Quảng Bình nắc muy tỉnh k’tứi cóh đhăm k’tiếc miền Trung zêng p’răng lâng đhí ha dợ nắc vêy bấc đhị laliêm pr’hay t’pấh t’mooi cóh k’tiếc k’ruung hêê lâng đắh k’tiếc k’ruung lơơng. Tước Quảng Bình, nắc pân lơơng buôn pa hay tước gợp Phong Nha lâng bọong Sơn Đoòng, đhơ cơnh đếêc, đhanuôr cóh đâu nắc dzợ vêy bấc ơl bọong gợp lơơng ha dợ t’mooi ếêh râu zập ngai cung ơy bơơn tước lêy. C’nặt t’ruíh lướt l’lêy cóh sóng phát thanh tuần nâu, đhanuôr lâng pr’zợc nắc đh’rứah chếêc năl “pazêng bọong gợp” đhị Quảng Bình.

          Tước Quảng Bình ha dợ căh tước gợp Phong Nha nắc muy râu chợơ. Ắt đhị zr’lụ da ding k’coong đhêl nhuum Kẻ Bàng, chr’val Sơn Trạch, chr’hoong Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, ch’ngai tợơ thành phố Đồng Hới 50km chô đắh Tây Bắc, bọong gợp Phong Nha bơơn lêy nắc “ BoỌng gợp laliêm bhlầng âng pleng k’tiếc đắh Nam” âng Việt Nam bơơn pazêng crâng da ding ga ving pa liêm. Phong Nha tr’haanh bhlầng lâng pazêng k’bhúh đhêl laliêm bơơn ta đớc đh’nớc cơnh hâu pleng k’tiếc mai pa tộc cơnh “bhrư”, “cung đình”, “Tượng Phật”. X’rịa bọong gợp, t’mooi nắc choom chếêc lêy pazêng cr’liêng chữ âng lang Chăm Pa lâng n’cir muy pa pan thờ.

          Ắt đhị muy zr’lụ da ding k’coong la ngúa la bam âng miền Trung Việt Nam, k’ức c’moo hay, boọng Sơn Đoòng, bọong gợp tự nhiên ga mắc bhlầng cóh bha lang k’tiếc tợơ ơy bơơn lêy mọot c’moo 2009. Sơn Đòong n’juối dal mơ 5km, dal 200m lâng bhứah 150m. Pa tước nâu kêi, nâu đoo nắc ta luôn bơơn lêy nắc bọong gợp tự nhiên ga mắc bhlầng cóh bha lang k’tiếc ơy bơơn lêy. Cắh muy tr’haanh đắh đợ pậ bhứah nắc bọong gợp Sơn Đòong dzợ bơơn năl tước tu bấc râu cóh pleng k’tiếc đhị đâu. Cóh bọong Sơn Đòong, apêê chếêc lêy năl dzợ bơơn lêy muy đhăm crâng lâng bấc râu laliêm pr’hay, acoon ma nuýh cắh ơy vêy ngai tước. Apêê chuyên gia dzợ đớc nâu đoo nắc bọong gợp “bhươn laliêm pr’hay bhlầng” đoọng déh hơnh râu laliêm nâu. T’mêê đâu, 7 cha nắc đại sứ k’tiếc k’ruung lơơng ơy tước boọng gợp nâu.

          N’đhơ moon nắc bọong gợp k’năm (Tối) ha dợ nắc doó choom k’năm ốt. Pleng ang đắh nguôi choom mọot ooy bọong gợp, k’plíh cóh mặt đác. Cóh gợp vêy bấc đhêl nhuum chắt tợơ mặt đác, tợơ piing hooi cung vêy. Pazêng nắc váih muy t’la tranh laliêm đoọng ha gợp Tối. Đhị đâu nắc ơy bơơn k’bhúh pa chắp lêy bọong gợp Hoàng gia Anh ( dzợ đớc nắc k’bhúh bọong gợp Anh) chếêc lêy mọot pazêng c’moo 1990. Đhơ cơnh đếêc bọong nâu nắc lọong pr’lọong t’pấh t’mooi mọot c’xêê 5/2011. BoỌng cắh vêy r’lắp râu choom pa ang đoọng zư lêy môi trường bọong gợp laliêm cơnh ty đanh.

