Tơợ tơợp c’moo đâu tước nâu cơy, trung tâm y tế chr’hoong Đăkrông, tỉnh Quảng Trị ơy padưr k’rơ bh’rợ xay moon đắh râu tu, c’léh dưr váih, c’lâng bh’rợ zêl cha’groong pr’lúh k’hir. Ting bhrợ têng t’ngay Bha’lang k’tiếc zêl cha’groong cr’ay k’hir c’moo 2016, chr’hoong Đăkrông k’đươi moon lướt bhrợ paliêm vệ sinh môi trường, âng đơơng zanươu zêl cha’groong k’hir đoọng ha pêê lướt ooy crâng, bếch cóh ha’rêê, lâng xay bhrợ c’lâng bh’rợ troọm màn lâng hoá chất lâng moon pachoom đhanuôr đắh bhiệc bếch màn liêm crêê. P’căn Hồ Thị Lon, cóh chr’val Tà Long, chr’hoong Đăkrông moon, tu vêy cán bộ xay moon, k’đươi nắc zâp đông n’đoo cung năl cơnh tự zư lêy đoọng ha đay doọ váih crêê pr’lúh cr’ay. “Píh đông xang liêm sạch, đắh hoọng lâng toor đông lêy tal prứah paliêm zâp đhị c’roọl a’ọc, a’tứch, hadang cắh nắc k’gơu ặt váih bấc, bhrợ k’hir. Bếch màn, đenh đenh nắc lêy giặt paliêm xang nặc troọm lâng zanươu đoọng k’gơu doọ choom moót cóh màn.”

     Amoó Hồ Thị Nhan, nhân viên y tế vel bhươl cóh chr’val Húc Nghì, chr’hoong Đăkrông đoọng năl, azi nắc ơy xay bhrợ lâng bấc cơnh c’lâng bh’rợ ooy zâp g’lúh họp đhanuôr, xay moon ting c’bhúh, ooy đâu lấh mơ nắc p’gít lêy tước zâp apêê taluôn lướt truíh c’lâng k’noong k’tiếc lâng đợ apêê buôn lướt ooy crâng, bếch ắt cóh ha’rêê đoọng apêê năl gít râu dưr váih cắh liêm lâng zêl cha’groong pr’lúh k’hir. Cr’chăl nâu, taluôn pazưm lâng cán bộ trạm y tế chr’val lêy lướt tước đhị zâp pr’loọng đông đhanuôr đoọng phun hoá chất c’chêết k’gơu, pay a’ham xét nghiệm: “Trách nhiệm âng manứih y tế vel bhươl zêl cha’groong pr’lúh k’hir, tr’nơợp nắc p’têết padưr c’lâng xa’nay đoọng ha đhanuôr năl lêy tal prứah, paliêm c’roọl bh’năn, vệ sinh đông xang liêm sạch, lưm lêy pr’loọng đông, lêy cha’mêết bếch màn. Râu 2 nắc bơơn lêy pr’lúh k’hir nắc đấh xay moon đoọng apêê lướt ooy trạm y tế vel đông đoọng đấh khám padứah.”

     Đăkrông nắc chr’hoong k’coong ch’ngai âng tỉnh Quảng Trị, pazưm bấc lấh mơ nắc manứih acoon cóh, nắc c’năl bh’rợ cắh dal, đợ mơ apêê lướt vốch ắt bhrợ truíh c’lâng k’noong k’tiếc ting t’ngay ting bấc lâng k’đhạp đoọng lêy cha’mêết, đợ công nhân âng zâp công ty bhrợ têng vàng, thuỷ điện cắh ơy bơơn k’đhơợng zư liêm nhâm. Cơnh lơơng cậ, lâng c’lâng lướt zr’nắh k’đhạp, bấc acoon tâm, plêệng k’tiếc cắh liêm crêê nắc bhrợ pr’đơợ đoọng ha k’gơu váih bấc lâng bhrợ cr’ay k’hir, lâng nâu đoo nắc zr’lụ cr’ay k’hir dưr váih bấc. hân đhơ cơnh đêếc, tu vêy bhrợ têng liêm choom zâp c’lâng bh’rợ zêl cha’groong, lấh mơ nắc râu t’bhlâng zr’nưm âng đhanuôr nắc ooy k’noọ 5 c’moo nua, đhr’năng cr’ay k’hir đhị Đăkrông ơy xiêr cóh 3 cr’noọ bh’rợ chr’nắp nắc pa’xiêr đợ mơ apêê crêê pr’lúh, pa’xiêr đợ mơ apêê chêết bil lâng pa’xiêr đợ mơ apêê váih crêê kí sinh trùng. Gít lấh mơ, c’moo 2015 t’mêê đâu, đhr’năng pr’lúh k’hir cóh vel đông têêm ngăn, đợ apêê k’ay k’hir xuêr lấh 79%, kí sinh trùng k’hir xiêr k’noọ 79%.

