, thành phố cóh prang k’tiếc k’ruung. Đhị vel ty đanh Cơ Tu, chr’hoong Tây Giang nắc đhi ta bhrợ têng pazêng apêê bh’rợ ặt cóh t’nooi bh’rợ nâu.

          Tợơ tỉnh Bình Phước cha ngai bh’dắh, đhanuôr acoon cóh S’Tiêng đơơng tước đhanuôr Tây Giang lâng t’mooi lêy pazêng pr’ặt bh’rợ hơnh déh ha roo t’mêê đắh râu pa cắh n’đhâng x’nur. Cung cơnh apêê acoon cóh ađhi noo lơơng vêy j’niêng n’đhâng x’nur, ma nuýh S’Tiêng moon, x’nur nắc a ngọon pa tệêt a bhô dang lâng acoon ma nuýh. Lâng nâu đoo nắc g’lúh tr’nợơp đhanuôr S’Tiêng tước lâng Quảng Nam, lâng đhanuôr Cơ Tu. Nghệ nhân Điểu Bé xay moon:

          “Azi bhui har pa bhlầng lâng vinh dự bêl bơơn pa cắh chr’nắp văn hoá liêm pr’hay cóh bhiệc bhan cha ha roo t’mêê âng ma nuýh S’Tiêng tước lâng ma nuýh lêy. Nắc đoo j’niêng pa đhâng x’nur. X’nur chr’nắp bhlầng cóh pr’ặt tr’mông âng đhanuuôr Stiêng. Nắc a ngọon pa tệêt a bhô dang lâng acoon ma nuýh. Rơơm đương nắc a zi choom ting chroi k’rong pa liêm cóh g’lúh bhiệc bhan nâu.”

          X’nưl gr’roóh t’pấh lâng x’nưl nhạc, x’nưl pr’hát nắc dưr r’rộ r’răm t’bil lơi pleng k’tiếc la ngúa la bam âng pazêng g’lúh boo ha bu cóh da ding k’coong Tây Giang. Festival c’cir Quảng Nam g’lúh VI c’moo 2017 lâng pazêng bh’rợ văn hoá nghệ thuật liêm chr’nắp ta bhrợ têng đhị chr’hoong Tây Giang nắc ơy dưr váih t’ngay bhiệc bhan âng đhanuôr acoon cóh Cơ Tu moon lalay lâng 18 acoon cóh moon za zưm ting pấh pa cắh blo tợơ apêê tỉnh, thành cóh prang k’tiếc k’ruung moon za zưm. Nâu đoo nắc bêl đoọng apêê đhanuôr acoon cóh, apêê nghệ nhân, diễn viên giao lưu lâng pa cắh văn hoá âng acoon cóh đay. A moÓ Hồ Thị Tư, acoon cóh Pa Cô blo tợơ chr’hoong A Lưới tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl:

          “Nâu đoo nắc g’lúh tr’nơợp ta bhrợ têng bhiệc bhan x’nur, nắc muy vinh hạnh ga mắc bhlầng. nâu đoo nắc bêl đoọng đhanuôr Pa Cô moon lalay lâng apêê acoon cóh A Lưới moon za zưm bơơn pa cắh pazêng chr’nắp laliêm âng đay, bơơn pa zưm ặt đh’rứah lâng zập acoon cóh Việt Nam. Zập acoon cóh vêy muy chr’nắp lalay lâng Pa Cô  Alưới cung vêy chr’nắp lalay.”

          Tợơ thành phố Đà Nẵng đấc ooy da ding k’coong Tây Giang đoọng bơơn lêy lâng chếêc năl chr’nắp văn hoá zập acoon cóh Việt Nam, pr’zợc Cát Tiên, 31 cmoo xay moon:

          “Acu lêy pr’ặt văn hoá đhị đâu pr’hay bhlầng. A cu ơy lướt bấc đhị, ha dợ g’lúh nâu nắc lêy bhrợ têng muy bh’rợ văn hoá ga mắc, k’rong zập k’bhúh acoon cóh. Chr’nắp bhlầng, tợơ đâu nắc bơơn lêy râu lalay lâng chr’nắp laliêm âng zập acoon cóh lâng pa cắh pr’ặt tr’nợt âng acoon cóh nắc đoo.”