          Gợp Tiên Sơn cắh cợ nắc gợp Khô nắc muy gợp laliêm bhlầng đhị zr’lụ Phong Nha-Kẻ Bàng lâng râu pa zưm bhlưa k’ruung Son, k’ruung Chày lâng bấc clang da ding đhêl nhuum. Pr’lọong mọot ooy gợp Tiên Sơn cha ngai tợơ gợp Phong Nha mơ 1.000m. Gợp bơơn ta lêy mọot c’moo 1935, xoọc tợơp nắc đhanuôr đhị đâu đớc nắc gợp bhia (Tiên), tu râu laliêm đui cơnh bhia cóh pleng. Cóh t’tun đâu nắc ơy bơơn lêy gợp Phong Nha nắc gợp đác tu cơnh đếêc nắc apêê đớc gợp Tiên Sơn nắc gợp goóh (Khô). C’lâng dzoóc ooy Tiên Sơn ca vóc ca véc, dal mơ 200m t’ping lâng mực đác biển.

          N’đhơ pậ bhứah lâng liêm pr’hay pa bhlầng, ha dợ gợp Én cắh ơy lalua t’pấh bấc t’mooi tu c’lâng lướt lalấh k’đháp zr’nắh. N’đhơ t’mooi z’lấh muy đhăm crâng ga mắc, đhêy cóh toor tọom đác lalăm tước gợp Én. Nâu đoo nắc gợp ga mắc thứ 3 cóh bha lang k’tiếc lâng hệ sinh thái bấc râu. Bấc ngai kiêng chếêc lalướt ha dang bơơn zước tour Sơn Đòong nắc choom tước  đhị gợp nâu đoọng chếêc lêy năl.

          Pazêng bọong gợp Tú Làn ắt đhị vel Tân Hoá, chr’hoong Minh Hoá, Quảng Bình. Cha ngai tợơ Phong Nha mơ 70km đắh Tây Bắc, pazêng vêy 8 bọong gợp, bơơn lêy mọot c’moo 2009, c’moo 2012 nắc bơơn lêy pa xoọng 4 t’huung. Pazêng bọong gợp Tú Làn vêy gợp bha lầng- gợp Tú Làn lâng apêê gợp lơơng nắc gợp Song, gợp Ươi, gợp Chuột, gợp Hung Ton, gợp Kim, gợp Tú Làn, gợp Ken lâng gợp Tổ Mộ. C’lâng mọot ooy gợp Tú Làn nắc z’lấh crâng, chang k’ruung đác tu cơnh đếêc nắc t’mooi bơơn ra văng pr’đươi lướt crâng lâng zập zêng xa nập, ba lô chuyên dụng, pr’nơng vêy pa tệêt lâng pin đh’rứah bao têy lâng giày liêm mâng bhlầng. Cắh zập n’hâu, nắc ma nuýh lướt lưm k’đháp k’ra lâng cr’pân pa bhlầng.

          Gợp Tám Cô đhị chr’val Tân Trạch, chr’hoong Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Ch’ngai tợơ thành phố Đồng Hới 55km đắh c’lâng Tây Bắc, gợp đhêl k’tứi nâu nắc đhị 8 đha đhâm c’mor xung phong lấh ta g’lấp đhị bêl zêl a rọp Mỹ trôông dấc k’tiếc k’ruung. XoỌc đâu, muy bệê đền bơơn ta bhrợ đhị đâu đoọng hay tước apêê TNXP ơy lấh chệêt bil bêl tr’zêl tr’panh. Nâu đoo nắc muy đhị chr’nắp ma bhuy lâng bấc ngai ơy tước đâu đoọng pa cắh loom chắp hơnh âng đay lâng pazêng chiến sĩ ơy lấh chệêt bil./.

Du lịch qua sóng Phát thanh

KHÁM PHÁ HANG ĐỘNG QUẢNG BÌNH

             Quảng Bình là một tỉnh nhỏ trong dải đất miền Trung đầy nắng gió nhưng sở hữu nhiều điểm tham quan hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Đến Quảng Bình, người ta thường nhắc tới Động Phong Nha và Hang Sơn Đoòng, tuy nhiên, địa phương này còn có vô số hang động tuyệt đẹp khác mà không phải du khách nào cũng biết đến. Tiết mục Du lịch qua sóng phát thanh tuần này, mời bà con và các bạn cùng khám phá “ Thế giới hang động” ở Quảng Bình.

             Đến Quảng Bình mà không ghé thăm động Phong Nha thì quả thật là một thiếu sót. Nằm ở vùng núi đá vôi Kẻ Bàng, xã Sơn Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, cách thành phố Đồng Hới 50km về phía Tây Bắc, động Phong Nha được coi là “Thiên Nam đệ nhất động” của Việt Nam, được che chở bởi những cánh rừng nhiệt đới. Phong Nha nổi tiếng với những khối đá độc đáo được đặt tên theo các hình dáng tự nhiên như “Sư tử”, “Cung đình” , “Tượng Phật”. Cuối hang, du khách có thể tìm thấy những ký tự của thời đại Chăm Pa và tàn tích một bệ thờ.

