Lâh mơ, đươi vêy cơnh bhrợ liêm t’mêê lâng lưch loom âng pr’chấc p’niên ma nưih acoon coh, pazêng x’nưl chiing, goong, bh’rợ thủ công ty chr’năp căh cợ zập j’niêng ặt ma mông cơnh c’xu xoọc bơơn pa dưr ting c’lâng t’mêê – clan bhưah coh zập nền tảng số, tước lâng đhanuôr zập ooy.

Đhị tổ 8, phường Ayn Pa, tỉnh Gia Lai, zr’lụ bhươn k’tứi âng anoo Kpă Sa xoọc vaih năc đhị zr’lụ tước cha ơh đoọng ha zập ngai mơ chu kiêng ặt tớt đhị tệêm ngăn ting j’niêng pr’ặt âng ma nưih Jarai. Tơợ c’moo 2018, Sa năc tơợp pa liêm zr’lụ k’tiếc đoọng ch’choh, b’băn, bhrợ zr’lụ k’tiếc đhị tang, n’loong chr’noh coh đong vaih năc zr’lụ liêm pr’hay. Căh muy bhrợ pa liêm zr’lụ bhươn bhưah 200m2, Sa dzợ zêệ, pa choom đoọng t’mooi năl ch’na a yêm âng đhanuôr coh đâu cơnh hi la a’rong, trọong a tăng, bhooh k’xêu, zập pr’đươi âng ma nưih Jarai… pa căh coh mạng xã hội. Zập video, hình ảnh năc đoo ơy đoọng ma nưih lêy kiêng bhlầng, lâng bấc ngai ơy tước pâh lêy, đui cơnh apêê tước lêy zr’lụ văn hóa âng đhanuôr vel đong nâu.“Xoọc tơợp cung k’rang bấc rau, tu bhươn căh ơy liêm, năc a cu pa liêm k’tiếc choh rơ veh, pa liêm tang đong liêm sạch lâh. Acu bhrợ bhươn nâu tơợ c’moo 2018 tước nâu kêi. Zập t’ngay năc pa zay pa chăp bhrợ cơnh đoọng bhươn đong u liêm lâh, a cu đơc bấc cr’chăl k’rang bhươn b’băn, ch’choh nâu, tơợ ra diu tước ha bu k’năm bhrợ cung căh choom lưch bh’rợ. Zập t’ngay cung cơnh đêêc, k’rang pa chăm, paliêm đoọng bấc ngai lêy liêm, kiêng tước ooy đâu bâc lâh”.

Chô tơợ Ayun Pa, tước chr’val Ia Ly, cr’noọ bh’rợ “Vel văn hóa du lịch Jarai” âng amoó H’Uyên Niê xoọc zooi pa dưr zập  bh’rợ ty chr’năp ngoọ năc lâh bil pât. Leh tơợ cr’noọ bêl lêy a din, zong, zá căh cợ cloh ha roo r’dợ bil căh bơơn lêy coh pr’ặt tr’mông zập t’ngay, năc amoó lâng c’bhuh pân đil coh vel bhrợ apêê bh’rợ đoọng ha t’mooi châc năl. Pazêng bh’rợ năc đoo bơơn pa căh liêm choom đươi tơợ fanpage âng vel. Đươi tơợ đêêc, pân đil coh vel jưah vêy pa chô thu nhập, jưah zư lêy bh’rợ ty đanh lâng c’rơ pa bhrợ zập t’ngay âng đay. Amoó H’Uyên Niê xay moon. “Apêê năl tước năc tơợ trang mạng lâng fanpage âng vel. Vel vêy muy trang fanpage năc đoo vel du lịch vel bhươl. Bêl t’mooi t’đang tước tơợ đêêc căh cợ năc pr’zơc chia sẻ. Apêê bh’rợ bha lầng âng vel năc taanh a din, taanh zong zá, cloh ha roo, zêệ ch’na đh’năh lâng bh’rợ pa choom t’mooi cơnh trâm cha neh, bơơn n’coo lâng đoọng ha t’mooi pa choom bhrợ a vị hor. Tước hân noo n’hau năc pa choom đoọng ha t’mooi châc năl rau đêêc. Ba bi cơnh cr’chăl âng x’rịa c’moo năc pêêh cà phê, t’mooi choom jưah chụp ảnh, jưah pêêh”.

