C’xêê 7/2015, Bộ Lao động Thương binh lâng Xã hội tơợp xay bhrợ lêy Dự án “ Pa dưr c’bhúh zooi đoọng xã hội Việt Nam” đhị 4 tỉnh pa zêng Hà Giang, Quảng Nam, Lâm Đồng lâng Trà Vinh cơnh lâng zên k’rong đoọng nắc 62,5 ức đô la Mỹ. Cr’noọ âng Dự án nắc zooi đoọng ha ma nưih đha rựt, apêê ngai da dô; k’rong apêê pr’đơợ cóh xã hội; k’đhơợng nhâm râu liêm t’lăng cóh bh’rợ xơợng bhrợ chính sách, đoọng pa chắp tước k’đhơợng nhậm tr’mông đệ bhlâng ha đha nuôr, chroi đoọng pa xiêr đha rựt nhâm mâng. N’đhơ cơnh đêếc, cóh cr’chăl xay bhrợ Dự án n’nâu công dzợ lum bấc râu cắh liêm choom.

     “C’moo đâu 26 c’moo, xoọc ặt k’đháp ca coon thứ 3. nâu đoo nắc g’lúh 3 acu tước Bưu điện chr’val đớp zên zooi đoọng dinh dưỡng ha coon căn zi, muy c’xêê apêê đoo đoọng 70.000 đồng. Acu lêy dự án n’nâu pa bhlâng liêm crêê lâng zi. Acu vêy pa chắp dzợ n’niên cớ muy p’nong đoọng u zấp 2 n’jứih bơr n’đil.”

     “Acu vêy 3 p’nong ca coon. Ca coon thứ 3 âng cu k’noọ 2 c’moo âi. Acu bơơn đớp 70.000 đồng zấp c’xêê tơợ dự án công bơơn k’noọ 1 c’moo ặ. a mọi cu kiêng ộm sữa cu câl sữa, kiêng đắh a xiu cu câl a xiu, câl lêệ a óc đoọng đắh. acu lêy dự án n’nâu pa bhlâng crêê liêm cơnh lâng azi đha rựt đha rắh”.

    Nắc đoo râu xay moon âng anhi a moó Hồ Thị Nghiêm lâng Hồ Thị Đép ặt cóh chr’val Phước Mỹ, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam, 2 cóh bấc ngai bơơn đớp râu zooi đoọng tơợ Dự án pa dưr c’bhúh zooi đoọng xã hội Việt Nam âng Bộ Lao động Thương binh lâng Xã hội.

    C’xêê 7/2015, Dự án n’nâu nắc tơợp xay bhrợ lêy đhị 4 tỉnh Hà Giang, Quảng Nam, Lâm Đồng lâng Trà Vinh cóh cr’chăl 3 c’moo ( tơợ 1/7/2015-30/6/2018) cơnh lâng zên k’rong đoọng nắc 62,5 ức đô la Mỹ. Apêê ngai đươi dua âng Dự án nắc pr’loọng đha rựt, pr’loọng vêy ngai bơơn đươi dua apêê chính sách zooi đoọng ta luôn âng Nhà nước n’đắh zooi đoọng xã hội, pr’loọng bơơn đươi dua chính sách zooi đoọng zền điện, pr’loọng vêy p’niên k’tứi lâng học sinh phổ thông bơơn zooi đoọng zên học, pr’loọng vêy học sinh trung học phổ thông bơơn zooi đoọng zên cha cha lâng zên đong. Bêl dự án xay bhrợ, apêê zên mặt zooi đoọng xoọc pay đoọng ha pêê pr’loọng đong xoọc đâu bơơn pa zum bhrợ muy “ tnôm zooi đoọng pr’loọng đong” lâng bơơn chroót đoọng zấp c’xêê đhị Bưu điện chr’val. Đươi vêy cơnh đêếc, quy trình pay đoọng zấp c’xêê ha pêê pr’loọng đong bơơn đươi dua liêm choom, crêêb lấh, buôn ch’mêệt lấh bêl cắh crêê.