     Vêy bơơn bh’nơơn nâu nắc tu chr’hoong Đăkrông ơy xay bhrợ xa’nay bh’rợ liêm choom lêy cha’mêết pr’lúh, xay bhrợ k’rơ zâp c’lâng bh’rợ zêl cha’groong k’gơu, lêy troọm màn, phun hoá chất đhị 10 chr’val cóh prang chr’hoong bơơn đợ mơ 99%. Cr’chăl nâu, trung tâm y tế chr’hoong ơy âng đơơng liêm zâp zanươu k’hir đoọng ha zâp trạm y tế cóh vel đông, bhrợ têng pachoom, padưr dal chất lượng lêy cha’mêết, zư padứah pr’lúh. Thạc sĩ Châu Văn Hiền, GĐ trung tâm y tế chr’hoong Đăkrông, tỉnh Quảng Trị đoọng năl: “Azi nắc dzợ t’bhlâng padưr k’rơ bh’rợ xã hội hoá đắh bh’rợ y tế, đoọng t’bhlâng bh’rợ xay moon p’too pachoom zêl cha’groong pr’lúh k’hir chô tước cộng đồng, t’bhlâng padưr k’rơ bhiệc k’đươi moon đhanuôr bếch màn, nâu đoo nắc c’lâng bh’rợ liêm nhâm lâng đenh đươnh. Cơnh lơơng cậ, azi nắc t’bhlâng zư đợc lâng bhrợ têng 1 cơnh liêm choom bh’rợ lêy cha’mêết pr’lúh, hân đhơ đắh bhiệc lêy cha’mêết đợ apêê k’ay lâng k’đhơợng zư pr’lúh k’ay.”

     Năl gít zêl cha’groong pr’lúh k’hir nắc mưy râu t’đui đoọng bhrợ têng âng y tế, xoọc đâu chr’hoong Đăkrông xoọc p’gít lêy padưr dal c’năl bh’rợ đoọng ha đhanuôr. Lâng, paliêm mạng lưới y tế tơợ chr’hoong tước chr’val, pachoom lâng padưr dal c’năl bh’rợ chuyên môn, nghiệp vụ đoọng ha c’bhúh cán bộ, lấh mơ nắc 102 nhân viên y tế cóh vel đông. Chr’hoong cung moon k’đươi râu moót bhrợ âng zâp ban ngành, đoàn thể lâng zâp ngai đhanuôr đoọng pa’xiêr pr’lúh dưr váih cóh vel đông./.

ĐAKRÔNG TÍCH CỰC PHÒNG CHỐNG SỐT RÉT

CTV Bá Thuần

     Nhờ triển khai chương trình phòng chống sốt rét Quốc gia đúng tiến độ, đạt chất lượng tốt, đặc biệt tăng cường công tác truyền thông bằng nhiều hình thức; nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị nên tình hình bệnh sốt rét trên địa bàn huyện Đakrông, Quảng Trị đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Nhiều năm qua, tại địa bàn miền núi này không xảy ra dịch sốt rét.       

     Từ đầu năm đến nay, Trung tâm y tế huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền về nguyên nhân, tác hại, các dấu hiệu biểu hiện, biện pháp phòng chống của bệnh sốt rét. Hưởng ứng ngày Thế giới phòng chống sốt rét năm 2016, huyện Dđakrông phát động ra quân làm vệ sinh môi trường, cấp thuốc phòng chống sốt rét cho người đi rừng, ngủ rẫy, đồng thời triển khai chiến dịch tẩm màn bằng hóa chất và hướng dẫn người dân cách nằm màn đúng cách. Bà Hồ Thị Lon, ở xã Tà Long, huyện Đakrông chia sẻ: Nhờ cán bộ tuyên truyền, vận động nhà nào cũng biết cách tự bảo vệ cho mình không bị mắc bệnh rốt rét. “Quét nhà, quét cửa cho sạch, trước nhà, sau nhà phát cho hết chuồng heo, chuồng gà quét cho sạch, nếu không con muỗi ở gần nhà nó cắn gây sốt rét. Ngủ nằm màn, lâu lâu giặt sạch rồi tẩm thuốc để con muỗi nó không vô màn.”

