Đồng Nai nắc tỉnh vêy pa zêng cr’năn a óc ga mắc bhlâng prang k’tiếc cơnh lâng lấh 1,8 ức p’nong. Xoọc đâu, zên câl a óc xoọc ặt dhị cr’chăl ha tộ chr’nắp lâng nắc bêl ha tộ đệ bhlâng cóh cr’chăl bấc c’moo đăn đâu bhrợ ma nứih băn a óc cóh Đồng Nai lum zr’nắh k’đháp. Pa câl nắc bil bal, ha dang k’đhơợng đớc đương đợ zên câl dal nắc cắh âh pân. Bh’rợ choom k’đhơợng đớc cr’năn hay pa xiêr cr’năn a óc xoọc bhrợ ha ma nứih băn a óc cóh Đồng Nai cắh năl cơnh bhrợ têng tu cắh âi bơơn lêy c’lâng bhrợ têng.

    Đhị bhrơợng bhlâng zên câl a óc ha tộ đệ, c’roọl a óc 1.000 p’nong âng t’coóh Trần Đức Ving Quang ặt cóh chr’val Gia Khiêm, chr’hoong Thống Nhất công dzợ ta luôn pa glúh pa câl lấh 20 tấn a óc p’nong, nắc năl lâng râu bil bal trung bình dâng 150 ức đồng muy c’xêê. Xoọc đâu, zên câl muy ký a óc p’nong âi dzoóc m’bứi tước 38.000 đồng, n’đhơ cươnh đêếc công cắh âi mơ  zên đươi dua băn rơơi nắc 40.000 đồng muy ký. T’coóh Quang n’đhơ đhơ cơnh công cắh pa xiêr  cr’năn, tu ha dang pa xiêr nắc 2 tỷ đồng zên bhrợ c’roọl, pr’đươi pr’dua t’coohs k’rong bhrợ nắc zêng ta lơi ta uốh ta ruông. Xăl ooy đêếc, t’coóh Quang vêy chơớc lêy cơnh pa xiêr zên đươi dua: “Pa xiêr zên đươi dua nắc vêy bấc cơnh. Pa đhang moon cơnh bêl ahay kỹ thuật ahêê cắh vêy, a óc căn nắc u rứah đhêêng 20 p’nong muy c’moo. Đợ ha y, nắc vêy acu t’bhlâng tơợ 23-25 p’nong muy c’moo. Ch’mêệt lêy pa liêm, xăl cơnh băn par. Zấp cơnh bhrợ, nắc ng’cơnh choom ha dưr dal bh’nơơn cr’năn a óc, pa xiêr zên đươi dua băn păr.”

    Cơnh âng t’coóh Quang cắh vêy nắc cơnh bơơn bấc ngai băn a óc cóh Đồng Nai chơớih bhrợ. Đhị đhr’năng la lua, bấc đha nuôr chơớih pay nắc pa xiêr cr’năn lâng lêy nâu đoo nắc cơnh đơớh bhlâng đoọng pa xiêr đợ râu đơơng đoọng, bhrợ pa dưr zên câl cóh thị trường.

   Ting Hiệp hội băn rơi Đồng Nai, zên câl a óc xiêr đệ g’lúh n’nâu công nắc râu tu cơnh ty ahay, nắc râu đơơng đoọng bấc lấh cr’noọ đươi dua. C’moo 2014, Đồng Nai k’đhơợng đớc cr’năn a óc dâng 1,5 ức p’nong. Bêl đêếc zên a óc đơơng pa câl ooy Trung Quốc dal cắh bool tơợ ahay, vêy bêl dzoóc tước k’noọ 60.000 đồng muy ký a óc p’nong. Bơơn zên câl dal, ma nứih pấh băn bấc ơl, pa dưr cr’năn, pa dzoóc pa zêng  cr’năn lấh 300.000 p’nong. N’đhơ cơnh đêếc, công nắc đhêêng đợ mơ ta dáp. Bấc ngai k’pân, đợ a óc la lua pa zêng cr’năn đhị Đồng Nai choom bấc lấh mơ. Tu bấc c’moo đăn đâu, apêê tập đoàn, doanh nghiệp công âi k’rong bhrợ bấc moọt ooy b’băn. Phó Chủ tịch Hiệp hội b’băn Đòng Nai Nguyễn Kim Doán công mr’cơnh lâng c’lâng pr’chắp n’nâu: “Cắh muy apêê đha nuôr cắh vêy quy hoạch, băn rơơi ting cr’lơng bêl thị trường liêm. Ha dợ apêê công ty ga mắc, apeê tâọ đoàn công ha rưưng ha grực moọt bh’rợ b’băn, tu cơnh đêếc ahêê vêy lum pa bhlâng bấc râu zr’nắh k’đháp cóh cr’chăl hay.”