    N’đhơ cơnh đêếc, ting p’căn Hồ Thị Hường, Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil chr’val Phước Mỹ, cóh cr’chăl xơợng bhrợ bh’rợ xa nay n’nâu, apêê ngai pa zum bhrợ xơợng bhrợ p’too moon, xay trúih dzợ lum bấc râu k’đháp: “Bêl xay bhrợ Dự án n’nâu lum bấc râu cắh liêm choom cóh bh’rợ xay trúih, p’too moon âng vel đong, cơnh dưr bấc p’jớh acoon ma nưuíh. Tơợ bêl xay bhrợ dự án n’nâu, cóh vel đong chr’val Phước Mỹ âi vêy tước 15 cha nắc n’niên ca coon thứ 3.Nắc cắh âi dáp đợ apêê n’niên đăn x’ría c’moo. N’đhơ n’đắh pân đil lâng thương xã hội âi xay moon, p’too pa choom tước zấp vel, n’đhơ cơnh đêếc bh’rợ n’niên ca coon thứ 3 công dzợ dưr váih. N’đhơ cơnh đêếc, dự án n’nâu u liêm crêê nắc vêy crêê, nắc tu ma nứih đha rựt veye p’xoọng râu đươi dua, bhr’lậ g’lúh cha cha. N’đhơ cơnh đêếc nắc k’pân cr’đơơng tước acoon ma nưih dưr bấc.”

    Dự án zooi đha nuôr vêy p’xoọng zên đoọng đươi dua cóh pr’ặt tr’mông nắc la lua vêy. N’đhơ cơnh đêếc, bêl bh’rợ xay trúih dzợ đhur, c’năl âng đha nuôr acoon cóh dzợ cắh lấh vêy nắc muy dự án liêm chr’nắp buôn dưr váih bấc râu cắh liêm choom. Dự án n’nâu xoọc bhrợ râu cắh năl ghít ha cán bộ xay trúih công cơnh đha nuôr bơơn đươi dua đhị đâu: Pêê c’bhúh t’moọt p’xoọng âng Dự án, bơơn pay đoọng tơợ zên âng Dự án cóh cr’chăl 3 c’moo ( 2015-2018) nắc: pân đil xoọc ặt k’đháp pr’loọng đha rựt, zooi đoọng 70.000đồng/c’xêê; p’niên k’tứi tơợ 0-3 c’moo pr’loọng đha rựt, 70.000đồng/c’xêê; p’niên tơợ 3-n’dúp 16 c’moo pr’loọng đha rựt xoọc cắh bơơn lướt học, 70.000đồng/a đhi/c’xêê ( 9 c’xêê/cmoo). Pa bhlâng nắc, cóh pêê c’bhúh p’xoọng âng Dự án nắc cắh xay moon ghít n’niên ca coon thứ m’mơ. Tu cơnh đêếc, cr’chăl ha nua, bấc đha nuôr pr’loọng đha rựt ặt pa chắp âi vêy ặt k’đháp lâng n’niên ca coon nắc  vêy bơơn đớp 70.000 đồng/c’xêê. P’niên đha rựt cắh lướt học công bơơn đớp zên zooi đoọng n’nâu. P’căn Hồ Thị Hảo, Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, Hội pân đil chr’hoong vêy t’bhlâng bh’rợ xay trúih p’too moon đoọng ha dưr dal c’năl ha đha nuôr ooy cr’noọ crêê âng xa nay âng Dự án: “Râu đâu chr’hoong công xoọc ca ay a cọ. Acu công âi vêy xay moon lâng tỉnh. Nâu câi apêê chi hội cóh cơ sở t’bhlâng p’too moon ooy dự án ting cơnh a đay năl đoọng đha nuôr năl, cắh choom đớc đha nuôr pa chắp nắc âi n’niên ca coon nắc đha nuôr bơơn đớp zên n’nắc, cơnh đêếc nặc cắh crêê. Tu bhrương tr’nu bêl dự án n’nâu lứch, nắc đợ acoon ma nưuíh cóh vel đong dưr bấc, cr’đơơng tước cắh choom xay bhrợ bh’rợ tr’nêng, pr’loọng đha rựt bấc, zấp râu cắh liêm crêê dưr váih t’mêê. Cơnh đêếc nặc, Nhà nước hêê ặt zâng.”

