Lễ hội Tăm Blang M’prang bon – Niềm tự hào của người M’nông

“Lễ hội Tăm blang mprang ƀon” được tổ chức sau khi kết thúc mùa vụ. Phần nghi thức có 3 lễ chính, đầu tiên là cúng tổ tiên ông bà, đến cúng mùa màng, sức khỏe, và cuối cùng là lễ và hội Tăm blang mprang ƀon.

Cuối năm 2025 vừa qua, Lễ hội Tăm Blang Mprang bon (lễ trồng cây gạo, rào bon) của người M'nông đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ngay sau khi đón Bằng công nhận di sản, bà con M'nông ở xã Nâm Nung, tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức Lễ hội “Tăm Blang M’prang bon”, gắn với Hội thao truyền thống các dân tộc xã Nâm Nung.

Ngay từ sáng sớm, đông đảo bà con đã tập trung về khuôn viên Nhà văn hóa cộng đồng bon Jarah, xã Nâm Nung, tỉnh Lâm Đồng để tham gia Lễ hội Tăm Blang Mprang bon. Trong không khí rộn ràng của tiếng cồng chiêng, sắc màu thổ cẩm truyền thống tươi mới, người dân rạng rỡ nhảy múa theo bài chiêng “Đón khách”.

Một chàng trai M’nông tự giới thiệu: "Em tên Y’ Bằng, hôm này em tham gia cùng đoàn ƀon Jarah tổ chức lễ hội “Tăm blang mprang ƀon” tại ƀon Jarah để cầu mưa thuận, gió hòa, để bình an không bị dịch bệnh, và để người dân sống hòa bình và lại cầu mùa mang bội thu để bà con vui mừng phấn khởi, bà con ở đây luôn giữ gìn văn hóa truyền thống từ đời này sang đời khac, bản sắc văn hóa truyền thống này không thể bỏ được”.

Ngay trước sảnh nhà văn hóa cộng đồng bon Jarah là cây nêu truyền thống của người M’nông được trang trí rất công phu. Tại đây, các lễ vật dâng cúng thần linh đã được bà con chuẩn bị sẵn. Lễ vật gồm có 3 ché rượu cần, một đầu heo, đèn sáp ong, than quấn bông gòn, một bó chỉ trắng bôi tiết gà, hình nộm các vật nuôi như trâu, bò dê, gà, các loại nông sản và những món ăn truyền thống của người M’nông. Và một vật không thể thiếu, đó là cây Blang (cây gạo) dùng để rào bon.

Trong không gian linh thiêng, thầy cúng cất lời khấn cầu: “Hỡi các thần núi, thần nước, thần rừng... ngày hôm nay tại nơi này dân làng xin các thần linh về chứng giám làm Lễ cúng rào bon trồng cây, xin cho các thần linh hãy chăm sóc cho cây tươi tốt. Chúng con cũng xin các thần linh chăm sóc cuộc sống của dân làng được mạnh khỏe, không ốm đau bệnh tật. Tại nơi này, chúng con làm lễ xin được gọi các thần linh thiêng về đây uống rượu cần, ăn thịt heo với bon làng”.

Sau lời khấn, thầy cúng mời Già làng vít rượu cần, chính thức tuyên bố khai hội “Tăm blang mprang ƀon”. Đội cồng chiêng và múa xoang kết thành vòng tròn biểu diễn các tiết mục đặc sắc. Thầy cúng tại nghi lễ quan trọng này là bà H’Đêm, một nghệ nhân đa tài ở bon Jarah, xã Nâm Nung. Bà cho biết “Lễ hội Tăm blang mprang ƀon” được tổ chức sau khi kết thúc mùa vụ. Phần nghi thức có 3 lễ chính, đầu tiên là cúng tổ tiên ông bà, đến cúng mùa màng, sức khỏe, và cuối cùng là lễ và hội Tăm blang mprang ƀon. Cúng xong, già làng thực hiện nghi thức “cột chỉ cổ tay” cầu bình an, khỏe mạnh cho người dân trong bon và khách đến tham gia.

Sau khi trồng cây blang trước cổng nhà văn hóa cộng đồng bon Jarah, bà H’Đêm chia sẻ: “Trong Lễ tăm blang mprang ƀon”, tôi đại diện bà con buôn làng cầu khấn xin thần linh thà thứ mọi tội lỗi cho dân làng và xin thần linh bảo vệ buôn làng bình an”.

Nghệ nhân ưu tú Y Xuyên, Già làng bon Jarah, cho biết: đây là nghi lễ lâu đời của người M’Nông, thể hiện niềm vui sau một năm mùa màng thắng lợi, buôn làng khỏe mạnh, và hy vọng năm mới tốt đẹp hơn. Già làng Y Xuyên tự hào: “Lễ hội Tăm blang mprang ƀon”  vừa được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

“Ý nghĩa chính “tăm blang mprang ƀon” là để bảo vệ, không cho kẻ xấu xúi dục, chống phá bình yên buôn làng, và ước mong cho con cháu không ốm đau, bà con mạnh khỏe, hạnh phúc; Làm nương rẫy không bị thú rừng và kẻ xấu phá. Đây là văn hóa truyền thống của người M’nông chúng tôi”.

Lễ hội Tăm Blang M’prang bon của người M’nông ở vùng căn cứ cách mạng Nâm Nung, tỉnh Lâm Đồng khép lại trong âm vang cồng chiêng và niềm hân hoan của cộng đồng. Từ nghi lễ thiêng liêng đến không khí hội vui tươi, tất cả thể hiện khát vọng về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, buôn làng bình yên, mạnh khỏe, đoàn kết và tiếp tục chung tay bảo tồn, phát huy di sản văn hóa quý báu của cha ông./.