Bơơn lêy pr’đợơ pleng k’tiếc đhị zr’lụ da ding k’coong A Xan chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam liêm choom đoọng chóh bhrợ t’nơơm buôn chắt váih cóh zr’lụ cha cệêt. Công ty Cổ phần za nươu sâm Ngọc Linh ơy lêy tợơp đoọng chóh bhrợ Dâu Tây. Lấh 2 c’xêê xay bhrợ, 10 sào dâu tây ơr chắt váih liêm bhlầng, t’hước t’váih c’lâng liêm choom bhlầng, âng chô bh’nơơn kinh tế liêm dal đoọng ha đhanuôr acoon cóh đhị đâu.

         Lâng pr’đợơ pleng k’tiếc z’zăng liêm, choom đoọng chóh bhrợ zập râu n’loong chr’nóh buôn chắt váih đhị zr’lụ cha cệêt, tu cơnh đếêc nắc vel A Rầng 1, chr’val A Xan bơơn Công ty Cổ phần za nươu Sâm Ngọc Linh chớih pay đoọng tợơp chóh bhrợ t’nơơm dây tây. Tợơ lấh 2 c’xêê xay bhrợ, chóh bệêt nắc dâng 40.000 t’nơơm dâu tây xoọc dưr chắt liêm choom, bấc t’nơơm ơy boong p’lêê lâng boong tráu bhlầng, bấc đoo t’nơơm lơơng nắc ơy tước cr’chăl boọng p’’lêê ha dợ apêê kỹ thuật viên nắc cắt lơi đoọng lêy ch’mệêt pa ghít bh’nơơn ha dưr âng t’nơơm dâu tây. Đhị đâu xoọc chóh 4 râu dâu tây: Mỹ, Nhật, Anh, New Zealand, apêê kỹ thuật viên nắc xoọc pa zay pa trơơi t’váih bơr râu m’ma nắc Mỹ lâng Nhật đoọng k’rong pazêng râu liêm choom âng bơr râu dâu tây nâu.

         T’nơơm dâu tây nắc râu t’nơơm k’đháp zâng lâng bấc đhị đhăm k’tiếc lâng nắc lêy đươi pa ghít đắh k’rang lêy, dâng 15 t’ngay tợơ lấh bêl glúh pô nắc boong p’lêê, dâng 3 c’xêê nắc choom pếêh bơơn muy chu lâng cr’chăl pếêh bơơn nắc đanh tước 3 c’moo. T’coóh Lương Văn Trung- kỹ thuật viên k’rang lêy dâu tây đoọng năl: “ Phân bón đươi dua đoọng k’rang lêy zêng lâng zập râu phân hữu cơ, phân bùn… đoọng g’đéch đhr’năng pleng k’tiếc cắh liêm bhrợ crêê tước t’nơơm chr’nóh, a zi nắc dzợ dông lưới cóh piing đoọng dâu tây dưr chắt liêm choom bhlầng”.

        Lâng râu n’léh liêm choom cơnh đếêc, xoọc nắc Công ty CP za nươu Sâm Ngọc Linh xoọc nắc lêy bhrợ pa tệêt lâng đhanuôr nắc đoọng bhrợ ta bhứah dâng 21ha dâu tây lâng nắc dzợ bhrợ ta bhứah lấh mơ dzợ cóh ha y. Chính quyền chr’val A Xan cung xoọc bhrợ xrắ đợ t’nooi pr’loọng đong đhanuôr ting pấh dự án đoọng đấh pay âng chô m’ma lâng k’tiếc đoọng chóh bhrợ. T’coóh Lê Hoàng Linh- Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang đoọng năl: “ Bêl doanh nghiệp xay moon nắc pa dưr t’nơơm dâu tây cóh chr’hoong, chính quyền lêy nâu đoo nắc c’lâng lướt liêm nhâm bhlầng lâng zăng liêm choom, tu cơnh đếêc nắc đấh loon t’váih zập râu pr’đợơ đoọng ha pêê xay bhrợ. Tr’mung tr’méh âng đhanuôr cóh đâu bấc bhlầng nắc dzợ  k’đháp đha rựt, tu cắh ơy vêy c’lâng bhrợ cha tệêm ngăn, tu cơnh đếêc nắc rơơm kiêng t’nơơm dâu tây nâu nắc t’váih c’lâng lướt đanh mâng đoọng ha đhanuôr”.

