Năc đoo amoó Ka Thuân Minz, ặt đhị vel 5B, chr’val Hòa Ninh, tỉnh Lâm Đồng. Pân đil c’mor nâu ơy lâng xoọc chroi k’rong c’rơ chr’năp bhrợ t’mêê xa nập âng ma nưih K’ho lâng cơnh ih bhrợ t'mêê liêm crêê cơnh lâng nâu kêi

Vel 5, chr’val Hòa Ninh, tỉnh Lâm Đồng đhị aconh a bhướp amoó Ka Thuân Minz ặt ma mông tơợ ahay, cung năc đhị zư đơc bh’rợ taanh a din đơơng pr’họom tăm, t’viêng đơơng chr’năp la lay âng crâng ca coong Tây Nguyên. Tơợ dzợ p’niên, amoó Ka Thuân ơy loih lâng t’la a din truyền thống âng pân đil K’ho xập, lâng pazêng bêệ n’dzăr, ch’guốc đơơng chr’năp lalay.

C’moo 2019, bêl đhêy bhrợ đăh công ty đoọng k’rang băn coon k’tứi, Ka Thuân năc tơợp pa câl hàng online lâng lêy bấc apêê k’rang tước xa nập a din. Coh đong ơy vêy máy I’ih, ca conh lâng na noo ơy choom ih, pa choom đoọng, năc amoó Ka Thuân pachoom lâng ih, t’vaih bh’nơơn xa nập lalay âng đay. Xoọc tơợp, amoó muy ih xa nập lâng a din đoọng c’la đay chấc lướt bhiệc bhan. Lêy liêm, bấc ngai hơnh deh, xang nắc k’dua amoó ih cơnh đêêc, a moó Ka Thuân xay moon:

“Xoọc tr’nơợp năc a cu chấc năl pô xr’rặ coh xa nập âng ma nưih K’ho, tơợ ơy năl lưch nắc ih bhrợ đoọng ha pêê, ih xang pa gơi đoọng ha pêê lêy lalăm. Apêê kiêng năc pay âng đoo năc câl pay âng đêêc. Cơnh apêê k’dua ih năc a cu ih cơnh đêêc. Apêê ch’ngai bhlầng k’dua cu ih năc ma nưih hêê ặt mamông ooy k’tiếc k’ruung lơơng. Đhị I’ih âng cu năc muy ih đoọng apêê kiêng xập xa nập adin”.

Bh’nơơn pa chô đoọng ha moó Ka Thuân năc cung pa ghit tước c’rơ g’lêêh âng ma nưih đong amóo. Anoo Ka Hùng, k’dic amoó k’rang zập bh’rợ tr’nêng coh đong, đoọng k’điêl ih bhrợ xa nập adin đoọng ha pêê. Căh muy k’rang đong xang a năm, năc mơ chu amoó Ka Thuân đơơng pa câl xa nập đhị zập g’luh xập pa căh xa nập coh tỉnh lâng tỉnh lơơng năc anoo Ka Hùng k’rang bh’rợ đong xang, apêê ca coon đoọng k’điêl lưch loom bhrợ têng bh’rợ âng đay kiêng:

“Acu lưch loom zooi căn p’niên, đoọng ha đoo bhrợ rau bh’rợ âng đoo kiêng, a cu năc k’rang lưch bh’rợ coh đong xang, tang c’riing. Acu bhrợ ha rêê đhuôch cung cơnh apêê lơơng, choh cà phê, băn a tưch, a đha, a’ọc đoọng căn p’niên ih bhrợ xa nập a din năc rau âng a đoo kiêng”.

Tơợ bhiệc ting pâh zập g’luh pa căh xa nập a din coh zập đăh mạng xã hội, xa nập a’din âng amoó Ka Thuân năc vêy bấc ngai năl tước. Xập xa nập âng amoó Ka Thuân ih bhrợ, bấc ngai kiêng lâng xơợng hâng hơnh bêl bơơn xập xa nập âng ma nưih đay. C’moo 2024, cr’noọ bh’rợ tơợp bhrợ cha “Đơơng a din tước ha zập ngai” âng Ka Thuân bơơn cha ner Bơr bêl ting pâh thi đăh xăl bhrợ cơnh liêm t’mêê đhị tơợp bhrợ cha g’luh 7 âng tỉnh Lâm Đồng bhrợ. Nâu căh muy năc cha ner bhrợ cơnh liêm t’mêê nắc dzợ chr’năp bơơn đươi xơợng c’rơ ap zay zư pa dưr chr’nắp văn hóa acoon coh đhị pr’ặt tr’mông lang nâu kêi.

