Bh’rợ grưng dưr cóh hân noo ha pruốt Mậu Thân – 1968 cóh Huế nắc lướt mót ooy lịch sử ngoọ cơnh pr’hát xa nul grơơ k’rơ. Bh’rợ grưng dưr zâl arọp a bhuy n’nâu nắc bhrợ t’váih rau chr’nắp, xay moon rau bha lâng cóh bh’rợ zâl arọp Mỹ pa chô k’tiếc k’ruung âng acoon manuýh hêê. Phóng viên Lê Hiếu ắt đhị miền Trung xay truíh cớ đợ rau cr’noọ âng apêê lính ting zâl arọp a bhuy cóh hân noo ha pruốt Mậu Thân c’moo 1968 đhị thành phố Huế.

          Nắc k’nặ m’pâng thế kỷ ahay, t’coóh Nguyễn Trung Chính, bêl ahay bhrợ Phó Bí thư Tỉnh uỷ Thừa Thiên Huế, bêl ahay nắc thành uỷ viên, Bí thư quận 1 – Huế c’moo 1968, nắc cắh choom ha vil đợ c’xêê c’moo grơơ k’rơ. T’coóh Chính hay cớ, cóh bh’rợ grưng dưr hân noo ha pruốt Mậu Thân 1968, Huế nắc muy cóh pêê chiến trường đô thị bha lâng đoọng bhrợ têng bh’rợ grưng dưr, bhrợ t’bil cr’noọ bh’rợ lướt túh âng arọp a bhuy. Tu cơnh đêếc, bh’rợ ra văng ghít pa bhlâng. Vũ khí nắc vêy ta đơơng âng lơớp pa bhlâng ooy m’pâng thành phố đhị xe lam, cóh a nung đớc p’lêê p’coo cắh cậ p’lơớp đớc cóh bhuông. Bh’rợ k’đơơng c’lâng, đợ manuýh ting bhrợ bh’rợ grưng dưr công nắc vêy ta ra văng. Ha dum 30 Tết Mậu Thân, bộ đội hêê tơợ pazêng n’đắh nắc mót ooy thành phố Huế zâl arọp tơợ nam, tơợ bắc âng thành phố Huế, đơớh hân bơơn zâl pay đợ zr’lụ chr’nắp bhrợ ha arọp k’pân pa bhlâng. Nắc cóh muy t’ngay ha dum, quân lâng đhanuôr hêê ơy bhrợ c’la thành phố Huế, cờ giải phóng nắc bơơn păr đhị t’nơơl cờ Phù Văn Lâu ta luôn cóh 26 t’ngay ha dum. Xang thắng lợi lịch sử n’nâu, đhanuôr Trị Thiên Huế nắc vêy Đảng lâng Nhà nước cher đoọng 8 chữ vàng “ Tấn công, nổi dậy, anh dũng, kiên cường”. T’coóh Nguyễn Trung Chính hay cớ:

             Lực lượng grưng dưr nắc tỉnh ra văng tơợ cấp thành phố tước ooy bhươl cr’noon, cấp thành phố bhrợ têng cơnh c’lâng xa nay âng Trung ương, tỉnh bhrợ pr’đơợ đoọng bhrợ t’váih apêê lực lượng pazêng đhanuôr lâng bhrợ t’váih đợ manuýh zâl bha lâng. C’xêê 7, c’xêê 8- 1967 nắc ra văng cơnh đêếc. Nâu đoo nắc c’bhúh liêm choom bhlâng cóh ngoài Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam đoọng k’rong bấc pa bhlâng zập ngai… đoọng zâl arọp a bhuy.

