Tợơ lang a hay, đhanuôr vel bhươl đhị apêê chr’hoong da ding k’coong tỉnh Quảng Nam moon za zưm, chr’hoong Đông Giang moon lalay nắc pa cắh râu c’rơ, râu đoàn kết. Đọong đâh loon k’đhợơng lêy, pa xiêr tước đhr’năng ếp bhlầng apêê tu bhiệc lất mốp, pa hư crâng đhị vel đong, pazêng c’moo đăn đâu, chr’hoong Đông Giang ơy năl h’nưm tợơ c’rơ âng đhanuôr vel bhươl coh bhiệc k’đhợơng, zư lêy crâng. Đọong crâng t’viêng liêm, apêê nắc ta luôn k’rang lêy, zêl lưoi râu k’đháp k’ra, ap zay zư lêy k’tiếc k’bunh, zư lêy crâng, zư ley pr’họom t’viêng âng crâng.

          Tợơ c’moo 2011 tước nâu kêi, prang k’tiếc k’ruung xay bhrợ chính sách chroót zên dịch vụ môi trường crâng. Tợơ zên bạc nâu đoo, k’ra bhầu hecta crâng đhị chr’hoong Đông Giang nắc ơy bơơn zao đoọng ha đhanuôr vel bhươl zư lêy; k’ha riêng pr’loọng đong, k’bhuh ma nuyh ting pâh k’đhợơng, zư lêy crâng. Muy cohs pazêng râu vêy bơơn bh’nơơn đăh k’đhợơng zư lêy crâng đhị apêê vel đong nắc đoo zập cấp ủy, chính quyền ơy pa zưm liêm lâng Hạt Kiểm lâm chr’hoong, t’bhlầng apêê bh’rợ xay moon, pa dưr dal c’năl âng đhanuôr đắh bhiệc k’đhợơng, zư lêy crâng.

     T’coóh bhươl, trưởng cr’noon, ma nuyhm vêy uy tín cohs vel nắc k’bhuh tợơp xay moon, t’pấh đhanuôr zư lêy, k’rang lêy lâng pa dưr crâng. Pr’loọng đong t’coóh A Tinh Er, vel La Đàng, chr’val Jơ Ngây nắc muy cohs pazêng pr’loọng đong ting pâh zư lêy crâng. Cắh muy k’đươi moon đhanuôr cóh vel, t’coóh A Tinh Er nắc ta luôn gương mẫu k’rang lêy đhăm crâng âng pr’loọng đong đay đớp zư lêy. T’coóh moon: “Acu lêy chr’nắp âng crâng nắc ga mắc bhlầng. Tu cơnh đếêc, zập c’xêê a cu nắc đh’rưah lâng Lâm trường lướt lêy ch’mệêt crâng 4 chu. Moọt hân noo tal ha rêê nắc lướt lêy, oó đoọng đhanuôr pa hư crâng. Tước bêl óch cung goon zư oó đọong roóh crâng.”

     Pa zao crâng đoọng ha đhanuôr k’đhợơng zư lêy nắc đoo xa nay bh’rợ xã hội hóa bhiệc zư lêy crâng lâng pa dưr crâng, bhrợ đoọng ha crâng lalua vêy c’la. Pr’ắt tr’mông âng đhanuôr đươi tợơ đếêc nắc vêy ha dưr lâhs, t’váih râu liêm crêê đhị pa chắp âng đhanuôr, t’pâh apêê ting zư lêy crâng. Đhanuôr bơơn pâh zư lêy nắc bơơn đớp pay zên tợơ dịch vụ môi trường crâng. Tợơ đếêc nắc apêê chr’nắp liêm choom bơơn âng chô tợơ bhiệc pa zao crâng đoọng ha đhanuôr k’đhợơng lêy. T’coóh Ploong Nhong, Chủ tịch UBND chr’val A Ting, chr’hoong Đông Giang đoọng năl: “Apêê pr’loọng đong zêng năl k’rang lêy crâng, apêê zư lêy liêm crêê, doó đớc váih đhr’năng pa hư crâng. Ngai pa hư nắc đâh lướt xay moon đoọng ha chính quyền vel, UBND chr’val đoọng vêy cơnh tọom bhrợ. Tu cơnh đếêc nắc bhiệc zư lêy crâng ơy âng chô bấc râu liêm choom đoọng ha pr’loọng đong, đoọng ha xã hội, tu cơnh đêếc nắc đh’rưah ting zư lêy crâng liêm.”