Anoo Ka Vũ, ặt đhị chr’val Đinh Văn Lâm Hà lâng amoó Hoàng Thị Thanh Huyền, giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Lâm Đồng moon, lâng tr’pang têy ih bhrợ liêm choom âng amoó Ka Thuân năc zập pr’đươi, xa nập a din bơơn zư liêm chr’năp văn hóa Tây Nguyên, jưah năc dzợ ih bhrợ cơnh t’mêê đoọng liêm choom cơnh lâng pr’ặt tr’mông nâu kêi:

“Xa nập a din bấc ngai kiêng, nghía lêy, tu nâu kêi pazêng xa nập cơnh đâu căh dzợ bấc. Nâu kêi bấc xa nập t’mêê, apêê p’niên lang nâu kêi kiêng xập bấc lâh, cơnh acu năc cu kiêng xa nập a din lâh. Pazêng g’luh bhiệc bhan chr’năp, xập a din nâu năc lêy liêm cra, chr’năp pa bhlầng, xơợng coh loom đay hâng hơnh bhlầng, u lalay lâng xập xa nập lơơng. Amoó nâu bhriêl t’bech bhlầng, đoọng bơơn zư pa dưr cơnh ađoo k’đhap zr’năh bhlầng, a đoo zư cơnh đâu lêy chăp pa bhlầng”.

“Coh zập t’la a din ơy ih năc leh chr’năp văn hóa âng ma nưih Tây Nguyên, ih cơnh ty chr’năp ha dợ cung bơơn lêy leh rau t’mêê âng lang nâu kêi. Bấc xa nập ta ih bhrợ cơnh pr’đhang âng lang nâu kêi ha dợ đơơng chr’năp âng ty đanh, liêm bhlầng. C’la cu năc giáo viên âng trường Dân tộc nội trú tỉnh Lâm Đồng a cu xơợng hâng hơnh bhlầng ooy vel đong thứ 2 nâu lâng lêy chr’năp liêm nâu năc pa zay zư pa dưr lâh mơ dzợ”.

Pa zay lâng bh’rợ I’ih đhị vel bhươl, zập c’moo, tơợ tr’pang têy ih bhrợ âng amoó Ka Thuân ơy vêy tước k’ha riêng bêệ xa nập a din bơơn ta ih bhrợ liêm xang, xập pa căh đhị zập bhiệc bhan, t’ngay xay xơ lâng đhị g’luh chr’năp bhlầng. Pa bhlầng nắc pr’đhang âng apêê pân đil c’mor ma nưih K’ho xập bêl t’ngay bhiệc bhan xay xơ, pa chăm lâng pô xr’rặ ty chr’năp năc rau liêm pr’hay, hâng hơnh bhlầng cơnh lâng amoó Ka Thuân.

Coh đhr’năng pr’ặt tr’mông âng đhanuôr lâng zr’lụ k’tiếc Tây Nguyên tr’xăl ting t’ngay, amoó Ka Thuân Minz dzợ pa zay tớt ih, pa gơi loom ta nih liêm lâng chăp kiêng văn hóa K’ho pa căh đhị zập c’lâng ih, t’la a din. Tơợ pazêng t’la a din ơy taanh, amoó Ka Thuân Minz xoọc t’vaih lâng pa dưr xa nập đơơng chr’năp liêm âng ma nưih đay, xa nập bơơn ta zư lêy liêm lâng dưr vaih bấc coh pr’ặt tr’mông lang nâu kêi./.

KA THUÂN MINZ DỆT GIẤC MƠ THỜI TRANG TỪ THỔ CẨM

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nơi những triền cà phê xanh mướt trải dài theo sườn đồi, có một người phụ nữ dân tộc K’ho lặng lẽ dệt nên giấc mơ thời trang từ những tấm thổ cẩm truyền thống của dân tộc mình. Đó là chị Ka Thuân Minz, ở thôn 5B, xã Hoà Ninh, tỉnh Lâm Đồng. Cô thợ may trẻ đã và đang góp phần làm mới trang phục K’ho bằng hơi thở đương đại

Thôn 5, xã Hoà Ninh, tỉnh Lâm Đồng nơi ông bà, cha mẹ chị Ka Thuân Minz sinh sống bao đời cũng là nơi lưu giữ nghề dệt thổ cẩm với gam màu xanh đen, xanh đậm đặc trưng của núi rừng Tây Nguyên. Từ nhỏ, Ka Thuân đã quen với hình ảnh những tấm ùi, tấm quấn truyền thống của phụ nữ K’ho, những chiếc khố, tấm choàng giản dị nhưng thấm đẫm bản sắc.

Năm 2019, khi tạm nghỉ công việc ở công ty để chăm con nhỏ, Ka Thuân bắt đầu bán hàng online và nhận thấy có nhiều sự quan tâm của khách hàng về thổ cẩm truyền thống. Trong nhà sẵn có máy may, lại được cha và chị gái truyền dạy đường kim mũi chỉ từ sớm, Ka Thuân quyết định tự tay làm nên sản phẩm của mình. Ban đầu, chị chỉ may trang phục thổ cẩm cho bản thân mặc đi dự tiệc, đám cưới. Thấy đẹp, nhiều người khen, rồi đặt may theo. “Kiểu như cái nghề chọn mình”, chị Ka Thuân cười hiền chia sẻ:

“Đầu tiên tôi tìm hiểu hoa văn gốc của người K’ho rồi câu chuyện về hoạ tiết, hoa văn mình biết hết nên là khi mà khách người ta đặt hàng tôi sẽ lựa theo hoa văn để gửi cho khách hàng. Khách hàng thích mẫu mã nào thì mình sẽ lấy mẫu mã đó cho khách. Khi mà khách yêu cầu mình may như thế nào là tôi sẽ nhận ra cách cắt, đo. Người khách hàng xa nhất của tôi là việt kiều với lại người nước ngoài. Tiệm may của tôi chỉ cung cấp dịch vụ những ai yêu thích, đam mê thổ cẩm thì tôi mới làm cho họ”.

