Cóh pazêng t’ngay n’nâu, đhanuôr cóh chr’hoong da ding k’coong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế xoọc pay pa chô p’nang, cam, quýt. C’moo đâu, cam, quýt cắh crêê hân noo nắc chr’nắp pa câl dal, pêếh mơ ooy nắc pa câl lứch mơ đêếc, đhanuôr bhui har pa bhlâng. t’coóh Hồ Sỹ Bảo, ắt cóh chr’val Hương Sơn, xay moon, tơợ t’ngay chr’val bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, c’lâng lướt cóh bhươl cr’noon, ooy chr’val nắc vêy ta bhrợ lâng bê tông tước ooy đong ắt, tước ooy bhươn, zr’lụ pa bhrợ. Đươi vêy cơnh đêếc, bh’rợ pa câl hàng hoá liêm buôn pa bhlâng, chr’nắp chr’bêết doọ ta đớc ga bọ, doọ váih apêê câl pa xiêr chr’nắp. t’coóh Bảo công cơnh đhanuôr cóh chr’hoong Nam Đông nắc haanh déh pa bhlâng xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Bấc ngai ơy đoọng đong ắt, k’tiếc, chr’nóh chr’bêết bhrợ têng c’lâng, bhrợ têng trường học, tang cha ớh thể thao, bhrợ đong văn hoá… lâng rau rơơm kiêng nắc vel đong đay ting t’ngay k’van k’bhố, liêm pr’hay lấh mơ. t’coóh Hồ Sỹ Bảo xay moon: “T’mêê bêl đêếc ahay bhrợ têng c’lâng cóh tọm đác Chà Vò, xang n’nắc c’lâng ch’hooi đác, c’lâng đhanuôr lướt, acu nắc manuýh l’lăm pay đoọng k’tiếc, acu cắh đoọng nắc h’cơnh choom ng’bhrợ. H’cơnh choom xã hội dưr váih, tr’nơớp nắc ađay l’lăm pay đoọng. Cóh c’moo ahay acu pay đoọng muy bơr zệt đhăm k’tiếc chóh t’nơơm cao su, muy c’moo đợ đhăm chóh t’nơơm cao su n’nâu vêy thu nhập tơợ 5- 6 ức đồng.”

    T’coóh Trần Xuân Bình, Bí thư Huyện uỷ Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế xay moon, tước nâu cơy prang chr’hoong ơy vêy 5/11 chr’val bhrợ têng xang 19/19 cr’noọ bh’rợ âng bhươl cr’noon t’mêê. Rau liêm choom n’nâu, nắc vêy đợ rau chrooi đoọng âng đhanuôr. Cóh đhr’năng k’tiếc pa bhrợ âng đhanuôr vel đong dợ m’bứi nắc cóh pazêng c’moo ahay, đhanuôr vel đong ơy chrooi đoọng k’nặ 10 r’bhâu m2 k’tiếc, k’zệt r’bhâu t’ngay công t’hước ooy bh’rợ bhrợ têng liêm xang cr’noọ bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Ting cơnh t’coóh Hồ Văn Bình, xoọc đâu, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr chr’hoong da ding k’coong Nam Đông vêy ta ha dưr gít pa bhlâng, hân đhơ cơnh đêếc lâng rau zazum âng prang k’tiếc k’ruung, thu nhập m’bứi bhlâng âng đhanuôr nắc dợ m’bứi, đợ pr’loọng đong đharứt dọ bấc, pay lấh 14%. T’coóh Bình xay moon, chr’hoong Nam Đông cắh ta đang moon đhanuôr chrooi đoọng zên cr’van đoọng bhrợ têng pa xang cr’noọ bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. “Ting cơnh cr’noọ xa nay âng chr’hoong bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê nắc êếh rau thành tích. Chr’hoong Nam Đông đhanuôr dợ đharứt nắc chr’hoong cắh vêy xa nay ta đang moon đhanuôr chrooi đoọng zên cr’van, nắc ta đang moon đhanuôr pazum têy bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê ting cơnh xa nay ta đang moon đhanuôr đoọng k’tiếc, đoọng chr’nóh chr’bêết. ting bhrợ têng c’lâng lướt ooy bhươl cr’noon.”