Ha dang Kpă Sa lâng H’Uyên Niê bhrợ clan bhưah chr’năp văn hóa đăh mạng lâng zập pr’đươi ty chr’năp năc Rcom Bus – đha đhâm Jarai 23 c’moo đhị Pleiku chơih pay ha đay tr’coọ x’nưl lâng hình ảnh đoọng truih, pa căh rau xa nay ooy Tây Nguyên cơnh liêm t’mêê. Fanpage “Tarzan Tây Nguyên” âng anoo vêy lâh 160.000 cha năc cha mêệt lêy. Pazêng clip dzọong coh tran đác plọng a xăng liêm pr’hay căh cợ xa xập n’dzăr moọt ooy crâng đơơng chr’năp pr’ặt tr’mông lang a hay âng ma nưih coh crâng ca coong nâu. Bus truih, a đay xoọc tơợp năc căh lâh ặt lâng pân lơơng, căh kiêng k’đhơợng điện thoại đhị bấc ma nưih, năc r’dợ anoo ơy looih lâng bhiệc quy vlog lâng doọ k’chit dzợ tơợ bấc chu bhrợ video. Căh vêy học nhạc liêm choom cơnh pân lơơng, ha dợ năc Bus cung bhrợ t’vaih bh’rợ âng đay pr’hay cơnh  lalay. Đhang liêm, đơc xoc dal, n’căr tăm a noo bơơn apêê đơc “Tarzan Tây Nguyên”. Zập MV lướt moọt ooy crâng ca coong, ch’plọng tút a ngọon coh crâng, cha ơh zập tr’coọ x’nưl âng Bus buôn bấc ngai kiêng lêy, tước k’ha riêng r’bhầu ma nưih lêy; clip tr’nơợp lâh 200.000 chu ma nưih lêy. Tơợ đêêc, Bus vaih muy cha năc k’đơơng du lịch tự nhiên. “Acu pa căh văn hóa lâng j’niêng cr’bưn đăh nền tảng mạng xã hội đoọng zập ngai năl tước chr’năp văn hóa Tây Nguyên vêy bấc rau pr’hay, chr’năp. Tây Nguyên đơơng chr’năp ma bhuy, chr’năp văn hóa âng zập k’bhuh acoon coh. Acu tự hào bhlầng bêl c’la đay bơơn ting pa dưr chr’năp văn hóa tước zập ngai ting năl tước”.

Anoo Đỗ Đức Thanh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn, Chủ tịh Hội LHTN tỉnh Gia Lai moon, nâu năc c’leh pa căh ghit đoọng ha c’rơ âng chuyển đổi số cơnh lâng đha đhâm c’mor. Bhrợ cơnh liêm t’mêê âng zập cha nắc căh muy zooi apêê pa dưr c’la đay liêm choom lâh, năc dzợ bhrợ clan bhưah lâh mơ pa dưr pr’dzang Gia Lai – muy zr’lụ k’tiếc đơơng chr’năp ta nih liêm, vêy pr’đơợ du lịch k’rơ. “Choom moon ghit công nghệ số lâng mạng xã  hội năc muy coh pazêng pr’đươi liêm choom pa bhlầng đoọng zập đoàn viên đha đhâm c’mor ting pa đăn lâng văn hóa âng ma nưih đay, cung cơnh tơợp bhrợ cha, t’vaih bấc video clip, hình ảnh pa căh c’la đay. Tơợ đêêc, apêê pr’zơc cung pa căh hình ảnh âng vel đong lâng pazêng chr’năp ty đanh đoọng pa dưr pr’dzoọng vel đong tước lâng đhanuôr zập ooy năl tước, t’pâh lâh mơ dzợ đợ t’mooi du lịch tước lâng vel đong”.