             Bhiệc xay moon, k’đươi t’pâh đhanuôr zư lêy crâng, oó pa hư crâng… nắc đoo bh’rợ zăng zr’nắh, ha dợ nắc lâng c’lâng xa nay, t’hước zập ngai đhanuôr tước lâng chr’nắp văn hóa truyền thống âng đhanuôr đăh bhiệc zư lêy crâng, Hạt Kiểm lâm chr’hoong Đông Giang nắc ơy pa zưm lâng vel đong bhrợ pa dưr zập cơnh đoọng k’đhợơng zư lêy crâng. K’bhuh zư lêy crâng đhị vel bhươl nắc k’bhuh bha lầng đhị zập bh’rợ đoọng k’đhợơng lêy, zêl cha groong apêê pa hư crâng lết xa nay… T’coóh Nguyễn Văn Hùng, Hạt phó, Hạt Kiểm lâm chr’hoong Đông Giang xay moon: “Đhị cr’chăl a hay, Hạt Kiểm lâm cung ơy bhrợ pa dưr lâng xay bhrợ apêê c’lâng xa nay k’đhợơng zư lêy crâng. Coh pr’đợơ nắc đoo, a zi ơy pa zưm lâng chính quyền vel đong apêê chr’val pa ghít xay moon, t’pâhs đhanuôr vel đong apêê chr’val pa ghít xay moon đoọng ha đhanuôr ting pâh k’đhợơng zư lêy crâng lâng pa dưr crâng. Xay moon đọong ha đhanuôr năl ghít bhiệc đương zêl roóh crâng. Đươi tợơ đếêc nắc tu bhiệc bhrợ lết xa nay luật pa dưr crâng xiêr bấc pa bhlầng. Đhr’năng zêl cha groong roóh crâng cung bơơn pa ghít lêy.”

          Đhị lâh 5 c’moo xay bhrợ chính sách chroót zên dịch vụ môi trường crâng, tợơ zên nâu nắc ơy vêy k’ra bhầu đhanuôr vel bhươl bơơn đươi vêy râu liêm choom tợơ crâng âng chô. Bhiệc đớp pay tợơ chính sách chroót zên dịch vụ môi trường crâng nắc ơy crêê tước c’năl, c’rơ trách nhiệm âng ma nuyh đhanuôr đăh bhiệc zư lêy crâng. Apêê c’la crâng bơơn zao k’đhợơng, zư lêy crâng t’bhlầng bhiệc lêy cha mệêt coh bhiệc zư lêy lâng pa dưr crâng, đợ tu bhiệc lết xa nay Luậtb zư lêy lâng pa dưr crâng đhị chr’hoong Đông Giang ơy xiêr bấc pa bhlầng./.

ĐÔNG GIANG: PHÁT HUY VAI TRÒ CỘNG ĐỒNG ĐỂ GIỮ RỪNG

Vơ Nich Oang

     Từ bao đời nay, cộng đồng làng ở các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam nói chung, huyện Đông Giang nói riêng là biểu tượng của sức mạnh, sự đoàn kết. Để kịp thời ngăn chăn, giảm thiểu đến mức thấp nhất các vụ việc vi phạm, xâm hại rừng trên địa bàn huyện, những năm trở lại đây, huyện Đông Giang đã biết dựa vào sức mạnh của cộng đồng làng trong công tác quản lý và bảo vệ rừng. Để rừng mãi xanh, họ luôn âm thầm, bền bỉ khắc phục khó khăn, quyết tâm bám đất, bám rừng, bảo vệ màu xanh cho rừng. 

            Từ năm 2011 đến nay, cả nước triển khai thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Từ nguồn quỹ này, hàng ngàn hécta rừng ở huyện Đông Giang đã được giao cho cộng đồng làng bảo vệ; hàng trăm hộ dân, tập thể tham gia quản lý. Một trong những yếu tố quyết định đến chất lượng quản lý bảo vệ rừng ở các địa phương là cấp ủy, chính quyền đã phối hợp tốt với Hạt Kiểm lâm huyện, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân trong công tác quản lý bảo vệ rừng.

