Chr’hoong da ding ca coong Đa krông vêy 28 c;kir lịch sử, cruung k’tiếc liêm pr’hay bơơn bộ Văn hóa, Thể thao, Du lịch lâng tỉnh Quảng Trị xay moon; lấh 10 gợp ga mắc k’tứi choom pa dưr du lịch. Tr’haanh bhlâng nắc cơnh căn cứ địa  cách mạng chiến khu Ba Lòng, c’lâng Hồ Chí Minh bh’lô bh’la zr’lụ căn cứ K âng Khu ủy Bình Trị Thiên, tang bhuông păr Nầm Nưa, c’nặt  c’lâng bhlâng 9…. Nâu đoo nắc đợ zr’lụ c’kir vêy chr’nắp lịch sử, pa bhlâng liêm buôn đoọng ha pêê bh’rợ du lịch văn hóa cộng đồng, chô tước tô gộ. N’đhơ cơnh đêếc, đhị đhr’năng la lua, bh’rợ bhrợ têng pa dưr pr’đơợ liêm du lịch cóh chr’hoong Đa Krông dzợ lum zr’nắh k’đháp.

    Ặt đăn đhị toor c’lâng Hồ Chí Minh bh’lô bh’la, vel Klu, chr’val Đa Krông, chr’hoong Đa Krông, tỉnh Quảng Trị bơơn lêy nắc muy đhị lướt la lêy liêm pr’hay. Tu, plêêng k’tiếc t’đui đoọng ha Klu đợ pr’hêl chr’nắp: ca coong Klu dal zôông, toọm k’ruung Đa Krông ma bhuy chr’nắp, toọm đác púih, c’léh k’ha riêng c’moo… C’moo 2010, Zr’lụ du lịch vel bhươl vel Klu nắc tơợp moọt bhrợ têng p’têệt lâng quần thể zr’lụ du lịch sinh thái lâng dự án pa dưr 15 đhrnong đong ty âng đha nuôr Vân Kiều. bêl Zr’lụ du lịch vel bhươl vel Klu dưr váih, đha nuôr Vân Kiều cóh đâu n’jứah bhui har n’jứah k’rang k’pân. Va Hồ Thị Đơn, vel Klu, chr’val Đa Krông xay moon: “Acu nắc muy cóh bấc ngai ting pấh t’taanh p’cắh ty đanh ha t’mooi lêy. Pa bhlâng bhui har tu bơơn bấc ngai choom năl tước Klu công cơnh năl p’xoọng ooy văn hóa Vân Kiều. n’đhơ cơnh đêếc, acu choom bhrợ muy bơr t’ngay a năm, ha dang ặt tợt taanh nắc k’đháp bhlâng. Ha dợ lâng nâu câi pr’đươi đoọng bhrợ nắc cắh vêy. Ặt tợt đương đoọng muy taanh ha t’mooi lêy nắc cắh zấp cha.”

     Xoọc đâu cóh vel đong chr’hoong Đa Krông vêy bơr đhị zr’lụ du lịch vel bhươl nắc đoo vel Cát lâng vel Klu âng chr’val Đa Krông. Đhị đâu nắc đhị bhrợ t’váih bấc râu tr’coó xa nul cơnh: Chiing goong, ta Lư, Khèn bè… lâng nắc zr’lụ k’tiếc vêy bấc vel taanh dzắ ty đanh âng đha nuôr Vân Kiều. Ting t’coóh Hồ văn Phương, Phó Trưởng phòng văn hóa, Thông tin chr’hoong Đa Krông, tơợ ahay đha nuôr Vân Kiều nắc muy năl tước bh’rợ đấc ha rêê chóh a bhoo a rong, xiêr ruộng chóh ha roo lâng chô ooy đong taanh dzắc, bấc nắc đoọng c’la đay đươi dua, cắh âi bơơn pa dưr pa câl. Bấc đha nuôr công cắh âi năl cơnh brhợ apêê bh’rợ dịch vụ, du lịch vel bhươl. N’đhơ cơnh cóh vel Klu, đhị t’mooi tước bấc bhlâng công nắc đhêêng bơơn k’rong brhợ đong đh’rơơng t’mooi ặt đhêy, pr’lếp, đhr’num; vêy dâng 30 cha ắnc ting pấh moọt ooy c’bhúh văn hóa văn nghệ, taanh dzắc,… bh’rợ pa bhlâng âng đha nuôr zấp t’ngay công lướt bhrợ ha rêê, bhrợ ruộng. T’coóh Hồ văn Phương xay moon: “Muy cóh bấc râu tu cr’đơơng tước pa dưr du lịch vel bhươl cắh liêm choom, l’lăm nắc Du lịch pa dưr choom tơợ đha nuôr. Ha dang đha nuôr ting pấh bhrợ du lịch nắc buôn liêm choom lấh. Cóh Đa Krông râu tr’nơợp nắc đha nuôr cắh âi loóih bhrợ du lịch, râu bơr cớ đợ bh’nơơn du lịch cắh vêy c’lâng lúh, tu cơnh đêêc công bhrợ pa xiêr râu pa dưr âng du lịch.”

