Bhươn cà phê k’noọ 1,5 hecta âng pr’loọng đông t’coóh Hồ Văn Nia cóh vel A Hưa, chr’val Nhâm, chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế chóh tơợ c’moo 2000, ting c’lâng bh’rợ độp pay zư lêy đoọng ha Nông trường cà phê A Lưới lâng bơơn đươi bấc râu liêm chr’nắp xang bêl bơơn bhrợ. Bêl ahay, t’nơơm cà phê nâu âng đơơng pr’đươi chr’nắp ha pr’loọng đông. Tơợ c’moo 2012 tước đâu, bhươn cà phê nâu nắc ta lơi jợ tu pa’câl cắh dzợ bấc zên. T’coóh Hồ Văn Nia đoọng năl, tơợ bêl Nông trường cà phê Nông trường bhrợ padưr, pr’loọng đông t’coóh nắc ơy chrooi đoọng k’tiếc bhrợ têng. Tước bêl Nông trường cắh dzợ bhrợ, tu cr’chăl t’ngay thanh lý đenh, k’tiếc k’bunh ta lơi jợ, đhanuôr p’loon chóh zâp râu t’nơơm đệ t’ngay cơnh a’rong, a’tuông, chi’pọc… đoọng chóh bhrợ. T’coóh Hồ Văn Nia xay moon: “Đhanuôr cóyh đâu apêê tệch lơi cà phê tu nông trường apêê cắh dzợ bhrợ nắc cà phê cung xiêr, t’nơơm ma răng, đhanuôr lêy zr’nắh k’đhạp cắh choom zư lêy. Nắc đhanuôr lêy col lơi cóh t’nơơm cà phê, hadang k’rong bhrợ choom nắc apêê t’bhlâng bón phân pachô paliêm, hadợ vêy đhr’năng k’rong bhrợ phân bón nắc đhanuôr chóh pazưm lâng t’nơơm n’lơơng.”

    Chr’val Nhâm nắc vel đông vêy k’tiếc chóh cà phê pậ bhứah bhlâng âng chr’hoong A Lưới lâng k’noọ 400ha, ooy đâu lấh 200 cà phê âng Nông trường A Lưới pazao đoọng ha đhanuôr zư lêy lâng bơơn đươi. Tơợ bêl Nông trường cà phê ta col lơi, đhanuôr cung lơi jợ k’tiếc. t’coóh Phạm Minh Cải, Chủ tịch UBND chr’val Nhâm, chr’hoong A Lưới đoọng năl, prang chr’val vêy lấh 500 pr’loọng đhanuôr, bấc lêy nắc đhanuôr acoon cóh Tà Ôi, bêl ahay 70% pr’loọng đhanuôr pấh bhrợ chóh cà phê. T’coóh Phạm Minh Cải moon, tơợ t’ngay Công ty Vinacafe Quảng Trị cắh dzợ bhrợ, Nông trường A Lưới cung cắh, đhanuôr cóh đâu nắc lưm zr’nắh k’đhạp: “Bơr pêê pr’loọng nắc col tệch lứch cà phê xang nặc chóh ha’roo, vêy đhị nắc apêê tệch chóh a’rong, tu xoọc đâu a’rong pa’câl bấc zên, đhanuôr nắc lêy ha đhị liêm choom nắc bhrợ đhị đêếc. xay moon k’đươi đhanuôr đhị ooy cà phê dzợ liêm nắc choom k’rong bhrợ cớ lâng zư lêy, ha đhị la’lấh mốp nắc lơi jợ.”

