Bhrợ têng bhươl cr’noon t;mêê nắc cắh ơy tr’xăl t’mêê rau xa nay bh’rợ bha lâng, bh’rợ xay bhrợ 19 rau cr’noọ bh’rợ nắc cắh ơy crêê cơnh, nợ zên cóh bh’rợ bha lâng dợ bấc, đhr’năng ton pay cắh cậ ta đang moon đhanuôr chrooi đoọng pa bhlâng, xa nay zập ngai n’năl, gít liêm cắh ơy ta níh đha nâng- rau đêếc nắc pazêng rau tu nắc vêy apêê đại biểu Quốc hội khoá 14 xay moon đhị pr’họp g’lúh 2, đoọng ta ơơi pa chô ha rau ta moóh hau tu đhr’năng bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê cóh zr’lụ da ding k’coong choom k’zíh?

     Pazêng boóp p’rá âng apêê đại biểu xay moon cóh bh’rợ lướt ch’mêết lêy, bấc chr’val bhrợ têng xang bh’nơơn bh’rợ nắc ting cơnh oó cắh vêy, ha dợ cắh ơy vêy đợ rau tr’xăl chr’nắp liêm.

     Đại biểu Nguyễn Lâm Thành, đại biểu âng Lang Sơn xay moon, ahêê xoọc lất tơợ xa nay tơớp xay bhrợ xa nay bh’rợ. Ting n’nắc pazêng chr’val bha lâng đoọng bhrợ têng bhươl cr’noon âng bấc tỉnh nắc bh’rợ tr’xăl bh’rợ nông nghiệp cắh lấh liêm choom, bhrợ têng hàng hoá cắh ơy bấc, t’hước ooy thị trường cắh nhâm mâng, ta bhúch đợ bh’nơơn bh’rợ bha lâng mặ ting tr’zeng k’rơ. T’coóh Thanh xay moon: nắc choom pác đoọng crêê cơnh k’rơ k’rong bhrợ đoọng ha zr’lụ lâng t’đui đoọng ha zr’lụ pa bhlâng zr’nắh k’đháp đoọng nhâm mâng rau ma mơ mr’cơnh. Rau bơr cậ, ra pặ cớ đhr’năng t’đui đoọng, pác pazêng rau cr’noọ bh’rợ đoọng pazêng zr’lụ nắc choom vêy cr’noọ xay bhrợ cóh x’rịa crêê cơnh, ha dang cắh, lâng rau ta đang moon 19 cr’noọ nắc pa bhlâng ch’ngai.

     T’bhlâng bhrợ têng đong xang, c’lâng p’rang, nắc cắh ơy mót ooy rau bha lâng. Bấc vel đong t’bhlâng bhrợ têng pa zọp c’lâng p’rang đong xang, bhrợ t’váih đhr’năng nợ bấc ơl. Đợ nợ vêy ta xay moon tơợ pazêng công trình âng bhươl cr’noon t’mêê cóh zr’lụ da ding k’coong xoọc đâu nắc lấh 15.200 tỷ đồng. Đhị đêếc cậ, chợ ơy ta bhrợ têng xang nắc cắh vêy manuýh pa câl, trường ta bhúch đoọng ha p’niên tước học, đong văn hoá ta đớc lơi, ha dợ lâng pr’đươi đác sạch, vệ sinh nắc ta lơi.

     Đại biểu Nguyễn Hồng Vân, đại biểu âng Phú Yên, xay moon: Tơợ bh’rợ ch’mêết lêy vêy đợ chr’val nắc đhiệp vêy mơ 3 bhươl cr’noon lướt tước n’đắh cắh mơ ch’ngai nắc chợ, nắc công dợ ng’bhrợ têng p’xoọng muy chợ t’mêê, cắh cậ xay moon bhrợ têng tang cha ớh nắc 3 bhươl cr’noon cậ bóng lâng ngai. Cr’noọ xa nay 90% manuýh pa bhrợ cóh c’moo pa bhrợ nắc vêy bh’rợ tr’nêng ta luôn, nắc ahêê cắh xay moon tước ooy thu nhập.

