Bơơn tỉnh Kon Tum xay bhrợ tợơ c’moo 2011, Chính sách chroót zên dịch vụ môi trường crâng nắc ơy moọt ooy pr’ắt tr’mông, vêy crêê tước râu liêm choom đắh k’đhợơng zư lêy crâng âng vel đong. Tước nâu kêi, pazêng đhăm crâng đoọng dịch vụ môi trường crâng ơy bơơn lấh 360.000ha mơ 60% đhăm crâng âng tỉnh. Đhr’năng lalua đoọng lêy chính sách chroót dịch vụ môi trường crâng xoọc bhrợ t’váih cơ sở kinh tế đanh mâng đoọng ha pêê c’la crâng lâng đhanuôr vel đong nâu yêm tệêm zư lêy lâng pa dưr crâng.    

    Chr’val Đắc Tờ Kan, chr’hoong Tu Mơ Rông vêy 3.700ha crâng tự nhiên, pazêng đhăm crâng nâu nắc ắt đhị diện dịch vụ môi trường crâng. Tợơ c’moo 2011 tước nâu kêi, 3 đơn vị c’la crâng nắc Công ty TNHH MTV lâm nghiệp Đắc Tô, Ban k’đhợơng lêy crâng g’mrâng Tu Mơ Rông lâng UBND chr’val Đắc Tờ Kan zao crâng đoọng ha đhanuôr, pr’loọng đong lâng k’bhúh dân quân, công an chr’val k’đhợơng zư lêy. Đhr’năng lalua đoọng lêy nắc đươi vêy zên bạc chroót dịch vụ môi trường crâng, pa tệêt lâng râu liêm choom lâng trách nhiệm, pazêng đhăm crâng cóh vel đong chr’val bơơn k’đhợơng lêy liêm lâh mơ. T’coóh A Nhóc, Bí thư Đảng ủy chr’val Đắc Tờ Kan đoọng năl: “Đắc Tờ Kan cr’chăl c’moo 2007, 2008 đhơ đhơ ngai cung năl nắc dưr váih bấc cơnh kị đăh bhiệc câl bhlêy, bơơn bhrợ, p’lớơp n’loong. Bêl vêy bh’rợ pa zao đoọng nắc xiêr zêng cóh bhiệc đhanuôr tự ý pay n’loong tợơ crâng căh cợ apêê tợơ lơơng tước pay bấc lalấh mơ lalăm a hay.”

     Bơơn Nhà nước lâng apêê c’la crâng nắc tổ chức zao khoán k’đhợơng, zư lêy pazêng đhăm crâng lấh 202ha, lâng chr’nắp zên bơơn ta chroót tợơ 200 tước 380 r’bhầu đồng muy hecta, zập c’moo lâh 8.700 pr’loọng đong đhanuôr đớp khoán zư lêy crâng đhị tỉnh Kon Tum vêy pa xoọng zên, zập pr’loọng đong nắc vêy tợơ 4-6 ức đồng m’pâng; 95 cộng đồng zập cộng đồng tợơ 18 tước 143 ức lâng 30 k’bhuh pr’loọng đong, zập k’bhuh nắc 21 ức đồng. Lêy râu liêm choom đh’rưah lâng zư lêy crâng, đhanuôr nắc pa bhlầng đha nuôr acoon cóh cung ơy pazay ooy bhiệc choh crâng lâng k’rang lêy crâng. Nắc đhị c’moo 2016, đhanuôr vel đong pa zưm lâng bơr pêê đơn vị c’la crâng ơy bhrợ têng bhiệc k’rang lêy 1.700ha crâng, đh’rưah chóh t’mêê lâh 1.200ha crâng xăl. A noo A Hồng, vel Kon Hia 2, chr’val Đắc Rơ Ông, chr’hoong Tu Mơ Rông đoọng năl: “Đhanuôr năl chóh crâng nắc vêy âng chô liêm choom ha đay. Vêy zư lêy crâng nắc vêy chóh crâng, lâng vêy bh’nơơn âng chô đoọng ha lang acoon cha châu. Đhanuôr bơơn đớp pay zên tal pa liêm crâng lâng pếch boọng. Râu bơr nắc vêy zên chóh crâng. Ha dang n’loong Công ty lâm nghiệp Đắc Tô zao đoọng ha đhanuôr k’đhợơng lêy nắc bơơn đớp pay zên môi trường crâng dzợ.”

