Bhrợ têng bh’rợ nông nghiệp ting c’lâng chr’nắp dal nắc muy cóh pazêng bh’rợ bha lâng cóh bh’rợ bhr’lậ ngành nông nghiệp cóh xoọc đâu. Đhị apêê tỉnh miền Trung, zr’lụ vêy đhăm k’tiếc ch’chóh b’bêết k’tứi, la léh ma muúch, đhr’năng b’băn t’đui ooy pr’loọng đong, bh’rợ đươi chất kháng sinh, z’nươu zư lêy chr’nóh chr’bêết cóh bh’rợ tr’nêng nông nghiệp bấc ơl… nắc xay moon xa nay đơớh hân cóh bh’rợ bhrợ têng đợ pr’đươi chr’na đha nắh liêm sạch tơợ bh’rợ chóh bhrợ, băn rơơi tước ooy bh’rợ đơơng âng ooy thị trường.

     Ch’ngai tơợ thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam k’dâng bơr pêê km nắc zr’lụ b’băn âng Tổ hợp băn a tứch p’lóh cóh bhươn Mười Tín. Nâu đoo nắc vêy ta lêy bh’rợ liêm choom bhlâng cóh bh’rợ nông nghiệp ting cơnh xa nay VietGap âng tỉnh Quảng Nam. Zr’lụ băn a tứch Mười Tín nắc 6 pr’loọng đong đhanuôr chrooi đoọng zên k’rong bhrợ têng. Tơợ bh’rợ b’băn la léh ma muúch, bơơn vêy đợ rau zúp zooi âng Trung tâm chất lượng Nông – lâm – thuỷ sản zr’lụ 2, apêê pr’loọng đong cóh đâu ơy bhrợ zr’lụ chuáh bhoóc cắh ngai bhrợ têng dưr váih zr’lụ Tổ hợp băn a tứch, lâng đợ đhăm ga mắc lấh 10hecta, a tứch vêy bêl tước lấh 40 r’bhâu p’nong. T’coóh Bùi Việt Tín, Tổ trưởng Tổ hợp băn a tứch Mười Tín xay moon, xang đợ cr’chăl chêếc thị trường pa câl, c’xêê 10/2014, Siêu thị Co.op Mart Tam Kỳ ơy ký hợp đồng pa câl bh’nơơn bh’rợ âng Tổ hợp tác. Thành phố Tam Kỳ công ơy zúp zooi zên đoọng bhrợ têng zr’lụ p’zi zazum đoỌng apêê pr’loọng đong liêm crêê cóh bh’rợ p’zi, ch’mêết lêy pr’lúh lâng pa câl lêệ a tứch: “Kiêng rau liêm crêê ha manuýh đươi nắc bh’nơơn bh’rợ âng đay công liêm crêê lấh mơ. Ha dang acu cắh bhrợ têng nắc cơ quan chức năng bơơn lêy. Bh’nơơn bh’rợ âng đay nắc ng’đoọng ha k’coon ch’chau âng đay cha đắh, a đay cha đắh nắc ng’bhrợ têng tin đươi rau đêếc nắc bh’nơơn bh’rợ sạch liêm. Ting cơnh acu nắc vêy cr’noọ liêm crêê ooy bh’rợ b’băn nắc muy ađay choom ch’mêết lêy, ha dzợ cơ quan nhà nước cắh vêy choom ch’mêết lêy rau đêếc. A tứch n’léh dưr vaih pr’lúh nắc acu cắh pa câl, nắc ch’mêết lêy pa ghít, ha dzợ đơơng pa câl nắc bil chr’nắp âng đay.”

