Ooy zâp bh’rợ lêy bhrợ chi ơh, học sinh n’jưah pa choom đăh c’năl bh’rợ, n’jưah mr’hal châc lêy năl lâng hâng hơnh đăh văn hoá ty ahay âng vêêl đông.

G’luh pa choom lưch tuần, tang trường Tiểu học Tô Hiệu, phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk r’rộ r’răm zâp bh’rợ chi ơh ooy đăh văn hoá ty ahay. Apêê a’đhi học sinh ting pâh vẽ, căt lêêt, p’têêt pa zưm bhrợ ting đợ bh’rợ pr’hay. Đợ bha ar pa tơ bhoọc r’dợ n’leh vaih đợ pr’hoọm n’đooh a’dooh, cruung k’tiêc coh vêêl đông, ăt ma mung zâp t’ngay. Bh’rợ đông dal, tr’coọ xa nưl vêy bhrợ p’căh lâng đợ râu n’noh ta lơi, đh’rưah lâng râu thuyết trình đhị trường. Đhị g’luh chi ơh p’căh “Acu năc manưih thiết kế Ê Đê” ting bhrợ bâc ngai chăp kiêng lâng đợ xa nập xập liêm chr’năp, đợ pr’chăm bhrợ pa chăm liêm vêy bơơn apêê học sinh lêy bhrợ lâng p’căh đoọng lêy. A’đhi H Trâm Niê, học sinh lớp 5B đoọng năl:“Acu kiêng bhlâng năc bh’rợ STEM âng zâp lớp ơy đợc p’căh liêm ghit đợ râu chr’năp liêm âng acoon coh Ê Đê. Acu hâng hơnh bhlâng ooy đăh râu liêm chr’năp âng acoon coh đay, acu rơơm ha y chroo nhà trường vêy bhrợ pa xoọng bâc bh’rợ lâh mơ dzợ đoọng acu zư pa dưr đợ râu liêm chr’năp âng acoon coh đay”.

Liêm pr’hay lâh mơ năc đhị bêl thi Rung Chuông Vàng lâng đợ râu ta mooh ooy đăh c’năl văn hoá zâp acoon coh đhị vêêl đông cơnh Ê Đê, M’Nông. Zâp râu ta ơơi moon đoọng lêy râu c’năl âng apêê học sinh lâng đợ c’năl bh’rợ đăh đông dal, bhiệc bhan, chiing goong... Lươt zi lâh tươc 31 râu ta mooh, đoọng vaih mưy ooy đợ thí sinh bhriêl choom bhlâng chi ơh Rung Chuông Vàng, a’đhi Đinh Diệp Anh, học sinh lớp 3A moon:“Acu lêy bhui har lâng hâng hơnh bhlâng. Acu vêy năl pa xoọng bâc râu đăh văn hoá Ê Đê cơnh đăh đông dal, chiing goong, xa nập xập lâng zâp bhiệc bhan ty chr’năp âng acoon coh Ê Đê”.

Râu bhui har âng apêê p’niên cung bhrợ clan bhưah tươc zâp apêê k’căn k’conh. T’cooh Lê Đình Nam, vêy k’coon xoọc ting pa choom đhị Trường Tiểu học Tô Hiệu đoọng năl, lâng bhiệc lêy pa choom nâu năc apêê k’coon vêy râu cr’noọ tr’xăl liêm choom:“Apêê acoon mr’hal bhlâng lâng ra văng đoọng ha t’ngay bhiệc bhan STEM, t’ngay n’đoo cung chô đui bêl đâu a’đay vêy xr bhrợ tranh, bêl đâu vêy pa choom t’nơơt lâng apêê cô, a’đay rơơm bhlâng, lêy căh choom bêch ha dợ azi k’căn k’conh cung ting mr’hal, hơnh deh lâng apêê k’coon”.

