Cóh trường ca “ Nước non ngàn dặm”, manuýh bhrợ thơ Tố Hữu xrặ: “Ơi làng Rô nhỏ của tôi/ Cao cao ngọn núi chiếc nôi đại bàng/ Trăm năm ta nhớ ơn làng/ Cánh tay che chở bước đường gian nguy”. N’juông thơ nắc muy rau boóp p’rá xay moon rau chắp hơnh âng manuýh bhrợ thơ Tố Hữu lâng đhanuôr Cơ Tu coh cr’noon Rô, chr’val Cà Dy, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam nắc ơy trôông dzấc, băn par a đoo đh’rứah lâng đồng đội bêl lướt z’lấh đong tù Đaklei. Cr’noon Rô grơơ k’rơ cóh bêl ahay, nâu cơy nắc zr’lụ la liêm pr’hay đhị toor c’lâng Hồ Chí Minh coh xa nay bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đharứt, bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mông văn hoá âng chr’hoong Nam Giang.

    Cóh pazêng t’ngay x’rịa c’xêê 4 lịch sử, azi chô cớ ooy cr’noon Rô, chr’val Cà Dy, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Cóh đhr’nong đong k’tứi âng a dếch Ka Phu Thị Đẹp, apêê k’coon âng đoo xoọc bắt hương đhị r’piing âng n’crool manuýh bhrợ thơ Tố Hữu lâng k’díc âng đoo, t’cooh Đinh Del. Díc điêl nhi đoo băn p’lơớp manuýh bhrợ thơ Tố Hữu lâng Huỳnh Ngọc Huệ cóh c’moo 1942 bêl bơr a nhi đoo glúh mút tơợ đong tù âng arọp tơợ Đăk Lây. A dếch Ka Phu Thị Đẹp prá: “Bêl bơơn xơợng manuýh bhrợ thơ Tố Hữu bil, k’díc cu đơơng muy chai đác c’roót, muy ta la a duông lướt ooy Hà Nội đơơng âng a noo chô đhêy ắt đhị x’rịa. Pr’loọng đong zi lêy t’coóh Tố Hữu nắc cơnh manuýh âng pr’loọng đong.

    Ha dzợ lâng t’coóh Đinh Văn Vôi, đhanuôr cóh cr’noon Rô prá: “T’ngay giỗ âng Tố Hữu, đhanuôr cóh đâu công bhuốih, bắt hương cơnh k’conh âng đay. Pr’loọng đong zi vêy 5 cha nắc đhi noo pân juýh, t’ngay t’coóh Tố Hữu mót lum lêy nắc k’căn cu n’niên na noo thứ 2 công đác đh’nớc nắc Hữu đoọng hay cớ.”

    Cắh muy pr’loọng đong a dếch Đẹp, t’coóh Vôi, nắc pazêng đhanuôr cóh cr’noon Rô nắc muy loom luônh ting Đảng, ting cách mạng, ting ava Hồ. Nâu cơy, xang 42 c’moo t’ngay k’tiếc k’ruung vêy ta pa chô, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cr’noon Rô ơy tr’xăl bấc pa bhlâng. Pazêng rau pr’đươi vêy ta k’rong bhrợ liêm nhâm, đợ đhr’nong đong cr’đe plăng bêl ahay nắc ơy ta xăl lâng đong ta xây, xr’pợ ngói, đợ pr’loọng đong đharứt công xiêr bấc lấh mơ ahay.

Cô Pơ Loong Thị Luôn, giáo viên trường tiểu học cr’noon Rô, chr’val Cà Dy prá: “Buôn nắc tơợ bêl ahay tước nâu cơy, học sinh cóh cr’noon Rô nắc đợ học sinh học ta béch cóh chr’val. Apêê ađhi lướt học zập, đhiệp đhêy học bêl jéh k’ăy, ha mơ dzơ nắc lướt học zập. K’conh k’căn cóh đâu công k’rang ooy bh’rợ học âng k’coon ta đhi đay, tu cơnh đêếc rau liêm choom âng bh’rợ học tập bấc pa bhlâng.”

   T’coóh Doãn Phú, Bí thư Chi bộ cr’noon Rô, chr’val Cà Dy prá: “Xoọc đâu, cr’noon zi ơy choom t’bil lơi đong zir hư lấh 90%. Tơợ bêl k’tíêc k’ruung vêy ta pa chô tước nâu cơy, c’năl âng đhanuôr công dal pa bhlâng, k’coon ch’chau bơơn lướt học, trường lớp công zập, c’lâng lướt, điện, trạm y tế nhà nước t’đui bhrợ têng đoọng liêm choom ha đhanuôr.”