     Đh’rưah lâng t’váih pr’đợơ kinh tế chroi k’rong pa dưr bh’nơơn bh’rợ, tệêm ngăn pr’ắt tr’mông đoọng ha đhanuôr, chính sách chroót zên dịch vụ môi trường crâng cung xoọc zúp đoọng ha pêê c’la crâng nắc tổ chức Nhà nước đhị Kon Tum zên xoọc lưm k’đháp zập c’moo vêy pa xoọng zên đoọng bhrợ têng bh’rợ k’đhợơng zư lêy crâng. Ting cơnh apêê Công ty lâm nghiệp đhị vel đong, bêl căh ơy vêy chính sách chroót zên dịch vụ môi trường crâng, zên bạc zập c’moo cấp đoọng doanh nghiệp bhrợ têng bh’rợ k’đhợơng lêy crâng, zư lêy crâng nắc vêy 15 r’bhầu đồng muy hecta. Xoọc, đợ zên nâu nắc lâh 200 r’bhầu đồng, vêy zr’lụ 300 r’bhầu đồng. Vêy pa xoọng tợơ zên lâhs 3 tỷ đồng zập c’moo tợơ zên dịch vụ môi trường crâng, t’coóh Đào Xuân Thủy, Phó giám đốc bhươn quốc gia Chư Mom Ray đoọng năl: “Đơn vị zi 100% zên nhà nước đoọng zập c’moo, tu cơnh đéec nắc pa xiêr coh  bh’rợ k’đhợơng lêy crâng. Chính sách chroót zên dịch vụ môi trường crâng bhrợ đoọng ha c’la pa ghít lâh mơ coh bhiệc xay bh’rợ, k’đhợơng lêy crâng, pa bhlầng nắc coh bhiệc  lêy cha mệêt. Râu liêm choom bhlầng âng a zi lêy đăh dịch vụ môi trường crâng nắc a zi zao khoán đoọng ha đhanuôr ting pâh zư lêy crâng. Nắc đoo muy tợơ k’rong zên z’zăng lâng apêê pr’loọng đong dzợ lưm bấc râu k’đháp.”

      5 c’moo hay, đợ zên bơơn Qũy zư lêy lâng pa dưr crâng tỉnh Kon Tum đoọng ha pêê c’la crâng nắc bhrợ têng tước k’nặ 400 tỷ đồng, UBND cấp chr’val lâh 43 tỷ đồng. Đhr’năng lalua đoọng lêy chính sách chroót dịch vụ môi trường crâng xoọc nắc c’lâng bh’rợ đoọng ha prang cơ quan k’đhơơng lêy Nhà nước lâng  đhanuôr zư lêy crâng. T’coóh Hồ Thanh Hoàng, Gíam đốc Qũy zư lêy lâng pa dưr crâng tỉnh Kon Tum đoọng năl: “Chính sách chroót zên dịch vụ môi trường crâng nắc ơy k’rong tợơ zên âng xã hội đoọng ting pâh ooy bh’rợ zư lêy crâng, pa bhlầng nắc đhanuôr ắt mamông coh crâng lâng đăn crâng; t’váih bhiệc bhrợ lâng bh’nơơn đoọng ha đhanuôr, tợơ râu pa liêm pr’ăt tr’mông đoọng ha đhanuôr chroi k’rong pa xiêr đha rựt r’dợ pa dưr dal pr’ắt tr’mông âng đhanuôr vel đong; t’bhlầng bh’nơơn bh’rợ zư lêy pa dưr crâng âng prang xã hội coh vel đong tỉnh moon za zưm lâng pa dưr pr’đợơ âng đơơng dịch vụ môi trường crâng moon lalay.”