     Đhị chr’val Hoà Xuân Tây, chr’hoong Đông Hoà, tỉnh Phú Yên công t’mêê bhrợ t’váih zr’lụ b’băn ting cơnh bh’rợ ty đanh, tơợ bh’rợ lêy pay m’ma tước ooy p’zi pa câl ooy thị trường. Lấh 120 p’nong a ọc pay lêệ m’ma Yorshire đhị đâu nắc lứch ta băn lâng bh’năn tơợ pr’đươi đơ xưa âng nông nghiệp apur a bhoo, n’căm ch’néh vêy ta đớc đoọng u váih men. C’rol công vêy a đoo c’la bhrợ têng crêê cơnh lâng đhr’năng âng cruung đác đoọng pa xiêr đhr’năng pr’lúh dưr vaíh lâng đươi z’nươu thú y. Pr’căn Nguyễn Thị Thứ, c’la âng zr’lụ băn a ọc sạch Sơ Thứ, chr’val Hoà Xuân Tây, chr’hoong Đông Hoà, tỉnh Phú Yên prá: “Đươi hèm đh’rứah lâng a bhoo cóh vel đong đay, m’bứi n’cơm ra lúc zazum đoọng cha, nắc rau liêm choom âng lêệ nắc liêm, m’béch ta đha hum. Ooy bh’rợ p’zi nắc azi bhrợ zr’lụ p’zi ta luôn nhâm mâng ooy rau liêm sạch, tơợ bh’rợ tơớp p’zi tước bêl p’zi xang.”

    Tơợ bêl đhanuôr ma bhrợ cóh xa nay bh’rợ thị trường, tước nâu cơy, apêê vel đong cóh miền Trung xoọc chêếc c’lâng lướt đoọng ha đhanuôr lâng bh’rợ pa têết đh’rứah lâng doanh nghiệp pa câl bh’nơơn bh’rợ. Bh’rợ pa têết n’nâu nắc doanh nghiệp đoọng m’ma, bh’năn, zúp zooi ooy kỹ thuật, z’nươu thú y lâng pay câl pazêng bh’nơơn bh’rợ, manuýh b’băn bhrợ têng c’rol, pa bhrợ, b’băn. Pazêng bh’rợ pa têết n’nâu nắc nhâm mâng rau liêm choom ooy bh’nơơn sạch, ghít zr’lụ bhrợ têng. T’coóh Lê Muộn, Phó Giám đốc Sở NN lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon tỉnh Quảng Nam xay moon, vel đong ơy pa têết lâng lấh 50 doanh nghiệp zúp zooi bhrợ têng lâng pa câl bh’nơơn đoọng ha đhanuôr; bhrợ têng 5 rau bh’nơơn bh’rợ, cơnh: lêệ a ọc, lêệ a tứch, cr’liêng a tứch, a chông nâng đác mắm ting cơnh xa nay bh’nơơn liêm sạch. T’coóh Lê Muộn prá: “Acu xay moon dal pa bhlâng rau xa nay bh’rợ âng apêê Tập đoàn k’rong bhrợ ooy nông nghiệp. Nắc nhâm mâng lấh mơ nắc xa nay bh’rợ k’rong pazêng ruộng k’tiếcn đoọng ha c’la pr’loọng đong tơợ 0,5 – 0,7 hecta, rau đêếc nắc rau bha lâng cóh bhươl cr’noon. Pa têết pazêng rau chr’nắp nắc xay bhrợ âng prang Tập đoàn n’nắc, 1 pâng nắc đơớh vêy ooy bh’nơơn bh’rợ, rau bơr nắc t’bhlâng k’rong bhrợ lâng đhanuôr bhrợ têng. Lâng ting n’nắc bh’rợ pa câl bh’nơơn bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đay nắc công ng’bhrợ têng crêê cơnh đoọng pa xiêr đhr’năng ting xay bhrợ cóh bấc cơnh.”