     Xoọc đâu, du lịch vel bhươl pa bhlâng bơơn t’mooi bha lang k’tiếc kiêng. N’đhơ cơnh đêếc, bấc t’mooi moon, bh’nơơn du lịch vel bhươl đhị apêê vel Văn hóa du lịch âng Đa krông dzợ u hắt, muy cơnh cơnh. K’râng lêy nắc đhêêng ặt đhị bơr bh’rợ nắc cha xơợng ch’na đh’nắh âng acoon cóh lâng cha ớh văn nghệ. Đa Krông công cắh âi k’rong bhrợ k’rơ ha râu du lịch n’nâu. Công nắc đhr’nong đong dhd’rơơng âng đha nuôr, n’dhdơ cơnh đêếc đoọng bhrợ ha t’mooi, pa bhlâng nắc t’mooi k’tiếc k’ruung n’lơơng, nắc đhị ặt đhêy, cha ộm choom u liêm ta níh, doó nha nhự nha nhiệt. Pa bhlâng nắc zr’lụ lướt pr’noong choom văn minh, cắh vêy cơnh ặt ma mông âng đha nuôr vel đong; Đha nuôr lâng chính quyền vel đong cắh âl năl cơnh bhrợ homstay ting crêê cơnh dh’nớc âng đoo; cắh âi năl bhrợ apêê tour lướt la lêy, chơớc năl văn hóa cóh vel đong đay, n’đhơ pr’đơợ cắh vêy u hắt. Chính quyền lâng ngành chức năng chr’hoong Đa Krông công dzợ cắh năl cơnh bhrợ pa dưr bấc bh’rợ tr’nêng ty đanh, chr’ớh chr’lêê pa cắh đoọng ha t’mooi. Ting t’coóh Lê Đắc Quỳ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân chr’hoong Đa Krông, bh’rợ xay bhrợ apêê bh’rợ tr’nêng đoọng t’đang t’pấh t’mooi tước lâng apêê zr’lụ du lịch vel bhươl âng vel đong công dzợ bấc râu zr’nắh k’đháp: “Đa krông nắc muy chr’hoong đha rựt, pr’đơợ k’rong pa dưr cơ sở hạ tầng pa dưr du lịch lâng apêê dịch vụ cr’đơơng ting n’nắc dzợ cắh vêy. Ha dợ cóh bêl đêếc apêê doanh nghiệp cóh vel đong k’dâng lêy cắh vêy, kiêng t’đang k’đươi chroi đoọng tơợ lơơng công k’đháp. Tu cơnh đêếc azi xoọc t’đang k’đươi râu k’rong bhrợ âng k’tiếc k’ruung n’lơơng lâng râu zooi đoọng âng tỉnh. Râu pêê cớ nắc đha nuôr cóh đâu bấc nắc đha nuôr acoon cóh, tu cơnh đêếc c’năl ooy pr’đhang du lịch dzợ cắh lấh vêy. Tu cơnh đêếc cắh bơơn pa dưr bh’nơơn.”