Tơợ zr’lụ bhươn k’tứi đhị Ayun Pa, tước pazêng zr’lụ tơt ih a din đhị Ia Ly căh cợ x’ưl a xăng dưr chr’va prang crâng ca coong Pleiku…, pazêng pr’chấc p’niên ma nưih acoon coh âng Gia Lai xoọc xay truih, pa căh văn hóa âng vel đong đay ting c’lâng t’mêê. Apêê năc pazêng ma nưih đơơng chr’năp văn hóa Tây Nguyên, chroi k’rong chr’năp bhlầng ooy bh’rợ pa dưr Gia Lai tước đăn lâh cơnh lâng t’mooi coh k’tiếc k’ruung hêê lâng k’tiếc k’ruung lơơng./.

NHỮNG SỨ GIẢ TRẺ QUẢNG BÁ VĂN HÓA ĐẠI NGÀN

Giữa dòng chảy phát triển và chuyển đổi số đang lan rộng khắp các buôn làng miền núi, những giá trị văn hóa cổ truyền của đồng bào Tây Nguyên không lùi lại phía sau. Ngược lại, nhờ sự sáng tạo và nhiệt huyết của những người trẻ dân tộc thiểu số, những thanh âm cồng chiêng, nghề thủ công truyền thống hay những nếp sinh hoạt bình dị đang được “đánh thức” theo một cách rất mới – lan tỏa trên các nền tảng số, đến với đông đảo cộng đồng. 

Ở tổ 8, phường Ayun Pa, tỉnh Gia Lai, khu vườn nhỏ của anh Kpă Sa đang trở thành điểm đến cho mọi người mỗi khi muốn tìm một góc bình yên, mộc mạc theo phong cách của người Jarai. Từ năm 2018, Sa bắt tay cải tạo khu đất vốn để trồng trọt, chăn nuôi, biến từng khoảng sân, từng hàng cây trở nên ngăn nắp, hài hòa. Không chỉ dừng lại ở việc làm đẹp khu vườn 200m², Sa còn chia sẻ những món ăn truyền thống như lá mì cà đắng, muối kiến vàng, các vật dụng của người Jarai… trên mạng xã hội. Các video, hình ảnh giản dị ấy đã chạm vào cảm xúc của cộng đồng, để rồi nhiều người tìm đến tham quan như đến một “góc thu nhỏ” của văn hóa bản địa. “Lúc đầu mình cũng trăn trở, vì khu vườn của mình chưa được đẹp, nên đã cải tạo trồng lại rau, thiết kế lại vườn sao cho khuôn viên của vườn nhìn hài hòa và đẹp hơn, sạch sẽ hơn. Mình làm vườn này từ 2018 đến bây giờ. Mỗi ngày mình đều thiết kế, làm vườn suy nghĩ khu này làm như thế nào, khu kia làm như thế nào để đẹp mắt hơn, là rất nhiều thời gian cho khu vườn chăn nuôi và trồng trọt, từ sáng đến chiều có khi cũng không hết việc, ngày nào cũng phải làm để cho vườn nhìn sinh động hơn, đẹp hơn, để mọi người yêu thích hơn.”

Rời Ayun Pa, về xã Ia Ly, mô hình “Làng văn hóa du lịch Jarai” của chị H’Uyên Niê đang giúp hồi sinh các nghề truyền thống tưởng chừng mai một. Xuất phát từ trăn trở khi thấy thổ cẩm, đan gùi hay giã lúa dần ít được thực hành trong đời sống thường ngày, chị cùng một nhóm phụ nữ trong làng tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho du khách. Tất cả được quảng bá hiệu quả nhờ fanpage của làng. Nhờ đó, phụ nữ trong làng vừa có thêm thu nhập, vừa gìn giữ nghề truyền thống bằng chính lao động hằng ngày của mình. Chị H’ Uyên Niê chia sẻ. “Họ tiếp cận từ trang mạng và trang fanpage của làng. Làng có một trang fanpage đó là làng du lịch cộng đồng. khi mà khách liên hệ từ đó hoặc cũng qua sự chia sẻ của bạn bè. Các hoạt động chính của làng vẫn là thổ cẩm, đan lát, giã lúa, hoạt động ẩm thực như là ngâm gạo, chặt ống lồ ô để khách trực tiếp trút hạt gạo vào ống lồ ô, nướng cơm lam để ăn mùa nào thì cho khách trải nghiệm mùa đấy. Ví dụ như thời điểm cao điểm của cuối năm đó là hai cà phê chín thì du khách có thể hái và check in, chụp ảnh.”

