Lấh 4 c’moo xay bhrợ ting cơnh Nghị quyết số 55 âng Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Nam ooy xa nay bh’rợ zazum pa dưr kinh tế - xã hội da ding k’coong cr’chăl c’moo 2013 – 2016 lâng cr’noọ tước ooy c’moo 2020, pr’dưr pr’dzoong âng bhươl cr’noon lâng pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cóh apêê chr’hoong da ding k’coong tỉnh Quảng Nam vêy bấc rau tr’xăl z’zăng liêm choom. Hân đhơ cơnh đêếc, t’piing lâng cr’noỌ xa nay la lua, da ding k’coong Quảng Nam nắc đơớh vêy đợ bh’rợ crêê cơnh lấh mơ, bhrợ t’váih rau liêm choom k’rơ lấh mơ đoọng dưr váih đơớh lâng nhâm mâng cóh pazêng c’xêê c’moo ha y.

     Tây Giang nắc muy cóh 9 chr’hoong da ding k’coong âng tỉnh Quảng Nam. Xang 4 c’moo xay bhrợ cơnh Nghị quyết số 55 âng Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Nam ooy xa nay bh’rợ zazum pa dưr kinh tế - xã hội da ding k’coong cr’chăl c’moo 2013 – 2016 lâng cr’noọ tước ooy c’moo 2020, kinh tế xã hội âng vel đong vêy bấc rau tr’xăl liêm choom, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr, pa bhlâng nắc đhanuôr acoon cóh vêy ta ha dưr dal. Đợ ha roo, a bhoo âng chr’hoong cóh zập c’moo bơơn lấh 4 r’bhâu tấn; pazêng apêê chr’val ơy vêy c’lâng ô tô tước ooy zr’lụ; 90% apêê chr’val đươi dua điện âng k’tiếc k’ruung… Tây Giang xoọc đâu vêy 2 chr’val ơy bhrợ têng xang xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê, t’bhlâng tước lứch c’moo 2016 bơơn mơ 4 chr’val. Prang chr’hoong nắc vêy 23 trường học, lâng lấh 5 r’bhâu học sinh, xay bhrợ liêm choom xa nay bh’rợ phổ cập giáo dục cóh zập c’moo… t’coóh A Rất Blúi, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang xay moon, vel đong ơy bhrợ têng bấc bh’rợ, xay bhrợ đh’rứah nắc cóh pazêng 19 cr’noọ bh’rợ ting cơnh Nghị quyết HĐND tỉnh nắc vel đong dzợ ta cắh choom xay bhrợ 5 cr’noỌ bh’rợ. Cóh đêếc pa bhlâng nắc: đợ pr’loọng đong đharứt, đợ ha roo ch’néh ha cha nắc manuýh đươi lâng đợ manuýh pa bhrợ ơy vêy ta pa choom. “Cóh apêê chr’hoong nắc lứch vêy Trung tâm pa choom bh’rợ tr’nêng, nắc đợ apêê pa bhrợ ơy vêy ta pa choom nắc m’bứi, cắh vêy ha mơ bấc. Azi xoọc ch’mêết lêy cớ xa nay bh’rợ n’nâu, HĐND tỉnh công ơy vêy nghị quyết ooy xa nay n’nâu, xay moon đợ manuýh pa bhrợ ơy vêy ta pa choom, pazum đh’rứah lâng doanh nghiệp pa choom bh’rợ tr’nêng. Chr’hoong công xoọc xay bhrợ. T’mêê bêl đêếc ahay pa choom bh’rợ tr’nêng đoọng ha công nhân zư lêy t’nơơm cao su, chiết dzêết cao su nắc xoọc đâu t’nơơm cao su xoọc đhêy bhrợ têng. Pa choom manuýh pa bhrợ cóh bh’rợ doọ lấh k’đháp, taanh n’đoóh a doóh nắc công cắh ơy choom bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng. Đhr’năng pa choom cơnh đêếc, acu lêy k’đháp pa bhlâng.”