    Cắh ba buôn cơnh Nam Đông, xoọc đâu, chr’hoong da ding k’coong A Lưới nắc đhiệp 1/22 chr’val bhrợ têng liêm xang cr’noọ bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê. Lâng bh’rợ bhrợ têng zíh, nhâm mâng, vel đong n’nâu xay moon tước c’moo 2020 nắc vêy 30% đợ chr’val bhrợ têng liêm xang xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê. T’coóh Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế prá: “Ooy bh’rợ k’rong bhrợ xa nay bh’rợ bha lâng azi nắc choom pazum pazêng rau zên vốn la lay nắc azi choom xay bhrợ. T’piing lâng bấc chr’hoong cóh xuôi lâng da ding k’coong n’lơơng. A Lưới công vêy đợ rau cắh ơy liêm choom. Xoọc đâu nắc đhiệp chr’val Hương Phong nắc chr’val bhươl cr’noon t’mêê, c’moo đâu t’bhlâng nắc vêy p’xoọng 1 chr’val dợ; t’bhlâng tước c’moo 2020 vêy 6 chr’val bhươl cr’noon t’mêê, cắh ơy tước 30%. Hân đhơ zíh nắc nhâm mâng cắh đớc váih đhr’năng nợ lâng cắh t’bhlâng bhrợ têng oó cắh pa xang bhươl cr’noon t’mêê.”

    Tước nâu cơy, tỉnh Thừa Thiên Huế ơy vêy lấh 21% chr’val bhrợ têng liêm xang 19/19 cr’noọ bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Cr’noọ âng tỉnh, tơợ nâu cơy tước c’moo 2020 nắc vêy tơợ 1 – 2 chr’hoong lâng 63/104 chr’val bhrợ têng xang xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê; thu nhập m’bứi bhlâng cóh zr’lụ bhươl cr’noon bơơn lấh 39 ức đồng muy cha nắc cóh muy c’moo. Hân đhơ cơnh đêếc, ting cơnh pr’căn Nguyễn Thị Sửu, Trưởng Ban Dân tộc da ding k’coong tỉnh Thừa Thiên Huế, bấc cr’noọ bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê cắh ơy gít lâng đhr’năng la lua cóh zr’lụ da ding k’coong, bhrợ zr’nắh k’đháp ha vel đong cóh bh’rợ bhrợ têng xa nay bh’rợ n’nâu: “Cóh 19 cr’noọ bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê lêy xa nay zazum tơợ zr’lụ xuôi. Tu cơnh đêếc bêl xay bhrợ cóh zr’lụ da ding k’coong nắc cắh crêê. Ba bi cơnh xa nay thể dục thể thao, da ding k’coong ha dợ ta đang moon oó cắh bơr pêê hecta ha tơợ ng’bơơn. Xang n’nắc muy chr’val hau đươi muy chợ. Xang n’nắc cr’noọ xa nay ooy phi nông nghiệp ta đang moon pa choom bh’rợ tr’nêng, ha dợ bh’rợ phi nông nghiệp lâng đhanuôr acoon cóh nắc cắh pa têết lâng clung ruộng, ha rêê đhuốch; zr’lụ da ding k’coong đhị ooy vêy công nghiệp, đong máy, xí nghiệp tu cơnh đêếc k’đháp đoọng bhrợ têng. Xang n’nắc cr’noọ bh’rợ ooy môi trường ting cơnh acu nắc công ng’lêy cớ.”./.

MIỀN NÚI THỪA THIÊN HUẾ: KHÔNG CHẠY THEO

 THÀNH TÍCH TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Minh Hoa

     Bằng những cách làm sáng tạo và linh hoạt, nhiều xã miền núi ở tỉnh Thừa Thiên Huế đã hoàn thành Chương trình “Xây dựng Nông thôn mới”; đem lại bộ mặt tươi mới cho vùng cao nơi đây. Tuy nhiên, với xuất phát điểm thấp và đời sống của đại bộ phận người dân còn nghèo, các huyện miền núi Thừa Thiên Huế không đặt mục tiêu hoàn thành Chương trình này bằng mọi giá.