           Bh’rợ grưmng dưr hân noo ha pruốt Mậu Thân c’moo 1968 nắc lướt mót ooy lịch sử âng acoon manuýh, cơnh muy pr’hát xa nul grơơ k’rơ chr’nắp ga mắc, đhanuôr Cố đô Huế cắh choom ha vil bh’rợ zâl arọp abhuy grơơ k’rơ âng apêê pân đil cóh tiểu đội 11 cha nắc pân đil k’ruung Hương. Xơợng đươi cơnh ta đang moon âng k’tiếc k’ruung, apêê a moó nắc dưr lướt zâl arọp a bhuy bêl mơ muy zệt t’cool, bơr zệt c’moo ha dợ. Cóh bh’rợ grưng dưr hân noo ha pruốt 1968, apêê a moó vêy ta k’dua đơơng pa dứah đợ manuýh bhrêy tắh, k’đơơng c’lâng đoọng ha bộ đội bha lâng bhrợ têng bh’rợ zâl arọp cóh nam âng thành phố Huế. Ha dưm 30 Tết c’moo n’nắc, apêê a moó pác bhrợ pêê c’bhúh k’đơơng pêê n’đắh quân mót ooy thành phố zâl arọp bơơn pay pa chô bấc zr’lụ chr’nắp. T’ngay 12 Tết, arọp bhrợ bh’rợ túh zâl, tiểu đổi 11 pân đil k’ruung Hương đh’rứah lâng bộ đội bha lâng ơy zâl arọp, zâl t’bil lơi muy tiểu đoàn thuỷ quân lục chiến Mỹ, penh pa roóh bấc xe tăng, lêệng c’chêết k’ha riêng cha nắc arọp. Cóh g’lúh zâl n’nắc, 4 a moó lấh chêết bil. A dếch Hoàng Thị Nở, manuýh cóh tiểu đội 11 pân đil k’ruung Hương xay moon: Đoo bêl xay truíh cớ nắc a đoo bhui har tu rau chiến thắng, nắc công hay chơợ apêê đồng đội lấh chêết bil:

                Bêl pazêng đơn vị bha lâng tước zâl ooy Huế xang ặ nắc lướt pa bhrợ đhị lơơng, xoọc đêếc Tiểu đoàn thuỷ quân lục chiến âng Mỹ tơợ Phú Bài tước zâl, bh’rợ âng tiểu đội nắc zâl arọp đhị đêếc, ting n’nắc pazum đh’rứah lâng apêê đơn vị bha lâng đoọng bộ đội penh B40 ooy bhuông tr’nơớp, bhuông thứ 2, bhuông thứ 3, 2 – 3 chiếc dưr roóh cơnh đêếc, xang n’nắc bộ binh cóh xe tăng xiêr zâl. Xoọc đêếc pazêng a đhi a moó công zâl, penh ta luôn, arọp xó mút zập ooy.

                 Cóh pazêng t’ngay Tết, t’coóh Nguyễn Đức Thuận, ắt cóh phường Phước Vĩnh, thành phố Huế, trinh sát âng đơn vị K8, chô bắt hương hay tước apêê đồng đội đhị bia tượng niệm liệt sĩ cóh cr’noon Phước Yên, chr’hoong Quảng Điền. T’coóh Thuận xay moon: Hân noo ha pruốt c’moo 1968, Tiểu đoàn 8 (K8) âng Trung đoàn 3, Sư đoàn 324B nắc vêy ta k’dua tước zúp zooi đoọng ha chiến trường Huế, bhrợ têng bh’rợ bha lâng cóh Thành Nội lâng ting zư nhâm mâng p’loọng An Hoà. Tước x’rịa c’xêê 4/1968, đơn vị K8 chô ooy cr’noon Phước yên, chr’val Quảng Thọ, chr’hoong Quảng Điền lâng bh’rợ zâl arọp, zư lêy zr’lụ giải phóng. Đhị đâu, arọp đoọng 7 tiểu đoàn ga ving. Lâng cr’noọ bh’rợ grơơ cắh k’pân, cán bộ lâng chiến sĩ K8 nắc ơy grơơ k’rơ zâl arọp bhrợ t’váih c’lâng glúh xó đhị rau ga ving âng arọp. K’ha riêng chiến sĩ lấh chêết bil. T’coóh Thuận háy cớ, bh’rợ grưng dưr Mậu Thân 1968 cóh Huế nắc bhrợ ha cr’noọ lướt túh âng đế quốc Mỹ dưr bil, bhrợ ha apêê đoo cắh dợ bhrợ k’rơ bh’rợ chiến tranh, ắt prá xay lâng hêê đhị Hội nghị Paris c’moo 1973:

               Cóh bh’rợ grưng dưr Mậu Thân pazêng chiến trường miền nam nắc đh’rứah grưng dưr, bêl grưng dưr nắc cóh ha dum giao thừa. Hân đhơ nắc Tết cổ truyền âng đhanuôr Việt Nam hêê nắc tu đhr’năng âng lịch sử chiến tranh âng k’tiếc k’ruung, tu cơnh đêếc nắc đươi bêl giao thừa đoọng grưng dưr zâl arọp tơợ Sài Gòn tước ooy Huế. Lâng Huế grưng dưr k’rơ, zâl k’rơ, bhrợ c’la cóh 26 t’ngay ha dum, bhrợ tr’xăl chiến trường bhrợ ha Mỹ nắc ắt prá xay đhị hiệp định Paris.

               M’pâng thế kỷ ơy dưr lướt, nắc đợ bh’rợ grưng dưr cóh hân noo ha pruốt c’moo 1968 cóh Huế nắc tơợt lang ắt đhậu cóh lịch sử acoon manuýh Việt Nam./.

Xuân 68 ở Huế, vang mãi bản anh hùng ca

            Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân - 1968 ở Huế đi vào lịch sử dân tộc như bản anh hùng ca. Trận đánh này mở ra một bước ngoặt chiến lược, có ý nghĩa quyết định trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta. PV Lê Hiếu thường trú tại Miền Trung ghi lại cảm xúc của những người lính từng tham gia Chiến dịch xuân Mậu Thân năm 1968 ở thành phố Huế.

                 Đã gần nửa thế kỷ trôi qua, ông Nguyễn Trung Chính, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy Thừa Thiên - Huế, nguyên thành ủy viên, Bí thư quận 1- Huế năm 1968, vẫn không thể nào quên một thời kỳ oanh liệt. Ông Chính nhớ lại, trong chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Huế là một trong ba chiến trường đô thị trọng điểm để thực hiện tiến công chiến lược bẻ gãy ý chí xâm lực của kẻ thù. Vì thế khâu chuẩn bị rất kỹ lưỡng. Vũ khí được bí mật đưa vào nội thành bằng xe lam, theo các gánh hàng trái cây hoặc giấu dưới những chiếc thuyền hai đáy. Việc tổ chức dẫn đường, lực lượng tham gia nổi dậy cũng được chuẩn bị sẵn sàng. Đêm 30 Tết Mậu Thân, bộ đội ta từ khắp nơi đồng loạt tiến vào thành phố Huế tấn công địch ở cả cánh nam, cánh bắc thành phố Huế, nhanh chóng chiếm giữ các mục tiêu quan trọng khiến địch bất ngờ. Chỉ trong một ngày đêm, quân và dân ta đã hoàn toàn làm chủ thành phố Huế, cờ giải phóng bay trên cột cờ Phu Văn Lâu suốt 26 ngày đêm. Sau thắng lợi lịch sử này, nhân dân Trị Thiên Huế được Đảng và Nhà nước trao tặng 8 chữ vàng “Tấn công, nổi dậy, anh dũng, kiên cường”. Ông Nguyễn Trung Chính nhớ lại:

                    Lực lượng nổi dậy trước hết tỉnh chuẩn bị từ cấp thành phố xuống cấp cơ sở, cấp thành phố thực hiện chủ trương Trung ương, tỉnh tạo điều kiện để hình thành liên minh lực lượng các dân tộc dân chủ và hóa bình. Tháng 7, tháng 8-1967 đã chuẩn bị như vậy. Đây là tổ chức tiêu biểu ngoài Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam để tập hợp đông đảo quần chúng nhân… để tập kích chiến lược dành thắng lợi.