     La lua, bh’rợ tr’nêng du lịch vel bhươl âi bơơn bấc vel đong vêy c’léh mr’cơnh n’đắh văn hóa lâng Đa Krông cơnh chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, chr’hoong Bố Trạch âng tỉnh Quảng Bình bhrợ têng zăng liêm choom. Tu cơnh đêếc, đh’rứah lâng bh;rợ k’rong bhrợ liêm crêê đoọng pa dưr du lịch vel bhươl, chính quyền lâng ngành chức năng chr’hoong Đa Krông choom t’bhlâng xay trúih, p’too moon đoọng đha nuôr ting pấh moọt ooy apêê bh’rợ tr’nêng cơnh avưn hóa, văn nghệ, cha na đh’nắh…. Tu, pa dưr du lịch vel bhươl cắh vêy muy  váih chr’nắp n’đắh kinh tế a năm, nắc dzợ zooi đha nuôr năl lâng chắp hơnh đợ râu liêm pr’hay văn hóa ty đang âng acoon cóh đay./.

ĐA KRÔNG: DU LỊCH CỘNG

ĐỒNG CHƯA PHÁT HUY HIỆU QUẢ

( Alăng Lợi)

     Huyện miền núi Đa Krông có 28 di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh được Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch và tỉnh Quảng Trị xếp hạng; trên 10 hang động lớn nhỏ có thể phát triển du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái. Tiêu biểu như căn cứ địa cách mạng chiến khu Ba Lòng, đường Hồ Chí Minh huyền thoại, vùng căn cứ K của Khu ủy Bình Trị Thiên, sân bay Sầm Nưa, tuyến Quốc lộ 9…. Đây là những khu di tích có ý nghĩa lịch sử, rất thuận lợi cho các hoạt động du lịch văn hóa cộng đồng, hướng về cuội nguồn. Tuy nhiên, trên thực tế, việc khai thác tiềm năng thế mạnh du lịch ở huyện Đa Krông còn gặp nhiều khó khăn và mới chỉ ở mức ban đầu.

    Nằm trên trục đường Hồ Chí Minh huyền thoại, bản Klu, xã Đa Krông, huyện Đa Krông, tỉnh Quảng Trị được xem là một điểm du lịch hấp dẫn. Bởi, thiên nhiên ưu ái ban cho KLu những món quà vô cùng quý giá: dãy núi KLu sừng sững ẩn hiện giữa mây trời, dòng sông Đakrông đậm chất sử thi, suối nước khoáng nóng, dấu tích tiền sử triệu năm tuổi... Năm 2010, Khu du lịch cộng đồng thôn KLu bắt đầu đưa vào hoạt động gắn liền với quần thể khu du lịch sinh thái và dự án phôi phục 15 nhà cổ của đồng bào Vân Kiều. Khi Khu du lịch cộng đồng thôn Klu hình thành, bà con Vân Kiều nơi đây vừa mừng vừa lo. Bà Hồ Thị Đơn, thôn Klu, xã Đa Krông chia sẻ: “Tôi là một trong những người tham gia thao diễn nghề dệt truyền thống để cho du khách. Rất mừng vì được nhiều người có thể biết tới bản Klu cũng như biết thêm về văn hóa Vân Kiều. Tuy nhiên, tôi có thể làm một hai bữa thôi, chứ nghề dệt thổ cẩm của Vân Kiều khó lắm. Với lại bây giờ nguyên liệu để làm không có. Ngồi chờ để làm mỗi việc dệt cho khách xem không đủ ăn cho gia đình.”

