Tr’haanh bhlâng năc lơp học chiing goong p’niên k’tứi coh vêêl Kon Vơng Kia, đhị xa nul chiing goong xooc bơơn p’têêt pa dưr  đhị apêê tr’pang têy k’tứi lâng râu chăp kiêng âng pr’châc p’niên

Âi moot câ ha dum x’ría tuần, bêl plêêng năc tơơp đăl k’năm, đh’luc năc tơơp zroọ đhị apêê bha đưn da ding chr’val Măng Đen công năc bêl apêê ađhi k’tứi vêêl Kon Vơng Kia tr’đang tươc đong ăt bhrợ za zum đoọng pa choom cha ơh chiing goong. Coh râu liêm pr’hay âng vêêl bhươl, đh’riêng p’rá cr’chăng ra hô hr’luc đh’rưah lâng xa nul grơm priêng âng apêê chiing goong, bhrợ liêm pr’hay coh m’pâng crâng ca coong.

Ting xa nul chiing goong dưr chr’va, bêl u lưu bêl u nhoot, bêl ca dzriing, bêl m’bâr ch’ngai coh m’pâng crâng ca coong. Đợ tr’pang têy k’tứi dzợ k’đhơ l’lăm ahay, z’lâh ting g’luh pa choom âi r’dợ năl cơnh cha ơh, năl cơnh bhrợ u liêm pr’hay lâh mơ, ta mêêng xơợng xa nul văn hóa âng a conh abhươp đơc đoọng. Coh lớp học n’năc, apêê a đhi căh muy pa choom ng’cơnh cha ơh chiing goong, học múa xoang, năc dzợ pa choom ng’cơnh chăp kiêng lâng hâng hơnh lâh ooy tu tơơm acoon coh đay.

Anoo A Đruế, Bí thư Chi bộ vêêl Kon Vơng Kia đoọng năl, nâu đoo năc lớp chiing goong p’niên k’tứi âng vêêl dưr vaih moot hân noo ch’noọng c’moo 2023. Tơợ muy c’bhuh bơr pêê cha năc, tươc đâu, lớp pa choom chiing goong âi t’đang t’pâh 33 ađhi ting pâh, coh đêêc, a đhi k’tứi bhlâng đhêêng 11 c’moo. Zâp g’luh pa choom, apêê ađhi bơơn pa choom đợ bài chiing âi looih, cơnh tr’lum, hơnh t’mooi lâng pa choom p’xoọng apêê pr’múa xoang. Anoo A Đruế xay moon:

“Acu lêy vêy bâc amoon, ađhi chăp kiêng văn hóa chiing goong âng acoon coh đay, n’đhang căh vêy pr’đơợ đoọng bhrợ pa choom. Bêl lớp học chiing goong p’niên k’tứi âi bhrợ t’vaih đhị băn pa dưr loom chăp kiêng, bhrợ t’vaih đhị ăt bhrợ cha ơh ha pêê amoon; đh’rưah lâng chroi đoọng bhrợ băr bhưah chr’năp văn hóa coh pa dưr du lịch vêêl bhươl”.

Căh pa đhêy coh apêê g’luh cha ơh za zum âng vêêl, c’bhuh chiing goong p’niên k’tứi vêêl Kon Vơng Kia dzợ ting pâh biểu diễn đoọng ha t’mooi du lịch lâng apêê bh’rợ chr’năp coh chr’val Măng Đen. Râu mr’hal mr’dzăng, râu pr’nhool pa căh ting bhr’dzang t’nơơt, ting xa nul chiing âng apêê a đhi âi đơc đoọng bâc râu liêm pr’hay lâng t’mooi, chroi đoọng âng đơơng xa nul chiing goong tươc đăn lâh lâng pr’zơc ch’ngai đăn.

Bh’rợ n’nâu công bhrợ t’vaih đhị ăt bhrợ cha ơh liêm crêê ha đha đhâm xa dơơr, zooi apêê ađhi pa đhep loom nhool, z’hai ăt lum prá, đh’rưah lâng zooi p’xoọng râu pa chô zên ha pr’loọng đong. Zâp g’luh biểu diễn, apêê ađhi ting pâh tơợ 2 tươc 3 hun diễn, muy hun bơơn chroot dâng 2,5 ưc đồng.