            Nằm im lìm trong vùng núi hẻo lánh của miền Trung Việt Nam, suốt hàng triệu năm qua, Hang Sơn Đoòng, hang động tự nhiên lớn nhất thế giới, được phát hiện vào năm 2009. Sơn Đoòng có chiều dài ước tính 5 km, cao 200 m và rộng 150 m. Cho tới nay, đây luôn được coi là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới từng được phát hiện. Không chỉ nổi tiếng về kích thước khổng lồ mà Hang Sơn Đoòng còn được biết tới bởi sự đa dạng trong cảnh quan sinh vật. Trong hang Sơn Đoòng, các nhà thám hiểm phát hiện cả một cánh rừng nguyên sinh với thảm thực vật phong phú, chưa hề có dấu vết con người. Các chuyên gia thậm chí đã gọi khu rừng trong hang này là “vườn địa đàng”nhằm tôn vinh vẻ đẹp tuyệt mĩ này. Mới đây, 7 vị đại sứ nước ngoài đã chinh phục thành công hang động này.

          Tuy nói là Hang Tối nhưng thực chất lại không tối chút nào. Ánh sáng từ phía bên ngoài khéo léo len vào hang, hắt lên những vách đá một chút sóng sánh của mặt trời, phản quang của mặt nước lung linh. Lòng hang có rất nhiều măng đá và nhũ đá nhô lên từ mặt nước cũng như rủ xuống từ trên cao. Tất cả tạo nên bức tranh thiên nhiên tuyệt mĩ nhất cho hang Tối. Địa danh này đã được Hiệp hội Nghiên cứu Hang động Hoàng gia Anh (hay còn gọi là Hiệp hội hang động Anh) khám phá vào đầu những năm 1990. Tuy nhiên, hang chỉ được mở cửa đón khách vào tháng 5/2011. Hang không lắp hệ thống chiếu sáng nhằm bảo vệ môi trường hang động nhạy cảm.

          Động Tiên Sơn hay động Khô là một động đẹp nổi tiếng ở khu vực Phong Nha - Kẻ Bàng với sự kết hợp giữa cảnh quan sông Son, sông Chày và lớp lớp dãy núi đá vôi. Cửa vào động Tiên Sơn nằm cách cửa động Phong Nha khoảng 1.000m. Động được phát hiện năm 1935, ban đầu cư dân địa phương gọi động này là động Tiên, do vẻ đẹp kỳ bí thần tiên của nó. Sau này khi tìm ra động Phong Nha là động nước nên người ta gọi động Tiên Sơn là động Khô. Đường lên Tiên Sơn quanh co uốn lượn trên lưng chừng núi, ở độ cao so với mực nước biển khoảng 200m.

           Dù sở hữu kích thước khổng lồ và vẻ đẹp tuyệt vời, song Hang Én chưa thực sự hấp dẫn nhiều du khách do đường đi lại khá vất vả. Du khách sẽ phải băng qua một khu rừng lớn, nghỉ chân bên con suối nhỏ trước khi tiến về phía Hang Én. Đây là hang động lớn thứ ba thế giới với hệ sinh thái phong phú và độc đáo. Nhiều người ưa mạo hiểm chưa đăng ký được tour Sơn Đoòng có thể lựa chọn nơi này để chinh phục.

            Hệ thống hang động Tú Làn nằm ở thôn Tân Hóa, huyện Minh Hóa, Quảng Bình. Cách Phong Nha khoảng 70km về hướng Tây Bắc, gồm có 8 hang động, được phát hiện vào năm 2009, năm 2012 tiếp tục phát hiện thêm 4 thung lũng. Hệ thống hang động Tú Làn có Hang chính - Hang Tú Làn và các hang phụ là Hang Song, Hang Ươi, Hang Chuột, Hang Hung Ton, Hang Kim, Hang Tú Làn, Hang Ken và Hang Tổ Mộ. Đường vào Hang Tú Làn phải băng rừng, lội suối nên du khách được trang bị trang phục đi rừng với đầy đủ quần áo, ba lô chuyên dụng, mũ đội đầu gắn đèn cùng bao tay và giày đặc biệt. Thiếu bất kỳ món đồ nào, chuyến đi của bạn sẽ có thể gặp khó khăn và nguy hiểm.

           Hang Tám Cô thuộc địa phận xã Tân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Cách thành phố Đồng Hới 55km về hướng Tây Bắc, hang đá nhỏ bé này ghi dấu sự hy sinh của tám thanh niên xung phong trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Hiện nay một ngôi đền được dựng tại điểm này để tưởng niệm các TNXP đã hy sinh trong chiến tranh. Đây là một nơi thiêng liêng và nhiều người đã thực hiện chuyến hành hương đến đây để bày tỏ lòng kính trọng đối với những chiến sĩ đã hy sinh./.