Đhị chr’hoong Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp tơơm píh ngam xoàn nắc râu t’nơơm t’mêê bơơn pa dưr đăn đâu đươi vêy bấc ngai kiêng. Cóh đhr’năng p’lêê p’coo liêm crêê, p’lêê p’coo yêm têêm xoọc dưr k’rơ nắc tơơm píh ngam xoàn  nắc công k’đươi ting bhrợ têng ting cr’noọ n’nắc. Bơơn năl cr’noọ âng thị trường, đhị thị trấn Lai Vung vêy muy cha nắc lướt l’lăm cóh bh’rợ chóh bhrợ píh ngan xoàn ting c’lâng yêm têêm.

     Dưr víah nắc ma nứih pay câl píh ngan lâng đơơng pa câl ooy apêê tỉnh thành tơợ Nam tước Bắc, a noo Phan Văn Kiệt tơợ ahay tước nâu câi nắc muy đương câl lâng pa câl zấp râu p’lêê p’coo cóh cr’loọng chr’hoong Lai Vung lâng chr’hoong n’lơơng, pa bhlâng nắc cơnh lâng p’lêê píh ngam xoàn. Cơnh lâng kinh nghiệm âng ma nứih pay câl, a noo Kiệt công năl ghít ng’cơnh zư x’mir lêy công cơnh ng’cơnh đươi dua phân bón, z’nươu zư lêy tơơm chrnóh. Ting a noo Kiệt, cóh muy bơr c’la bhườn, bêl xang pêếh pay píh ngam xoàn công dzợ k’đoong bấc z’nươu zư lêy tơơm chr’nóh. Tu cơnh đêếc, đhị đhr’năng  k’đươi p’lêê p’coo yêm teeem, k’đhơợng nhâm liêm c’rơ ma nứih đươi dua, a noo âi bhrợ bhr’lậ nang chr’nóh lâng ươi dua bh’rợ chóh píh ngam xoàn yêm têêm tơợ 2 c’moo đâu. A noo Phan Văn Kiệt đoọng năl: “Râu c’léh thị trường xoọc đâu nắc cơnh thị trường Hà Nội cắh cậ thị trường Hồ Chí Minh. Apêê thị trường ga mắc cơnh Đà Nẵng, Hải Phòng n’đắh píh ngam yêm têêm nắc cr’noọ pa bhlâng bấc. buôn nắc ting cơnh ahay apêê đoo buôn đươi dua píh ngam t’moọt câl tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng, apêê mâng loom lấh. Nắc nâu câi  píh ngam a cu chóh ting c’lâng hữu cơ lâng vi sinh đoọng u pa xiêr râu đươi dua z’nươu tr’hâu, acu đơơng âng ooy thị trường, đơơng âng xăl đoọng, r’dợ bơơn xăl đoọng ha píh ngam t’moọt câl tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng.”

     Ting a noo Kiệt, bh’rợ chóh píh ngan xoàn ting c’lâng yêm têêm công doó râu rí k’đháp. Phân hoá học bơơn a noo xăl lâng phân vi sinh lâng phân hữu cơ, z’nươu zư lêy chr’nóh bơơn xăl lâng apêê bả mồi lâng z’nươu vi sinh…. Pa bhlâng nắc, đươi dua  liêm lứch quy trình bhrợ têng ha reee đhuốch ting c’lâng yêm têêm, bh’rợ xa nay k’đhơợng lêy pr’lúh cr’ay k’rong pa zêng…. Cơnh lâng 2 công k’tiếc chóh píh ngam xoàn âi chô đơớng bh’nơơn liêm choom. Xang k’noọ 2 c’moo pêếh pay, píh ngam xoàn đoọng bh’nơơn lâng chất lượng z’zăng liêm t’piing lâng bhrợ têng c’xu. Pa cắh ghít bhlâng, đhị p’too moon âng Hội Nông dân chr’hoong Lai Vung, a noo Kiệt âi chô đơơng bh’nơơn píh ngam xoàn pấh thi đhị bhiệc bhan p’lêê p’coo Nam Bộ t’mêê bơơn bhrợ têng  đhị thành phố Hồ Chí Minh cóh c’xêê 6  ha nua. Bh’nơơn p’lêê píh ngam xoàn a noo âi bơơn pa đớp ch’ner 3 âng Hội thi ooy p’lêê yêm yêm têêm. T’coóh Phạm Văn Thật, Phó CHủ tịch Hội Nông dân chr’hoong Lai Vung moon: “Nâu đoo nắc râu bhui har đoọng ha chr’hoong Lai Vung. Chr’hoong Lai Vung bơơn râu zooi đoọng âng Hội bhrợ nang chr’nóh Việt Nam. P’ghít nắc Tiến sĩ Võ Mai nắc Phó Chủ tịch Hội bhrợ nang chr’nóh xoọc pa choom đoọng lớp pa zêng 15 cha nắc ặt cóh chr’val Vĩnh Thới đoọng chóh píh ngam xoàn. Pa choom đoọng zấp c’xêê, đoọng tr’xin nắc zước bha ar xay moon yêm têêm ting cr’noọ bhrợ têng ha rêê đhuốch liêm bhlâng nắc Gap.”