                 Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 đã đi vào lịch sử dân tộc, như một bản anh hùng ca sáng chói. Người dân Cố đô  Huế không thể quên hình ảnh và tinh thần chiến đấu kiên cường của những người con gái trong tiểu đội “11 cô gái sông Hương”. Theo tiếng gọi của Tổ quốc, các chị lên đường nhập ngũ vào cái tuổi mười tám, đôi mươi. Trong chiến dịch Xuân 1968, các chị được giao nhiện vụ tải thương, dẫn đường cho bộ đội chủ lực mở cuộc tiến công địch ở phía nam thành phố Huế. Đêm 30 Tết năm đó, các chị chia làm ba tổ dẫn ba cánh quân vào thành phố đánh chiếm nhiều mục tiêu quan trọng. Ngày 12 Tết, địch tổ chức phản công, tiểu đội “11 cô gái sông Hương” cùng với bộ đội chủ lực đã tổ chức đánh phản kích, đẩy lùi một tiểu đoàn thủy quân lục chiến Mỹ, bắn cháy nhiều xe tăng, tiêu diệt hàng trăm tên địch. Trong trận đánh đó, 4 chị anh dũng hy sinh. Bà Hoàng Thị Nở, thành viên của tiểu đội du kích “11 cô gái Sông Hương” tâm sự: Mỗi khi nhắc đến, hạnh phúc trào dâng vì chiến thắng nhưng lại tiếc thương các đồng đội đã ngã xuống:  

                 Khi các đơn vị chủ lực đánh vào Huế xong rồi thì đi làm nhiệm vụ nơi khác, khi đó Tiểu đoàn Thủy quân lục chiến của Mỹ từ Phú Bài đánh lên, nhiệm vụ của tiểu đội chiến đấu lúc đó cùng phối hợp với các đơn vị chủ lực thì tổ bộ đội chủ lực bắn B40 chiếc đầu tiên, chiếc thứ 2, chiếc thứ 3cháy 2 - 3 chiếc liên tục, rồi bộ binh trong xe tăng nhảy xuống xông xả vào trận địa mình. Khi đó chị em chiến đấu luôn, bắn liên tục luôn, địch chạy tán loạn.

                 Những ngày Tết, ông Nguyễn Đức Thuận, ở phường Phước Vĩnh, thành phố Huế, trinh sát của đơn vị K8, lại tìm về thắp hương tưởng nhớ đồng đội tại bia tưởng niệm liệt sĩ ở làng Phước Yên, huyện Quảng Điền. Ông Thuận cho hay: mùa xuân năm 1968, Tiểu đoàn 8 (K8) thuộc Trung đoàn 3, Sư đoàn 324B được điều động trợ lực cho chiến trường Huế, thực hiện nhiệm vụ chính ở Thành Nội và tham gia giữ cửa An Hòa. Đến cuối tháng 4 năm 1968, đơn vị K8 rút về làng Phước Yên, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền với nhiệm vụ kìm chân địch, bảo vệ vùng giải phóng. Tại đây, địch đã đổ 7 tiểu đoàn bao vây. Với tinh thần quả cảm, cán bộ và chiến sĩ K8 đã kiên cường chiến đấu và mở đường máu vượt qua vòng vây của địch. Hàng trăm  chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Ông Thuận nhớ lại, Chiến dịch Mậu Thân năm 1968 ở Huế đã làm lung lay ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ, buộc chúng phải xuống thang chiến tranh, chịu ngồi vào bàn đàm phán với ta tại Hội nghị Paris năm 1973:

              Trong Chiến dịch Mậu Thân tất cả chiến trường miền nam đồng loạt và nổi dậy, thời cơ là chọn vào đêm giao thừa. Tuy là Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam mình nhưng do điều kiện lịch sử chiến tranh, vận mệnh của đất nước cho nên phải lợi dụng giao thừa để nổi dậy tấn công từ Sài Gòn đến Huế. Riêng Huế nổi dậy tốt, tấn công tốt, làm chủ 26 ngày đêm, làm thay đổi cục diện của chiến trường buộc đế quốc Mỹ phải chấp nhận ngồi lại đàm phán hiệp định Paris.

                   Nửa thế kỷ trôi qua nhưng cuộc tổng tấn công nổi dậy Xuân 1968 ở Huế mãi mãi khắc sâu vào lịch sử dân tộc Việt Nam./.