Cóh đhăm k’tiếc lịch sử Điện Biên, chiến tranh ơy đanh. Ha dưr tợơ boo bom, đhí đạn, n’đhơ dzợ bấc râu k’đháp k’ra, ha dợ zập đhanuôr nắc chiến sỹ du kích zêl a rọp bhriêl choom bhlầng, dưr chô nắc cung váih pazêng chiến sỹ bhriêl choom đhị pa bhrợ ta têng. Apêê cung đớc cóh loom đay “Đền ơn đáp nghĩa” đoọng hay tước apêê thương binh, liệt sỹ, pazêng ma nuýh ơy lấh chệêt bil, lơi a ham cr’hấu tu đhăm k’tiếc nâu.

        Lấh t’ngay 7/5/1954, chiến trường Điện Biên Phủ crêê ta pa hư ha lệêng pa bhlầng. Clung Mường Thanh zêng ta đớc lơi súng cha rắh lâng bom đạn, zập zr’lụ k’tiếc, zập t’nơơm n’loong zêng dzệp a ham âng pazêng chiến sỹ Điện Biên tu độc lập, tự do âng k’tiếc k’ruung. Z’lấh 63 c’moo, pazêng pa dưr pr’dzoọng nắc đoo nắc dzợ cóh cr’nọo pr’chắp âng pazêng apêê cựu chiến binh nắc chiến sỹ Điện Biên c’moo đếêc. Cựu chiến binh Hoàng Công Đẩy, ắt đhị tổ dân phố 20, phường Him Lam, thành phố Điện  Biên, ma nuýh ting pấh chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử hay cớ: “Chiến trường bêl đếêc a zi nắc lêy zêng pr’họom bhrôông. Ga doọc tăm tịt, a zi tr’lêy cắh ghít dzợ. Đong xang, n’loong n’kuông cắh vêy râu rị dzợ, dzợ muy  t’nol xoọc dưr roóh a năm.”

        Z’lấh râu cr’ay chiến tranh, t’coóh Hoàng Công Đẩy nắc đh’rứah lâng pazêng apêê ma nuýh ca coon Điện Biên đoàn kết, pa zay pa bhrợ ta têng liêm choom, bhrợ pa dưr vel đong.

        Noong Nhai, chr’val Thanh Xương, chr’hoong Điện Biên, tỉnh Điện Biên, đhị đâu moọt t’ngay 25/4/1954, thực dân Pháp ơy glâm bom napan k’chệêt 444 đhanuôr, cóh đếêc bấc bhlầng nắc ma nuýh ta coóh, pân đil lâng p’niên k’tứi. Ha dợ nâu kêi, Noong Nhai dưr váih nắc muy vel đong chóh ha roo liêm choom. Lâng pr’đợơ liêm choom ắt cóh m’pâng t’huung Mường Thanh, vêy hệ thống bh’nậ đác Nận Rốm, đhanuôr cóh đâu nắc ơy đươi dua khoa học kỹ thuật, đoọng zập râu m’ma ha roo bh’nơơn liêm dal đoọng chóh, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr ting t’ngay ting tệêm ngăn, k’chụt lơi ha ul đha rựt. A moÓ Phạm Thị Châm, muy cha nắc đhanuôr đhị vel Noong Nhai moon: “Azi nắc pazêng đhanuôr ắt mamông cóh đhăm k’tiếc Điện Biên lịch sử, tự hào bhlầng ooy a conh a bhướp ơy lấh chệêt bil đoọng ha zi vêy pr’ắt tr’mông cơnh t’ngay đâu tệêm ngăn. Lâng a zi nắc lêy vêy trách nhiệm cơnh ooy đoọng vel bhươl ting t’ngay ting liêm choom láh mơ, ta bil ha ul pa xiêr đha rựt.”

        K’tiếc doó bhrợ t’u loom ma nuýh, clung Mường Thanh bon đạn c’moo hay nâu kêi nắc ơy váih clung ha roo liêm cóh zr’lụ Tây Bắc. Kinh tế-xã hội âng Điện Biên nắc cung vêy bh’nơơn liêm dal. C’moo 2016, đhr’năng ha dưr kinh tế âng tỉnh bơơn 6,83% cơ cấu kinh tế nắc lêy bhrợ crêê cơnh c’lâng bh’rợ t’hước tước; bh’nơơn âng chô ting cha nắc ma nuýh bơơn lấh 22 ức đồng/cha nắc/c’moo; đợ pr’loọng đong đha rựt đhị prang tỉnh xiêr bấc, nắc dzợ mơ lấh 54.000 pr’loọng đong, pay k’nặ 45% pazêng đợ pr’loọng đong, xiêr 3,2% t’ping lâng c’moo lalăm đếêc. Tỉnh xoọc pa zay bhrợ têng, pa dưr pazêng bh’nơơn, pr’đợơ liêm choom đắh du lịch lịch sử, pa zay t’bhlầng du lịch dưr váih nắc ngành kinh tế bha lầng âng vel đong.