Đằng sau thành công của Ka Thuân phải kể đến sự đồng hành thầm lặng của gia đình. Anh Ka Hùng, chồng chị vui vẻ đảm nhận hầu hết công việc gia đình để vợ có thời gian dành tình yêu cho thời trang thổ cẩm. Không chỉ vậy mỗi lần chị Ka Thuân đưa sản phẩm tham gia các cuộc trưng bày, giới thiệu, trình diễn thời trang ở trong và ngoài tỉnh anh Ka Hùng lại cùng đồng hành giúp vợ  việc nặng, đảm nhận chăm con nhỏ để vợ chuyên tâm vào công việc:

“Mình ủng hộ vợ để vợ theo đuổi ngành nghề này, còn mình tập trung lo công việc mọi thứ trong gia đình. Mình cũng làm nông như các gia đình khác thôi, trồng cà phê, chăn nuôi gà, vịt, rồi heo để cho vợ yên tâm theo đuổi ngành trang phục truyền thống của dân tộc mình”.

Thông qua việc tham gia các sự kiện thời trang, quảng bá, giới thiệu sản phẩm thời trang thổ cẩm trên nhiều nền tảng mạng xã hội, sản phẩm thời trang thổ cẩm của Ka Thuân ngày càng được nhiều người biết tới. Những sản phẩm thời trang thổ cẩm do chị Ka Thuân sáng tạo không chỉ khiến người mặc tự tin mà còn khơi dậy niềm tự hào. Năm 2024, ý tưởng khởi nghiệp “Đem thổ cẩm đến cho mọi người” của Ka Thuân đoạt giải Nhì cuộc thi khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh Lâm Đồng lần thứ 7. Đây không chỉ là phần thưởng cho sự sáng tạo, mà còn là sự ghi nhận nỗ lực gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong nhịp sống hiện đại.

Anh Ka Vũ ở xã Đinh Văn Lâm Hà và chị Hoàng Thị Thanh Huyền, giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh Lâm Đồng, cho rằng, dưới bàn tay khéo léo của chị Ka Thuân các sản phẩm thời trang thổ cẩm vừa giữ được tinh thần, bản sắc văn hóa Tây Nguyên, vừa có sự cách tân sáng tạo phù hợp với đời sống hôm nay:

“Thổ cẩm thu hút mọi ánh nhìn tại vì bây giờ những sản phẩm như thế này rất là ít. Bây giờ nhiều sản phẩm thời trang nhập nhiều người trẻ họ thích, riêng em vẫn thích thổ cẩm hơn. Những sự kiện đặc biệt khi mình mặc bộ đồ này thì rất là trang trọng, luôn mang cho mình cảm giác rất là tự hào và cảm giác đặc biệt lắm. Chị như này làm rất là giỏi, để bảo tồn được như này cũng phải rất là vất vả, giữ được rất là đáng quý”.

“Mình cảm thấy tất cả sản phẩm này toát lên được tinh thần, bản sắc văn hoá dân tộc của người dân Tây Nguyên, truyền thống nhưng mà vẫn có sự hiện đại. Rất là nhiều sản phẩm được cách tân trên nền tảng truyền thống, hiện đại và sáng tạo. Bản thân mình là giáo viên của trường Dân tộc Nội trú tỉnh Lâm Đồng thì mình cảm thấy rất là tự hào về quê hương thứ hai và cảm thấy nét đẹp này cần phải bảo tồn và cần phải phát huy nhiều hơn nữa”.

Lặng lẽ với công việc là người thợ may của buôn làng, mỗi năm, dưới cây kéo và bàn tay khéo léo của chị Ka Thuân, hàng trăm bộ trang phục thổ cẩm ra đời, xuất hiện trong lễ hội, ngày cưới và những dịp trọng đại. Đặc biệt, hình ảnh các cô dâu dân tộc K’ho khoác lên mình chiếc váy cưới thổ cẩm với hoa văn truyền thống là niềm tự hào lớn nhất đối với chị Ka Thuân.

Giữa nhịp sống đổi thay từng ngày của Tây Nguyên, chị Ka Thuân Minz vẫn cần mẫn bên bàn may, gửi gắm tình yêu văn hóa K’ho vào từng đường kim mũi chỉ. Từ những tấm thổ cẩm thô mộc của núi rừng, Ka Thuân Minz đang dệt nên giấc mơ thời trang – giấc mơ về một bản sắc được gìn giữ, nâng niu và tỏa sáng trong đời sống hôm nay./.