Đha nuôr lâng pr’zớc da dêr! Nắc muy cóh bấc vel đong bhrợ ha rêê đhuốch dưr váih z’zăng đơớh cóh zr’lụ đhăm k’tiếc Thuận Hóa,  z’lấh cắh năl đợ mơ bấc râu tr’xăl cóh lịch sử, bấc bh’rợ đong xang ty đanh, chr’nắp ma bhuy. Tước vel Thanh Toàn, t’mooi cắh muy bơơn moọng lêy đợ bha lang clung ha roo t’viêng t’vir, bêệ poong vêy ta cha pợ lâng ngói ma múuc ga lóp đanh k’ha riêng c’moo, ta poong dhdị k’ruung Như Ý, dzợ bơơn năl pr’ặt tr’mông liêm pr’hay đhị pr’đhang du lịch vel bhươl nắc âng đha nuôr cóh đâu bhrợ têng.

     Đong ra pặ pa cắh pr’đươi pr’dua bhrợ ha rêê đhuốch đhị vel Thanh Toàn ( dzợ moon nắc Thanh Thủy Chánh) nắc muy cóh bấc đhị pa đhêy dzung âng t’mooi bêl lướt la lêy poong ngói Thanh Toàn. Bơơn bhrợ têng tơợ c’moo 2004 lâng bơơn đươi dua moọt c’moo 2006, đhị đâu ra pặ pa cắh, xay trúih đợ pr’đươi pr’dua bhrợ ha rêê đhuốch âng muy vel ty vêy đanh lấh 500 c’moo. Dáp tơợ bêl vêy pr’đhang du lịch n’nâu, 34 pr’loọng đong đha nuôr cóh vel âi ting pấh lâng dưr váih ma nứih xay trúih pa cắh du lịch. 34 pr’loọng đha nuôr công bơơn pác bhrợ bấc c’bhúh cơnh: C’bhúh ch’na dhd’nắh, c’bhúh du lịch, c’bhúh bhuông ra kịt, c’bhúh đơơng đoọng bhrợ têng bh’rợ ty đanh. A moó Ngô Thị Kim Hồng, Công ty du lịch Thanh Toàn ecotour âi bhrợ t’váih bh’rợ xa nay đơơng âng t’mooi chô ooy Thanh Toàn lấh 1 cmoo đâu đoọng năl: “Tơợ ahây, 12 pr’loọng đong tô Nguyễn chô ooy đâu lâng bhrợ t’váih vel n’nâu. Cơnh đêếc công pa bhlâng đanh âi. N’đắh zi vêy dịch vụ đạp xe, ha dnag t’mooi cắh đạp xe choom nắc lướt xe máy cắh cậ xe xích lô chô ooy đâu lum lêy poong ngói, lêy bảo tàng xang n’nắc cor bhuông t’bơơn a xiu cóh k’ruung Như Ý đanh dâng 1 tiếng, xang n’nắc moọt ooy nhà hàng. Ha dợ, ha dang plêêng liêm nắc đhị nhà hàng công vêy k’tiếc chóh bhơi r’véh, k’đấc a lui, ha dang cơnh t’mooi kiêng lướt tước nang chr’nóh nắc azi vêy pa choom đoọng ha pêê. Dịch vụ n’nắc t’mooi công kiêng bhlâng.”