    T’coóh Võ Văn Ba, Trưởng Phòng Lao động Thương binh lâng Xã hội Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: Xang bêl Dự án Pa dưr c’bhúh zooi đoọng xã hội bơơn xay bhrợ đhị Quảng Nam, chr’hoong âi xay moon, p’too pa choom tước apêê cấp ủy Đảng, zấp ngai đha nuôr n’đắh chr’nắp âng dự án. N’đhơ cơnh đêếc, tu c’năl âng đha nuôr dzợ đệ, tu cơnh đêếc bh’rợ xơợng bhrợ dzợ bấc râu cắh liêm choom, cr’đơơng tước n’niên ca coon veye kế hoạch, bh’rợ p’too moon ca coon đha đhi tước trường. N’dhdơ cơnh đêếc, t’coóh Võ Văn Ba công xay moon, bh’rợ đha nuôr nniên ca coon bấc  đoọng bơơn đươi dua tơợ dự án nắc vêy muy râu tu bh’rợ xay trúih, p’too moon âng vel đong cắh âi liêm ghít, apêê ting pấh xay trúih, p’too moon cắh bơơn pa choom đoọng liêm ta níh. Ting t’coóh Ba, nâu đoo nắc muy chính sách crêê, n’đhang bêl đươi dua nắc cắh âi crêê lâng đhr’năng la lua âng zr’lụ đha nuôr acoon cóh: “Đha nuôr hêê vêy muy cơnh pa chắp cơnh đâu, công cơnh chính sách pa xiêr đha rựt. Chính sách zooi đoọng k’tứi la lêếh đha nuôr pa bhlâng kiêng, pa đhang cơnh zooi đoọng zên điện bơr pêê zệt r’bhâu, zên zooi đoọng ha pr’loọng đha rựt, đha nuôr cắh âi pa chắp tước râu ga mắc lấh, đhộ bhứah lấh, tu cơnh đêếc đha nuôr cắh âi bơơn năl zấp prang râu đâu. Moon bhlâng cậ, dự án n’nâu công chô đơơng tơợ zên zooi đoọng ha đha nuôr bhrợ bhr’lậ dinh dưỡng ha p’niên k’tứi. N’đhơ cơnh đêếc, ting acu pa chắp, cơnh lâng da ding ca coong nắc choom pa đhêy dzợ. Cóh đồng bằng nắc choom xay bhrợ cớ. tu đha nuôr cóh đêếc vêy tình độ, c’năl dal lấh. Ha dợ cóh da ding ca coong nắc choom pa đhêy dzợ đoọng xay trúih, p’too moon cớ. xang bêl đha nuôr âi năl zấp prang nắc ahêê choom xay bhrợ cớ.”

    Xang bêl tơợp xay bhrợ lêy dhdị 4 tỉnh: Hà Giang, Lâm Đồng, Trà Vinh lâng Quảng Nam, tơợ 2020, Bộ Lao động Thương binh lâng Xã hội vêy xay bhrợ t’bhứah tước prang k’tiếc k’ruung. Tơợ đhr’năng la lua đợ râu cắh liêm choom đhị apêê vel đong âng tỉnh Quảng Nam, choom pa chắp, Bộ Lao động, Thương binh lâng Xã hội choom vêy đợ râu bhrợ bhr’lậ liêm glặp đoọng muy chính sách liêm crêê vêy bơơn tước lâng đha nuôr đha rựt./.

NHỮNG BẤT CẬP TỪ MỘT DỰ ÁN

( A lăng Lợi)

     Tháng 7 năm 2015, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội triển khai thí điểm Dự án “Tăng cường hệ thống trợ giúp xã hội Việt Nam” tại 4 tỉnh gồm Hà Giang, Quảng Nam, Lâm Đồng và Trà Vinh với mức đầu tư 62,5 triệu đô la Mỹ. Mục tiêu của Dự án là hỗ trợ cho người nghèo, đối tượng yếu thế; huy động các nguồn lực trong xã hội; đảm bảo minh bạch trong thực hiện chính sách, nhằm hướng đến đảm bảo mức sống tối thiểu cho người dân, góp phần giảm nghèo bền vững. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện Dự án này vẫn còn nhiều bất cập.