Bhiệc âng đơơng râu văn hoá ty chr’năp moot ooy bh’rợ lêy pa choom chi ơh năc vêy zooi đoọng c’năl âng apêê p’niên năl liêm ghit lâh, buôn năl, buôn hay. Học sinh căh mưy bơơn năl đợ cr’liêng xa nay năc dzợ ting pâh bhrợ, ooy đâu bhrợ pa dưr nhâm mâng lâng văn hoá âng vêêl đông đay. Ting cơnh pr’căn Đoàn Thị Tuyết Yến, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tô Hiệu, lâng k’noọ 1.200 học sinh âng trường, ooy đâu vêy bâc apêê a’đhi năc học sinh acoon coh, zâp bh’rợ nâu bhrợ đhị lêy pa choom chi ơh, pa dưr c’năl bh’rợ lêy chăp, zư lêy lâng clan bhưah zâp râu văn hoá liêm chr’năp:“Nâu đoo căh năc mưy bh’rợ ngoại khoá năc dzợ mưy đhị đoọng apêê a’đhi vêy ăt chi ơh, bhrợ pa choom lâng đươi dua đợ râu c’năl bh’rợ STEM ơy pa choom đoọng bhrợ p’căh đợ pr’đươi pr’dua, bh’rợ văn hoá âng mamưih Ê Đê, đoọng zư lêy lâng bhrợ clan bhưah đợ râu liêm pr’hay coh văn hoá vêêl đông”.

Năc bh’rợ p’too pa choom pa zưm lâng zâp môn học, STEM zooi đoọng học sinh lêy đươi bhrợ đợ c’năl đăh khoa học, công nghệ, kỹ thuật lâng toán học ooy lalua. Đhị Đắk Lắk, c’lâng bh’rợ nâu xoọc xay bhrợ đhị bâc vêêl đông lâng đợ bh’rợ liêm ghit. Ooy đợ vêêl đông vêy bâc học sinh acoon coh, cr’liêng xa nay văn hoá vêy p’têêt pa zưm ooy bh’rợ lêy chi ơh, pa zưm lâng ooy pr’ăt tr’mung buôn lưm zooi đoọng học sinh bơơn năl pa choom liêm buôn lâh,

Đhị Trường THCS Trần Quang Diệu, chr’val Ê Đê, bh’rợ STEM vêy bhrợ ting c’lâng p’têêt pa zưm lâng râu lalua, p’too p’zương học sinh bhrợ t’vaih đợ bh’rợ liêm ghit tơợ c’năl bh’rợ ơy pa choom. Pr’căn Trương Thị Bích Thành, Hiệu trưởng nhà trường đoọng năl:“Trường zi bhrợ t’ngay bhiệc bhan STEM năc zâp lớp cung ơy bhrợ liêm choom đoọng đươi dua công nghệ thông tin đoọng buôn đươi lý thuyết ooy râu lalua, apêê a’đhi kiêng bhlâng n’jưah học, n’jưah chi ơh. Lâng acu lêy vêy liêm choom, ooy c’moo học 2024-2025 t’mêê đâu azi vêy mưy bh’nơơn pr’đươi STEM bơơn ch’ner dal bhlâng cấp tỉnh”.

Ooy zâp bh’rợ lêy chi ơh, văn hoá vêy ta pa choom đoọng ooy c’năl bh’rợ âng học sinh mưy cơnh liêm tr’đăn, pr’hay. Bêl vêy bơơn bhrợ, châc lêy năl lâng ting tr’pac đh’rưah, apêê a’đhi vêy năl đợ c’năl bh’rợ lâng vaih râu hâng hơnh, năl ghit zư lêy đợ râu văn hoá liêm chr’năp coh vêêl đông. Đợ apêê nâu năc pr’đơợ đoọng văn hoá ty ahay vêy zư pa dưr, clan bhưah coh vêêl bhươl./.

GIEO MẦM VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG TỪ NHỮNG BUỔI TRẢI NGHIỆM TRONG TRƯỜNG HỌC

Nhà dài, hoa văn thổ cẩm, cồng chiêng Tây Nguyên,… những giá trị văn hoá truyền thống đã bước ra khỏi trang sách để trở thành những mô hình, mẫu thiết kế và phần thi sôi nổi trong những buổi học ngoại khoá ở nhiều trường học tại tỉnh Đắk Lắk. Qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, học sinh vừa học kiến thức, vừa hào hứng khám phá và tự hào về văn hóa truyền thống của buôn làng.

Buổi học cuối tuần, sân trường Tiểu học Tô Hiệu, phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk rộn ràng các hoạt động trải nghiệm về văn hoá truyền thống. Các em học sinh trực tiếp tham gia vẽ, cắt, dán, lắp ghép mô hình. Những tờ giấy trắng dần hiện lên hoa văn thổ cẩm, phong cảnh buôn làng, sinh hoạt thường nhật. Mô hình nhà dài, nhạc cụ được tái hiện bằng vật liệu tái chế, kèm phần thuyết trình trước toàn trường. Phần trình diễn “Em là nhà thiết kế Ê Đê” càng khiến khán giả thích thú bởi những trang phục với gam màu đặc trưng, họa tiết cách điệu được chính học sinh thiết kế và giới thiệu. Em H Trâm Niê, học sinh lớp 5E, cho biết:“Em thích nhất là hoạt động STEM của các lớp đã trưng bày vì thể hiện bản sắc dân tộc Ê Đê. Em rất tự hào về bản sắc dân tộc của mình, em mong sau này nhà trường sẽ tổ chức thêm nhiều hoạt động hơn để em phát huy được bản sắc dân tộc mình”.