A đhi A Vry âi ting pâh lơp chiing goong p’niên k’tứi vêêl Kon Vơng Kia tơợ apêê t’ngay tr’nơơp xay moon, tr’nơơp pa choom đoọng, a đhi lum căh hăt zr’năh k’đhap. Đươi p’zay bhrợ têng đh’rưah lâng pa choom đoọng âng apêê a noo, a dêy coh vêêl, nâu câi ađhi âi choom cha ơh chiing goong cơnh apêê ga rứa lâng chit biểu diễn đhị bâc ngai lêy.

“Acu bhlâng yêm loom bêl bơơn ting pâh lớp pa choom chiing goong. Acu căh muy bơơn pa choom cha ơh chiing goong năc dzợ năl ghit lâh mơ ooy văn hóa âng acoon coh cu. Acu rơơm brương tr’nu năc vêy choom đh’rưah lâng apêê n’lơơng zư đơc lâng bhrợ ha xa nul chiing ta luôn chr’va prang vêêl bhươl”.

Coh pr’ăt tr’mông xooc đâu, bâc chr’năp văn hóa ty danh dzoọng đhị đhr’năng bil pât, bh’rợ zư đơc văn hóa chiing goong coh vêêl Kon Vơng Kia, chr’val Măng Đen ting t’ngay ting pr’hân lâh. Coh đêêc, choom moon tươc bh’rợ âng C’bhuh Đha đhâm c’mọor chr’val Măng Đen ta luôn zooi đoọng tơợ bh’rợ t’đang moon ma nưih k’đhơợng bhrợ apêê lớp pa choom văn hóa tươc bh’rợ chơơc lêy apêê hun diễn ha pêê c’bhuh văn hóa coh vêêl đong. Amoó Y Thủy Tiên, Bí thư Đoàn chr’val Măng Đen đoọng năl, bh’rợ zooi đoọng apêê lớp, c’bhuh văn hóa lang ahay năc bh’rợ liêm la lua, chroi đoọng zư đơc lâng băr bhưah loom chăp kineg văn hóa acoon coh tươc lang t’tun đoọng t’bhlâng pa dưr.

“C’bhuh Đha đhâm c’mọor k’đhơợng bh’rợ lươt l’lăm, năc đhị p’têêt c’lâng xa nay đoọng đha nuôr k’đhợơng zư đơc, pa dưr c’leh liêm văn hóa acoon coh. Bh’rợ n’nâu chroi đoọng bhrợ băr bhưah apêê chr’năp văn hóa lang ahay liêm chr’năp âng acoon coh công cơnh bhrợ pa dưr du lịch vêêl đong. Cr’chăl ha nua, Đoàn chr’val pa bhlâng p’ghit tươc bh’rợ t’đang moon pr’đơợ zooi đoọng tơợ zâp ngai đoọng k’đhơợng bhrợ lớp học. Dh’rưah lâng tr’xin bhrợ pa dưr p’xoọng apêê pr’đhang liêm glăp, bhrợ t’vaih pr’đơợ đoọng apêê a đhi n’jưah ting ta pun râu âng đay kiêng, n’jưah chroi zooi pr’loọng đong vêy p’xoọng zên”.

Đhị m’pâng crâng ca coong t’viêng t’vir, lớp pa choom chiing goong p’niên k’tứi vêêl Kon Vơng Kia, chr’val Măng Đen dưr chr’va căh muy chroi đoọng zư đơc muy k’kir văn hóa chr’năp, năc dzợ băt pa ang râu hâng hơnh, loom kiêng zư đơc đhr’niêng bh’rợ lang ahay ha lang t’tun./.

MĂNG ĐEN VANG TIẾNG CỒNG CHIÊNG

Giữa nhịp sống hiện đại ở xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi, những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số vẫn được gìn giữ bằng nhiều cách làm thiết thực. Nổi bật là lớp học cồng chiêng nhí ở thôn Kon Vơng Kia, nơi tiếng chiêng đang được tiếp nối qua những đôi tay nhỏ và niềm say mê của thế hệ trẻ

Cứ vào tối cuối tuần, khi sương bắt đầu buông nhẹ trên những triền núi xã Măng Đen cũng là lúc các em nhỏ thôn Kon Vơng Kia í ới gọi nhau đến nhà sinh hoạt cộng đồng để tập luyện cồng chiêng. Trong không gian ấm cúng của buôn làng, tiếng nói cười râm ran hòa cùng âm thanh trầm bổng của những chiếc chiêng, làm bừng lên sức sống giữa đại ngàn.