     Ting cơnh xay moon cóh 5 c’moo bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, tước c’moo 2015, đợ chr’val bhrợ têng xang xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê nắc 17%. Hân đhơ cơnh đêếc, xang 9 c’xêê, tước c’xêê 10/2016, đợ apêê chr’val bhươl cr’noon t’mêê dưr váih bấc tước 23%.

      Bh’rợ tr’nêng hân đoo đoọng bhrợ pa đơớh bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê?

     Bh’rợ tr’nơớp nắc pác pazêng rau cr’noọ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê nắc dưr váih cr’noọ xa nay bh’rợ chr’nắp lâng cr’noọ bh’rợ doọ lấh chr’nắp. Cr’noọ bh’rợ chr’nắp nắc mr’cơnh cóh prang k’tiếc k’ruung, pazêng vêy: bhrợ têng c’lâng p’rang, đong xang, bhr’lậ bh’rợ pa bhrợ, môi trường, quốc phòng, an ninh lâng y tế, giáo dục. Cóh cr’noọ bh’rợ chr’nắp nắc vêy cr’noọ bh’rợ doọ lấh chr’nắp, ba bi cơnh: chr’val đăn thành phố cắh cậ phường nắc doọ dợ ng’bhrợ trạm y tế. cr’noọ bh’rợ doọ lấh chr’nắp nắc t’đui ooy đhr’năng nắc choom bhr’lậ đoọng crêê cơng lâng choom pa dưr rau t’béch g’lăng âng vel đong cóh bh’rợ xay bhrợ.

    Đại biểu Vũ Xuân Hùng, đại biểu Thành Hoá, xay moon nắc cắh choom xay moon muy cơnh zazum đoọng ha pazêng zr’lụ, miền. Ba bi cơnh đhanuôr cóh zr’lụ da ding k’coong nắc cắh mặ bhrợ têng lứch c’lâng bê tông tước ooy pazêng bhươl cr’noon, tu c’lâng p’rang zr’nắh k’đháp pa bhlâng; cắh cậ muy bhươl cr’noon nắc vêy muy đhr’nong đong zazum ga mắc liêm, vêy đong văn hoá la lay ting cơnh bh’rợ ty đanh ahay, nắc đhiệp ng’bhr’lậ pa liêm oó ng’bhị đoọng bhrợ t’mêê, đoọng bhrợ têng đong văn hoá zập cr’noọ xa nay nắc tơợ 300- 500m2, đhị đêếc cậ cr’noọ đươi dua âng đhanuôr cắh ơy bấc, zên bhrợ nắc bấc nắc doọ chr’nắp rau đêếc. Lâng pazêng cr’noọ bh’rợ doọ lấh chr’nắp cơnh đong văn hoá, chợ bhươl cr’noon… nắc choom lêy bhrợ đoọng crêê cơnh lâng đhr’năng, j’niêng cr’bưn, pr’ắt tr’mông lâng choom zư đớc rau chr’nắp pr’hay âng bhươl cr’noon Việt Nam.

     Đhị rau xay moon oó cắh bhrợ têng liêm xang pazêng rau cr’noọ bh’rợ, bấc vel đong nắc ơy ma xay bhrợ, k’rong c’rơ, cóh đêếc ta đang moon đhanuôr chrooi đoọng pa bhlâng bấc, bhrợ t’váih đhr’năng cắh mặ chroót pa chô nợ. Bấc apêê đại biểu Quốc hội xay moon: Chính phủ nắc đơớh vêy cr’noọ bh’rợ gít lấh mơ đoọng apêê chr’val ơy bhrợ têng xang nắc choom nhâm mâng lâng pa dưr rau chr’nắp liêm âng chr’val bhươl cr’noon t’mêê; g’đéch đhr’năng ơy choom bhrợ têng cr’noọ bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê lâng bh’rợ k’rong bhrợ k’rơ lấh mơ, xang n’nắc nắc nhà nước chroót nợ cóh dhr’năng ngân sách dợ bấc rau zr’nắh k’đháp.