       Cóh pr’ắt tr’mông tệêm ngăn t’ngay đâu, zập cha nắc đhanuôr cóh đhăm k’tiếc Điện Biên grơơ k’rơ doó choom ha vil c’rơ g’lếêh âng thương binh, liệt sỹ pazêng ma nuýh ơy lơi a ham cr’chấu tu đhăm k’tiếc nau. Cóh vel đong tỉnh xoọc đâu nắc vêy lấh 16.000 cha nắc vêy công lâng cách mạng bơơn đớp chế độ, chính sách, cóh đéec vêy lấh 900 pr’loọng đong liệt sĩ. Lấh mơ bhrợ têng liêm  Pháp lệnh t’đui đoọng ma nuýh vêy công lâng cách mạng, zập cấp chính quyền tợơ tỉnh tước zr’lụ vel bhươl t’bhlầng c’rơ bh’rợ “Đền ơn đáp nghĩa”, t’pấh bấc zập lang đhanuôr ting pấh. Tợơ c’moo 2011 tước nâu kêi, prang tỉnh ơy pa liêm k’nặ 240 đong ắt liêm loom, cher đoọng lấh 760 bha ar k’bớch zên. Apêê a mế Việt Nam anh hùng bơơn apêê tổ chức, c’la ma nuýh, đơn vị đớp băn par tất lang. T’coóh Lê Văn Quý, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên đoọng năl: “Tỉnh Điện Biên ơy xay moon đhậu bhứah apêê bh’rợ đền ơn đáp nghĩa, k’rang lêy apêê pr’loọng đong thương binh, liệt sỹ, am nuýh vêy công. Lêy bhrợ apêê bh’rợ liêm dong ắt, pa mâng apêê ping xal liệt sỹ, apêê đong k’er, đong ắt âng thương binh liệt sỹ, ma nuýh vêy công. Lêy bhrợ apêê bh’rợ cho lưm apêê ping xal liệt sỹ, lưm apêê ma nuýh đong liệt sỹ t’hước tước đền ơn đáp nghĩa lâng nắc cung đoọng pa too pa choom truyền thống âm đác hay tu tâm.”

      Cóh đhăm k’tiếc Điện Biên lịch sử, k’tiếc liêm- ma nuýh ta níh, ta luôn ắt liêm nhâm. Đhị đâu, zập cha nắc đhanuôr xoọc đh’rứah chroi k’rong k’rơ đay đoọng bhrợ têng, pa dưr vel đong ting t’ngay liêm ca van lấh mơ./.

ĐIỆN BIÊN: TÌNH ĐẤT, TÌNH NGƯỜI

                                                                                                    PV Bích Thủy

      Trên mảnh đất lịch sử Điện Biên, chiến tranh  đã lùi xa. Đi lên từ mưa bom, bão đạn, dù còn nhiều khó khăn, nhưng mỗi người dân từng là chiến sỹ du kích đánh địch giỏi trong thời chiến, khi trở về họ là những chiến sỹ giỏi trong lao động sản xuất. Họ cũng khắc ghi trong tim mình nghĩa cử “Đền ơn đáp nghĩa” để tri ân các thương binh,  liệt sỹ, những người đã hy sinh máu xương vì mảnh đất này.

    Sau ngày 7/5/1954, chiến trường Điện Biên Phủ bị tàn phá nặng nề, hoang tàn. Cánh đồng Mường Thanh ngổn ngang vũ khí và bom đạn hậu chiến tranh, mỗi tấc đất, mỗi gốc cây, ngọn cỏ đều thấm đẫm máu đào của những chiến sỹ Điện Biên vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Trải qua 63 năm, những hình ảnh ấy vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức những cựu chiến binh là chiến sỹ Điện Biên năm ấy. Cựu chiến binh Hoàng Công Đẩy, ở tổ dân phố 20, phường Him Lam, thành phố Điện Biên Phủ, người tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử nhớ lại:

     “Chiến trường lúc đó chúng tôi chỉ thấy màu đỏ. Khói mù mịt,  chúng tôi nhìn mặt nhau không rõ nữa. Nhà cửa, cây cối không còn gì, chỉ còn mấy cái cột cháy nhẻm nhem hết.”

