Đhanuôr lâng pr’zớc chắp dadêr! Cóh pazêng cr’chăl ahay, đhr’năng xay bhrợ hợp tác xã nông nghiệp zr’lụ Đồng bằng k’ruung Cửu Long lâng Đông Nam bộ ơy vêy bấc rau liêm choom. Hân đhơ cơnh đêếc, đhanuôr cóh 2 zr’lụ n’nâu nắc cắh ơy la lua kiêng ting xay bhrợ lâng xa nay bh’rợ n’nâu, tu cơ chế, chính sách, pa choom Luật HTX dzợ bấc rau cắh liêm choom, ting n’nắc bh’rợ âng HTX cắh ơy la lua nhâm mâng cóh đhr’năng xoọc đâu. Xay truíh âng Ngọc Hân, Phóng viên Đài P’rá VN.

           Ting cơnh xay moon âng Bộ NN lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon, zr’lụ Đồng bằng k’ruung Cửu Long lâng Đông Nam bộ nắc 2 zr’lụ bhrợ têng hàng hoá dưr váih k’rơ, tu cơnh đêếc bh’rợ âng HTX bấc pa bhlâng, bấc HTX vêy xa nay bh’rợ ga mắc, bh’rợ pa têết bhrợ lâng doanh nghiệp ting cơnh chr’nắp đoọng pa câl chr’nóh chr’bêết bấc pa bhlâng cóh prang k’tiếc k’ruung hêê, bấc HTX bhrợ têng bh’rợ pa bhrợ ting cơnh xa nay liêm crêê lâng đươi dua pr’đươi công nghệ pa bhrợ liêm choom, công nghệ dal ooy bh’rợ pa bhrợ. Đhị đêếc cậ, bấc cán bộ HTX vêy kinh nghiệm, zay bhrợ têng lâng ta béch lâng đhr’năng âng thị trường, đơớh hân đươi dua rau liêm choom âng khoa học, kỹ thuật ooy bh’rợ pa bhrợ, tr’câl tr’bhlêy âng HTX; thu nhập âng pazêng apêê ting xay bhrợ dal lấh mơ lâng đhr’năng zazum cóh prang k’tiếc k’ruung, k’nặ 3 ức đồng muy cha nắc cóh muy c’xêê.

          Hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu đơj HTX nông nghiệp cóh 2 zr’lụ n’nâu dzợ m’bứi, k’dâng vêy mơ lấh 1.600 HTX, pay mơ 15% cóh pazêng HTX cóh prang k’tiếc k’ruung hêê. Đợ apêê ting pa bhrợ cóh HTX k’dâng 130 r’bhâu cha nắc. T’coóh Trần Hoàng An, p’cắh mặt HTX băn c’roóc sữa Evergrowth âng tỉnh Sóc Trăng xay moon, hân đhơ zập c’moo đợ apêê ting xay bhrợ lâng đợ sữa bấc lấh mơ, nắc tu đhr’năng âng kinh tế, pr’lúh dưr váih k’rơ nắc HTX ma zâl cha groong, bhrợ bhr’lậ, tơợ đêếc bhrợ t’váih đhr’năng pa bhrợ, tr’câl tr’bhlêy, bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng đoọng ha apêê xã viên cắh ơy lấh nhâm mâng. Nâu đoo công nắc rau tu bhrợ bấc apêê xã viên cắh ơy ting bhrợ têng ooy bh’rợ HTX:

            C’moo 2018 nắc a tốh, HTX nắc ma chêếcbh’rợ. HTX lâng apêê đối tác xoọc pa chắp ch’mếêt lêy đề án bha lâng đoọng bhrợ têng đong máy sữa ha HTX. Hân đhơ cơnh đêếc, nắc dzợ lum bấc rau zr’nắh k’đháp cóh bh’rợ k’rong bhrợ pr’đươi lâng bh’rợ pa câl bh’nơơn bh’rợ cóh cr’chăl tr’nơớp.