          Bêl đâu, đhị chr’hoong Tây Giang dzợ ta bhrợ têng apêê bh’rợ cơnh: Giao lưu văn hoá zập acoon cóh; Triển lãm, pa cắh hình ảnh, pr’đươi tr’haanh chr’nắp bhlầng âng zập acoon cóh Việt Nam; Pa cắh zập râu loại hình nghệ thuật truyền thống ba boóch, tân tung da dặ, tâm goong n’toong chiing, tr’cọ x’nưl ty đanh, apêê chr’ớh lang ahay âng zập acoon cóh… Chr’nắp bhlầng, không gian pa cắh lấh 200 hình ảnh, 150 pr’đươi, c’cir âng zập acoon cóh nắc đhị k’rong pazêng chr’nắp văn hoá tiêu biểu âng zập acoon cóh apêê zr’lụ cóh prang k’tiếc k’ruung. Bấc ơl đhanuôr tợơ apêê chr’hoong da ding k’coong k’noong k’tiếc âng chr’hoong Tây Giang lâng t’mooi ơy bơơn ặt đh’rứah cóh bhiệc bhan lâng bơơn lêy năl apêê chr’nắp văn hoá ty đanh âng zập k’bhúh acoon cóh Việt Nam. Nghệ nhân Cơ Tu Cờ Lâu Nâm, acoon cóh Cơ Tu xay moon, hân đhơ t’coóh đhưr nắc acu cung t’bhlâng bhrợ têng moon pachoom đoọng zâp apêê k’coon cha’châu lêy boọc bhrợ cha’nur âng ma nuýh CơTu lâng đh’rứah đoọng lêy n’toong chiing cha’gâr, múa tân tung da dặ lâng apêê acoon cha châu:

          Pazêng chr’nắp liêm âng acoon cóh Cơ Tu bơơn pa căh đhị j’niêng pa đhâng x’nur. Tợơ k’coóch b’bọoc, t’taanh, ba boóch, tân tung da dặ, xa nập… nắc bơơn pa cắh đhị j’niêng pa đhâng x’nur. Đhị đâu, zập ngai nắc năl tước  bấc chr’nắp laliêm cóh j’niêng cr’bưn cung cơnh pr’ặt tr’mông zập t’ngay âng ma nuýh Cơ Tu. C’la cu nắc bhui har lâng cắh năl tước t’ngay đâu nắc vêy cơnh đâu. Tợơ zập râu k’đháp k’ra nắc văn hoá âng hêê cung bơơn ta zư lêy.”

          Pa căn Nguyễn Thị Hải Nhung, Vụ trưởng Vụ Văn hoá acoon cóh- Bộ Văn hoá Thể thao lâng Du lịch xay moon, t’ngay bhiệc bhan pa cắh x’nur nắc ơy pa dưr c’rơ trách nhiệm cóh bhiệc zư lêy lâng pa dưr chr’nắp c’cir văn hoá âng zập acoon cóh. Đh’rứah, nâu đoo nắc bêl đoọng ha tỉnh Quảng Nam lâng apêê tỉnh, thành phố pa cắh pr’đợơ du kịch tợơ râu chr’nắp văn hoá, râu laliêm cóh xa nập, j’niêng cr’bưn, ặt tớt, văn hoá ty đanh âng đhanuôr zập acoon cóh:

          “Lâng t’ngay bhiệc bhan pa cắh x’nur, apêê nghệ nhân pa cắh, pa dưr bhrợ pazêng n’jiêng cr’bưn chr’nắp bhlầng, tợơ đếêc nắc pa cắh pr’ặt tr’mông vêy a bhô dang, đắh pr’ặt tr’mông k’bhộ ngăn âng đhanuôr zập acoon cóh. Nâu đoo nắc cung bêl đoọng déh hơnh, xay pa cắh pazêng chr’nắp văn hoá âng đhanuôr acoon cóh lâng pr’zợc cóh bha lang k’tiếc đoọng t’bhlầng giao lưu, pa dưr kinh tế văn hoá, xã hội, bhrợ t’váih pr’đợơ pa dưr văn hoá tinh thần đoọng ha đhanuôr”./.