Sôi nổi nhất là phần thi Rung Chuông Vàng với bộ câu hỏi xoay quanh kiến thức văn hóa các dân tộc tại chỗ như Ê Đê, M’Nông. Các câu trả lời cho thấy sự chủ động tìm hiểu của học sinh với những kiến thức về nhà dài, lễ hội, cồng chiêng... Trải qua đến 31 câu hỏi, để trở thành một trong những thí sinh xuất sắc nhất phần thi Rung chuông vàng, em Đinh Diệp Anh, học sinh lớp 3A chia sẻ:“Em cảm thấy rất vui và hào hứng. Em được biết thêm nhiều điều về văn hóa Ê Đê như nhà dài, cồng chiêng, trang phục và các lễ hội truyền thống mang ý nghĩa sâu sắc của dân tộc Ê Đê”.

Niềm vui của con trẻ cũng lan toả đến các bậc phụ huynh. Ông Lê Đình Nam, có con đang theo học tại Trường Tiểu học Tô Hiệu cho biết, với cách học và trải nghiệm này các con đã có những thay đổi rất tích cực.“Các con rất là háo hức và chuẩn bị cho ngày hội STEM, ngày nào về cũng kể hôm nay con được vẽ tranh, hôm nay con được tập múa với các cô, con mong quá, con ngủ không được nên ba mẹ cũng cảm thấy rất là háo hức với các con.”

Việc đưa yếu tố văn hóa truyền thống vào hoạt động trải nghiệm giúp kiến thức trở nên trực quan, dễ hiểu, dễ nhớ. Học sinh không chỉ tiếp cận thông tin mà còn trực tiếp tham gia, qua đó hình thành sự gắn bó với văn hóa của cộng đồng mình. Theo bà Đoàn Thị Tuyết Yến, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tô Hiệu, với gần 1.200 học sinh của trường, trong đó có nhiều em là học sinh dân tộc thiểu số, các hoạt động này tạo môi trường để học sinh giao lưu, học hỏi, bồi đắp ý thức trân trọng, gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa tốt đẹp.“Đây không chỉ là hoạt động ngoại hóa đơn thuần mà còn là một không gian các em được trải nghiệm, được sáng tạo và ứng dụng những kiến thức STEM đã được học để tái hiện lại những vật dụng, mô hình văn hóa của người Ê Đê, để bảo tồn và lan tỏa những nét đẹp của văn hóa địa phương”.

Là mô hình giáo dục kết hợp tổng hợp các môn học, STEM giúp học sinh vận dụng kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học vào thực tiễn. Tại Đắk Lắk, phương pháp này đang được triển khai ở nhiều trường phổ thông với cách làm linh hoạt. Ở những địa bàn có đông học sinh dân tộc thiểu số, nội dung văn hóa được lồng ghép vào hoạt động trải nghiệm, gắn với tình huống quen thuộc trong đời sống giúp học sinh tiếp cận tự nhiên hơn.

Tại Trường THCS Trần Quang Diệu, xã Ea Kiết, hoạt động STEM được tổ chức theo hướng gắn với thực tiễn, khuyến khích học sinh tạo ra sản phẩm cụ thể từ kiến thức đã học. Bà Trương Thị Bích Thành, Hiệu trưởng nhà trường cho biết:“Trường chúng tôi tổ chức ngày hội STEM thì các lớp cũng đã rất sáng tạo để ứng dụng công nghệ thông tin để áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, các em rất là thích thú vừa học, vừa chơi. Và tôi thấy là đã có hiệu quả nhất định, trong năm học 2024-2025 vừa qua chúng tôi có một sản phẩm STEM đạt giải nhất cấp tỉnh”.

Thông qua các hoạt động trải nghiệm, văn hóa được gieo vào nhận thức học sinh một cách gần gũi, sống động. Khi được trực tiếp sáng tạo, tìm hiểu và chia sẻ, các em tiếp thu kiến thức và hình thành niềm tự hào, ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa của quê hương. Những hạt mầm ấy là nền tảng để văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa trong cộng đồng./.