             Già làng, trưởng thôn, người có uy tín trong thôn luôn là lực lượng đi đầu tuyên truyền, vận động nhân dân bảo vệ, chăm sóc và phát triển rừng. Gia đình ông A Ting Er, ở thôn La Đàng, xã Jơ Ngây. Không chỉ tuyên truyền vận động nhân dân trong thôn, ông A Ting Er luôn gương mẫu chăm sóc, bảo vệ diện tích rừng gia đình mình nhận quản lý: “Tôi thấy giá trị của rừng rất là lớn. Vì vậy, cứ mỗi tháng tôi tham gia cùng với Lâm trường đi tuần tra rừng 4 lần. Vào mùa phát rẫy lên kiểm tra, không cho dân phá rừng phòng hộ. Tới giờ đốt rẫy cũng kiểm tra không cho xảy ra tình trạng cháy rừng.”

                   Giao rừng cho cộng đồng quản lý là chủ trương xã hội hoá công tác bảo vệ và phát triển rừng, làm cho rừng có chủ thực sự của nhà nước. Đời sống của người dân cũng nhờ đó được cải thiện, tạo tâm lý phấn khởi, động viên cộng đồng cùng tham gia. Người dân bảo vệ rừng và được hưởng lợi ích từ chi trả các dịch vụ môi trường rừng. Ông Ploong Nhong, Chủ tịch UBND xã A Ting, huyện Đông Giang cho biết: “Các hộ gia đình đều biết chăm sóc, quản lý bảo vệ rừng tốt, không cho xảy ra tình trạng cháy rừng. Ai phá rừng thì họ thông báo kịp thời đến chính quyền thôn, UBND xã để có biện pháp xử lý. Bởi vì bảo vệ rừng đem nhiều lợi ích cho hộ gia đình, cho xã hội nên ai cũng tham gia tốt việc quản lý bảo vệ rừng.”

                 Việc tuyên truyền, vận động bà con tham gia bảo vệ rừng, không xâm hại rừng…là công việc hết sức vất vả. Với phương châm hướng mọi người đến với nét văn hóa và truyền thống của cộng đồng trong bảo vệ và phát triển rừng, Hạt Kiểm lâm huyện Đông Giang đã phối hợp với địa phương xây dựng các phương án quản lý, bảo vệ rừng. Lực lượng bảo vệ rừng tại cộng đồng là tai mắt, là lực lượng nòng cốt trong tất cả các hoạt động nhằm ngăn chặn các hành vi khai thác trái phép tài nguyên rừng... Ông Nguyễn Văn Hùng- Hạt phó, Hạt kiểm lâm huyện Đông Giang nhận xét: “Trong thời gian vừa qua, Hạt Kiểm lâm cũng đã xây dựng và triển khai các phương án quản lý, bảo vệ rừng. Trên cơ sở đó chúng tôi đã  phối hợp với chính quyền  địa phương các xã chú trọng tuyên truyền vận động nhân dân tham gia quản lý bảo vệ và phát triển rừng. Tuyên truyền cho bà con nắm rõ công tác phòng cháy và chữa cháy rừng. Nhờ đó mà số vụ vi phạm luật bảo vệ phát triển rừng giảm đi rất nhiều. Tình hình phòng cháy chữa cháy cũng được kiểm soát chặt chẽ.”

        Sau hơn 5 năm triển khai thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, từ nguồn quỹ này đã có hàng ngàn người dân, cộng đồng làng được hưởng lợi. Việc hưởng lợi từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã tác động tích cực đến ý thức, vai trò trách nhiệm của người dân trong công tác bảo vệ và phát triển rừng. Các chủ rừng được giao quản lý bảo vệ rừng tăng cường công tác tuần tra, giám sát trong công tác bảo vệ và phát triển rừng, số vụ vi phạm Luật Bảo vệ và phát triển rừng tại huyện Đông Giang đã giảm rõ rệt./.