    Tiến sĩ Trần Văn Khởi, Quyền Giám đốc Trung tâm khuyến nông k’tiếc k’ruung, Bộ Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon xay moon, cóh bh’rợ bhrợ têng nông nghiệp, đoọng bhrợ t’váih bấc hàng hoá, pa têết bhlưa manuýh bhrợ têng lâng manuýh câl đươi xay moon k’rong bhrợ têng ting c’lâng. Ting cơnh t’coóh Khởi, đhanuôr cắh choom prá xay lâng doanh nghiệp ha dzợ c’la manuýh đhanuôr nắc đhiệp bhrợ têng 1 bơr sào ruộng. Tu cơnh đêếc, nắc bhrợ têng hợp tác xã, c’bhúh p’cắh mặt đoọng ha đhanuôr đh’rứah lâng doanh nghiệp đoọng bhrợ têng c’lâng k’rong bhrợ đh’rứah rau chr’nắp tơợ bhrợ têng tước ooy pay câl, bhrợ cơnh lơơng, pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng cắh cậ đoọng ooy manuýh đươi dua. Tiến sỹ Trần văn Khởi, Quyền Giám đốc Trung tâm khuyến nông k’tiếc k’ruung, Bộ Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon xay moon, Trung tâm khuyến nông k’tiếc k’ruung vêy bh’rợ nắc xay moon, xăl đoọng rau liêm choom âng khoa học kỹ thuật đoọng ha đhanuôr, cóh đêếc vêy đợ rau liêm choom cóh bh’rợ k’đhơợng lêy bh’rợ pa bhrợ: “Lâng pazêng cơnh bh’rợ, azi bhrợ têng bh’rợ, pa choom, xay moon đoọng dưr váih đợ hợp tác xã, pa dưr đhr’năng k’đhơợng xay công cơnh bh’rợ pa bhrợ âng đhanuôr cóh apêê hợp tác xã n’nắc đoọng zập vêy pr’đơợ bhrợ t’váih rau chr’nắp. Tu ahêê ơy n’năl, cóh rau chr’nắp n’nắc, đhanuôr nắc cóh cóh p’pâng. Khuyến nông zi cắh muy pa choom, xay moon rau liêm choom âng khoa học kỹ thuật, pa choom đoọng bh’rợ k’đhơợng xay t’mêê ting n’nắc nắc dzợ k’rong pazum bhlưa đhanuôr lâng doanh nghiệp”./.

Sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị:

 Bước đột phá trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp

PV Hoài Nam- Thái Bình/ VOV- miền Trung

     Sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị là một trong những khâu đột phá trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp hiện nay. Tại các tỉnh miền Trung, nơi đất canh tác manh mún nhỏ lẻ, chăn nuôi theo kiểu nông hộ, việc sử dụng chất kháng sinh, thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất nông nghiệp tràn lan … đặt ra nhu cầu bức thiết trong việc hình thành chuỗi thực phẩm sạch từ khâu sản xuất đến cung ứng ra thị trường.

     Cách trung tâm thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam vài cây số là trang trại của Tổ hợp tác chăn nuôi gà thả vườn Mười Tín. Đây được xem là mô hình điểm về quy trình sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn VietGap của tỉnh Quảng Nam. Khu trang trại nuôi gà Mười Tín do 6 hộ dân địa phương góp vốn đầu tư. Từ mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ, được sự hỗ trợ của Trung tâm chất lượng Nông- lâm- thủy sản Vùng 2, các hộ dân nơi đây đã biến vùng cát trắng hoang hóa thành mô hình Tổ hợp tác chuyên nuôi gà ta, diện tích hơn 10ha, đàn gà có lúc lên hơn 40.000 con. Ông Bùi Việt Tín, Tổ trưởng Tổ hợp tác chăn nuôi gà ta Mười Tín cho biết, sau thời gian dài loay hoay tìm kiếm thị trường đầu ra, tháng 10 năm 2014, Siêu thị Co.op Mart Tam Kỳ đã ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với Tổ hợp tác. Thành phố Tam Kỳ cũng đã hỗ trợ kinh phí đầu tư xây dựng lò mổ tập trung để các hộ dân chủ động trong việc giết mổ, kiểm dịch và tiêu thụ sản phẩm: “Muốn an toàn cho người tiêu dùng sản phẩm của mình thì cũng nên nghiêm ngặt về chỉ dẫn. Nếu mà tui không thực thì cơ quan chức năng nào kiểm soát được. Sản phẩm của mình cháu con mình ăn, mình ăn thì mình phải tự tin đó là sản phẩm sạch. Theo tôi chỉ có tâm người chăn nuôi mới kiểm tra được chứ cơ quan nhà nước không kiểm tra được. Gà khi có hiện tượng mà tui không bán, để kiểm tra lại chứ bán ra là mất uy tín của mình.”