Lễ hội trình diễn cây nêu

– nơi hội tụ nét văn hoá đặc sắc của các dân tộc thiểu số

 A LĂNG LỢI- KIM THU

            Trong khuôn khổ Festival Di sản Quảng Nam lần thứ VI- 2017, từ ngày 11 đên 13/6, tại huyện miền núi Tây Giang diễn ra hoạt động trình diễn nghi thức dựng cây Nêu và giao văn hoá các dân tộc Việt Nam với chủ đề “Hương sắc vùng cao Quảng Nam”. Đây là dịp tôn vinh, tăng cường kế thừa và thực hành văn hóa nhằm bảo tồn và phát huy di sản văn hóa truyền thống, giữ gìn và phát huy các nghi lễ, tín ngưỡng, các loại hình nghệ thuật truyền thống, dân ca, dân vũ, dân nhạc các dân tộc thiểu số trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam… Ngày hội quy tụ hơn 600 nghệ nhân, diễn viên của 18 dân tộc thiểu số có cây Nêu đặc trưng ở 14 tỉnh, thành phố trong cả nước. Không gian làng truyền thống dân tộc Cơ Tu huyện Tây Giang là nơi tổ chức hầu hết các hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện này.

             Từ tỉnh Bình Phước xa xôi, bà con dân tộc S’tiêng mang đến cho người dân Tây Giang và du khách không khí lễ hội mừng lúa mới qua phần trình diễn nghi thức dựng cây nêu. Cũng nhưng bao dân tộc anh em khác có tục dựng nêu, người S’tiêng quan niệm rằng, cây nêu là sợi dây tâm linh kết nối con người với đấng thần linh. Và đây là lần đầu tiên bà con S’tiêng đến với Quảng Nam, với đồng bào Cơ Tu. Nghệ nhân Điểu Bé bộc bạch:

           Chúng tôi rất vui và vinh dự khi được trình diễn nét văn hoá độc đáo trong lễ hội ăn mừng lúa mới của người S’tiêng đến mọi người xem. Đó là nghi thức dựng cây nêu. Cây nêu rất quan trọng trong đời sống của đồng bào Stiêng. Đó là sợi dây tâm linh để kết nối giữa con người với thần linh. Hy vọng rằng chúng tôi có thể góp phần tô thêm màu sắc trong dịp lễ hội này.

           Tiếng reo hò, cổ vũ cùng tiếng nhạc, tiếng hát đã xua tan không khí âm u của những cơn mưa chiều nơi núi rừng Tây Giang. Festival di sản Quảng Nam lần thứ VI năm 2017 với những hoạt động văn hoá nghệ thuật đặc sắc diễn ra ở huyện Tây Giang đã thực sự trở thành ngày hội của đồng bào dân tộc Cơ Tu nói riêng và 18 dân tộc thiểu số tham dự trình diễn đến từ các tỉnh, thành trên cả nước nói chung. Đây là dịp để các cộng đồng dân tộc, các nghệ nhân, diễn viên giao lưu học học và truyền bá văn hoá của dân tộc mình. Chị Hồ Thị Tư, dân tộc Pa Cô đến từ huyện A Lưới tỉnh Thừa Thiên Huế cho hay:

          Phải nói là lần đâu tiên tổ chức lễ hội cây nêu, đây là một niềm vinh hạnh rất lớn. Đây là một cơ hội để bà con đồng bào Pa Cô nói riêng và các dân tộc thiểu số Alưới nói chung được giới thiệu những nét đặc sắc của mình, được chung vui với các dân tộc thiểu số Việt Nam. Mỗi dân tộc có một nét độc đáo riêng và Pa Cô Alưới cũng có nét độc đáo riêng.