     Cóh pazêng c’moo ahay, pazêng rau xa nay bh’rợ, chính sách la lay đoọng zúp zooi pa dưr kinh tế - xã hội zr’lụ đhanuôr acoon cóh lâng da ding k’coong cơnh: Nghị quyết 30a; Quyết định 293 (30b); 135; bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê; xa nay bh’rợ ắt mamông muy đhị, bhrợ cha muy đhị ting cơnh Quyết định 33; xa nay bh’rợ zúp zooi k’tiếc ắt, k’tiếc pa bhrợ, đác đươi ting cơnh Quyết định 755 âng Thủ tướng Chính phủ; Nghị quyết số 55 âng HĐND tỉnh (30c)… vêy ta bhrợ têng lâng ơy bơơn đợ bh’nơơn bh’rợ z’zăng liêm choom. Hân đhơ cơnh đêếc, muy bơr rau zên xay bhrợ vêy ta pác đoọng ooy chr’hoong cắh ơy loon, bh’rợ pay đoọng zên k’zíh nắc bhrợ pa bhlâng cắh liêm crêê tước bh’rợ bhrợ têng pazêng rau pr’đươi cóh zr’lụ da ding k’coong. Ting cơnh t’coóh Đỗ Tài, Bí thư Huyện uỷ Đông Giang, pa dưr rau liêm choom âng pazêng rau zên k’rong bhrợ, nắc đơớh pác đoọng zên bhrợ têng âng Trung ương, zên âng tỉnh ooy pazêng vel dong xay bhrợ; ting n’nắc đơớh loon pazao đoọng zên k’rong bhrợ ơy vêy cóh cr’noọ xa nay tơợ tr’nơớp c’moo đoọng bhrợ têng pazêng rau bh’rợ, g’đéch đhr’năng pazao đoọng zên bhrợ têng cóh hân noo boo, bhrợ zr’nắh k’đháp cóh bh’rợ bhrợ têng lâng rau liêm choom âng pr’đươi. T’coóh Đỗ Tài, Bí thư chr’hoong Đông Giang prá p’xoọng: “Vêy muy rau cắh ơy lấh liêm choom lâng bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Đợ chr’val ơy bhrợ têng xang xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê nắc dzợ bơơn đươi dua đợ rau t’đui đoọng âng zên pa xiêr đharứt. Tu xa nay bh’rợ n’nâu bhrợ zr’nắh k’đháp. Bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê cắh nhâm mâng nắc bhrợ t’váih rau cắh liêm crêê cóh t’tun.”

    T’coóh Nguyễn Hoàng Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Quảng Nam xay moon, nắc đơớh vêy đợ bh’rợ nhâm mâng, gít liêm đoọng bhrợ pa đơớh bh’rợ pa xiêr đharứt, pa dưr rau liêm choom cóh pr’ắt tr’mông, đhr’năng pa bhrợ ta têng âng đhanuôr cóh da ding k’coong. Apêê vel đong nắc zúp zooi đhanuôr t’bil lơi pa đơớh bh’rợ bhrợ têng cắh lấh liêm choom, t’hước ooy bh’rợ bhrợ têng hàng hoá, bhrợ t’váih rau liêm buôn đoọng ha pazêng pr’loọng đong đhanuôr zư lêy crâng, mamông liêm choom tơợ bh’rợ crâng lâng pa xiêr đharứt nhâm mâng tơợ crâng. T’coóh Nguyễn Hoàng Minh prá: “Pr’ắt tr’mông âng đhanuôr da ding k’coong đươi dua ooy crâng bấc lấh mơ. Tu cơnh đêếc crâng nắc vêy c’la. Pazêng đhăm crâng cóh zr’lụ nắc vêy pác đoọng zư lêy lâng pa dưr. Nâu đoo nắc bh’rợ bhrợ cha âng đhanuôr. Rau bơr cậ, cơnh đêếc nắc đoỌng a hêê pa xiêr đharứt nhâm mâng. Ta đang moon cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y, pazêng đhăm crâng nắc đơớh vêy ta pazao đoọng ooy đhanuôr.”