     Chị Hồ Thị Nhan, nhân viên y tế thôn bản thuộc xã Húc Nghì,  huyện Đakrông cho hay: Chúng tôi đã tuyên truyền bằng nhiều hình thức như thông qua các buổi họp dân, thảo luận nhóm, trong đó đặc biệt chú trọng đến các đối tượng thường xuyên qua lại biên giới và những người hay đi rừng, ngũ rẫy nhằm giúp họ nắm vững tác hại và cách phòng chống bệnh sốt rét. Bên cạnh đó, thường xuyên phối hợp với cán bộ trạm y tế xã chủ động đến tận từng hộ dân để phun hóa chất diệt muỗi, lấy lam máu xét nghiệm. “Trách nhiệm của người y tế thôn bản phòng chống bệnh sốt rét, thứ nhất là lồng ghép truyền thông bà con phát quang bụi rậm, lấp ao hồ, vệ sinh chuồng trại, vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, thăm hộ gia đình, giám sát ngủ màn. Thứ hai nếu phát hiện bệnh sốt rét giới thiệu cho họ đến trạm y tế cơ sở ngay để họ khám và điều trị.”

      Đakrông là huyện miền núi của tỉnh Quảng Trị, tập trung chủ yếu là người đồng bào dân tộc thiểu số nên trình độ dân trí thấp, số lượt người di biến động giao lưu qua biên giới ngày càng tăng và khó kiểm soát, số công nhân của các công ty khai thác vàng, thủy điện chưa được quản lý chặt chẽ. Mặt khác, với địa hình rừng núi hiểm trở, nhiều khe suối, khí hậu thời tiết nóng ẩm nên tạo điều kiện cho trung gian truyền bệnh sốt rét phát triển và đây là vùng sốt rét lưu hành nặng. Tuy nhiên, nhờ thực hiện tốt các biện pháp phòng chống, đặc biệt là sự nỗ lực chung của cộng đồng nên trong gần 5 năm qua, tình hình sốt rét tại Đakrông đã giảm ở cả 3 chỉ tiêu quan trọng đó là giảm tỷ lệ mắc, giảm tử vong và giảm người mắc ký sinh trùng. Cụ thể, năm 2015 vừa qua tình hình dịch tể sốt rét trên địa bàn ổn định, số người mắc sốt rét giảm hơn 79%, kí sinh trùng sốt rét giảm  gần 79%.

     Có được kết quả trên là nhờ huyện Đakrông đã triển khai chương trình phòng chống sốt rét quốc gia đúng tiến độ, đạt chất lượng tốt, chủ động thực hiện công tác giám sát dịch tể, triển khai tích cực các biện pháp phòng chống muỗi đốt, tổ chức tẩm màn, phun hóa chất tại 10 xã trên toàn huyện đạt tỷ lệ 99%. Bên cạnh đó, Trung tâm y tế huyện đã cung cấp đầy đủ thuốc sốt rét cho các trạm y tế ở cơ sở, tổ chức tập huấn nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị bệnh sốt rét. Thạc sĩ Châu Văn Hiền, Giám đốc Trung tâm y tế huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị cho biết: “Chúng tôi vẫn tiếp tục đẩy mạnh công tác xã hội hóa về công tác y tế, để tăng cường công tác truyền thông, giáo dục phòng tránh sốt rét về tận cộng đồng, tiếp tục đẩy mạnh việc vận động nhân dân ngủ màn, đây là biện pháp bền vững và lâu dài. Mặt khác chúng tôi tiếp dục duy trì và thực hiện 1 cách chủ động công tác giám sát dịch tể, kể cả giám sát ca bệnh và quản lý mầm bệnh.”

     Xác định phòng chống sốt rét là một ưu tiên hoạt động của y tế, hiện nay huyện Đakrông đang chú trọng việc nâng cao nhận thức cho người dân. Đồng thời, củng cố mạng lưới y tế từ huyện đến xã, bồi dưỡng và đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, nhất là 102 nhân viên y tế thôn bản. Huyện cũng huy động sự vào cuộc của các ban ngành, đoàn thể và mọi người dân để hạn chế dịch sốt rét xảy ra trên địa bàn./.