     Đọong chính sách chroót zên dịch vụ môi trường crâng nắc moọt cớ ooy pr’ắt tr’mông, tỉnh Kon Tum xoọc pa zay t’bhlầng bhiệc xay moon, k’đươi t’pâh, pa dưr dal c’năl âng tổ chức, c’la ma nuyh, cộng đồng đăh chr’nắp âng tài nguyên crâng lâng chính sách chroót zên dịch vụ môi trường crâng; k’rong t’pấh zập đắh xã hội đh’rứah ting pấh bh’rợ k’rang lêy, zư lêy lâng pa dưr crâng; t’pấh, pa choom apêê đơn vị đươi dua dịch vụ môi trường crâng ting bhrợ têng ghít liêm, zập zêng trách nhiệm âng đay cóh bhiệc bhrợ têng chính sách đọong t’bhlầng zên bạc. Tỉnh Kon Tum cung lêy bhrợ bhiệc zư lêy lâng đhăm crâng âng đơơng dịch vụ môi trường crâng âng đơơng dịch vụ môi trường crâng xọoc vêy lâng pa dưr pa xọong đhăm crâng cóh cr’chăl ha y./.

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng ở

Kon Tum- Góc nhìn từ cuộc sống

    Được tỉnh Kon Tum triển khai thực hiện từ năm 2011, Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã đi vào cuộc sống, có tác động tích cực đến công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng của địa phương. Đến nay tổng diện tích cung ứng dịch vụ môi trường rừng đạt trên 360.000ha bằng khoảng 60% diện tích rừng của tỉnh. Thực tế cho thấy chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đang tạo lập cơ sở kinh tế bền vững để các chủ rừng và người dân địa phương yên tâm bảo vệ và phát triển rừng.

     Xã Đắc Tờ Kan, huyện Tu Mơ Rông có 3.700ha rừng tự nhiên, hầu hết diện tích thuộc diện cung ứng dịch vụ môi trường rừng. Từ năm 2011 đến nay 3 đơn vị chủ rừng là Công ty TNHH Một thành viên lâm nghiệp Đắc Tô, Ban quản lý rừng phòng hộ Tu Mơ Rông và UBND xã Đắc Tờ Kan giao rừng cho cộng đồng, hộ dân và lực lượng dân quân, công an xã quản lý bảo vệ. Nhờ được hưởng nguồn kinh phí chi trả dịch vụ môi trường rừng, gắn được lợi ích và trách nhiệm, toàn bộ diện tích rừng trên địa bàn xã được quản lý bảo vệ tốt hơn. Ông A Nhóc, Bí thư Đảng ủy xã Đắc Tờ Kan, huyện Tu Mơ Rông cho biết: “Đắc Tờ Kan thời năm 2007, 2008 ai cũng biết rất là phức tạp trong việc mua bán, khai thác, cất giấu lâm sản. Khi mà có chủ trương giao thì nó giảm hẳn trong vấn đề bà con tự ý đi khai thác hoặc lâm tặc từ ngoài vào rất khác so với trước”

     Được Nhà nước và các chủ rừng là tổ chức giao khoán quản lý bảo vệ tổng diện tích trên 202 nghìn ha, với đơn giá chi trả bình quân từ 200 đến 380 nghìn đồng một ha, mỗi năm trên 8.700 hộ dân nhận khoán quản lý bảo vệ rừng ở tỉnh Kon Tum có thêm nguồn thu bình quân mỗi hộ từ 4 đến 6 triệu rưỡi đồng. Theo đó 95 cộng đồng dân cư bình quân được trả từ 18 đến 143 triệu và 30 nhóm hộ mỗi nhóm 21 triệu đồng. Thấy được lợi ích cùng với bảo vệ rừng, người dân nhất là đồng bào dân tộc thiểu số cũng đã tích cực tham gia vào việc trồng và chăm sóc rừng. Chỉ riêng trong năm 2016, người dân địa phương phối hợp với một số đơn vị chủ rừng đã thực hiện việc chăm sóc 1.700ha rừng đồng thời trồng mới trên 1.200ha rừng thay thế. Anh A Hồng, làng Kon Hia 2, xã Đắc Rơ Ông, huyện Tu Mơ Rông chia sẻ: “Bà con nhận thức trồng rừng lợi là lợi của dân mình. Có bảo vệ rừng rồi có trồng rừng thì có hiệu quả cho con cháu sau này. Về được lợi thứ nhất là bà con được lợi tiền phát dọn và đào hố. Thứ hai được tiền trồng rừng. Nếu cây lớn Công ty lâm nghiệp Đắc Tô giao cho bà con quản lý được hưởng tiền môi trường rừng nữa”.         