    Ting cơnh pr’căn Nguyễn Thị Tuyết Thanh, Trưởng Ban Dân tộc HĐND tỉnh Quảng Nam, lấh 4 c’moo xay bhrợ Nghị quyết số 55 âng Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Nam ooy xa nay bh’rợ zazum pa dưr kinh tế - xã hội da ding k’coong cr’chăl c’moo 2013 – 2016 lâng cr’noọ tước ooy c’moo 2020, pr’dưr pr’dzoong âng bhươl cr’noon lâng pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cóh apêê chr’hoong da ding k’coong tỉnh Quảng Nam vêy bấc rau tr’xăl z’zăng liêm choom. Apêê chinh sách, dự án k’rong bhrợ âng Trung ương, âng tỉnh ơy chrooi đoọng bấc ooy rau dưr váih âng kinh tế - xã hội cóh zr’lụ da ding k’coong, lâng đhanuôr acoon cóh. Hân đhơ cơnh đêếc, m’bứi bhlâng đợ pr’loọng đong đharứt cóh 9 chr’hoong da ding k’coong dzợ mơ 40,85%. Bh’nơơn bh’rợ pa xiêr đharứt cắh ơy nhâm mâng; bh’rợ tr’xăl chr’nóh chr’bêết, bh’năn băn lâng đhr’năng pa bhrợ ta têng dzợ bấc rau cắh liêm choom; cắh ơy u váih zr’lụ, đại lý đương pay câl, bhrợ têng hàng hoá chr’nóh chr’bêết, bh’năn băn đoọng pa dưr đhr’năng bhrợ lâng đươi dua cóh thị trường bhươl cr’noon. Pr’căn Nguyễn Thị Tuyết Thanh, Trưởng Ban Dân tộc HĐND tỉnh Quảng Nam prá: “Rau la lua cậ Nghị quyết 55 âng HĐND tỉnh xay moon pazêng rau cr’noọ bh’rợ nắc buôn, ha dzợ tước bêl bhrợ têng nắc zr’nắh k’đháp. Tu bh’rợ k’rong bhrợ ooy da ding k’coong, k’rong bhrợ đh’rưáh pazêng rau zên bhrợ têng, cóh đêếc zên bhrợ têng âng Trung ước nắc bha lâng. Lâng bh’rợ k’rong pazêng rau zên bhrợ têng n’lơơng nắc pazêng chr’hoong xay bhrợ cắh lấh liêm choom. Đhiệp muy k’đơơng t’bấc doanh nghiệp chô ooy da ding k’coong nắc vêy choom xay bhrợ liêm choom ooy thu nhập đoọng ha đhanuôr. Tơợ đêếc, xay moon bh’nơơn bh’rợ xay bhrợ, đơớh loon p’xoọng bhrợ têng cóh pazêng c’moo t’tun.”

    Cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y, tỉnh Quảng Nam t’bhlâng đơớh loon k’rong bhrợ đh’rứah pazêng rau zên bhrợ têng, bhrợ têng liêm xang pazêng rau pr’đươi, bha nậ đác, z’roóh đác cóh apêê chr’hoong da ding k’coong, nhâm mâng đươi dua cóh bh’rợ nông nghiệp. T’bhlâng ta đang moon apêê doanh nghiệp k’rong bhrợ têng lâng pay câl pazêng bh’nơơn bh’rợ nông nghiệp, pa bhlâng nắc bh’nơơn bh’rợ liêm choom âng pazêng vel đong. Tơợ bh’rợ sơ kết, xay moon bh’nơơn bh’rợ xay bhrợ cơnh Nghị quyết số 55 âng HĐND tỉnh Quảng Nam nắc bhrợ têng xa nay bh’rợ, chính sách la lay, k’rong pazêng c’rơ đoọng bhrợ k’rơ bh’rợ pa dưr kinh tế - xã hội da ding k’coong, zr’lụ đhanuôr acoon tơợ nâu cơy tước c’moo 2020./.