    Ting cơnh xay moon tơợ bh’rợ ch’mêết lêy âng Uỷ ban thường vụ Quốc hội, tước lứch c’moo 2015, zr’lụ da ding k’coong n’đắh Bắc đợ đhr’năng bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê m’bứi bhlâng nắc 9,5%, xang n’nắc nắc zr’lụ Tây Nguyên 14%, đồng bằng k’ruung Cửu Long 19%. Cơnh đêếc, đoọng bhrợ têng liêm xang cr’noọ âng xa nay nắc cóh 4 c’moo ha y, 3 zr’lụ n’tếh nắc tước ooy cr’noọ bh’rợ ooy đợ chr’val bhrợ têng xang bhươl cr’noon t’mêê lấh 3 chu t’piing lâng xoọc đâu./.

VÌ SAO NÔNG THÔN MỚI Ở MIỀN NÚI CHẬM TIẾN ĐỘ

Thu Hòa VOV 4

       Xây dựng nông thôn mới nhưng chưa được đổi mới căn bản, việc ban hành 19 tiêu chí chưa phù hợp, nợ đọng xây dựng cơ bản còn lớn, tình trạng lạm thu hoặc huy động đóng góp sức dân quá lớn, vấn đề công khai, minh bạch chưa nghiêm - đó là những nguyên nhân được các đại biểu Quốc hội khóa 14 đưa ra tại kỳ họp thứ 2, để trả lời cho câu hỏi vì sao tiến độ xây dựng nông thôn mới ở miền núi lại chậm?

      Hầu hết ý kiến đại biểu thừa nhận trong quá trình đi giám sát, các xã đạt được kết quả chỉ là hình thức bước đầu, chứ chưa chuyển nhiều về bản chất.

     Đại biểu Nguyễn Lâm Thành, đoàn ĐBQH Lạng Sơn cho rằng chúng ta đang sai ngay từ khâu tiếp cận vấn đề: "Các xã điểm nông thôn mới hàng đầu của nhiều tỉnh mà tôi có dịp đến thì chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp còn hạn chế, sản xuất hàng hóa chưa nhiều, hướng vào thị trường không bền vững, thiếu sản phẩm chủ lực có tính cạnh tranh cao. Theo tôi, nên phân bổ hợp lý nguồn lực đầu tư cho các địa bàn và ưu tiên cho những vùng khó khăn để bảo đảm yếu tố bình đẳng nhất định. Thứ hai, sắp xếp lại mức độ ưu tiên, phân loại tiêu chí để cho các địa bàn có thể có đích đến phù hợp, chứ không, với yêu cầu 19 tiêu chí thì quá xa".

     Chú trọng xây dựng cơ sở hạ tầng, nhưng chưa đi vào thực chất. Nhiều địa phương quyết xây dựng cho đủ hệ thống cơ sở hạ tầng, dẫn đến tình trạng nợ đọng đầm đìa. Con số thống kê nợ từ các công trình nông thôn mới ở khu vực miền núi hiện đã lên đến hơn 15.200 tỷ đồng. Trong khi đó, chợ xây xong không có người buôn bán, trường thì thiếu trẻ đến học, nhà văn hóa bỏ trống, còn các công trình nước sạch, vệ sinh thì bỏ hoang.

     Đại biểu Nguyễn Hồng Vân, đoàn ĐBQH Phú Yên, kể: "Chúng tôi khảo sát có những xã chỉ có 3 thôn thì bước qua bên kia đường là chợ rồi mà vẫn phải xây dựng chợ mới, hay phải quy hoạch xây dựng sân vận động thì 3 thôn đá bóng với ai. Tiêu chí 90% lao động trong độ tuổi lao động phải có việc làm thường xuyên, nhưng chúng ta không tính đến thu nhập".