           Ting cơnh t’coóh Tràn Thanh Nam, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon, rau tu bấc HTX pa bhrợ cắh lấh liêm choom lâng cắh ơy lấh nhâm mâng, bhrợ ha đhanuôr cắh lấh kiêng ting xay bhrợ ooy bh’rợ n’nâu nắc tu muy bơr c’bhúh cán bộ k’đhơợng xay xa nay bh’rợ âng ngành nông nghiệp zập cắp cắh ơy pa chắp ch’mêết lêy ghít Luật HTX lâng pazêng rau bha ar bha tơ pa choom. Tơợ đêếc cắh ơy n’năl crêê lâng zập ooy rau xa nay bh’rợ âng HTX lâng pazêng cơ chế chính sách zúp zooi âng Nhà nước, tơợ đêếc bhrợ t’váih đhr’năng xay bhrợ cắh ơy crêê cơnh cr’noọ xa nay. Đhị đêếc cậ, cơ chế, chính sách, pa choom xay bhrợ Luật HT hân đhơ ơy ta bhrợ têng công z’zăng bấc nắc cắh ơy loon đơớh, cắh mr’cơnh lâng dzợ bấc rau cắh liêm choom. Rau zúp zooi lâng bhrợ t’váih rau liêm crêê ha HTX dưr váih âng muy bơr cấp uỷ Đảng, cơ quan k’đhơợng xay Nhà nước lâng apêê tổ chức chính trị xã hội cóh bấc zr’lụ cắh ơy lấh k’rang xay bhrợ crêê cơnh. Pazêng apêê HTX nắc lứch lum zr’nắh k’đháp bấc bhlâng, rau đêếc nắc cắh zập zên pa bhrợ, tr’câl tr’bhlêy lâng đhr’năng k’đhơợng xay cắh lấh liêm choom; bh’rợ pa têết đh’rứah bhlưa apêê xã viên, doanh nghiệp đoọng xay bhrợ bh’rợ pa bhrợ; đươi dua rau liêm choom âng khoa học kỹ thuật lâng pa câl bh’nơơn bh’rợ lêy zazum cắh ơy crêê cơnh cr’noọ. T’coóh Trần Thanh Nam xay moon p’xoọng, cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y, Bộ Nông nghiệp nắc pa zum đh’rứah lâng Bộ Kế hoạch lâng Đầu tư đoọng zúp zooi HTX dưr váih:

           Azi pazum đh’rứah lâng Bộ kế hoạch đoọng ch’mêết lêy, zúp zooi bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng ha apêê HTX dưr váih.

              Đoọng pa dưr HTX k’rơ lấh mơ dzợ cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y, bấc boóp p’rá xay moon nắc t’bhlâng xay bhrợ pa liêm pa crêê chính sách ting cơnh c’lâng xa nay ghít lấh mơ, crêê cơnh lâng đhr’năng la lua đoọng zúp zooi apêê xã viên. Ting n’nắc bhrợ t’váih xa nay pa têết đh’rứah nhâm mâng nhâm mâng bhlưa HTX lâng apêê xã viên, lâng doanh nghiệp cóh bh’rợ pa bhrợ lâng pa câl bh’nơơn bh’rợ; pa dưr đhr’năng k’đhơợng xay đoọng ha cán bộ âng HTX, cóh đêếc nắc ch’mêết lêy ghít bh’rợ âng apêê ta đhâm c’mor, vêy trình độ, choom ting k’đhơợng xay HTX. Tơợ k’đhơợng xay nhà nước, ting ciưnh Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ, apêê vel đong t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ lướt xay moon, pa dưr dal c’năl âng đhanuôr; pa dưr bh’rợ HTX cơnh t’mêê đhị pr’đơợ nắc pa têết pazêng pr’loọng đong ting bhrợ têng đh’rứah; bhrợ t’váih doanh nghiệp cóh HTX; bhrợ têng bh’rợ xay moon bh’rợ âng HTX… Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ xay moon ghít, Chính phủ ta luôn k’rang lâng bhrợ t’váih rau liêm crêê đoọng apêê vel đong pa dưr bh’rợ HTX nông nghiệp muy cơnh nhâm mâng:

           Chính phủ xoọc p’too moon Bộ Tài chính bhrợ têng nghị định ooy bảo hiểm nông nghiệp, nắc p’cắh cóh c’moo đâu. Xang n’nắc bhrợ têng chính sách bảo hiểm đoọng ha cán bộ k’đhơợng xay HTX, chính sách k’đhơợng lêy pazêng rau nợ, đợ rau dzợ cắh ơy ta xay bhrợ xang âng HTX.

             Ghít nắc c’lâng bh’rợ bhrợ têng nông nghiệp nhâm mâng, t’hước ooy bh’rợ pa bhrợ ga mắc nắc vêy bh’rợ HTX. Tu cơnh đêếc, nắc vêy pazum têy âng zập cấp, apêê ngành lâng zập pr’loọng đong đhanuôr đoọng bh’rợ HTX liêm choom nắc dưr váih la lua, bhrợ đoọng ha apêê xã viên pa dưr bh’rợ pa bhrợ, nhâm mâng pr’ắt tr’mông./.

ĐỂ NÔNG DÂN MẶN MÀ HƠN VỚI HỢP TÁC XÃ

      Thời gian qua, tình hình phát triển hợp tác xã nông nghiệp vùng Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) và Đông Nam bộ đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, người nông dân ở 2 vùng này vẫn chưa thực sự mặn mà với mô hình này do cơ chế, chính sách, hướng dẫn Luật HTX còn nhiều hạn chế, bất cập, đồng thời hoạt động của HTX chưa thực sự bền vững trong bối cảnh hiện nay. Phản ánh của Ngọc Hân, Phóng viên Đài TNVN:

       Theo đánh giá của Bộ NN và PTNT, vùng ĐBSCL và Đông Nam Bộ là 2 vùng sản xuất hàng hóa phát triển năng động nên phương thức hoạt động của các HTX rất đa dạng, nhiều HTX có quy mô lớn, việc tổ chức liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi gia trị để tiêu thụ nông sản chiếm tỷ lệ cao nhất cả nước, nhiều HTX thực hiện sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn và áp dụng công nghệ sản xuất tiên tiến, công nghệ cao vào sản xuất. Bên cạnh đó, nhiều cán bộ HTX có kinh nghiệm, tâm huyết và nhạy bén với cơ chế thị trường, mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX; thu nhập của các thành viên cao hơn mức bình quân chung của cả nước với gần 3 triệu đồng/người/tháng.