    A óc lêệ cóh Đồng Nai bấc nắc đơơng đoọng ha 2 thị trường ga mắc nắc thành phố Hồ Chí Minh lâng Trung Quốc. Đhêêng cơnh đơơng pa câl ooy trung Quốc, n’đhơ nắc ting c’lâng k’tứi, n’đhơ cơnh đêếc bơơn dâng 40% đợ a óc âng vel đong, bhrợ ha zên câl a óc buôn cr’đơơng tu thị trường n’nâu. P’xoọng ooy đêếc, thị trường Trung Quốc tỵ l’lăm kiêng râu a óc l’mặ clơơng, tơợ 120kg/p’nong nắc a tếh. ha dang bơơn zên câl dal nắc băn đoọng pa câl ooy Trung Quốc pa bhlâng vêy bấc râu pa chô, n’đhơ cơnh đêếc nắc ha dang thị trường n’nâu tr’xăl, cắh tộ t’moọt câl cắh cậ đợ mơ a óc bấc lấh mơ cr’noọ đươi dua nắc a có buôn u xưa tu cóh k’tiếc hêê cắh kiêng râu a óc bấc lêệ bấc n’xiêng. Bêl zên câl a óc xiêr ha tộ ha lêêng, ha dang pa câl pa lứch nắc bil bal bấc, ha dợ k’đhơợng zư đớc đương zên dzoóc nắc cắh yêm têêm, tu a óc bh’nhăn bấc nắc zên đươi dua đoọng băn đợ a óc k’đhơợng zư đớc công ting bấc.

     N’đhơ năl ghít thị trường Trung Quốc nắc chr’nắp, n’đhơ cơnh đêếc t’coóh Trần Văn Quang, Chi cục Trưởng Chi cục B’băn lâng Thú y ( Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl Đồng nai) moon: C’lâng bh’rợ đanh mâng âng ngành b’băn nắc choom bơơn năl thị trường, bơơn pa xiêr zên đươi dua, bhrợ pa dưr đợ c’bhúh p’têệt pa zum, pa dưr ngành bhrợ têng cắh vêy  muy băn lâng pa câl cơnh xoọc đâu. T’coóh Trần Văn Quang moon: “Choom bhrợ têng cớ bh’rợ băn bhrợ, choom p’têệt pa zum bấc c’bhúh bhrợ t’váih đợ doanh nghiệp zấp zên, zấp pr’đơợ, zấp c’rơ đoọng ting pấh bhrợ, k’đhơợng lêy thị trường. đhr’năng la lua cóh Đồng Nai đoọng năl, đợ doanh nghiệp bhrợ pa đhiêr, brhợ ting cơnh c’bhúh, bhrợ têng liêm, pa xiêr zên đươi dua, ha dưr dal bh’nơơn b’băn nắc công choom k’đhơợng bhrợ.”

    Ng’cơnh choom đoọng ch’mêệt lêy bh’rợ đơơng đoọng, bơơn năl cr’noọ đươi dua âng thị trường lâng đha nuôr nắc choom bhrợ n’hâu đoọng bhrợ t’váih c’bhúh tr’zêêng, ma mơ lâng apêê tập đoàn ga mắc cơnh lâng pr’đơợ liêm xoọc k’rong k’rơ ooy bh’rợ b’băn nắc đoo đợ râu ga mắc âng đha nuôr băn a óc, n’đhơ ngành b’băn ty xoọc ặt zâng./.

ĐỒNG NAI:

NÔNG DÂN LOAY HOAY VỚI ĐÀN HEO RỚT GIÁ

     Đồng Nai là tỉnh có tổng đàn heo lớn nhất cả nước với trên 1,8 triệu con. Hiện nay, giá heo hơi đang rớt giá, thậm chí có lúc rớt sâu nhất trong vòng nhiều năm trở lại đây khiến người nuôi heo ở Đồng Nai lao đao. Bán thì lỗ nặng, còn găm chờ giá lên thì mạo hiểm. Chuyện nên giữ đàn hay giảm đàn heo đang làm người nuôi heo ở Đồng Nai trăn trở bởi chưa tìm được lối ra.