     Cùng với tạo lập cơ sở kinh tế góp phần tăng thu nhập, ổn định cuộc sống cho người dân, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng cũng đang giúp các chủ rừng là tổ chức Nhà nước ở tỉnh Kon Tum vốn đang rất khó khăn hàng năm có thêm nguồn tài chính để thực hiện nhiệm vụ quản lý bảo vệ rừng. Theo các Công ty lâm nghiệp tại địa phương, khi chưa có chính sách chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng, ngân sách hàng năm cấp cho doanh nghiệp phục vụ công tác quản lý, bảo vệ rừng chỉ có 15 nghìn đồng một héc- ta. Hiện, số tiền này là trên 200 nghìn đồng, có vùng đạt trên 300 nghìn đồng. Được tiếp sức từ khoản tiền trên 3 tỷ đồng mỗi năm từ nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng, ông Đào Xuân Thủy, Phó Giám đốc Vườn quốc gia Chư Mom Ray cho biết:“Đơn vị chúng tôi 100% vốn ngân sách cấp hàng năm do đó rất hạn chế trong hoạt động quản lý bảo vệ rừng. Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng làm cho đơn vị chủ động hơn trong việc triển khai hoạt động quản lý bảo vệ rừng đặc biệt là trong công tác tuần tra chi cho các hoạt đồng tuần tra, kiểm soát. Tác động tích cực nhất mà chúng tôi đánh giá dịch vụ môi trường rừng là chúng tôi giao khoán cho cộng đồng địa phương tham gia bảo vệ rừng. Đó là một nguồn thu đáng kể đối với các hộ gia đình địa phương mà còn đang rất khó khăn”

     5 năm qua, số tiền đã được Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Kon Tum giải ngân  cho các chủ rừng là tổ chức tới gần 400 tỷ đồng, UBND cấp xã hơn 43 tỷ đồng. Thực tế cho thấy chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đang là cơ hội cho cả cơ quan quản lý Nhà nước và người dân giữ rừng. Ông Hồ Thanh Hoàng, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Kon Tum khẳng định: “Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã huy động được nguồn lực của xã hội để tham gia vào công tác bảo vệ rừng, đặc biệt là người dân sống trong rừng và gần rừng; tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân, từ đó cải thiện sinh kế cho người dân góp phần xóa đói giảm nghèo từng bước nâng cao đời sống của người dân địa phương; tăng cường hiệu quả nhiệm vụ bảo vệ phát triển rừng của toàn xã hội trên địa bàn tỉnh nói chung và phát huy tiềm năng cung ứng dịch vụ môi trường rừng nói riêng”

     Tỉnh Kon Tum đang tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức của các tổ chức, cá nhân, cộng đồng về tầm quan trọng của tài nguyên rừng và chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Mặt huy động mọi nguồn lực xã hội cùng tham gia vào công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; đôn đốc, hướng dẫn các đơn vị sử dụng dịch vụ môi trường rừng chấp hành nghiêm túc, đầy đủ trách nhiệm của mình trong việc thực thi chính sách để tăng thêm nguồn thu. Tỉnh Kon Tum cũng đặt mục tiêu bảo vệ, duy trì bằng được diện tích rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng hiện có và phát triển thêm diện tích trong thời gian tới./.