     Tuy nhiên, hiện nay số lượng HTX nông nghiệp trong 2 vùng này còn ít, mới có hơn 1.600 HTX, chiếm hơn 15% tổng số HTX trong cả nước. Số lượng thành viên của HTX khoảng trên 130 ngàn thành viên. Ông Trần Hoàng An, đại diện HTX chăn nuôi bò sữa Evergrowth của tỉnh Sóc Trăng cho biết, mặc dù mỗi năm số lượng thành viên và sản lượng sữa có tăng, nhưng do tình hình kinh tế, dịch bệnh diễn biến phức tạp nên HTX phải tự xoay sở, tìm hướng khắc phục, giải quyết dẫn đến việc sản xuất, kinh doanh, tạo công ăn việc làm cho các xã viên chưa thực sự bền vững. Đây cũng là nguyên nhân nhiều xã viên chưa nhiệt tình tham gia vào mô hình HTX:

    ( Năm 2018 trở đi, HTX phải tự tìm giải pháp. HTX và các đối tác đang nghiên cứu đề án tìm chiến lược cụ thể để xây dựng nhà máy sữa cho HTX. Tuy nhiên vẫn gặp nhiều khó khăn trong đầu tư trang thiết bị và việc tiêu thụ sản phẩm giai đoạn đầu.)

    Theo ông Trần Thanh Nam, Thứ Trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, sở dĩ nhiều HTX hoạt động kém hiệu quả và chưa thực sự bền vững, khiến nông dân chưa mặn mà với mô hình này là do một bộ phận cán bộ quản lý chuyên môn của ngành nông nghiệp các cấp chưa nghiên cứu kỹ Luật HTX và các văn bản hướng dẫn. Qua đó chưa nhận thức đúng và đầy đủ về bản chất và vai trò của HTX và các cơ chế chính sách hỗ trợ của Nhà nước dẫn đến việc tổ chức triển khai chưa đáp ứng với yêu cầu. Bên cạnh đó, cơ chế, chính sách, hướng dẫn thực hiện Luật HTX mặc dù đã ban hành tương đối nhiều song chưa kịp thời, đồng bộ và còn bất cập. Sự hỗ trợ và tạo điều kiện cho HTX phát triển của một số cấp ủy Đảng, cơ quan quản lý Nhà nước và tổ chức chính trị xã hội ở nhiều nơi chưa được quan tâm đúng mức. Hầu hết các HTX đều gặp trở ngại lớn, đó là thiếu nguồn vốn đầu tư sản xuất, kinh doanh và năng lực quản trị hạn chế; việc liên kết giữa xã viên, doanh nghiệp để tổ chức sản xuất; áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và tiêu thụ sản phẩm nhìn chung chưa đáp ứng được yêu cầu. Ông Trần Thanh Nam cho biết thêm, thời gian tới, Bộ Nông nghiệp sẽ phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư để hỗ trợ các HTX phát triển:

          ( Chúng tôi sẽ phối hợp với Bộ kế hoạch xem xét, hỗ trợ để tạo điều kiện cho các HTX phát triển.)

 Để phát triển HTX hơn nữa trong thời gian tới, nhiều ý kiến tâm huyết cho rằng cần tập trung hoàn thiện chính sách theo hướng cụ thể, thiết thực để hỗ trợ xã viên. Đồng thời tạo mối liên kết bền vững giữa HTX với xã viên, với doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm; nâng cao năng lực quản trị cho đội ngũ cán bộ của HTX, trong đó chú trọng mô hình người trẻ, có trình độ, năng lực tham gia điều hành HTX. Về phía quản lý nhà nước, theo Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ, các địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân; phát triển mô hình HTX kiểu mới trên cơ sở liên kết các hộ gia đình cùng tham gia sản xuất; thành lập doanh nghiệp trong HTX; tổ chức công tác đánh giá hoạt động của các HTX… Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh, Chính phủ luôn quan tâm và tạo điều kiện để các địa phương phát triển mô hình HTX nông nghiệp một cách bền vững:

   ( Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Tài chính xây dựng nghị định về bảo hiểm nông nghiệp, sẽ trình trong năm nay. Rồi sẽ xây dựng chính sách bảo hiểm cho các cán bộ quản lý HTX, chính sách quản lý các khoản nợ, những vấn đề tồn đọng của HTX.)

    Rõ ràng con đường sản xuất nông nghiệp bền vững, tiến lên sản xuất lớn nhất thiết phải có mô hình HTX. Do vậy rất cần sự chung tay của các cấp, các ngành và  mỗi hộ dân để đưa mô hình  phát triển HTX hiệu quả trở thành hiện thực, giúp xã viên phát triển sản xuất, ổn định đời sống./.