        Bơơn năl, đắh doanh nghiệp nắc k’rang lêy zêng đắh c’lâng pa câl lâng đắh k’rong câl, pazêng apêê pr’loọng đong đha nuôr bơơn chớih pay tợơ t’nooi ting pấh chóh bhrợ cr’noọ bh’rợ dâu tây nắc lêy ting bhrợ têng liêm ta níh pazêng quy định đắh apêê c’nặt k’rang lêy tơơm chr’nóh nâu đoọng tệêm ngăn bh’nơơn âng dâu tây. Bh’rợ âng dự án nâu nắc t’hước tước bhrợ pa dưr chr’nắp “ dâu tây A Xan” lalay đoọng vêy đhị pa câl nhâm mâng cóh thị trường. Pa zêng pr’loọng đong ting pấh dự án nắc bơơn đươi dua râu liêm choom âng kinh tế ting cơnh quy tắc “ thương mại liêm ma mơ”, nắc bơơn đươi dua chr’nắp crêê lâng c’rơ pa zay bhrợ têng ha dợ doó choom bil bal râu rị, đh’rứah nắc tệêm ngăn đoọng ha k’tiếc k’bunh, zr’lụ ắt mamông./.

TRỒNG DÂU TÂY Ở VÙNG CAO A XAN

       Nhận thấy điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng ở vùng cao A Xan huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam phù hợp với loại cây xứ lạnh, Công ty Cổ phần Dược sâm Ngọc Linh đã tiến hành trồng thử nghiệm cây dâu Tây. Sau 2 tháng triển khai, 10 sào dâu tây sinh trưởng, phát triển tốt, hứa hẹn mở lối đi mới, đem lại hiệu quả kinh tế cho đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.

     Với điều kiện khí hậu khá ôn hòa, thích hợp với các loại cây xứ lạnh nên thôn Arầng 1, xã A Xan được Công ty CP Dược sâm Ngọc Linh chọn trồng thử nghiệm cây dâu tây. Sau hơn hai tháng triển khai, khoảng 40.000 gốc dâu tây đang sinh trưởng, phát triển rất tốt, nhiều gốc đã kết trái và đạt chất lượng ngoài mong đợi, một số gốc khác đã đến kỳ ra trái nhưng các kỹ thuật viên chăm sóc đã tạm thời cắt bỏ để kiểm tra kỹ hơn chất lượng sinh trưởng của cây dâu tây. Tại đây đang trồng 4 loại dâu tây: Mỹ, Nhật, Anh, New Zealand, các kỹ thuật viên đang cố gắng lai tạo chủ yếu hai giống Mỹ và Nhật để tích hợp những tính năng nổi trội của hai loại dâu tây này.

     Cây dâu tây thuộc dạng khó thích ứng và cần kỹ thuật chăm sóc khá phức tạp, khoảng 15 ngày sau khi ra hoa sẽ kết trái, chừng 3 tháng có thể thu hoạch một lần và thời gian thu hoạch kéo dài tới 3 năm. Ông Lương Văn Trung  - kỹ thuật viên chăm sóc dâu tây cho biết: “Phân bón sử dụng để chăm sóc hoàn toàn bằng các loại phân hữu cơ, phân bùn... để tránh các hiện tượng thời tiết cực đoan ảnh hưởng tiêu cực đến cây trồng, chúng tôi còn giăng thêm lưới ở trên để dâu tây sinh trưởng một cách tốt nhất”.

     Với tín hiệu tích cực này, hiện Công ty CP Dược sâm Ngọc Linh đang tiến hành liên kết với người dân để mở rộng thêm khoảng 21ha dâu tây và sẽ còn tiếp tục mở rộng trong tương lai gần. Chính quyền xã A Xan cũng đang lên danh sách các hộ tham gia vào dự án để sớm nhận giống và đất canh tác loại cây này. Ông Lê Hoàng Linh - Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang cho biết: “Khi doanh nghiệp đặt vấn đề phát triển cây dâu tây trên địa bàn huyện, chính quyền nhận thấy đây là hướng đi đúng đắn và khá khả quan nên nhanh chóng tạo mọi điều kiện để họ triển khai. Cuộc sống của người dân ở đây phần lớn còn rất bấp bênh do chưa có một sinh kế ổn định nên hy vọng cây dâu tây sẽ mở lối đi bền vững cho đồng bào”.

       Được biết, phía doanh nghiệp sẽ lo cả đầu vào lẫn đầu ra cho sản phẩm, những hộ dân được chọn lọc từ danh sách đăng ký tham gia mô hình trồng dâu tây sẽ phải tuân thủ nghiêm ngặt những quy định về các khâu chăm sóc cây trồng này để đảm bảo chất lượng của dâu tây. Mục tiêu của dự án là hướng tới xây dựng thương hiệu “dâu tây A Xan” riêng để có chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Những hộ dân tham gia dự án sẽ được hưởng lợi ích kinh tế theo quy tắc “thương mại công bằng”, tức nhận được giá trị đúng với năng lực và công sức đóng góp mà không bị thiệt thòi, đồng thời bảo đảm an toàn cho sinh thái, môi trường.

Theo Quảng Nam Online