     Tại xã Hoà Xuân Tây, huyện Đông Hoà, tỉnh Phú Yên cũng vừa hình thành  trang trại chăn nuôi theo phương thức truyền thống từ khâu chọn giống đến giết mổ bán ra thị trường. Hơn 120 con heo thịt giống Yorshire tại đây được nuôi bằng thức ăn từ các phụ phẩm nông nghiệp như bột bắp, cám gạo được ủ lên men. Chuồng trại cũng được chủ cơ sở thiết kế gần gũi với thiên nhiên để hạn chế dịch bệnh phát sinh và dùng thuốc thú y. Bà Nguyễn Thị Thứ, chủ trang trại heo sạch Sơ Thứ, xã Hòa Xuân Tây, huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên chia sẻ: “Dùng hèm kết hợp với bắp ở địa phương mình, ít cám trộn chung cho ăn thì chất lượng thịt rất là đạt, nạc và thơm thịt ngon. Về giết mổ là mình xây dựng lò giết mổ luôn đảm bảo vệ sinh từ khâu đầu vào đến đầu ra.”

     Từ chỗ người nông dân “tự bơi” trong cơ chế thị trường, đến nay, các địa phương miền Trung đã tìm hướng đi cho nông dân bằng cách liên kết với doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Hình thức liên kết là doanh nghiệp cung ứng con giống, thức ăn, hỗ trợ kỹ thuật, thuốc thú y và bao tiêu toàn bộ sản phẩm, người chăn nuôi xây dựng chuồng trại, tổ chức sản xuất, chăn nuôi. Các mô hình liên kết này đảm bảo được nguồn sản phẩm sạch, truy xuất nguồn gốc. Ông Lê Muộn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Quảng Nam cho biết, địa phương đã kết nối với hơn 50 doanh nghiệp hỗ trợ sản xuất và bao tiêu sản phẩm cho nông dân; Xây dựng 5 sản phẩm gồm: thịt lợn, thịt gà, trứng gà, tôm và nước mắm theo chuỗi sản phẩm sạch. Ông Lê Muộn đề xuất: “Tôi đánh giá rất cao vai trò của các Tập đoàn đầu tư nông nghiệp. Nhưng bền vững nhất vẫn là tích tụ ruộng đất cho những chủ hộ từ 0,5 đến 0,7 ha, đó mới là chủ thể chính ở nông thôn. Liên kết chuỗi giá trị là phải thiết kế cả Tập đoàn đó 1 phần để chủ động sản phẩm nhưng phải mở rộng liên kết với nông dân xung quanh. Và đồng thời khâu thương mại nông sản của nước mình cũng phải tổ chức lại đàng hoàng để giảm khâu trung gian.”

     Tiến sỹ Trần Văn Khởi, Quyền Giám đốc Trung tâm khuyến nông quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho rằng, trong sản xuất nông nghiệp, để tạo ra khối lượng hàng hóa lớn, gắn kết giữa người sản xuất và người tiêu thụ đòi hỏi sự liên kết theo chuỗi. Theo ông Khởi, người nông dân không thể đối thoại với doanh nghiệp được trong khi bản thân người nông dân đó chỉ sản xuất 1 vài sào ruộng. Do đó, phải tổ chức thành hợp tác xã, câu lạc bộ đại diện cho nông dân cùng với  doanh nghiệp để xây dựng chuỗi liên kết giá trị từ sản xuất đến thu mua, chế biến, xuất khẩu hoặc cung cấp cho người tiêu dùng. Tiến sỹ Trần Văn Khởi, Quyền Giám đốc Trung tâm khuyến nông quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho biết, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia có vai trò chuyển tải tiến bộ khoa học kỹ thuật cho nông dân, trong đó có tiến bộ quản lý sản xuất: “Bằng mọi hình thức, chúng tôi xây dựng mô hình, đào tạo tập huấn, tư vấn để hình thành nên các hợp tác xã, nâng cao năng lực quản trị cũng như kỹ năng sản xuất của người nông dân trong khối hợp tác xã đó để đủ năng lực tạo thành chuỗi giá trị. Vì như chúng ta đã biết, trong chuỗi giá trị đó, người nông dân ở trung gian. Khuyến nông chúng tôi không chỉ chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, chuyển giao phương thức quản lý mới mà còn liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp./.”