     Trong cao điểm giá heo giảm sâu, trại heo 1.000 con của ông Trần Đức Vinh Quang ở xã Gia Kiệm, huyện Thống Nhất vẫn đều đặn xuất ngoài 20 tấn heo hơi, đồng nghĩa với mức lỗ trung bình lỗ khoảng 150 triệu đồng mỗi tháng. Hiện nay, giá mỗi ký heo hơi đã nhích lên 38.000 đồng, nhưng vẫn chưa bằng giá thành chăn nuôi là 40.000 đồng mỗi ký. Ông Quang quả quyết sẽ không giảm đàn, vì nếu giảm đàn thì 2 tỉ đồng tiền nhà xưởng, thiết bị mà ông đầu tư sẽ bị bỏ phí. Thay vào đó, ông Quang sẽ tìm cách giảm giá thành: “Giảm giá có nhiều cách lắm. Tỉ dụ như trước đây kỹ thuật mình kém, con heo nái nó chỉ sản xuất cho mình 20 con một năm. Sắp tới tôi sẽ phấn đấu lên từ 23 đến 25 con một năm. Theo dõi thật chặt chẽ, chuyển đổi cách chăn nuôi. Bằng mọi giá, bằng mọi cách mình phải nâng cao năng suất đàn heo, giảm giá thành chăn nuôi xuống”.

     Cách của ông Quang không phải là cách được nhiều người nuôi heo ở Đồng Nai chọn. Trên thực tế, nhiều nông dân chọn cách chủ động giảm đàn và xem đây là cách nhanh nhất để giảm nguồn cung, kích thích thị trường tăng giá trở lại. 

     Theo Hiệp hội chăn nuôi Đồng Nai, giá heo giảm sâu lần này vẫn với nguyên nhân cũ là cung vượt xa cầu. Năm 2014, Đồng Nai giữ đàn heo khoảng 1,5 triệu con. Khi đó giá heo xuất sang Trung Quốc cao kỷ lục, có lúc lên tới gần 60.000 mỗi ký heo hơi. Được giá, người nuôi ồ ạt tăng đàn, đẩy tổng đàn tăng thêm hơn 300.000 con. Nhưng đó cũng mới chỉ là con số thống kê. Nhiều người nghi ngại, con số thực tế tổng đàn heo tại Đồng Nai có thể lớn hơn rất nhiều. Do những năm gần đây, các tập đoàn, doanh nghiệp cũng đã đầu tư lớn vào chăn nuôi. Phó Chủ tịch Hiệp hội chăn nuôi Đồng Nai Nguyễn Kim Đoán cũng đồng quan điểm này: “Không những là nông dân không có quy hoạch, chăn nuôi theo kiểu ào ạt khi thị trường hút. Còn lại các công ty lớn, các tập đoàn cũng đổ xô vào chăn nuôi, do đó là chúng ta sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong thời gian sắp tới”

     Heo thịt ở Đồng Nai chủ yếu cung cấp cho 2 thị trường lớn là Thành phố Hồ Chí Minh và Trung Quốc. Chỉ riêng xuất sang Trung Quốc, dù là đường tiểu ngạch, nhưng đã chiếm khoảng 40% số heo của địa phương, khiến giá heo dễ bị tác động bởi thị trường này. Thêm vào đó, thị trường Trung Quốc vốn ưa chuộng loại heo có trọng lượng lớn, từ 120kg/con trở lên. Nếu heo được giá thì nuôi để bán sang Trung Quốc rất có lãi, nhưng chỉ cần thị trường này biến động, ngừng nhập hàng hoặc nguồn cung vượt quá cầu thì heo sẽ bị tồn lại do trong nước không chuộng. Khi giá heo chạm đáy, nếu bán tháo thì lỗ nặng, còn găm hàng chờ giá lên thì bất ổn, bởi heo càng lớn thì chi phí giữ đàn cũng lớn theo.       

     Dù vẫn xác định thị trường Trung Quốc là quan trọng, nhưng ông Trần Văn Quang, Chi cục Trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đồng Nai) cho rằng: Giải pháp lâu dài của ngành chăn nuôi là phải xác định được thị trường, giảm được giá thành, xây dựng các chuỗi liên kết, phát triển ngành chế biến chứ không chỉ nuôi và bán như hiện nay.  Ông Trần Văn Quang nói: “Phải tổ chức lại sản xuất, phải liên doanh liên kết lại tạo ra những doanh nghiệp đủ vốn, đủ năng lực, đủ sức làm đối trọng để  tham gia điều tiết chi phối thị trường. Thực tế ở Đồng Nai cho thấy rằng những doanh nghiệp làm khép kín, làm theo chuỗi,, tổ chức sản xuất tốt, cắt giảm chi phí, nâng cao năng suất chăn nuôi thì vẫn tồn tại được”

     Làm sao để kiểm soát nguồn cung, xác định được nhu cầu của thị trường và nông dân phải làm gì để hình thành “đối trọng”, ngang tầm các tập đoàn lớn với nhiều lợi thế đang đầu tư mạnh vào chăn nuôi là những vấn đề lớn mà người nuôi heo, cả ngành chăn nuôi truyền thống đang phải đối mặt./.