     Lấh mơ cruung k’tiếc liêm pr’hay, cắh hắt t’mooi dzợ năl tước vel đong yêm têêm cóh đâu đhị n’juông pr’hát “ Ai về cầu ngói Thanh Toàn/ cho em theo với một đoạn cho vui” ( Ngai chô lum lêy poong ngói Thanh Toàn/  Đoọng acu ting lướt đoọng doó l’ngúa). Chô tước Poong ngói vel Thanh Toàn, t’mooi dzợ bơơn xơợng xay trúih ooy bh’nơơn tr’haanh prang zấp ooy cơnh  Ch’nêếh de An Cựu, a xiu rô bàu Choàng” cắh cậ bánh canh Nam Phổ. P’căn Nguyễn Thị Kiềm muy cha nắc đha nuôr bhrợ du lịch vel bhươl cóh đâu đoọng năl: T’mooi du lịch buôn đhêy cóh Thanh Toàn muy ha dum đoọng cha đắh ch’na âng vel. Muy c’xêê vêy k’ha riêng t’mooi đhêy ặt, c’bhúh ch’na đh’nắh vêy 10 cha nắc vêy choom úh zêệ apêê chr’na yêm âng vel đong đoọng ha t’mooi: “Choom xay moon l’lăm lâng azi vêy xay đui đoọng ha pêê pr’loọng đong n’nắc ra văng đợ ch’na âng vel đong. Cóh đâu azi đươi a xiu rô, a xiu ch’ruốh, a rọ, k’đấc nắc đợ bh’nơơn âng đha nuôr vel đong bhrợ t’váih. T’mooi choom đh’rứah moọt ooy ta pêếh đoọng bơơn năl bh’rợ z’zêệ pa bhrợ. T’’ngay buôn vêy t’mooi tua tuyến chô bấc, râu pa chô bơơn z’zăng bấc nắc 500 r’bhâu đồng/t’ngay. Apêê c’bhúh bhuông ra kịt công vêy râu pa chô z’zăng. Apêê c’bhúh ch’na đh’nắh, bhrợ líp, bánh tét… n’jứah đoọng t’mooi bơơn năl n’jứah choom pa câl nắc đoo râu âng apêê đoo bơơn pa chô.”

    Bơơn chơớc năl quy trình bhrợ têng ha roo ch’nêếh tơợ ahây cóh vel Thanh Toàn, t’coóh Technodin Betur muy t’mooi Pháp moon: “Azi bơơn năl bấc ooy văn hóa, ooy pr’đơợ bhrợ ha rêê đhuốch âng apêê pr’zớc, ooy cơnh bhrợ têng âng đha nuôr cóh đâu ma mông. Azi tước Huế g’lúh tr’nơợp, n’đhơ cơnh đêếc, azi pa bhlâng kiêng cruung k’tiếc cóh đâu. Đha nuôr liêm p’rá c’chăng, déh hơnh t’mooi lâng âi đoọng ha zi bơơn năl bấc râu t’mêê.”

     Đha nuôr vel Thanh Toàn tơợ ahây ặt ma mông lâng bh’rợ ha rêê đhuốch. Zấp c’moo nắc bhrợ đhêêng 2 hân noo ha roo tu cơnh đêếc pr’ặt tr’mông cắh vêy râu rí u xưa. Bêl doó tr’vâng, đha nuôr brhợ p’xoọng apêê bh’rợ cơnh coóch boóc, nề, bơơn a xiu, bhrợ líp, bhrợ bánh tét cắh cậ lướt ooy phố bhrợ p’xoọng râu lơơng. Bêl ahây, đha nuôr Thanh Toàn bhrợ du lịch vel bhươl cắh âi vêy bh’nơơn. Tơợ bêl bơơn k’rong bhrợ, bơơn pa choom đoọng ng’cơnh bhrợ têng, đơơng đoọng c’năl chuyên môn đhị bấc apêê dự án zooi đoọng âng k’tiếc k’ruung n’lơơng, đha nuôr bhrợ du lịch vel bhươk muy cơnh bhriêl g’lăng lâng năl lấh. t’coóh Nguyễn Mậu Hòa, Phó Chủ tịch chr’val Thủy Thanh đoọng năl: Cơnh lâng rơơm kiêng bhrợ pa dưr pr’đhang du lịch vel bhươl, k’đhơợng nhâm râu tr’pác trách nhiệm lâng quyền lợi mr’cơnh lấh, vel Thanh Toàn âi bhrợ t’váih muy hợp tác xa du lịch: “Đhị pr’đơợ pa choom đoọng âng apêê tổ chức quốc tế cơnh Jica, IlO, UNESCO pa chắp ch’mêệt lêy bhrợ pa dưr pr’đhang pa dưr tơợ Hội An, apêê đoo k’đươi moon bhrợ t’váih hợp tác xã du lịch vel bhươl za nươr ooy đha nuôr đoọng bhrợ t’váih muy c’bhúh p’têệt pa zum, k’đhơợng bhrợ đoọng ha t’mooi muy cơnh liêm choom lấh. Đhị hợp tác xã azi vêy bơơn bhrợ pa dưr pr’dưr pr’dzoọng, thương hiệu lâng năl p’têệt lâng apêê công ty đơơng âng t’mooi.”