     Những ngày này, bà con ở huyện miền núi Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế tập trung thu hoạch cau, cam, quýt. Năm nay, cau, quýt không được mùa nhưng giá bán cao, thu hoạch đến đâu bán hết đến đó, bà con rất phấn khởi. Ông Hồ Sỹ Bảo ở xã Hương Sơn, khoe, từ ngày xã xây dựng nông thôn mới, đường liên thôn, liên xã được bê tông hóa về tận nhà, đến từng trang trại, khu sản xuất. Nhờ đó, việc lưu thông hàng hóa thuận tiện, nông sản không bị ứ đọng, tư thương o ép. Ông Bảo cũng như bà con ở huyện Nam Đông càng hưởng ứng tích cực chương trình Xây dựng nông thôn mới. Nhiều người đã tình nguyện hiến nhà, hiến đất, hoa màu mở đường, xây trường học, sân thể thao, làm nhà văn hóa… với kỳ vọng quê hương mình ngày càng giàu đẹp. Ông Hồ Sỹ Bảo bộc bạch: “Vừa rồi làm đường trên khe Chà Vò, rồi đường nước, đường dân sinh, tôi cũng tiên phong hiến đất trước, mình không cho thì sao làm được. Làm sao mà xã hội phát triển, trước hết mình phải hy sinh. Năm ngoái tôi hiến mấy chục lô cao su, mỗi năm lô cao su này cho thu nhập 5 đến 6 triệu đồng.”

     Ông Trần Xuân Bình, Bí thư Huyện ủy Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết, đến nay toàn huyện đã có 5/11 xã hoàn thành 19/19 tiêu chí nông thôn mới. Thành công này, có sự đóng góp quan trọng của người dân. Trong điều kiện quỹ đất sản xuất của địa phương còn hạn chế nhưng những năm qua, người dân địa phương đã tự nguyện đóng góp gần 10 ngàn mét vuông đất, hàng chục ngàn ngày công hướng đến hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới. Theo ông Trần Xuân Bình, hiện nay, đời sống của bà con huyện miền núi Nam Đông nâng lên rõ rệt  nhưng so với mặt bằng chung của cả nước, thu nhập bình quân đầu người vẫn  còn hạn chế, tỷ lệ hộ nghèo còn cao, chiếm hơn 14%. Ông Bình khẳng định, huyện Nam Đông không huy động người dân đóng góp tiền của để hoàn thành chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới bằng mọi giá: “Theo quan điểm của huyện xây dựng nông thôn mới không phải vì thành tích. Huyện Nam Đông nhân dân còn nghèo nên huyện không chủ trương huy động trong nhân dân về tiền của, mà  huy động nhân dân chung tay xây dựng nông thôn mới theo phương thức vận động nhân dân hiến đất, hiến cây, tham gia ngày công mở đường liên thôn, liên xóm.”

    Không thuận lợi như Nam Đông, hiện nay, huyện miền núi A Lưới mới có 1/22 xã hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới. Với cách làm “chậm mà chắc”, địa phương này đặt mục tiêu đến năm 2020 sẽ có 30% số xã được công nhận là xã nông thôn mới. Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết: “Về đầu tư xây dựng cơ bản chúng tôi có thể lồng ghép các nguồn vốn khác nhau thì mình có thể làm được. So với nhiều huyện đồng bằng và miền núi khác, A Lưới cũng có phần hạn chế. Hiện mới có xã Hương Phong là xã nông thôn mới, năm nay phấn đấu thêm 1 xã nữa; cố gắng đến năm 2020 có 6 xã nông thôn mới, chưa đến 30%. Nhưng chậm mà chắc chứ không để xảy ra nợ đọng và không thể xây dựng nông thôn mới bằng mọi cách được.”

     Đến nay, tỉnh Thừa Thiên Huế đã có hơn 21% số xã hoàn thành 19/19 tiêu chí nông thôn mới. Mục tiêu của tỉnh, từ nay đến năm 2020 sẽ có 01 đến 02 huyện và 63/104 xã đạt chuẩn nông thôn mới; Thu nhập bình quân ở vùng nông thôn đạt hơn 39 triệu đồng/người/năm. Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Sửu, Trưởng Ban Dân tộc miền núi tỉnh Thừa Thiên -Huế, nhiều tiêu chí nông thôn mới chưa sát với điều kiện thực tế vùng miền núi, gây khó khăn cho các địa phương trong viêc triển khai thực hiện chương trình này: “Trong 19 tiêu chí nông thôn mới lấy chuẩn là đồng bằng. Chính vì vậy mà khi áp vào thực hiện ở vùng miền núi thì nó không đạt. Ví dụ như thiết chế về thể dục thể thao, đồi núi gồ ghề mà yêu cầu mấy héc ta thì làm sao có. Rồi mỗi một xã cần gì một chợ. Rồi tiêu chí về nghề phi nông nghiệp yêu cầu đào tạo nghề mà nghề phi nông nghiệp đối với người dân tộc thiểu số nó không gắn với đồng ruộng, nương rẫy; vùng miền núi lấy đâu công nghiệp, nhà máy, xí nghiệp nên khó thực hiện. Rồi tiêu chí về môi trường theo tôi cũng cần phải xem lại”./.