     Công ting a noo Kiệt, bh’rợ ươi dua quy trình bhrợ têng yêm têêm lấh bh’rợ xơợng đươi apêê quy trình p’too moon nắc râu chr’nắp lấh mơ nắc bh’rợ ươi dua z’nươu zư lêy chr’nóh lâng k’đhơợng nhâm cr’chăl đớc đanh bêl ra văng pêếh pay. Ha dang choom bhrợ cơnh đêếc nắc cắh muy píh ngan xoàn nắc bấc râu p’lêê âng Việt Nam vêy mặ tước bâc thị trường lấh xoọc đâu. Cơnh lâng bhr’dzang lướt l’lăm âng đay, a noo p’rơơm vêy bấc đha nuôr ting pấh bhrợ têng píh ngam xoàn yêm têêm đoọng bơơn pa xiêr zên ươi dua lâng pa dzoóc lợi nhuận đoọng ha c’la nang chr’nóh. A noo Phan Văn Kiệt moon ghít: “Xoọc đâu  apêê pa bhlâng kiêng p’lêê yêm têêm tơợ đhr’năng la lua n’nắc, a cu bhrợ t’váih nang chr’nóh đoọng vêy bh’nơơn liêm yêm têêm đoọng đơơng âng ha thị trường. tơợ đêếc ha dang choom nắc bhrợ t’bhứah đoọng apêê n’lơơng ting bhrợ têng đoọng cu pay câl, vêy đợ p’lêê p’coo yêm têêm đơơng ooy thị trường.”

     Píh ngam xoàn, râu tơơm cha p’lêê t’mêê bhlâng pa dưr k’rơ đăn đâu bhlâng n’đhang nắc tu chr’nắp kinh tế chô đơơng bấc tu cơnh đêếc ting t’ngay ting vấc bấc đha nuoro pa dưr t’mêê đợ đhăm chóh râu tơơm n’nâu. Công ting a noo Phan Văn Kiệt xang bêl học xang n’đắh bhrợ ting cr’noọ bh’rợ VietGap, a noo vêy t’bhlâng k’rong bhrợ bhr’lậ nang chr’nóh lâng pa chắp tước bơơn xay moon VietGap. Đhị đêếc vêy bhrợ a cọ bhuông lướt l’lăm đoọng đha nuôr n’lơơng cóh chr’hoong mặ ting bhrợ đoong bhrợ t’váih đợ p’lêê p’coo yêm têêm đoọng ha thị trường lâng ma nứih ươi dua./.

  ĐỒNG THÁP: TRỒNG CAM SẠCH CẠNH TRANH VỚI CAM NGOẠI NHẬP

     Tại huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp cây cam xoàn là loại cây mới được phát triển gần đây nhờ sự ưa chuộng của thị trường. Trong bối cảnh trái cây sạch, trái cây an toàn đang lên ngôi thì cây cam xoàn buộc phải đáp ứng theo yêu cầu đó. Nắm bắt nhu cầu của thị trường, tại thị trấn Lai Vung có một nông dân tiên phong trong việc canh tác cam xoàn theo hướng an toàn.