        “Năm nay 26 tuổi, đang mang bầu con thứ 3. Đây là lần thứ 3 tôi đến Bưu điện xã nhận tiền hỗ trợ dinh dưỡng cho con cho mẹ, mỗi tháng họ cho 70.000đồng. Tôi thấy dự án rất có ích cho chúng tôi.  Tôi sẽ sinh thêm một đứa nữa cho đủ cặp 2 trai 2 gái.”

       “Tôi có 3 đứa con. Con thứ 3 của tôi gần 2 tuổi rồi. Tôi được nhận 70.000 đồng mỗi tháng từ dự án cũng được gần năm rồi. Nó đòi sữa mua sữa, đòi cá mua cá, mua thịt cho nó ăn. Tôi thấy dự án này rất là tốt đối với những người nghèo như tôi.”

      Đó là chia sẻ của bà Hồ Thị Nghiêm và bà Hồ Thị Đép ở xã Phước Mỹ, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam, 2 trong nhiều trường hợp được hưởng lợi từ Dự án Tăng cường hệ thống trợ giúp xã hội Việt Nam của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội. 

     Tháng 7/2015, Dự án này bắt đầu triển khai thí điểm tại 4 tỉnh   Hà Giang, Quảng Nam, Lâm Đồng và Trà Vinh trong thời gian 3 năm (từ 01/7/2015 - 30/6/2018) với mức đầu tư là 62,5 triệu đô la Mỹ. Đối tượng của dự án là hộ nghèo, hộ có thành viên được hưởng các chính sách trợ giúp thường xuyên của Nhà nước về trợ cấp bảo trợ xã hội, hộ được hưởng chính sách hỗ trợ tiền điện, hộ có trẻ em và học sinh phổ thông được hỗ trợ chi phí học tập, hộ có học sinh trung học phổ thông được hỗ trợ tiền ăn và tiền nhà. Khi dự án triển khai, các khoản tiền mặt trợ giúp đang chi trả cho các hộ gia đình hiện nay được hợp nhất thành một “gói trợ cấp gia đình” duy nhất, và được chi trả hàng tháng thông qua Bưu điện xã. Nhờ đó, quy trình chi trả trợ cấp hàng tháng cho các hộ gia đình được hưởng đảm bảo, hiệu quả và chính xác hơn, dễ dàng kiểm tra khi có sai sót.

    Tuy nhiên, theo bà Hồ Thị Hường, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Phước Mỹ, trong quá trình thực hiện chương trình này, các bên phối hợp thực hiện tổ chức tuyên truyền còn nhiều bất cập: “Khi triển khai Dự án này gặp bất cập trong công tác tuyên truyền của địa phương như bùng nổ dân số. Từ khi triển khai dự án này, trên địa bàn xã Phước Mỹ đã có đến 15 trường hợp trường hợp sinh con thứ 3. Đấy là chưa tính những tháng cuối năm. Mặc dụ phụ nữ và bên ngành Lao động Thương binh và xã hội xã đã tuyên truyền, vận động đến từng thôn, nhưng vấn đề sinh ba này vẫn cứ diễn ra. Tuy nhiên dự án này, có lợi thì vẫn có lợi, bởi vì người nghèo có được một ít để trang trải, cải thiện bữa ăn. Thế nhưng mặt khác nó sẽ ảnh hưởng tới dân số.”