     Hiện nay trên địa bàn huyện Đa Krông có hai địa điểm du lịch cộng đồng đó là bản Cát và bản Klu của xã Đa Krông. Địa danh này là nơi sản sinh nhiều loại nhạc cụ như: Cồng Chiêng, Ta Lư, Khèn bè...và là vùng đất có nhiều bản làng làm nghề đan lát, dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Vân Kiều. Theo ông Hồ Văn Phương, Phó Trưởng phòng Văn hóa huyện Đa Krông, xưa nay đồng bào Vân Kiều chỉ biết đến việc lên nương trồng bắp, sắn, xuống ruộng trồng lúa và về nhà đan lát, dệt thổ cẩm, chủ yếu là tự cung tự túc, chưa phát triển thành hành hóa. Đa phần, bà con vẫn chưa biết tổ chức các hoạt động dịch vụ du lịch cộng đồng, Ngay như ở bản Klu, điểm du khách đến nhiều nhất cũng chỉ mới được đầu tư làm nhà lưu trú (nhà sàn), nệm, tủ; chỉ có 5-6 chiếc xuồng, có khoảng 30 người tham gia vào đội văn hóa văn nghệ, dệt thổ cẩm, đan lát …Công việc chính của bà con hàng ngày vẫn đi làm rẫy, làm ruộng. Chính vì thế, hai khu du lịch cộng đồng này vẫn vắng bóng du khách qua lại. Ông Hồ Văn Phương nhận định: “Một trong những nguyên nhân dẫn đến phát triển du lịch cộng đồng không hiệu quả, trước hết Du lịch phát triển phải từ người dân. Nếu người dân tham gia làm du lịch thì sẽ hiệu quả hơn. Ở huyện Đa Krông cái thứ nhất là người dân chưa có thói quen làm du lịch, thứ hai nữa những sản phẩm du lịch không có đầu ra du đó cũng làm hạn chế phát triển du lịch.”

     Hiện nay, du lịch cộng đồng rất được khách quốc tế ưa chuộng. Thế nhưng, theo nhiều du khách, sản phẩm du lịch cộng đồng tại các bản văn hóa du lịch của Đa Krông còn quá nghèo nàn, đơn điệu. Hầu hết mới chỉ dừng lại ở hai hình thức là thưởng thức ẩm thực dân tộc và giao lưu văn nghệ. Đa Krông cũng chưa đầu tư mạnh cho loại hình du lịch này. Vẫn ngôi nhà sàn của đồng bào, nhưng để phục vụ khách, đặc biệt là khách nước ngoài, thì nơi ăn ở phải đảm bảo vệ sinh sạch sẽ. Đặc biệt là khu vệ sinh phải văn minh, chứ không thể truyền thống như cư dân bản địa; Người dân và chính quyền địa phương chưa biết cách làm homestay theo đúng nghĩa; chưa biết tổ chức các tour tuyến tham quan, thưởng thức, khám phá văn hóa ở địa phương mình, dù tiềm năng không nhỏ. Chính quyền và ngành chức năng huyện Đakrông vẫn còn lúng túng trong việc khôi phục các trò chơi, hoạt động văn hóa truyền thống để trình diễn cho du khách. Theo ông Lê Đắc Quỳ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Đa Krông, việc triển khai các hoạt động để thu hút du khách đến với các khu du lịch cộng đồng của địa phương vẫn còn nhiều khó khăn: “Đa Krông là một huyện nghèo, nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển du lịch và các dịch vụ kèm theo nó còn hạn chế. Mà trong khi đó các doanh nghiệp đóng trên địa bàn thì hầu như không có, muốn xã hội hóa cũng rất là khó. Cho nên chúng tôi đang kêu gọi sự đầu tư của nước ngoài và sự hỗ trợ của tỉnh. Thứ ba nữa bà con ở đây chủ yếu là đồng bào thiểu số, nên nhận thức bà con về mô hình du lịch còn hạn chế. Chính vì thế chưa phát huy được hiệu quả.”

     Thực tế, hoạt động du lịch cộng đồng đã được nhiều địa phương có nét tương đồng về văn hóa với Đa Krông như huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, huyện Bố Trạch của tỉnh Quảng Bình khai thác khá hiệu quả. Vì vậy, cùng với việc đầu tư thích đáng để phát triển du lịch cộng đồng, chính quyền và ngành chức năng huyện Đakrông cần tăng cường tuyên truyền, vận động để người dân tham gia vào các hoạt động như văn hóa, văn nghệ, ẩm thực...Bởi, phát triển du lịch cộng đồng không chỉ có giá trị về kinh tế mà còn giúp bà con hiểu và trân trọng những bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình./.