     Xuất thân là thương lái thu mua cam và xuất bán cho các tỉnh thành từ Nam ra Bắc, anh Phan Văn Kiệt từ trước giờ chỉ chuyên kinh doanh các loại cây ăn trái trong và ngoài huyện Lai Vung, nhất là đối với trái cam xoàn. Với kinh nghiệm của người thu mua, anh Kiệt cũng am tường kỹ thuật chăm sóc cũng như cách sử dụng phân bón thuốc bảo vệ thực vật trên cây có múi. Theo anh Kiệt, ở một số nhà vườn, khi thu hoạch cam xoàn vẫn còn tồn dư nhiều dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Do vậy, trước xu thế đòi hỏi trái cây an toàn, đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng, anh đã mạnh dạn cải tạo vườn nhà và áp dụng quy trình trồng cam xoàn an toàn từ hai năm nay. Anh Phan Văn Kiệt cho biết: “Tín hiệu thị trường hiện giờ thì như thị trường Hà Nội hoặc thị thị trường HCM. Các thị trường lớn như Đà Nẵng, Hải Phòng về cam sạch thì nhu cầu rất là cao. Thường theo truyền thống thị họ sẽ sử dụng cam nhập nước ngoài, cái lòng tin họ cao hơn. Thì đây mình cam mình trồng theo cái hướng hữu cơ và vi sinh để cho nó giảm bớt cái dư lượng trừ sâu, mình đưa ra thị trường, cung cấp thay thế, dần dần thay thế cam nhập khẩu từ nước ngoài.”

    Theo anh Kiệt, việc trồng cam xoàn theo hướng an toàn cũng không có gì khó khăn. Phân hóa học được anh thay thế bằng phân vi sinh và phân hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật được thay bằng các bả mồi và thuốc vi sinh…Đặc biệt là áp dụng triệt để quy trình sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, chương trình quản lí dịch hại tổng hợp…Với gần 2 công đất trồng cam xoàn đã mang lại hiệu quả tích cực. Sau gần 2 năm thu hoạch, cam xoàn cho năng suất và chất lượng khá tốt so với sản xuất bình thường. Minh chứng cụ thể nhất, qua vận động của Hội Nông dân huyện Lai Vung, anh Kiệt đã đem sản phẩm cam xoàn dự thi tại Lễ Hội trái cây Nam Bộ vừa được tổ chức tại TPHCM trong tháng 6 vừa qua. Kết quả trái cam xoàn anh đã được trao giải 3 của Hội thị về trái ngon an toàn. Ông Phạm Văn Thật, Phó Chủ tịch Hội Nông dân huyện Lai Vung nói: “Đây là cái phấn khởi cho huyện Lai Vung. Huyện Lai Vung được sự giúp đỡ của Hội làm vườn Việt Nam, cụ thể là Tiến sĩ Võ Mai là Phó chủ tịch Hội Làm vườn đang tập huấn lớp gồm 15 thành viên ở xã Vĩnh Thới để mà trồng cam xoàn. Tập huấn hàng tháng, để từng bước xin cấp giấy chứng nhận an toàn theo thực hành nông nghiệp tốt là Gap.”

     Cũng theo anh Kiệt, việc áp dụng quy trình sản xuất an toàn ngoài việc tuân thủ các quy trình khuyến cáo thì điều quan trọng hơn hết là vấn đề sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và đảm bảo thời gian cách ly trước khi thu hoạch. Nếu làm được như thế không chỉ cam xoàn mà nhiều loại trái cây của Việt Nam sẽ đi tới nhiều thị trường hơn hiện tại. Với bước đi tiên phong của mình, anh hi vọng sẽ có nhiều bà con tham gia sản xuất cam xoàn sạch, an toàn để giảm được chi phí và tăng lợi nhuận cho nhà vườn. Anh Phan Văn Kiệt nêu rõ: “Hiện tại bây giờ họ rất cần trái cây sạch, thì từ thực tế đó mình tạo ra cái vườn mình để có sản phẩm sạch để cung ra thị trường. Từ đó nếu đạt được thì nhân rộng ra để cho các nông dân khác sản xuất để mình thu mua, có nguồn cung trái cây sạch cung cho thị trường.”

    Cam xoàn, loại cây ăn trái mới phát triển mạnh gần đây nhưng do giá trị kinh tế mang lại khá cao nên ngày càng có nhiều nông dân phát triển mới những diện tích trồng loại cây này. Cũng theo anh Phan Văn Kiệt sau khi hoàn thành khóa học về sản xuất theo quy trình VietGap, anh sẽ mạnh dạn đầu tư cải tạo vườn và hướng đến đạt chứng nhận VietGap. Qua đó sẽ làm đầu tàu tiên phong để bà con nông dân trong huyện có thể làm theo nhằm tạo nguồn cung ổn định về cam an toàn phục vụ thị trường và người tiêu dùng./.