    Ting ắt đh’rứah lâng rau bhui har âng k’tiếc k’ruung, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cr’noon Rô xoọc tr’xăl ting t’ngay. Cha na cha k’bhộ, xa nấp ngăn, p’niên bơơn tước ooy trường, c’lâng lướt chô liêm buôn… Nắc a tốh cr’noon Rô nắc vêy chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon bhrợ têng đhị zr’lụ du lịch văn hoá lịch sử, zr’lụ đhêy ắt pr’hay chr’nắp cóh c’lâng du lịch truíh c’lâng Hồ Chí Minh chr’nắp ga mắc./.

LÀNG RÔ NGÀY ẤY BÂY GIỜ

                                                  CTV Tấn Sỹ

     Trong trường ca “Nước non ngàn dặm”, nhà thơ Tố Hữu viết:“Ơi làng Rô nhỏ của tôi/ Cao cao ngọn núi chiếc nôi đại bàng/ Trăm năm ta nhớ ơn làng/ Cánh tay che chở bước đường gian nguy”. Câu thơ là một lời tri ân sâu sắc của nhà thơ Tố Hữu đối với đồng bào Cơ Tu ở làng Rô, xã Cà Dy, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam đã hết lòng che chở, nuôi giấu ông cùng đồng đội khi vượt ngục Đaklei. Làng Rô kiên cường ngày ấy, giờ là một điểm sáng trên đường Hồ Chí Minh trong công cuộc xoá đói giảm nghèo, xây dựng đời sống văn hoá của huyện Nam Giang.

     Những ngày cuối tháng 4 vừa qua, chúng tôi có dịp trở lại làng Rô, xã Cà Dy, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Trong căn nhà nhỏ của bà Ka Phu Thị Đẹp, những người con của bà đang thắp hương trên bàn thờ của cố nhà thơ Tố Hữu và chồng bà, ông Đinh Del. Vợ chồng bà đã che chở nhà thơ Tố Hữu và Huỳnh Ngọc Huệ vào năm 1942 khi hai ông vượt ngục từ Đăk Lây trở về. Bà Ka Phu Thị Đẹp kể lại: “Khi nghe tin nhà thơ Tố Hữu mất, chồng tôi mang theo một chai mật ong, một tấm dồ để ra Hà Nội đưa tiễn ông ấy về nơi an nghỉ cuối cùng. Gia đình tôi coi ông Tố Hữu như người nhà vậy.”

    Còn ông Đinh Văn Vôi, người dân làng Rô nói: “Ngày giỗ của Tố Hữu, người dân ở đây cũng cúng, thắp hương như ông già của mình. Nhà tôi có 5 anh em trai, ngày ông Tố Hữu vào thăm thì mẹ tôi sinh anh thứ 2 cũng đặt tên là Hữu để nhớ lại.”

    Không chỉ gia đình bà Đẹp, ông Vôi, mà người dân làng Rô đều một lòng một dạ theo Đảng, theo cách mạng, theo Bác Hồ. Giờ đây, sau 42 năm ngày đất  nước hoàn toàn thống nhất, cuộc sống của người dân làng Rô đã có nhiều thay đổi. Cơ sở hạ tầng được đầu tư xây dựng kiên cố, những ngôi nhà tranh tre vách nứa được thay bằng ngôi nhà tường xây, mái ngói, tỷ lệ hộ nghèo cũng giảm nhiều so với trước.

   Cô Pơ Loong Thị Luôn, giáo viên điểm trường tiểu học thôn Rô, xã Cà Dy cho biết: “Thường thường từ trước đến giờ, học sinh ở Rô là học sinh rất nổi trội trong xã. Các em đi học rất đầy đủ, chỉ nghỉ trong trường hợp đau ốm, còn lại đi học đông đủ. Phụ huynh ở đây rất quan tâm đến việc học của con em mình, vì vậy chất lượng học tập rất cao.”

    Ông Doãn Phú, Bí thư Chi bộ thôn Rô, xã Cà Dy khẳng định: “Hiện nay, thôn mình đã xóa nhà tạm chiếm tỷ lệ tới trên 90%. Từ giải phóng đến bây giờ, bà con nhận thức cũng tương đối, con cái học hành, trường lớp đầy đủ, đường điện trường trạm nhà nước ưu ái tốt cho nhân dân.”

    Cuộc sống của người dân làng Rô đang đổi thay từng ngày. Cơm no, áo ấm, con trẻ được học hành, giao thông thuận tiện… Rồi đây, làng Rô sẽ được huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam qui hoạch thành điểm du lịch văn hoá lịch sử, nơi dừng chân  thú vị trên tuyến du lịch đường Hồ Chí Minh huyền thoại./.