Truyền thông lâng xã hội xoọc dưr váih bhrơợng tu bấc g’lúh bhrợ z’nắh p’niên n’đil cắh âi crêê pháp luật xay bhrợ. Muy cóh bấc tu cr’đơơng tước bh’rợ apêê g’lúh bhrợ z’nắh công dzợ dưr váih lâng ma nứih bhrợ lệt công dzợ  ặt ma mông bhui har cắh crêê páp luật k’đhơợng xay, nắc đoo tu bấc ngai âi chơớih pay c’lâng tợt pr’ngâu xăl tu dưr xay moon. Cơnh đêếc, ahêê chơớih pay cơnh pr’ngâu cắh cậ dưr xay moon đhị đhr’năng bhrợ lệt mốp cơnh lâng p’niên n’đil xoọc dưr váih ting t’ngay ting k’đháp? Bha ar xrắ âng phóng viên Kim Thanh xay moon ooy cr’liêng xa nay n’nâu:

             Muy cha nắc ca conh ( nhăn p’lơớp đh’nớc) cóh Hà Nội, vêy ca coon n’đil lấh 4 c’moo ca ay loom xay trúih cớ t’rúih cắh pr’đoọng dưr váih lâng ca coon n’đil đay, đhị đâu lấh 1 c’moo, ca coon n’đil a noo bêl đêếc đhêêng 3 c’moo xang bêl  lướt cha ớh ooy đong apêê n’lơơng crêê ma nứih pr’conh đong n’nâu k’pậ ka mơr. Bêl bơơn năl, a noo vêy tước xay moon nắc ma nứih n’nâu nhăn ga vớh lâng xrắ bha ar gr’hoót doó dzợ bhrợ cơnh đêếc. xang n’nắc, a noo công đấc ooy cơ quan công an đoọng xay trúih bh’rợ. Nắc đơớh, ca coon n’đil a noo bơơn đơơng âng ch’mêệt lêy pháp y. Cóh ta la gr’hoót, apêê bác sĩ moon ghít “ P’niên k’tứi vêy c’léh crêê ta bhrợ z’nắh, boọng a nhự crêê tr’loó”. X’ría c’moo 2016, a noo bơơn đớp râu xay moon âng cơ quan công an n’đắh bh’rợ khởi tố cơnh lâng ma nứih z’nắh bhrợ ca coon n’đil đay. N’dhdơ cơnh đêếc, bh’rợ dưr váih âi k’noọ 2 c’moo n’đhơ cơnh đêếc ma nứih pr’conh bhrợ z’nắh ca coon a noo công cắh âi bơơn xay bhrợ lâng ặt zâng lâng râu lệt mốp âng đay đhị pháp luật:

             Bh’nơơn n’nâu nắc công an Hà Nội xoọc k’đhơợng. Đhị đâu dâng 1 c’xêê, n’đắh công an veye bhrợ bhiệc lâng a đoo n’nắc n’đhơ cơnh đêếc a đoo cắh tộ lúh, tước nâu câi công pr’ngâu pa ngoóp lâng bh’rợ công dưr váih lấh 1 c’moo âi. Lua lua acu công cắh năl cơnh moon dzợ, tu ca coon a cu nắc muy tu bhiệc a năm n’đhơ cơnh đêếc a cu lêy mốp loom tu bh’rợ cơnh đêếc, nắc công âi bơơn xay bhrợ. Chính quyền choom coóp ma nứih n’lơơng n’đhang đợ bh’rợ ha lêêng cơnh đêếc nắc hâu cắh choom xay bhrợ?

              Nâu đoo nắc đhêêng muy cóh pa bhlâng bấc g’lúh bhrợ z’nắh acoon p’niên n’đil cắh âi xay bhrợ ting pháp luật. Ting luật sư Lê Văn Luân ( ma nứih zooi đoọng ha pr’loọng đong p’niên n’đil 8 c’moo crêê ta bhrợ z’nắh cóh quận Hoàng Mai, TP. Hà Nội), pa bhlâng bấc tu bh’rợ crêê z’nắh huông  cóh apêê p’niên k’tứi công cắh âi xay moon pa cắh, xay bhrợ rơợng. Bấc k’tiếc k’ruung cóh bha lang k’tiếc pác moon bh’rợ pa bhlâng ghít. Nắc đhêêng vêy râu g’lớc ka pậ, k’đươi lêy phim cắh ta níh, cắh cậ k’pậ k’mơr tước đhị chr’nắp âng ma nứih n’lơơng cắh âi bơơn ơơi đoọng nắc âi ta moon lệt ặ. N’đhơ cơnh đêếc, Việt Nam cắh âi bơơn bhrợ râu đâu. Cóh bấc tu bh’rợ, apêê cơ quan chức năng k’đươi choom vêy chứng cứ cóh a chắc ma nứih crêê ta z’nắh:

           Xoọc đâu apêê bhrợ lệt n’đắh k’pân k’mơr acoon p’niên xay bhrợ k’zíh tu crêê tước chứng cứ. Apêê đoo moon choom vêy c’léh bơơn lêy la lya ta đớc lơi cóh a chắc a rang nắc vêy choom khởi tố ma nứih bhrợ lệt. Nâu đoo nắc râu la lua bhrợ ha pêê creee ta z’nắh, k’pậ k’mơr cắh choom xay trúih lâng xay bhrợ lâng pháp luật. pr’loọng đong âng p’niên công xơợng ga lêếh ga lêêng, cắh năl xay moon, ga vớh ngai lâng xay bhrợ ng’cơnh. Nâu đoo nắc hâu tu bh’rợ lệt k’pậ k’mơr acoon p’niên xoọc đâu vêy c’léh k’noọ cơnh choom khởi tố n’đhang buôn moọt đhị râu k’đoong.

           Đhr’năng la lua đoọng lêy, bêl apêê ngai crêê lum, xay bhrợ âng apêê crêê tước cơnh khối apêê cơ quan tư pháp, apêê tổ chức xã hội, cơ quan hành pháp, truyền thông lâng pr’loọng đong cắh âi moọt bhrợ loon lâng liêm choom, cr’đơơng tước apêê cắh zấp bh’rợ cha groong liêm glặp. Ting dáp lêy cắh âi zấp prang, nắc đhêêng dâng k’noọ 50% tu bhiệc bhrợ lệt z’nắh acoon p’niên bơơn năl crêê xay bhrợ hình sự, cóh đêếc muy râu k’tứi nắc tu pr’loọng đong cắh pân xay moon. N’đhơ cơnh đêếc, đợ apeê ngai kiêng xay moon vêy bêl năc cắh năl bhrợ n’hâu. P’căn Khuất Thu Hồng, Viện trưởng Viện Pa chắp ch’mêệt lêy pa dưr xã hội đoọng năl, tu loom luônh âng ma nứih Á Đông buôn la lơớp, cắh kiêng bấc ngai năl tước râu crêê tước cr’nhăng, tu cơnh đêếc tu bhiệc tông bệch công cơnh bhrợ z’nắh p’niên n’đil hắt crêê pr’loọng đong xay moon rơợng. Râu đâu,  âi cr’đơơng tước râu cắh liêm crêê nắc bấc ma nứih bhrợ lệt cắh crêê ta toom coóp, ha dợ ma nứih crêê ta z’nắh nắc ặt zâng đhị râu k’pân k’chít lâng cr’đơơng tước râu pa dưr âng a chắc a rang. Bấc ngai ặt đhị đhr’năng k’pân ga hớt, k’chít k’mal, ma mông đhị râu k’chít k’pân, cắh kiêng lum prá lâng zấp ngai:

          Ha dang ahêê t’bhlâng n’zọ moon lâng nắc cớ pr’ngâu nắc đợ bh’rợ cơnh đâu buôn cắh choom xay bhrợ xang. Pr’ngây cắh muy nắc bh’rợ âng apêê ngai crêê ta z’nắh lâng pr’loọng đong nắc nâu đoo râu pr’ngâu cóh prang xã hội, vel bhươl cắh dưr moon. Bh’rợ pân moon lâng râu ặt zâng ăncs pa bhlâng ha lêêng. Acu pa chắp ahêê choom tr’xăl. Nâu câi âi tước bêl ahêê choom tr’xăl cắh, hay đương đợ m’mơ bấc acoon p’niên n’đil crêê ta z’nắh, m’mơ bấc p’niên da dô toọt lang, m’mơ bấc p’niên bil t’ngay c’xêê bhui har… tu đợ bh’rợ cơnh đâu. Ahêê kiêng m’mơ bấc dzợ vêy ha dợ tr’xăl?

             Đoọng choom xay bhrợ liêm lứch bh’rợ z’nắh p’niên n’đil, pa bhlâng nắc bh’rợ k’pậ k’mơr p’niên, a hêê choom vêy râu pa zum têy, pa zum c’rơ âng pa zêng zấp ngai. Cóh đêếc, cắh muy  vêy cơ quan chức năng năc n’đhơ apêê ca conh ca căn công choom vêy c’năl ooy apêê c’lâng bh’rợ zư lêy p’niên đhị râu z’nắh bhrợ. Luật sư Nguyễn Thế Truyền xay moon kinh nghiệm ha peê ca conh ca căn ng’cơnh bhrợ đoọng pân dưr moon:

            Bấc ngai crêê ta z’nắh bêl lơi jợ quyền cr’nhăng la lơớp âng đay đoọng xay truih lâng xã hội n’đắh bh’rợ n’nâu, nắc choom z’lấh g’roong loom luônh pa bhlâng ga mắc. Acu lêy choom pa choom đoọng ha cấp 1 n’đắh quyền nhân thân, quyền cắh choom gợ rul a chắc a rang. 70% ma nứih bhrợ lệt nắc zêng ma nứih cóh đong. Ha dang bơơn p’too moon ooy râu đâu, râu cắh choom gợ rul a chắc a rang ăncs p’niên k’tứi n’đhơ k’tứi công vêy cơnh ma zư lêy a chắc đay. Ha dang apêê a đhi vêy zấp c’năl, vêy môi trường đoọng bơơn xay moon, bơơn ting pấh zư lêy quyền lợi âng đay nắc đợ bh’rợ n’nâu vêy mặ xiêr.

             Ting cơnh dáp lêy âng Tổng cục Cánh sát Zêl lâng cha groong ma nứih mốp lệt ( nâu câi ăncs Tổng cục Cảnh sát- Bộ Công an), zấp c’moo trung bình vêy 1.600-1.800 tu bhiệc p’niên k’tứi bơơn năl ta z’nắh, cóh đêếc vêy 1.000 tu bhiệc k’pậ k’mơr bơơn tước 65%. Bấc nắc ma nứih crêê ta z’nắh nắc pân đil tơợ 12-15 c’moo ( 57%), choom p’rơớt nắc đợ p’niên n’dúp 6 c’moo crêê ta z’nắh tước lấh 13%. N’đhơ cơnh đêếc, nâu đoo nắc đhêêng muy hun dơng âng bha lang đhêl clệch lâng cắh âi tước muy pâng đợ apêê n’nâu bơơn pháp luật toom bhrợ./.

XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM

CẢ XÃ HỘI CẦN LÊN TIẾNG

                                                                                                             (Kim Thanh)

            Truyền thông và xã hội đang nóng lên bởi nhiều vụ xâm hại tình dục trẻ em chưa bị pháp luật xử lý pháp luật. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc các vụ xâm hại tình dục vẫn tiếp diễn và kẻ phạm tội vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật là do nhiều người đã chọn im lặng thay vì lên tiếng. Vậy chúng ta chọn cách im lặng hay lên tiếng trước nạn xâm hại tình dục trẻ em đang diễn biến ngày càng phức tạp ?  

              Một người cha (xin được giấu tên ) ở Hà Nội, có con gái hơn 4 tuổi nghẹn ngào kể lại câu chuyện đau lòng xảy ra với con gái mình, cách đây hơn 1 năm, con gái anh lúc đó mới 3 tuổi khi sang nhà hàng xóm chơi đã bị người đàn ông này dụ dỗ, dâm ô. Khi phát hiện câu chuyện, anh có sang đối chất thì người này xin lỗi và viết giấy cam kết không tái phạm. Sau đó anh cũng lên cơ quan công an để trình báo sự việc. Ngay lập tức, con gái anh được đưa đi giám định pháp y. Trong bản kết luận, các bác sỹ khẳng định “Cháu bé có dấu hiệu bị dâm ô, bộ phận sinh dục bị trầy xước. Cuối năm 2016, anh nhận được thông báo của cơ quan công an về việc sẽ tiến hành khởi tố đối với kẻ xâm hại con gái mình. Thế nhưng, sự việc xảy ra đã gần 2 năm nhưng người đàn ông làm hại con gái anh vẫn chưa bị đưa ra xét xử và chịu tội trước pháp luật:

          “Kết quả này thì công an Hà Nội đang giữ. Cách đây khoảng 1 tháng, phía công an có làm việc với ông ấy nhưng ông ta không ra, đến bây giờ vẫn im ắng và sự việc cũng xảy ra hơn một năm rồi. Thực sự tôi cũng không biết phải nói như thế nào bởi vì con tôi chỉ là một vụ việc thôi nhưng thực sự tôi thấy uất vì hành vi như vậy mà vẫn chưa xử lý được. Chính quyền có thể bắt lỗi người khác nhưng những sự việc nghiêm trọng như vậy sao không giải quyết được? ”

             Đây chỉ là một trong rất nhiều vụ xâm hại tình dục trẻ em chưa được xử lý theo theo pháp luật. Theo luật sư Lê Văn Luân (người bào chữa cho gia đình cháu bé 8 tuổi bị xâm hại tình dục ở quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội, rất nhiều vụ án xâm hại tình dục ở trẻ em vẫn chưa được phanh phui, giải quyết. Nhiều nước trên thế giới phân hóa hành vi rất rõ ràng. Chỉ cần có sự dụ dỗ, gạ gẫm xem phim sex, hoặc động chạm vào các bộ phận nhạy cảm của người khác mà không được phép đã cấu thành tội. Tuy nhiên, Việt Nam chưa làm được điều này. Trong nhiều vụ án, các cơ quan chức năng yêu cầu phải có chứng cứ vật chất trên thân thể nạn nhân bị xâm hại:

             “ Hiện tại các tội phạm ấu dâm xử lý rất chậm bởi vấn đề liên quan đến chứng cứ. Họ cho rằng phải có dấu vết vật chất để lại trên thân thể mới khởi tố được bị can. Đây là vấn đề thực tế khiến cho nạn nhân bị xâm hại tình dục không thể nào kêu cứu và giải quyết bằng pháp luật. Gia đình của cháu bé cũng rất mệt mỏi, không biết kêu ca ai và giải quyết như thế nào. Đây chính là lý do vì sao mà tội dâm ô hiện tại đang có dấu hiệu gần như khởi tố được và dễ rơi vào bế tắc”\

             Thực tế cho thấy, khi các trường hợp này xảy ra, phản ứng và hành động của các bên liên quan như khối các cơ quan tư pháp, các tổ chức xã hội, cơ quan hành pháp, truyền thông và gia đình chưa vào cuộc kịp thời và hiệu quả, dẫn tới thiếu các hoạt động can thiệp phù hợp. Theo một thống kê chưa đầy đủ, chỉ có khoảng gần 50% vụ xâm hại tình dục trẻ em được phát hiện bị xử lý hình sự, trong đó một phần không nhỏ là vì gia đình ngại lên tiếng. Tuy nhiên, những người muốn lên tiếng đôi khi lại không biết làm gì. Bà Khuất Thu Hồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển xã hội cho biết, do tâm lý của người Á Đông thường kín đáo, không muốn nhiều người biết chuyện đời tư nên các vụ hiếp dâm cũng như xâm hại tình dục trẻ em ít bị gia đình tố cáo. Điều này đã dẫn đến hậu quả là nhiều kẻ phạm tội thoát khỏi sự trừng trị của pháp luật, còn nạn nhân thì bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển cả thể chất và tinh thần. Nhiều trường hợp rơi vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi, xấu hổ, sống mặc cảm, không muốn giao tiếp với mọi người:

            “Nếu chúng ta tiếp tục đổ lỗi và tiếp tục im lặng thì những vụ việc như thế này sẽ không giải quyết được. Im lặng không chỉ là câu chuyện của nạn nhân và gia đình mà đây là sự im lặng trong cả xã hội, cộng đồng không lên tiếng. Việc dám nói ra thì giá của nó quá đắt. Tôi nghĩ rằng chúng ta phải thay đổi. Bây giờ đã đến lúc chúng ta phải thay đổi hay chưa hay còn phải đợi bao nhiêu đứa trẻ bị xâm hại, bị hành hạ, bao nhiêu đứa trẻ bị tổn thương suốt cuộc đời, bao nhiêu trẻ bị mất tương lai…vì những vụ việc như thế này. Chúng ta cần bao nhiêu nữa mới thay đổi?”

              Để giải quyết được tận gốc nạn xâm hại trẻ em, đặc biệt là xâm hại tình dục trẻ em, chúng ta cần sự chung tay, hợp lực của cả cộng đồng. Trong đó, không chỉ có cơ quan chức năng mà ngay cả chính các bậc phụ huynh cũng cần có nhận thức về các biện pháp bảo vệ trẻ em trước hành vi xâm hại tình dục. Luật sư Nguyễn Thế Truyền chia sẻ kinh nghiệm cho các bậc cha mẹ làm thế nào để dám lên tiếng:

             “Nhiều nạn nhân khi từ bỏ quyền riêng tư để công khai với xã hội về việc này thì phải vượt qua rào cản tâm lý rất lớn. Tôi thấy cần dạy cho cấp 1 về quyền nhân thân, quyền bất khả xâm phạm về thân thể. 70% kẻ xâm hại lại là người trong nhà. Nếu được giáo dục về nhân thân, bất khả xâm phạm về thân thể thì trẻ em dù nhỏ cũng sẽ có phản ứng tự bảo vệ mình. Nếu các em có đầy đủ kiến thức, có môi trường để được lên tiếng, được tham gia tự bảo vệ quyền lợi của mình thì những sự vụ này sẽ được giảm thiểu”

                Theo thống kê của Tổng cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm (nay là Tổng cục Cảnh sát - Bộ Công an), mỗi năm trung bình có 1.600 - 1.800 vụ xâm hại trẻ em được phát hiện, trong đó có 1.000 vụ xâm hại tình dục, chiếm 65%. Đa số nạn nhân là nữ ở độ tuổi 12-15 (chiếm 57%), đáng báo động là số trẻ em dưới 6 tuổi bị xâm hại chiếm tới hơn 13%./. Tuy nhiên, đây chỉ là phần nổi của “tảng băng chìm” và chưa đến một nửa con số này được pháp luật xử lý./.