Nếu Kpă Sa và H’Uyên Niê lan tỏa bản sắc qua không gian và sản phẩm truyền thống, thì Rcom Bus – chàng trai Jarai 23 tuổi ở Pleiku lại chọn âm nhạc và hình ảnh để kể câu chuyện Tây Nguyên đầy trẻ trung. Fanpage “Tarzan Tây Nguyên” của anh có hơn 160.000 lượt theo dõi. Những clip thổi tù và bên thác nước hay leo núi trong bộ khố truyền thống luôn đậm hơi thở đại ngàn. Bus kể, từ một cậu bé nhút nhát, ngại cầm điện thoại nơi đông người, anh dần quen với việc quay vlog và tự tin hơn qua từng video. Không học nhạc bài bản, Bus vẫn tạo được dấu ấn riêng. Ngoại hình mạnh mẽ, tóc dài, làn da rám nắng và tinh thần phóng khoáng khiến anh được gọi là “Tarzan Tây Nguyên”. Các MV leo núi, đu dây, chơi nhạc cụ của Bus thường thu hút hàng trăm nghìn lượt xem; clip đầu tiên đạt hơn 200.000 lượt yêu thích. Từ đó, Bus trở thành một “đại sứ du lịch” rất tự nhiên. “Tôi quảng bá văn hoá và phong tục tập quán  trên nền tảng mạng xã hội để mọi người biết đến không gian văn hóa Tây Nguyên có những cái hay, cái đẹp rất phong phú và đa dạng. Tây Nguyên là một cái gì đó rất là linh thiêng, trời đất dung hòa, hay lắm luôn. Những âm hưởng cồng chiêng, bản sắc văn hóa của người dân tộc thiểu số tôi thấy rất thích và tự hào khi phát triển được bản sắc văn hóa của dân tộc mình, mình quảng bá cho tất cả mọi người biết đến nhiều hơn.” 

Anh Đỗ Đức Thanh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn, Chủ tịch Hội LHTN tỉnh Gia Lai cho rằng, đây là minh chứng rõ rệt cho vai trò của chuyển đổi số đối với thanh niên. Sự sáng tạo của mỗi cá nhân không chỉ giúp chính họ phát triển mà còn lan tỏa hình ảnh Gia Lai – một vùng đất giàu bản sắc, thân thiện, giàu tiềm năng du lịch. “Có thể khẳng định công nghệ số và mạng xã hội là một trong những công cụ cực kì hữu ích tạo điều kiện để các bạn đoàn viên tiếp cận gần hơn với văn hóa của dân tộc, cũng như việc khởi nghiệp, tự sản xuất ra các video clip, hình ảnh để giới thiệu bản thân. Các bạn có thể nói lên niềm tự hào cũng như công việc mình đang làm để mong muốn phát triển bản thân. Qua đấy các bạn cũng quảng bá hình ảnh của quê hương, địa phương với những nét đặc trưng truyền thống để hình ảnh của quê hương đến với cộng đồng, thu hút nhiều hơn nữa du khách tới địa phương.”

Từ khu vườn nhỏ ở Ayun Pa, đến những khung cửi thổ cẩm ở Ia Ly  hay tiếng tù và ngân vang giữa núi rừng Pleiku…, những người trẻ dân tộc thiểu số của Gia Lai đang âm thầm kể câu chuyện văn hóa của quê hương mình theo cách rất mới: sáng tạo, hiện đại và tự hào. Họ là những sứ giả văn hóa Tây Nguyên, góp phần quan trọng đưa hình ảnh Gia Lai đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước./.