MIỀN NÚI QUẢNG NAM

CẦN GIẢI PHÁP ĐỒNG BỘ ĐỂ PHÁT TRIỂN

PV Vinh Thông

     Qua 4 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 55 của Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Nam về Chương trình tổng thể phát triển kinh tế - xã hội miền núi giai đoạn 2013 - 2016 và định hướng đến năm 2020, bộ mặt nông thôn và đời sống đồng bào các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam có nhiều thay đổi đáng kể. Tuy nhiên so với yêu cầu thực tế, miền núi Quảng Nam vẫn cần những giải pháp đồng bộ, tạo bước đột phá để phát triển nhanh và bền vững trong thời gian tới.

     Tây Giang là một trong 9 huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam. Sau 4 năm triển khai thực hiện hiện Nghị quyết số 55 của Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Nam về Chương trình tổng thể phát triển kinh tế - xã hội miền núi giai đoạn 2013 - 2016 và định hướng đến năm 2020, kinh tế xã hội của địa phương chuyển biến tích cực, đời sống người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số được nâng lên đáng kể. Sản lượng lương thực hàng năm của huyện đạt hơn 4 ngàn tấn; thu nhập bình quân đầu người tăng lên gần 17 triệu đồng/người/năm; hầu hết các xã  đã có đường ô tô đến  trung tâm; 90 % các xã sử dụng điện lưới quốc gia… Tây Giang hiện có 2 xã đã về đích nông thôn mới, phấn đấu đến hết năm 2016 đạt 4 xã. Toàn huyện có 23 cơ sở trường học, với hơn 5.000 học sinh, đảm bảo công tác phổ cập giáo dục hằng năm…Ông A Rất Blúi, Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang cho biết, địa phương đã đã triển khai nhiều giải pháp, lồng ghép nhưng trong số 19 tiêu chí theo Nghị quyết HĐND tỉnh thì địa phương vẫn còn 5 tiêu chí chưa đạt chỉ tiêu. Trong đó đáng chú ý là: tỷ lệ hộ nghèo, sản lượng lương thực bình quân đầu người và tỷ lệ lao động qua đào tạo. “Ở các huyện đều có Trung tâm đào tạo nghề, nhưng tỷ lệ lao động qua đào tạo thấp, không bao nhiêu người. Chúng tôi đang xác định lại vấn đề này. HĐND tỉnh cũng đã có nghị quyết về vấn đề này, xác định tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề, phối hợp với doanh nghiệp đào tạo nghề. Huyện cũng đang loay hoay. Vừa rồi đào tạo nghề cho công nhân chăm sóc cao su, cạo mủ cao su nhưng hiện cao su đang bị dừng lại. Đào tạo lao động thô sơ, dệt thổ cẩm nhưng cũng chưa giải quyết công ăn việc làm được. Tỷ lệ đào tạo như vậy, toi thấy rất khó.” Ông A Rất Blúi nói.

     Trong những năm qua, các chương trình, chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi như: Nghị quyết 30a; Quyết định 293 (30b); 135; xây dựng nông thôn mới; chính sách định canh, định cư theo Quyết định 33; chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt theo Quyết định 755 của Thủ tướng Chính phủ; Nghị quyết số 55 của HĐND tỉnh (30c)... được triển khai và đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, một số nguồn vốn phân bổ về địa phương chưa kịp thời, tiến độ giải ngân chậm đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc xây dựng kết cấu hạ tầng khu vực miền núi. Theo ông Đỗ Tài, Bí thư Huyện ủy Đông Giang, để đảm bảo phát huy hiệu quả các nguồn vốn đầu tư, cần khẩn trương phân bổ các nguồn vốn của Trung ương, vốn đối ứng của tỉnh về cho các địa phương triển khai thực hiện; đồng thời chủ động giao nguồn vốn đầu tư đã có trong kế hoạch ngay từ đầu năm để triển khai thi công các công trình, tránh tình trạng giao vốn vào mùa mưa làm ảnh hướng tiến độ thi công và chất lượng công trình. Ông Đỗ Tài, Bí thư Huyện ủy  Đông Giang cho biết “Có một vấn đề nổi lên đối với xây dựng nông thôn mới. Những xã được công nhận nông thôn mới thì không còn hưởng ưu đãi từ nguồn vốn giảm nghèo nữa. Chính vấn đề này tác dụng ngược lại. Xây dựng nông thôn mới không bền vững thì sẽ dẫn đến những hệ lụy sau này.”

     Ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Quảng Nam cho rằng, cần phải có những giải pháp mang tính bền vững, đồng bộ và cụ thể để đẩy nhanh tốc độ giảm nghèo, nâng cao chất lượng sống, năng lực sản xuất của người dân miền núi. Các địa phương cần phải hỗ trợ, giúp đỡ người dân loại bỏ nhanh tập quán canh tác lạc hậu, hướng đến sản xuất hàng hóa, tạo điều kiện cho từng hộ dân và cộng đồng gắn bó với rừng, giữ được rừng, sống được bằng nghề rừng và giảm nghèo bền vững từ rừng. Ông Nguyễn Hoàng Minh cho rằng: “Đời sống của nhân dân miền núi gắn với rừng là chủ yếu. Do vậy rừng phải có chủ. Toàn bộ diện tích rừng trên địa bàn cần phải được giao khoán, bảo vệ và phát triển. Đây là sinh kế của cộng đồng dân cư. Thứ hai nữa, đây là cách để chúng ta giảm nghèo bền vững. Đề nghị trong thời gian đến, tất cả diện tích rừng phải được giao cho dân.”

    Theo bà Nguyễn Thị Tuyết Thanh, Trưởng Ban Dân tộc HĐND tỉnh Quảng Nam, qua 4 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 55 của Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Nam về Chương trình tổng thể phát triển kinh tế - xã hội miền núi giai đoạn 2013 - 2016 và định hướng đến năm 2020, diện mạo khu vực miền núi và đời sống đồng bào dân tộc đã thay đổi đáng kể. Các chính sách, dự án đầu tư của Trung ương, của tỉnh đã góp phần rất lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc. Tuy nhiên, bình quân tỷ lệ hộ nghèo ở 9 huyện miền núi còn 40,85%. Tuy nhiên, kết quả giảm nghèo chưa thực sự bền vững; chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi và cơ cấu lao động còn nhiều hạn chế; chưa hình thành các điểm, đại lý tiêu thụ, chế biến hàng hóa nông sản để kích thích cung - cầu trên thị trường nông thôn. Bà Nguyễn Thị Tuyết Thanh, Trưởng Ban Dân tộc HĐND tỉnh Quảng Nam cho biết: “Thực ra Nghị quyết 55 của HĐND tỉnh đưa chỉ tiêu ra thì dễ nhưng thực hiện thì rất khó. Bởi vì việc tập trung đầu tư miền núi, lồng ghép các nguồn vốn, trong đó nguồn vốn Trung ương là chủ yếu. Còn việc huy động các nguồn vốn khác thì hầu hết các huyện đạt hiệu quả thấp. Chỉ có thu hút doanh nghiệp về với miền núi thì mới giải quyết thu nhập cho người dân. Qua đây, đánh giá kết quả thực hiện, kịp thời bổ sung thực hiện trong những năm tiếp theo.”

    Trong thời gian tới, tỉnh Quảng Nam tiếp tục chủ động lồng ghép các nguồn vốn đầu tư, hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, công trình thuỷ lợi, kênh mương ở các huyện miền núi, đảm bảo phục vụ cho sản xuất nông nghiệp. Tổ chức xúc tiến, kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, nhất là các sản phẩm có thế mạnh của địa phương miền núi. Qua công tác sơ kết, đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết số 55 của HĐND tỉnh, Quảng Nam sẽ xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, tập trung nguồn lực đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong giai đoạn từ nay đến năm 2020./.