C’xêê 9/1973, Fidel Castro nắc manuýh t’coóh xa nay bha lâng âng k’tiếc k’ruung n’lơơng tr’nơớp lâng đhiệp muy ađoo a năm tước ooy zr’lụ giải phóng miền Nam bêl chiến tranh cắh ơy xang, xay p’cắh cr’noọ bh’rợ chr’nắp liêm pa bhlâng âng đoo lâng đhanuôr Cuba ooy bh’rợ giải phóng acoon manuýh âng đhanuôr Việt Nam. Lâng đhanuôr tỉnh Quảng Bình, Fidel Castro Ruz ơy đớc lơi đợ rau chr’nắp ga mắc pa bhlâng. Minh Phong, Cộng tác viên Đài P’rá Việt Nam xay truíh:

                      C’moo 1973, bêl thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình nắc zr’lụ tước tr’nơớp âng lãnh tụ Fidel Castro cóh bh’rợ lướt lum lêy đhăm k’tiếc Quảng Trị. Đhị thị xã n’nâu, ađoo nắc vêy ta đoọng đhêy cóh zr’lụ Giao tế. Lấh 43 c’moo ơy, đợ rau cr’noọ, bh’rợ ooy manuýh lãnh tụ âng k’tiếc k’ruung Cộng hoà Cuba Fidel Castro dợ ắt đhậu cóh da dul âng pazêng đhanuôr Quảng Bình. Chr’nắp bhlâng nắc lâng apêê cán bộ, manuýh bêl ahay pa bhrợ cóh zr’lụ Giao tế Quảng Bình- zr’lụ đương hơnh déh ta mooi chr’nắp Fidel Castro nắc đợ rau chr’nắp pr’hay n’nắc nắc cắh choom bil. T’coóh lê Vĩnh Quán, ắt cóh chr’val Đức Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình bêl ahay nắc manuýh pa bhrợ cóh An toàn khu Giao tế hay cớ ooy Lãnh tụ Fidel Castro nắc manuýh t’coóh xa nay âng k’tiếc k’ruung n’lơơng tr’nơớp tước lum lêy đhị zr’lụ zâl arọp a bhuy zr’nắh k’đháp pa bhlâng đhị Quảng Bình, ting n’nắc nắc đớp pr’hơợc tu cơnh đêếc bh’rợ ra văng đương hơnh déh nắc đa đơớh. t’coóh Quán hay cớ:

               Azi bhrợ têng giường ếp xang n’nắc đồng chí trợ lý âng Fidel Castro xiêr lêy nắc giường n’nâu n’juốih dal 2,2 mét, nắc azi bhrợ têng n’juốih dal tước 2,2 mét. Bêl xăl giường, nắc azi bhrợ toọng ha dum. Azi nắc pa ang đèn ga mắc lâng ting n’nắc k’dua bơr thợ mộc âng Đức Ninh tước bhrợ toong ha dum. Tước ra diu t’ngay m’muy bêl ch’mêết lêy nắc ơy xang ta bhrợ.

               Công cóh g’lúh lướt lum lêy Quảng Bình cóh t’ngay 16/9/1973, Chủ tịch Cuba Fidel Castro xay moon cher đoọng ha Quảng Bình muy bêệ bệnh viện ga mắc. Cóh t’ngay 19/5/1974, đha lum bêl t’ngay n’niên âng Chủ tịch Hồ Chí Minh công nhân xây dựng bơr k’tiếc k’ruung Cuba lâng Việt Nam nắc tơớp bhrợ têng bệnh viện.

                 Cóh pazêng t’ngay c’xêê bhrợ têng bệnh viện, hân đhơ ch’ngai lấh muy pâng đhiêr p’lêê k’tiếc nắc pazêng rau pr’đươi, máy móc nắc lứch vêy ta đơơng tơợ Cu Ba tước ooy Đồng Hới. Xang mơ 7 c’moo t’tun, muy bệnh viện ga mắc nắc ơy vêy ta bhrợ têng xang đhị chr’val Lý Ninh, thị xã Đồng Hới, nâu cơy nắc phường Nam Lý, thánh phố Đồng Hới. Cóh t’ngay 9/9/1981, Bệnh viện zr’ziêng Việt Nam- Cu Ba Đồng Hới nắc ơy vêy ta pa luíh đhị rau bhui har âng pazêng đhanuôr cóh zr’lụ. Cóh pazêng c’moo t’tun, Cuba ơy đoọng 146 chuyên gia tước zúp zooi Quảng Bình đoọng k’đhơợng bệnh viện, công cơng pachoom pazêng rau khoa học kỹ thuật lâng nắc ting pa dứah đh’réh cr’ăy đoọng ha đhanuôr. Pazêng rau bh’rợ liêm pr’hay, t’bhlâng bhrợ têng lứch loom luôn ha manuýh jéh k’ăy âng apêê đồng nghiệp Cuba nắc dzợ ắt đhậu cóh da dul âng apêê y, bác sỹ Quảng Bình. Bác sỹ Nguyễn Văn Liễu, Trưởng khoa Giải phẫu pr’lúh cr’ăy, Bệnh viện zr’ziêng Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới nắc muy cóh pazêng manuýh bơơn pa bhrợ tơợ bêl bệnh viện vêy ta bhrợ têng xang. Tước nâu cơy, cóh lấh 25 c’moo pa bhrợ bác sỹ Liễu vêy tước 10 c’moo pa bhrợ đh’rứah lâng apêê chuyên gia âng Cu Ba. Ađoo xay truíh:

                 Acu lêy apêê chuyên gia âng pr’zớc pa bhrợ lâng hêê zay pa bhlâng. Vêy bêl hân đhơ ha dum cha cêết ha dang vêy manuýh k’ăy nắc apêê đoo đơớh hân dưr lâng pazêng rau xa nay bh’rợ nắc lứch ha manuýh jéh k’ăy. Lâng bấc apêê bác sỹ âng Cu Ba cher đoọng aham đoọng trôông dzấc manuýh jéh k’ăy ngân, xang n’nắc đhr’năng n’niên k’coon k’đháp, đợ bh’rợ roóch pa dưáh đơớh hân, đhơ đhơ bêl apêê đoo công đương pa dứah. Tu cơnh đêếc nắc azi bơơn lêy pa choom tơợ apêê đoo bấc pa bhlâng.

                   N’năl ơn lâng chắp hơnh pr’hêl ga mắc chr’nắp âng Chủ tịch Fidel Castro lâng đhanuôr Cu Ba cher đoọng ha Quảng Bình, cóh pazêng c’moo ahay, apêê cán bộ, manuýh pa bhrợ cóh Bệnh viện zr’ziêng Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới nắc ơy t’bhlâng bhrợ pa dưr bệnh viện dưr váih zr’lụ pa dứah đh’réh cr’ăy choom pa bhlâng. Xoọc đâu, Bệnh viện zr’ziêng Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới nắc bệnh viện đa khoa hạng I âng Bộ Y tế lâng mơ 700 bêệ giường ắt pa dứah, bh’rợ tr’nêng cóh Bệnh viện zr’ziêng Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới, zập cán bộ, manuýh pa bhrợ ta luôn t’bhlâng lứch a đay đoỌng crêê cơnh lâng cr’noọ bh’rợ chr’nắp ga mắc âng Chủ tụch Fidel Castro lâng đhanuôr Cu Ba cher đoọng. Bác sỹ Nguyễn Xuân Đoàn, Phó Giám đốc Bệnh viện zr’ziêng Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới hay chơợ bêl bơơn xơơng Chủ tịch Fidel Castro cắh dzợ:

                    Bơơn xơơng lãnh tụ Fidel Castro cắh dzợ, pazêng cán bộ zi pa bhlâng chơợ hay. Nắc azi t’bhlâng lấh mơ dzợ đoọng crêê cơnh nắc muy bệnh viện zr’ziêng, crêê cơnh lâng pr’hêl chr’nắp ga mắc âng Fidel Castro, pr’hêl âng Cu Ba cher đoọng.

             Tu Việt Nam, Cuba cắh chơợ aham âng đay- P’rá n’nắc âng Fidel Castro cóh bh’rợ zâl arọp a bhuy lâng pazêng rau bh’rợ âng Fidel Castro lâng đhanuôr Cu Ba cher đoọng ha Quảng Bình ng’moon la lay, Việt Nam ng’moon zazum nắc đợ rau xay p’cắh chr’nắp pr’hay pa bhlâng cóh xa nay bh’rợ zr’ziêng Việt Nam – Cu Ba./.

Người dân Quảng Bình với Fidel Castro

           Tháng 9/1973, Fidel Castro là vị nguyên thủ nước ngoài đầu tiên và duy nhất thăm vùng giải phóng miền Nam khi chiến tranh chưa kết thúc, thể hiện tình cảm đặc biệt của ông và nhân dân Cuba đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam. Với người dân tỉnh Quảng Bình, Fidel Castro Ruz đã để lại những ấn tượng và tình cảm  sâu đậm. Minh Phong- CTV Đài TNVN phản ánh:

                    Năm 1973, thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình là điểm dừng chân đầu tiên của lãnh tụ Fidel Castro trong chuyến thăm đất lửa Quảng Trị. Tại thị xã này, ông đã được bố trố trí nghỉ ngơi ở Khu Giao tế. 43 năm trôi qua, nhưng những ký ức, hình ảnh về vị lãnh tụ của nước Cộng hòa Cuba Fidel Castro vẫn in sâu trong trái tim mỗi người dân Quảng Bình. Đặc biệt đối với những cán bộ, nhân viên đã từng công tác ở khu Giao tế Quảng Bình – nơi đón vị khách đặc biệt Fidel Castro thì những tình cảm đó không bao giờ quên.  Ông Lê Vĩnh Quán, ở xã Đức Ninh, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình nguyên là nhân viên An toàn khu Giao tế nhớ lại Lãnh tụ Cuba Fidel Castro là nguyên thủ nước ngoài đầu tiên vào thăm tuyến lửa Quảng Bình, lại có phần hơi bất ngờ nên công tác chuẩn bị của đơn vị rất gấp gáp. Ông Quán nhớ lại:

               Chúng tôi đóng cái giường nhưng hơi bị ngắn, sau đó đồng chí trợ lý của Fidel Castro báo kiểm tra cái giường này phải 2,2 mét, về phải đẩy ra được 2,2 mét. Khi thay giường, phải làm cả đêm. Chúng tôi phải thắp đèn bão và đồng thời điều hai thợ mộc của Đức Ninh vào làm cả đêm. Đến sáng này mai kiểm tra an toàn là được hoàn thiện.

              Cũng trong chuyến thăm Quảng Bình ngày 16/9/1973, Chủ tịch Cuba Fidel Castro đã quyết định xây tặng Quảng Bình một bệnh viện lớn. Ngày 19/5/1974, nhân ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh công nhân xây dựng hai nước Cu ba và Việt Nam đã đặt viên gạch đầu tiên khởi công xây dựng bệnh viện.

              Trong quá trình thực hiện công trình, dù cách nửa vòng trái đất nhưng toàn bộ thiết bị, vật tư máy móc đều được vận chuyển từ Cu ba sang Đồng Hới. Sau 7 năm sau, một bệnh viện với quy mô hoành tráng đã được xây dựng xong tại xã Lý Ninh, thị xã Đồng Hới, nay là phường Nam Lý,  thành phố Đồng Hới. Ngày 9/9/1981, Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cu ba Đồng Hới đã được khánh thành trong niềm hân hoan của toàn thể nhân dân trong vùng.

               Trong những năm tiếp đó, Cuba đã cử gần 146 chuyên gia sang giúp Quảng Bình điều hành, quản lý bệnh viện, cũng như chuyển giao khoa học kỹ thuật và trực tiếp chữa trị cho bệnh nhân. Những nghĩa cử cao đẹp, tận tụy hết lòng vì người bệnh của các đồng nghiệp Cu ba còn đọng mãi trong trái tim đội ngũ y, bác sỹ Quảng Bình. Bác sỹ Nguyễn Văn Liễu, Trưởng khoa Giải phẫu bệnh, Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu ba  Đồng Hới là một trong những người được làm việc từ khi bệnh viện đi vào hoạt động. Đến nay, trong hơn 25 năm công tác bác sỹ Liễu có gần 10 năm cùng làm với các chuyên gia của Cu ba. Ông kể:

                 Tôi thấy các chuyên gia của bạn làm việc với chúng ta rất nhiệt tình. Có những lúc đang đêm mặc dầu rét mướt nhưng khi có bệnh nhân đau ốm thì liền vùng dậy, thức dậy và tất cả vì bệnh nhân. Và cũng có nhiều bác sỹ của Cu Ba đã hiến máu để cứu sống bệnh nhân mất máu, rồi cũng những ca đẻ khó, những ca mổ cần thiết vào bất cứ giờ nào họ cũng sẵn sàng. Chính vì thế mà chúng tôi hỏi hỏi ở họ rất nhiều

                  Biết ơn và trân trọng món quà vô giá mà Chủ tịch Fidel Castro và nhân dân Cu ba dành tặng Quảng Bình, trong những năm qua, đội ngũ cán bộ, nhân viên Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu ba Đồng Hới đã phấn đấu xây dựng bệnh viện thành một cơ sở điều trị bệnh hiện đại. Hiện nay, Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cu-ba Đồng Hới là bệnh viện đa khoa hạng I trực thuộc Bộ Y tế với 700 giường bệnh, Công tác ở Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu ba Đồng Hới, mỗi cán bộ, nhân viên luôn nỗ lực phấn đấu hết mình để xứng đáng với tình cảm mà Chủ tịch Fidel Castro và nhân dân Cu Ba đã dành tặng.  Bác sỹ Nguyễn Xuân Đoàn, Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cu ba Đồng Hới nghẹn ngào khi nghe tin Chủ tịch Fidel Castro qua đời:

                 Nghe tin lãnh tụ Fidel Castro mất toàn thể cán bộ chúng tôi rất thương tiếc. Và chúng tôi sẽ nỗ lực hết mình xứng đáng là một bệnh viện hữu nghị, xứng đáng là một món quà của Fidel Castro, món quà của Cu Ba.

                "Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình"- Câu nói của Fidel Castro trong chiến tranh và những việc làm của  Fidel Castro và nhân dân Cu ba dành cho Quảng Bình nói riêng, Việt Nam nói chung là những minh chứng sinh động nhất cho tình hữu nghị Việt Nam- Cu ba./.