    Theo báo cáo tổng kết 5 năm thực hiện chương trình nông thôn mới, đến năm 2015, số xã đạt nông thôn mới là 17%. Tuy nhiên, chỉ sau 9 tháng, đến tháng 10/2016, con số tăng lên bất thường là 23%.

       Giải pháp nào đẩy nhanh tiến trình xây dựng nông thôn mới?
      Giải pháp đầu tiên là phân loại tiêu chí xây dựng nông thôn mới thành “tiêu chí cứng” và “tiêu chí mềm”. Tiêu chí cứng thống nhất trong cả nước, gồm: xây dựng kết cấu hạ tầng, tổ chức lại sản xuất, môi trường, quốc phòng, an ninh và y tế, giáo dục. Trong tiêu chí cứng có tiêu chí mềm, ví dụ: xã gần thành phố hay phường thì không nhất thiết phải xây dựng trạm y tế. Tiêu chí mềm thì tùy theo các điều kiện hoàn cảnh có thể điều chỉnh cho phù hợp và phát huy được tính chủ động, sáng tạo của địa phương.

     Đại biểu Vũ Xuân Hùng, đoàn ĐBQH Thanh Hóa, cho rằng không nên quy định một khuôn mẫu chung cho tất cả các vùng, miền: "Người dân vùng núi cao không thể làm hết đường bê tông tất cả các bản làng vì địa hình phức tạp và hết sức khó khăn; hay một làng quê có mái đình đẹp, có nhà văn hóa đặc trưng truyền thống bao năm, chỉ cần tu sửa mà không thể phá bỏ để xây dựng nhà văn hóa cho đủ tiêu chí từ 300-500 m2, trong khi nhu cầu sử dụng của người dân chưa cao, chi phí xây dựng lại lớn là chưa cần thiết. Còn các tiêu chí mềm như nhà văn hóa, chợ nông thôn v.v... nên linh hoạt để phù hợp với đặc điểm, phong tục, tập quán, nếp sống và giữ được bản sắc của nông thôn Việt Nam".

    Trước sức ép hoàn thành các tiêu chí, nhiều địa phương đã tự xoay sở huy động nguồn lực, trong đó huy động vốn quá sức dân, dẫn đến mất khả năng thanh toán các khoản nợ. Nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng: Chính phủ cần có tiêu chí cụ thể để các xã đã đạt chuẩn phải ổn định và phát huy tiềm năng, lợi thế của xã nông thôn mới; tránh trường hợp đạt tiêu chí nông thôn mới bằng cách đầu tư quyết liệt, sau đó thì nhà nước phải trả nợ trong điều kiện ngân sách còn rất khó khăn.

    Theo báo cáo giám sát của Ủy ban thường vụ Quốc hội, đến hết năm 2015, khu vực miền núi phía Bắc đạt tỷ lệ xây dựng nông thôn mới thấp nhất, 9,5%, tiếp theo là khu vực Tây Nguyên 14%, đồng bằng sông Cửu Long 19%. Vậy, để đạt được mục tiêu của chương trình thì trong 4 năm tới, 3 khu vực trên sẽ phải chạm chỉ tiêu về số xã đạt nông thôn mới tăng gấp 3 lần so với hiện nay.

     Huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La, với diện tích rộng lớn hơn 140 ha, địa hình chia cắt, 5 xã đặc biệt khó khăn. Dù vậy, huyện đã thu hút được rất nhiều nguồn lực trong dân. Năm 2015, Mai Sơn có 1 trong 3 xã đầu tiên của tỉnh hoàn thành bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Bài học mà lãnh đạo địa phương nhận thấy là đầu tư chính sách đúng vào những gì người dân cần, cộng thêm cách làm đúng thì nhất định sẽ thành công./.