Từng nhịp chiêng vang lên, lúc khoan thai, dìu dặt, khi rộn ràng, ngân xa giữa núi rừng. Những đôi tay nhỏ còn vụng về ngày nào, qua từng buổi tập đã dần biết nâng niu chiếc chiêng, biết cảm nhịp, giữ phách và lắng nghe âm thanh văn hóa mà ông bà, cha mẹ để lại. Ở lớp học ấy, các em không chỉ học đánh cồng chiêng, học múa xoang, mà còn học cách yêu và tự hào hơn về cội nguồn dân tộc mình.

Anh A Đruế, Bí thư Chi bộ thôn Kon Vơng Kia cho biết, đây là lớp cồng chiêng nhí của thôn ra đời vào mùa hè năm 2023. Từ một nhóm nhỏ tự phát, đến nay, lớp học cồng chiêng đã thu hút 33 em tham gia, trong đó em nhỏ nhất chỉ mới 11 tuổi. Mỗi buổi học, các em được luyện tập những bài chiêng quen thuộc, như giao duyên, đón khách và học thêm các điệu múa xoang truyền thống. Anh A Đruế chia sẻ:

“Tôi thấy có rất nhiều con, em yêu thích văn hóa cồng chiêng cảu dân tộc mình, nhưng không có điều kiện để tổ chức truyền dạy. Khi lớp học cồng chiêng nhí mở ra đã trở thành nơi nuôi dưỡng đam mê, tạo môi trường sinh hoạt cho các em; đồng thời góp phần lan tỏa giá trị văn hóa trong phát triển du lịch cộng đồng”.

Không dừng lại ở những buổi sinh hoạt cộng đồng, đội cồng chiêng nhí thôn Kon Vơng Kia còn tham gia biểu diễn phục vụ khách du lịch và các sự kiện chính trị, văn hóa ở xã Măng Đen. Sự hồn nhiên, tự tin trong từng bước múa, từng nhịp chiêng của các em đã để lại nhiều ấn tượng đẹp với du khách, góp phần đưa âm vang cồng chiêng đến gần hơn với bạn bè gần xa.

Hoạt động này cũng tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh cho thanh thiếu nhi, giúp các em rèn luyện sự tự tin, kỹ năng giao tiếp, đồng thời hỗ trợ thêm thu nhập cho gia đình. Mỗi buổi biểu diễn, các em tham gia từ 2 đến 3 suất diễn, mỗi suất được trả khoảng 2,5 triệu đồng.

Em A Vry gắn bó với lớp cồng chiêng nhí thôn Kon Vơng Kia từ những ngày đầu chia sẻ, ban đầu tập luyện, em gặp không ít khó khăn. Nhờ kiên trì cùng sự chỉ dạy của các anh, các chú trong làng, nay em đã biết đánh cồng, chiêng thuần thục và tự tin biểu diễn trước mặt nhiều người.

“Em rất vui khi được tham gia lớp học cồng chiêng. Em không chỉ được học đánh chiêng mà còn hiểu hơn về văn hóa của dân tộc mình. Em mong muốn sau này có thể cùng mọi người giữ gìn và làm cho tiếng chiêng luôn ngân vang khắp thôn làng”.

Giữa nhịp sống hiện đại, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc gìn giữ không gian văn hóa cồng chiêng ở thôn Kon Vơng Kia, xã Măng Đen càng trở nên cấp thiết. Trong đó phải kể đến vai trò của Đoàn Thanh niên xã Măng Đen luôn hỗ trợ từ việc kêu gọi nguồn lực duy trì các lớp truyền dạy văn hóa đến tìm kiếm các suất diễn cho các đội văn hóa tại cộng đồng. Chị Y Thùy Tiên, Bí thư Đoàn xã Măng Đen cho biết, việc hỗ trợ các lớp, đội văn hóa truyền thống là hoạt động thiết thực, góp phần bảo tồn và lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc đến thế hệ kế cận tiếp tục phát triển.

“Đoàn Thanh niên giữ vai trò tiên phong, là cầu nối định hướng để bà con gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Việc này góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc cũng như thúc đẩy phát triển du lịch địa phương. Thời gian qua, Đoàn xã đặc biệt chú trọng việc kêu gọi nguồn lực xã hội hóa để duy trì lớp học. Đồng thời, từng bước xây dựng thêm các mô hình phù hợp, tạo điều kiện để các em vừa theo đuổi đam mê, vừa góp phần phụ giúp gia đình”.

Giữa giữa đại ngàn xanh thẳm, lớp học cồng chiêng nhí thôn Kon Vơng Kia, xã Măng Đen ngân vang không chỉ góp phần giữ gìn một di sản văn hóa quý giá, mà còn thắp lên niềm tự hào, ý thức gìn giữ truyền thống cho thế hệ trẻ mai sau./.