    Cóh vel đông chr’hoong A Lưới vêy 750ha cà phê, ooy đâu 340ha cà phê âng Nông trường A Lưới, âng Công ty Vina cà phê Quảng Trị. Tu pa’câl bhrợ cắh bơơn bấc lâng công ty Vina Cà phê Quảng Trị ta lơi jợ, lứch c’moo 2010, Tổng công ty cà phê Việt Nam k’đươi moon Công ty TNHH MTV Vina cà phê Quảng Trị pa’đhêy k’rong bhrợ đợ mơ đhị k’tiếc chóh bhrợ cà phê đhị nông trường A Lưới. xang bêl công ty Vina cà phê Quảng Trị xay moon cắh dzợ bhrợ, Toà án Nhân dân tỉnh Quảng Trị nắc ơy vêy quyết định bhrợ padưr tổ k’đhơợng zư, thanh lý tu bhiệc lơi jợ âng Công ty nâu. Ting đêếc, mức định giá âng cơ quan chức năng moon pa’glúh lâng 340 hécta cà phê cóh Nông trường A Lưới nắc 35 tỷ đồng, đông máy bhrợ têng cà phê k’rong bhrợ đhị chr’val Nhâm nắc 4,7 tỷ đồng. pazêng đợ đhị k’tiếc chóh âng đhanuôr cóh zâp chr’val Nhâm, Hồng Thái, Hồng Bắc… chrooi pa’xoọng ooy bhiệc chóh cà phê ặt đương thanh lý. T’coóh Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND chr’hoong A Lưới đoọng năl, tước đâu, k’ha riêng hécta k’tiếc chóh cà phê cung cắh ơy choom thanh lý: “Chr’hoong k’đươi moon lâng zâp cấp, lấh mơ nắc k’đươi moon lâng tỉnh chroót pachô k’tiếc đoọng ha đhanuôr đoọng bhrợ têng, tu pr’đơợ cơnh xoọc đâu đhanuôr xoọc cắh váih zâp k’tiếc bhrợ têng. Xoọc bêl đương bhrợ têng nắc chr’hoong cung bhrợ pr’đơợ đoọng ha đhanuôr bhrợ têng zâp râu t’nơơm đệ t’ngay đhị k’tiếc crêê dự án cà phê.”

    Xoọc đâu UBND tỉnh Thừa Thiên Huế xoọc pazao đoọng ooy Sở tài nguyên lâng Môi trường đăng lêy cớ đợ đhị k’tiếc chóh cà phê âng đhanuôr pấh bhrợ dự án đoọng năl gít hợp đồng ha doanh nghiệp thuê k’tiếc. hadang ha đhị k’tiếc âng đhanuôr nắc chroót pachô ooy đhanuôr đoọng apêê bhrợ têng cha. T’coóh Hồ Đắc Trường, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên lâng Môi trường tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl: “Tỉnh vêy cơnh k’đươi moon đăng lêy, năl gít đhr’năng bh’rợ đhị k’tiếc lêy n’hâu. Xang nặc đh’rứah pazưm đoọng bhrợ têng. Lâng đhanuôr xoọc đâu dzợ t’bhlâng bhrợ têng đhị k’tiếc nâu. Ooy pazêng dự án đoọng thuê, mưy đhị k’tiếc âng đhanuôr, dzợ mưy nắc âng UB chr’val k’đhơợng zư, bêl ahay nắc lêy âng đhanuôr nắc lêy cha’mêết cớ.”

    Đhanuôr rơơm kiêng ắt đương chính quyền tỉnh Thừa Thiên-Huế đấh lêy bhrợ pa’xang dự án t’nơơm cà phê cóh chr’hoong k’coong ch’ngai A Lưới, chrooi pa’xoọng têêm ngăn pr’ắt tr’mung ha đhanuôr cóh đâu./.

THỪA THIÊN HUẾ

NGƯỜI DÂN KHỔ VÌ CÂY CÀ PHÊ

PV Lê Hiếu/ VOV-Miền Trung

    Cây cà phê từng được xem là cây trồng chủ lực giúp đồng bào dân tộc thiểu số huyện vùng cao A Lưới, tỉnh Thừa Thiên - Huế xóa đói, giảm nghèo. Thế nhưng, từ ngày Nông trường A Lưới giải thể, giá cà phê giảm mạnh, người trồng cà phê ở đây rơi vào cảnh lao đao. Nhiều hộ dân phải chặt bỏ cây cà phê chuyển sang trồng loại cây khác. 

       Vườn cà phê gần 1,5 héc ta của gia đình ông Hồ Văn Nia ở thôn A Hưa, xã Nhâm, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế trồng từ năm 2000, theo hình thức nhận khoán chăm sóc cho Nông trường cà phê A Lưới và hưởng lợi sau khi thu hoạch. Trước đây, cây cà phê mang lại nguồn thu đáng kể cho gia đình. Từ năm 2012 đến nay, vườn cà phê này bỏ hoang do rớt giá. Ông Hồ Văn Nia cho biết: Từ khi Nông trường cà phê A Lưới thành lập, gia đình ông đã góp đất cùng sản xuất. Đến khi Nông trường giải thể, do quá trình thanh lý kéo dài, đất đai lại bỏ hoang, bà con tranh thủ trồng các loại cây ngắn ngày như sắn, đậu lạc.. để đắp đổi qua ngày. Ông Hồ Văn Nia than thở: “Bà con ở đây họ chặt cây cà phê là vì nông trường họ rút thì cà phê xuống cấp, khô cành, vừa giá cả rẻ quá, bà con thấy khó khăn không thể chăm sóc được. Cho nên bà con phải cưa đốn lại cây cà phê, nếu đầu tư được thì họ tiếp tục bón phân phục hồi, còn không có khả năng đầu tư phân bón thì bà con trồng xen lại cây khác.”)