Vượt qua nỗi đau chiến tranh, ông Hoàng Công Đẩy lại cùng những người con Điện Biên  đoàn kết, tích cực lao động sản xuất, xây dựng bản mường.

     Noong Nhai, thuộc xã Thanh Xương, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên, nơi đây vào ngày 25 tháng 4 năm 1954, thực dân Pháp đã ném bom napan thảm sát 444 dân thường, trong đó chủ yếu là người già, phụ nữ và trẻ em. Nhưng bây giờ, Noong Nhai đã trở thành một miền quê lúa trù phú. Với lợi thế nằm trong vùng lòng chảo cánh đồng Mường Thanh, có hệ thống thủy nông Nậm Rốm đồng bộ, bà con ở đây đã áp dụng khoa học kỹ thuật, đưa các giống lúa chất lượng cao vào gieo trồng, thâm canh tăng vụ, đời sống ngày một ổn định, đẩy lùi đói nghèo. Chị Phạm Thị Châm, một người dân  ở bản Noong Nhai nói: “Chúng tôi là những người dân sống trên mảnh đất Điện Biên lịch sử rất tự hào về cha anh đã anh dũng hy sinh cho chúng tôi được sống trong hòa bình. Và chúng tôi phải có trách nhiệm làm thế nào để bản làng ngày một tươi đẹp, xóa đói giảm nghèo”.

     Đất không phụ công người, cánh đồng Mường Thanh bom đạn năm xưa giờ đã trở thành vựa lúa nhất nhì vùng Tây Bắc. Kinh tế-xã hội của Điện Biên cũng đạt được nhiều kết quả. Năm 2016, tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt 6,83%, cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch đúng định hướng; thu nhập bình quân đầu người đạt trên 22 triệu đồng/người/năm; số hộ nghèo ở toàn tỉnh giảm nhiều, chỉ còn hơn 54.000 hộ, chiếm gần 45% tổng số hộ, giảm 3,2% so với năm trước đó. Tỉnh đang tích cực khai thác, phát huy những tiềm năng, lợi thế về du lịch lịch sử, phấn đấu thúc đẩy du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương.

    Trong cuộc sống bình yên hôm nay, mỗi người dân trên mảnh đất Điện Biên anh hùng không quên ghi nhớ công ơn các thương binh,  liệt sỹ, những người đã hy sinh máu xương vì mảnh đất này. Trên địa bàn tỉnh hiện có hơn 16.000 đối tượng có công với cách mạng được hưởng chế độ, chính sách, trong đó có trên 900 gia đình liệt sĩ. Ngoài thực hiện tốt Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng, các cấp chính quyền từ tỉnh đến cơ sở đẩy mạnh phong trào “Đền ơn đáp nghĩa", thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia. Từ năm 2011 đến nay, toàn tỉnh đã sửa chữa, xây dựng mới gần 240 căn nhà tình nghĩa, trao tặng hơn 760 sổ tiết kiệm. Các Bà mẹ Việt Nam anh hùng được các tổ chức, cá nhân, đơn vị nhận phụng dưỡng suốt đời. Ông Lê Văn Quý, phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên cho biết: “Tỉnh Điện Biên đã tuyên truyền sâu rộng hoạt động đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc gia đình thương binh, liệt sỹ, người có công. Tiến hành các hoạt động sửa chữa, tôn tạo các khu nghĩa trang liệt sỹ, các nhà tình thương, nhà tình nghĩa của các gia đình thương binh, liệt sỹ, người có công. Tổ chức các hoạt động thăm viếng các nghĩa trang liệt sỹ, thăm hỏi các gia đình thân nhân liệt sỹ hướng tới việc đền ơn đáp nghĩa và cũng là giáo dục truyền thống uống nước nhớ nguồn.”

    Trên mảnh đất Điện Biên lịch sử, tình đất-tình người luôn hòa quyện, bền chặt. Ở nơi này, mỗi người dân đang cùng góp sức mình xây dựng quê hương ngày một no ấm hơn./.