     Tơợ bêl pa dưr pr’đhang du lịch vel bhươl, apêê vel bh’rợ ty đanh cóh Thanh Toàn công âi dưr tr’xăl pr’hoọm. Bh’nơơn âng apêê đoo cắh muy bhrợ bh’rợ zooi đoọng nắc dzợ bơơn xay pa cắh bấc lấh mơ đươi vêy t’mooi du lịch. Tu cơnh đêếc, xoọc đâu âi vêy muy bơr ngai cóh hợp tác xã chô bhrợ du lịch liêm choom bhlâng, trực tiếp hơnh déh t’mooi lâng bhrợ dịch vụ, thu nhập tơợ du lịch công dưr dzoóc. Đươi vêy cơnh đêếc nắc pr’ặt tr’mông âng apêê đoo công ting ngay ting bơơn bhrợ bhr’lậ. N’đhơ cơnh đêếc lấh mơ nắc đươi du lịch vel bhươl nắc pr’dưr pr’dzoọng vel đong  yêm têêm, râu liêm pr’hay n’đắh văn hóa, acoon ma nứih âng đhăm k’tiếc ma bhuy chr’nắp công vêy pr’đơợ bơơn xay trúih pa cắh bấc lấh mơ lâng pr’zớc chr’ớh cóh zấp ooy năl tước./.

AI VỀ CẦU NGÓI THANH TOÀN

( PV Phương Thúy-TTT)

     Là một trong những làng quê thuần nông xuất hiện tương đối sớm ở vùng đất Thuận Hóa, trải qua bao biến cố lịch sử, làng Thanh Toàn, thị xã Hương Thủy, Thừa Thiên -Huế vẫn lưu giữ được nhiều công trình kiến trúc cổ kính, tôn nghiêm. Đến làng Thanh Toàn, du khách không chỉ được ngắm những cánh đồng lúa xanh mát, cây cầu ngói rêu phong hàng trăm năm tuổi bắc ngang dòng sông Như Ý mà còn được trải nghiệm cuộc sống yên bình qua mô hình du lịch cộng đồng do chính người dân nơi đây xây dựng.

     Nhà trưng bày nông cụ tại làng Thanh Toàn, còn gọi là Thanh Thủy Chánh là một trong những điểm dừng chân của du khách khi đi tham quan Cầu ngói Thanh Toàn. Được xây dựng từ năm 2004 và đưa vào hoạt động năm 2006, nơi đây trưng bày, giới thiệu những vật dụng gắn bó nghề nông của một ngôi làng có lịch sử hơn 500 năm tuổi. Kể từ khi có mô hình du lịch này, 34 hộ dân trong làng đã tham gia và trở thành hướng dẫn viên du lịch. 34 hộ dân cũng được chia thành nhiều tổ như: tổ ẩm thực, tổ du lịch, tổ thuyền, tổ trải nghiệm làm nghề truyền thống. Chị Ngô Thị Kim Hồng, Công ty Du lịch Thanh Toàn Ecotour đã mở chương trình đưa khách về Thanh Toàn hơn 1 năm nay cho biết: “Từ thời xưa, 12 gia đình họ Nguyễn về đây và lập nên làng này. Như vậy cũng rất lâu đời rồi. Bên mình có dịch vụ đạp xe, nếu khách không đạp xe được thì đi xe máy hoặc xích lô về đây tham quan cầu ngói, tham quan bảo tàng rồi ra chèo thuyền đánh bắt cá trên sông Như Ý khoảng 1 tiếng, sau đó vào nhà hàng. Còn nếu như thời tiết tốt thì tại nhà hàng cũng có đất trồng rau, ráng, bầu bí, nếu như khách muốn ra làm vườn thì mình sẽ bày cho họ. Dịch vụ ấy khách cũng rất thích.”

