Nhị Hà nắc chr’val da ding k’coong dzợ bấc rau zr’nắh k’đháp âng chr’hoong Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận. Cóh pazêng c’moo đăn đâu, đhanuôr ơy k’rong bhrợ, xăl đợ t’nơơm chr’nóh ting c’lâng xa nay bh’rợ hàng hoá lâng bhrợ têng bấc bh’rợ kinh tế liêm choom. Liêm choom bhlâng nắc bh’rợ pa dưr kinh tế bhươn chô đơơng rau liêm choom bấc pa bhlâng ha đhanuôr chr’val da ding k’coong n’nâu.

    Xang bêl lướt lêy bhươn t’nơơm pay cha p’lêê cóh muy bơr vel đong, c’moo 2013, t’coóh Nguyễn Kim Anh ắt cóh chr’val Nhị Hà, chr’hoong Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận ơy k’rong zên đoọng pa dưr kinh tế bhưon. Lâng 1 hecta k’tiếc ha rêê, t’coóh Kim Anh ơy chóh lêy 20 t’nơơm màng cầu hêê. Đươi vêy t’bhlâng bhrợ têng lâng đươi dua rau liêm choom âng khoa học kỹ thuật nắc t’nơơm chr’nóh âng đoo dưr váih liêm. Bơơn lêy rau liêm choom, t’coóh Kim Anh bhrợ t’bhứah đhăm chóh lâng chóh p’xoọng 30 t’nơơm, tước nâu cơy, t’nơơm nắc ơy váih p’lêê. T’coóh Nguyễn Kim Anh prá: Tơợ 50 t’nơơm mãng cầu hêê n’nâu, zập c’moo pr’loọng đong đoo vêy thu nhập lấh 100 ức đồng. “Cóh zr’lụ n’nâu bhrợ cắh lấh liêm choom, ha dzợ lâng t’nơơm mãng cầu nắc liêm choom bhlâng. T’nơơm mãng cầu 1 c’moo bơr hân noo, thu nhập bấc lấh mơ tơợ t’nơơm ha roo.”

     Bơơn lêy rau liêm choom tơợ bh’rợ kinh tế bhươn, xoọc đâu, k’zệt pr’loọng đong đhanuôr cóh chr’val Nhị Hà ơy xăl lấh 100 hecta k’tiếc bhrợ ha roo cắh liêm choom đoỌng chóh t’nơơm pay cha p’lêê vêy chr’nắp ooy kinh tế bấc lấh mơ cơnh: xoài Thái Lan, xoài chuáh Hoà Lộc, mãng cầu hêê, pa néh, ổi, píh bhung, thanh long… Cóh đêếc, mãng cầu hêê, pa néh lâng píh bhung nắc 3 t’nơơm chr’nóh crêê pa bhlâng lâng đhr’năng âng pleng k’tiếc đhị vel đong. Đươi vêy đhanuôr chêếc n’năl, ta moóh lâng zư lêy t’nơơm chr’nóh crêê cơnh xa nay bh’rợ, nắc m’bứi bhlâng muy hân noo, 1 hecta bhươn t’nơơm pay cha p’lêê vêy thu nhập lấh 50 ức đồng. T’coóh Lê Quyết Thắng, Chủ tịch UBND chr’val Nhị Hà, chr’hoong Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận prá: “Cóh zr’lụ chr’val xoọc đâu đhăm t’nơơm pay cha p’lêê công bấc, ha dzợ đhị bêl bhrợ têng nắc cóh muy bơr pr’loọng đong t’nơơm pa néh lâng t’nơơm píh bhung nắc chắt váih liêm lấh mơ, xoọc đâu chr’nắp công nhâm mâng. Xa nay cóh ha y chroo âng vel đong nắc t’bhlâng bhrợ têng đhơ nớc âng xa nay bh’rợ, công xau xay moon ooy đhanuôr bhrợ têng bhươn t’nơơm pay cha p’lêê vêy chr’nắp bấc ooy kinh tế, đoọng chrooi pa liêm pr’ắt tr’mông ha đhanuôr.”