Xã Nhâm là địa phương có diện tích cà phê lớn nhất huyện A Lưới với gần 400 ha, trong đó hơn 200 ha cà phê của Nông trường A Lưới giao cho người dân chăm sóc và hưởng lợi. Từ khi Nông trường cà phê bị phá sản, người dân chặt phá hoặc bỏ hoang đất. Ông Phạm Minh Cải, Chủ tịch UBND xã Nhâm, huyện A Lưới cho biết: toàn xã có hơn 500 hộ dân, phần lớn là đồng bào dân tộc Tà Ôi, trước đây 70%  hộ dân tham gia trồng cà phê. Ông Phạm Minh Cải cho rằng, từ ngày Công ty Vinacafe Quảng Trị phá sản, Nông trường A Lưới giải thể, người dân nơi đây rơi vào cảnh khó khăn: “Một số hộ thì cưa đốn cà phê rồi người ta trồng lúa, có chỗ thì người ta chặt người ta trồng sắn, vì hiện nay sắn giá cao, bà con nhân dân thấy ở chỗ nào có lời thì làm chỗ đó. Tuyên truyền vận động bà con nhân dân chỗ nào cà phê còn tươi tốt thì có thể tiếp tục đầu tư và chăm sóc, chỗ nào quá xấu mà không cho trái thì thôi.”

    Trên địa bàn huyện A Lưới có 750 ha cà phê, trong đó 340 ha cà phê của Nông trường A Lưới, thuộc Công ty Vina café Quảng Trị. Do kinh doanh thua lỗ kéo dài và Công ty Vina cafe Quảng Trị phá sản, cuối năm 2010, Tổng Công ty cà phê Việt Nam chỉ đạo Công ty TNHH MTV Vina cafe Quảng Trị ngừng đầu tư  diện tích trồng cà phê tại Nông trường A Lưới. Sau khi Công ty Vinacafe Quảng Trị tuyên bố phá sản, Tòa án Nhân dân tỉnh Quảng Trị đã có quyết định thành lập tổ quản lý, thanh lý vụ phá sản của Công ty này. Theo đó, mức định giá của cơ quan chức năng đưa ra đối với 340 hec ta cà phê ở Nông trường A Lưới là 35 tỷ đồng, Nhà máy chế biến cà phê đầu tư tại xã Nhâm là 4,7 tỷ đồng. Toàn bộ diện tích đất do dân ở các xã Nhâm, Hồng Thái, Hồng Bắc... góp vào trồng cà phê trước đó đều bị “kê biên” chờ thanh lý. Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND huyện A Lưới cho biết, đến nay hàng trăm héc - ta đất cà phê vẫn chưa thể thanh lý: “Huyện kiến nghị với các cấp, đặc biệt là kiến nghị với tỉnh trả lại đất cho dân để mà sản xuất, bởi vì hiện nay dân đang thiếu đất sản xuất. Trong lúc chờ giải quyết thì huyện cũng tạo điều kiện cho dân sản xuất các loại cây ngắn ngày trên đất bị ảnh hưởng dự án cà phê.”

    Hiện UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế đang giao cho Sở Tài nguyên Môi trường đo đạc lại diện tích đất trồng cà phê mà người dân tham gia dự án để chấm dứt hợp đồng cho doanh nghiệp thuê đất. Nếu phần nào là đất của người dân thì sẽ trả lại cho dân để họ tăng gia sản xuất. Ông Hồ Đắc Trường, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết: “Tỉnh có chỉ đạo đo đạc, xác định lại hiện trạng trên đất là cái gì. Sau đó cùng phối hợp để xử lý. Và dân hiện nay vẫn tiếp tục sản xuất trên đất đó. Trong tổng dự án cho thuê đó, một phần đất của dân, còn lại một phần do ủy ban xã quản lý trước đây thì phần nào của dân thì phải xem xét lại.”

    Người dân mong chờ chính quyền tỉnh Thừa Thiên - Huế sớm giải quyết dứt điểm Dự án cây cà phê ở huyện miền núi A Lưới, góp phần ổn định cuộc sống cho bà con nơi đây./.