      Ngoài cảnh quan thiên nhiên đẹp, không ít du khách còn biết đến miền quê yên bình nơi đây qua câu hát: "Ai về cầu ngói Thanh Toàn/ Cho em theo với một đoàn cho vui". Về với Cầu ngói Thanh Toàn, du khách  còn được nghe giới thiệu về những sản vật nức tiếng như "Gạo de An Cựu, cá rô bàu Choàng" hay bánh canh Nam Phổ. Bà Nguyễn Thị Kiềm một người dân làm du lịch cộng đồng ở đây cho biết: khách du lịch thường nghỉ lại Thanh Toàn một đêm để thưởng thức ẩm thực của làng. Mỗi tháng có hàng trăm khách lưu trú, tổ ẩm thực 10 người có thể nấu các món ăn đặc trưng phục vụ họ: “Phải liên hệ trước và chúng tôi sẽ báo cho những gia đình đó chuẩn bị món ăn dân dã của địa phương. Ở đây chúng tôi dùng cá rô, cá lóc, rồi môn, bí là những sản phẩm của người dân địa phương làm ra. Khách có thể cùng vào bếp để trải nghiệm nấu ăn. Thường ngày khách tua tuyến về nhiều, thu nhập được tương đối là 500 nghìn đồng/ ngày. Các tổ thuyền cũng có thu nhập khá. Các tổ ẩm thực, trải nghiệm làm nón lá, bánh tét... vừa để khách trải nghiệm vừa có thể bán ra sản phẩm thì đó là lợi nhuận mà họ thu được.”

    Được tìm hiểu quy trình sản xuất lúa gạo từ xa xưa ở làng Thanh Toàn, ông Tecnodin Betur một du khách Pháp thích thú chia sẻ: “Chúng tôi được học hỏi rất nhiều về văn hóa, về nền nông nhiệp của các bạn, về cách mà người dân nơi đây sinh sống. Chúng tôi đến Huế mới lần đầu thôi nhưng chúng tôi rất thích phong cảnh ở đây. Người dân tốt bụng, mến khách và đã cho chúng tôi những trải nghiệm đẹp.”

     Người dân làng Thanh Toàn bao đời gắn bó với nghề nông. Mỗi năm chỉ hai vụ lúa nên đời sống không có gì dư giả. Lúc nông nhà, bà con làm thêm các nghề phụ như mộc, nề, đánh cá, chằm nón, làm bánh tét hay ra phố làm thuê. Trước đây, người dân Thanh Toàn làm du lịch cộng đồng một cách tự phát nên hiệu quả chưa cao. Từ khi được đầu tư, được tập huấn và hướng dẫn kĩ năng, cung cấp kiến thức chuyên môn thông qua các dự án tài trợ của nước ngoài, bà con làm du lịch cộng đồng một cách linh hoạt và chủ động hơn. Ông Nguyễn Mậu Hòa, phó Chủ tịch xã Thủy Thanh cho biết: với mong muốn xây dựng mô hình du lịch cộng đồng, đảm bảo sự chia sẻ trách nhiệm và quyền lợi đồng đều hơn, làng Thanh Toàn đã  thành lập một hợp tác xã du lịch: “Trên cơ sở hướng dẫn của các tổ chức quốc tế như Jica, ILO, UNESCO nghiên cứu xây dựng mô hình phát triển từ Hội An, họ đề xuất thành lập mô hình hợp tác xã du lịch cộng đồng dựa vào người dân để tạo thành một chuỗi liên hoàn, điều hành tiếp nhận khách linh hoạt, chủ động hơn. Qua hợp tác xã chúng tôi sẽ xây dựng được hình ảnh, thương hiệu và chủ động kết nối với các công ty lữ hành.”

      Từ khi phát triển mô hình du lịch cộng đồng, các làng nghề truyền thống ở Thanh Toàn, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế cũng khởi sắc hơn. Sản phẩm của của họ không chỉ đóng vai trò bổ trợ mà còn được quảng bá nhiều hơn nhờ khách du lịch. Chính vì thế, hiện nay đã có một số thành viên trong hợp tác xã chuyển sang làm làm du lịch một cách chuyên nghiệp hơn, trực tiếp đón khách và làm dịch vụ, thu nhập từ du lịch cũng tăng lên. Nhờ vậy mà cuộc sống của họ cũng ngày một được cải thiện. Nhưng hơn hết là nhờ du lịch cộng đồng mà hình ảnh quê hương thanh bình, nét đặc sắc về văn hóa, con người của miền đất thần kinh cũng có cơ hội được quảng bá, giới thiệu nhiều hơn với bạn bè trong nước và quốc tế./.