     Bh’rợ kinh tế bhươn ơy chô đơơng rau liêm choom ha bấc pr’loọng đong đhanuôr chr’val da ding k’coong Nhị Hà lâng xoọc nắc vêy muy bơr chr’val da ding k’coong n’lơơng tước lêy bhrợ. Xoọc đâu, đhanuôr cóh vel đong xoọc t’bhlâng k’rong bhrợ bh’rợ kinh tế bhươn lâng xăl đợ t’nơơm chr’nóh cắh lấh liêm choom nắc xăl chóh đợ t’nơơm chr’nóh vêy chr’nắp bấc ooy kinh tế, chrooi đoọng pa xiêr đharứt lâng pa dưr pr’ắt tr’mông ha đhanuôr./.

Mô hình làm kinh tế hiệu quả

của nông dân miền núi Ninh Thuận

CTV Văn Cảnh - Công Phong 

    Nhị Hà là xã miền núi nhiều khó khăn của huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận. Những năm gần đây, người dân đã mạnh dạn đầu tư, chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa và xây dựng nhiều mô hình kinh tế hiệu quả. Nổi bật là mô hình phát triển kinh tế vườn đem lại nguồn lợi đáng kể cho nhiều hộ dân.

    Sau khi tham quan mô hình vườn cây ăn trái ở một số địa phương, năm 2013, ông Nguyễn Kim Anh ở xã Nhị Hà, huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận đã đầu tư vốn để phát triển mô hình kinh tế vườn. Với 1 ha đất rẫy, ông Kim Anh đã trồng thử nghiệm 20 cây mãng cầu ta. Nhờ cần cù lao động và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nên cây phát triển tốt và cho năng suất khá cao. Thấy hiệu quả, ông Kim Anh tiếp tục mở rộng diện tích và trồng thêm 30 cây nữa, đến nay, cây đã bắt đầu cho trái ổn định. Ông Nguyễn Kim Anh cho biết: Từ 50 gốc mãng cầu ta này, hàng năm gia đình ông có thu nhập trên dưới 100 triệu đồng. “Vùng trên này làm lúa bấp bênh chứ còn cây mãng cầu thì chuẩn hơn. Cây mãng cầu, 1 năm 2 vụ, thu nhập đạt hơn cây lúa nhiều.”

    Thấy được hiệu quả từ mô hình kinh tế vườn, hiện nay, hàng chục hộ nông dân ở xã Nhị Hà  mạnh dạn chuyển hơn 100 ha đất lúa kém hiệu quả sang trồng cây ăn trái có giá trị kinh tế cao như: xoài Thái Lan, xoài cát Hòa Lộc, mãng cầu ta, mít, ổi, bưởi da xanh, thanh long... Trong đó, cây mãng cầu ta, mít và bưởi da xanh là ba loại cây tương đối phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại địa phương. Nhờ người dân biết tìm tòi, học hỏi và chăm sóc cây trồng đúng quy trình kỹ thuật nên bình quân mỗi vụ, 1 ha vườn cây ăn trái cho thu nhập trên 50 triệu đồng. Ông Lê Quyết Thắng, Chủ tịch UBND xã Nhị Hà, huyện Thuận Nam-tỉnh Ninh Thuận cho biết: “Trên địa bàn xã hiện nay diện tích cây ăn quả cũng rất là lớn nhưng qua quá trình canh tác 1 số hộ thì cây mít và cây bưởi da xanh nó đem lại sản lượng hiện nay giá cũng ổn định. Hướng tới của địa phương sẽ tập trung là xây dựng thương hiệu cũng như là tuyên truyền cho bà con phát triển mô hình cây ăn quả mang lại giá trị kinh tế cao nhằm góp phần cải thiện đời sống cho nhân dân.”

    Mô hình kinh tế vườn đã đem lại nguồn lợi đáng kể cho nhiều hộ dân xã miền núi Nhị Hà và đang được một số xã miền núi khác tham khảo. Hiện nay, người dân ở địa phương đang tiếp tục đầu tư phát triển mô hình kinh tế vườn và chuyển đổi những cây trồng kém hiệu quả sang trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao, góp phần giảm nghèo và nâng cao đời sống của người dân./.