             Từ thành phố Đà Nẵng lên miền núi Tây Giang để chiêm ngưỡng và tìm hiểu nét văn hoá các dân tộc thiểu số Việt Nam, bạn Cát Tiên, 31 tuổi chia sẻ:

           Mình thấy không gian văn hoá ở đây rất là hay, độc đáo. Mình cũng đi nhiều nơi, nhưng  đợt này lên đây thấy tổ chức chương trình văn hoá rất quy mô, tập trung quy tụ được nhiều dân tộc. Đặc biệt, qua đây nhận thấy được sự khác biệt và nét độc đáo của từng dân tộc và bộc lộ luôn tính cách của dân tộc đó.

          Dịp này, tại huyện Tây Giang còn diễn ra các hoạt động như: Giao lưu văn hoá các dân tộc thiểu số; Triễn lãm, trưng bày hình ảnh, hiện vật tiêu biểu của các dân tộc thiểu số Việt Nam; Trình diễn các loại  hình nghệ thuật truyền thống dân ca, dân vũ, dân nhạc, diễn tấu cồng chiêng,  nhạc cụ truyền thống, trò chơi dân gian của các dân tộc thiểu số...Đặc biệt, không gian trưng bày hơn 200 hình ảnh, 150 hiện vật, sản vật của các dân tộc thiểu số là nơi hội tụ những giá trị văn hoá tiêu biểu của các dân tộc thiểu số khắp các vùng miền trong cả nước. Đông đảo người dân từ các huyện vùng cao biên giới của huyện Tây Giang và du khách đã được hoà mình vào không khí lễ hội và thưởng thức những nét văn hoá tryền thống đặc sắc của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Nghệ nhân Cơ Lâu Nâm, dân tộc Cơ Tu chia sẻ, mặc dù tuổi cao, sức yếu, ông vẫn cố gắng hướng dẫn, bày dạy và tham gia chạm trổ, đẽo khắc theo đúng cây nêu của người Cơ Tu và cùng nhau đánh trống, tập múa với các con cháu một cách rất say sưa:

         Tất cả các nét độc đáo của dân tộc Cơ Tu được thể hiện trong nghi thức dựng cây nêu. Từ điêu khắc, đan lát, dân ca, dân vũ, trang phục... sẽ được giới thiệu trong buổi trình diễn nghi thức dựng cây nêu. Tại đây mọi người sẽ nhận biết được rất nhiều nét đẹp trong phong tục cũng như đời sống sinh hoạt hàng ngày của đồng bào Cơ Tu. Bản thân tôi rất vui và chưa bao giờ ngờ tới ngày hôm nay. Qua bao thăng trầm văn hoá của mình vẫn được gìn giữ.

           Bà Nguyễn Thị Hải Nhung, Vụ trưởng Vụ Văn hóa dân tộc- Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch nhận định, Ngày hội trình diễn cây nêu đã khơi dậy ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn và phát huy giá trị di sản văn hóa của các dân tộc. Đồng thời, đây là dịp để tỉnh Quảng Nam và các tỉnh, thành phố quảng bá tiềm năng du lịch thông qua bản sắc văn hóa, nét đẹp trong trang phục, nghi lễ, tín ngưỡng, sinh hoạt văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số:

           Với ngày hội trình diễn cây nêu, các nghệ nhân trình diễn, tái hiện những nghi thức đặc sắc nhất, qua đó thể hiện cuộc sống tâm linh, về một cuộc sống ấm no hạnh phúc của đồng bào các dân tộc. Đây cũng là dịp để tôn vinh, quảng bá, giới thiệu những giá trị di sản văn hoá đặc sắc của đồng bào dân tộc với bạn bè trong nước và quốc tế nhằm thúc đẩy giao lưu, phát triển kinh tế văn hoá xã hội, tạo động lực phát triển văn hoá tinh thần cho bà con nhân dân./.