      Dự án giúp người dân có thêm kinh phí để trang trải cuộc sống là có thật. Tuy nhiên, khi công tác tuyên truyền còn yếu, nhận thức cũng như sự hiểu biết của đồng bào thiểu số còn hạn chế thì một dự án có tính nhân văn sẽ trở thành bất cập. Dự án này đang gây sự hiểu lầm cho cán bộ tuyên truyền cũng như người được hưởng ở chỗ: Ba đối tượng tăng thêm của Dự án, được chi trả từ nguồn kinh phí của Dự án trong thời gian 03 năm (01/7/2015 - 30/6/2018) là: Phụ nữ mang thai thuộc hộ nghèo, mức hỗ trợ 70.000 đồng/người/tháng; Trẻ em từ 0 - dưới 3 tuổi thuộc hộ nghèo, mức hỗ trợ 70.000 đồng/em/tháng; Trẻ em từ 3 - dưới 16 tuổi thuộc hộ nghèo đang không đi học, mức hỗ trợ 70.000 đồng/em/tháng (9 tháng/năm). Đặc biệt, trong mục ba đối tượng tăng thêm của Dự án lại không giới hạn sinh con thứ mấy. Vì vậy, thời gian qua, nhiều bà con thuộc diện nghèo nghĩ rằng cứ mang thai và sinh con là được nhận 70.000đ/tháng. Trẻ em nghèo không đi học cũng được nhận tiền hỗ trợ. Bà Hồ Thị Hảo, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam cho hay, Hội Phụ nữ huyện sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức cho đồng bào về mục đích đúng đắn của Dự án: “Cái vấn đề này huyện cũng đang đau đầu. Tôi cũng đã có kiến nghị với tỉnh rồi. Còn bây giờ các chi hội ở cơ sở cố gắng vận động về dự án theo ý của mình hiểu cho bà con hiểu, đừng để bà con nghĩ rằng cứ sinh là bà con được hưởng số tiền đó, sẽ không đúng.  Vì sau này khi dự án này kết thúc, tự nhiên dân số ở địa phương bùng nổ, dẫn đến không giải quyết được việc làm, hộ nghèo tăng, đủ thứ việc phát sinh, đâm ra nhà nước mình phải gánh chịu.”

     Ông Võ Văn Ba, Trưởng Phòng Lao động Thương binh và xã hội Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam cho biết: Sau khi Dự án “Tăng cường hệ thống trợ giúp xã hội” được triển khai tại Quảng Nam, huyện đã tổ chức tuyên truyền đến các cấp ủy Đảng, tầng lớp nhân dân về ý nghĩa của dự án. Tuy nhiên, do nhận thức của người dân còn hạn chế nên việc thực hiện còn nhiều bất cập, ảnh hưởng đến việc sinh đẻ có kế hoạch và công tác vận động con em đến trường. Tuy nhiên, ông Võ Văn Ba cũng nhận định, việc bà con sinh đẻ nhiều để hưởng lợi từ dự án một phần do công tác tuyên truyền của địa phương còn hạn chế, cộng tác viên dân số không được đào tạo bài bản. Theo ông Ba, đây là một chính sách đúng, nhưng khi áp dụng lại chưa phù hợp với tinhg hình thực tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số: “Bà con mình có một nhận thức thế này, cũng như chính sách giảm nghèo. Chính sách hỗ trợ nhỏ lẻ bà con mình rất thích ví dụ như hỗ trợ tiền điện mấy chục ngàn, tiền hỗ trợ cho hộ nghèo, bà con chưa nghĩ tới vấn đề lớn hơn, bao quát hơn nên bà con chưa nhận thức đầy đủ vấn đề đây. Thực ra, dự án này cũng đem lại nguồn kinh phí giúp cho người dân cải thiện được dinh dưỡng cho trẻ em. Tuy nhiên, theo tôi nghĩ đối với miền núi thì thôi chúng ta tạm dừng, còn dưới đồng bằng triển khai thì tiếp tục triển khai, vì người dân dưới đó trình độ, nhận thức vẫn cao hơn. Còn trên miền núi nên tạm dừng để tuyên truyền lại, sau khi người dân nhận thức đầy đủ thì chúng ta nên tiếp tục.”

    Sau khi triển khai thí điểm tại 4 tỉnh Hà Giang, Lâm Đồng, Trà Vinh và Quảng Nam, từ 2020, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội sẽ mở rộng Dự án ra toàn quốc. Từ thực tế những bất cập tại các địa phương của tỉnh Quảng Nam, thiết nghĩ, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội cần có những điều chỉnh hợp lý để một chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước đến được với đồng bào nghèo./.