Xoọc đâu đhị zâp bệnh viện bha’lâng âng ngành truyền nhiễm cóh Hà Nội lâng thành phố Hồ Chí Minh xoọc bịng xiên manứih k’hir plóh a’ham. Bấc ngai k’ay moót viện zi’lưa, dưr váih zâp cr’ay xuất hueyét a’bục cắh cậ cắh liêm crêê hooi glúh a’ham cắh choom k’đhơợng zư. lêy đợ apêê k’ay k’noọ chêết, zâp y, bác sỹ cắh năl cơnh chấc zư padứah dzợ. Hâu tu pr’lúh k’hir plóh a’ham glúh váih bấc cơnh đâu?

    Zư padứah đhị Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương lấh m’pâng c’xêê nâu tu k’hir plóh a’ham, dưr váih cr’ay viêm cơ da’dưl ngân bhlâng, xoọc đâu amoó BùiThị Quyên cóh Giao Thuỷ, Nam Định nắc đhưr cắh dzợ mặ p’gợt. amoó moon, t’mêê tơợ vel lướt ooy Hà Nội bhrợ phụ hồ đhị mưy công trình đhị quận Cầu Giấy. ặt đhị công trường bấc râu x’xriing nha nhự, bấc ta pa’nong đợc đác lâng bấc k’gơu, amoó Quyên nắc crêê pr’lúh k’hir lâng moót viện t’ngay 8/7 t’mêê đâu: “Đhị âng cu ặt bếch nha nhự bhlâng, vêy bấc k’gơu. Bêl cắh ơy moót bếch màn nắc k’gơu bấc bhlâng. Acu k’noọ k’gơu cắp bhrợ váih pr’lúh k’hir plóh a’ham ngân mơ đâu. acu k’pân bhlâng, cắh dzợ pân ắt cóh đêếc.”

      Đợ t’ngay đăn đâu, đợ apêê k’ay lướt khám lâng zư padứah pr’lúh k’hir plóh a’ham đhị Bệnh viện Bệnh nhiệt đới trung ương nắc dưr dzoọc tước k’noọ 300 cha’nặc, zâp t’ngay. Bấc xiên manứih k’ay, bấc manứih nắc lêy ặt pazưm mưy zương 2, 3 cha’nặc, vêy ngai nắc bếch cóh ngoai hành lang. bác sỹ Nguyễn Trung Cấp, trưởng khoa Cấp cứu, bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đoọng năl, bấc apêê k’ay dưr váih xuất huyết a’bục cắh cậ cắh liêm crêê hooi a’ham cắh choom zư padứah: “Buôn lêy đợ apêê k’ay ngân dưr váih lứch hân noo pr’lúh, hân đhơ cơnh đêếc, c’moo đâu tơợ tơợp hân noo váih pr’lúh nắc ơy vêy đợ apêê k’ay k’hir plóh a’ham ngân, k’rang k’pân bhlâng. Ha dợ lâng manứih k’hir plóh a’ham tơợ t’ngay thứ 4 tước t’ngay thứ 7 nắc choom pa’xiêr k’hir hân đhơ cơnh đêếc nắc lêy bhrợ cắh liêm crêê, k’ay ngân lấh mơ.”

     Đhị Bệnh viện Đống Đa, chuyên khoa bha’lâng ngành truyền nhiễm âng Hà Nội cung bịng xiên manứih k’ay, lâng k’noọ 200 manứih k’ay k’hir plóh a’ham zư padứah nội trú. Bệnh viện nắc lêy đợc pa’xoọng zương cóh ngoai hành lang đhị zâp khoa zư padứah chr’nắp, khoa Nhi lâng khoa Truyền nhiễm. manứih k’ay Trần Đức Tuân, sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, ắt đhị phường Phương Liên, quận Đống Đa đoọng năl: “Azi cug chủ quan k’noọ lêy phun zanươu lêệng c’chêết k’gơu nắc doọ dzợ bếch màn. Xang g’lúh k’ay ngân nâu nắc lêy pachô kinh nghiệm lêy bếch màn.”

     Đhanuôr lâng chủ quan, ha dợ cơ quan chức nắc cắh p’gít lêy paliêm nắc bhrợ glúh váih bấc k’hir plóh a’ham. T’coóh Ngô Quang Vinh, đhanuôr cóh phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai đoọng năl: “Cóh đâu bấc bhlâng k’gơu. P’căn tổ trưởng dân phố nắc ơy xay moon đoọng đắh y tế ha dợ cắh bơơn lêy ngai lướt phun zanươu lêệng c’chêết k’gơu. Đông zi c’moo n’nắc ahay ma mai lâng cha’châu cung k’hir plóh a’ham nắc c’moo đâu k’rang bhlâng. Bấc bêl acu cung câl zanươu đơơng chô phun, hân đhơ cơnh đêếc nắc k’gơu cắh amự chêết, 2-3 t’ngay t’tưn nắc lêy váih bấc cớ k’gơu.”

    T’coóh Trần Quý Thái, phó Chủ tịch UBND quận Hoàng Mai moon, pr’lúh cr’ay dưr váih bấc, cơ quan chức năng âng quận lâng zâp phường nắc t’mêê moót bhrợ k’rơ. T’coóh Thái moon: “Cung tu plêệng k’tiếc dưr váih cắh liêm crêê. Cóh quận nắc bấc a’bóc, xa’nay bh’rợ ta bhrợ têng. Xoọc đâu zâp phường kiêng lêy cha’mêết zêl cha’groong pr’lúh nắc cung cắh vêy ngai, công chức phường nắc mưy vêy 2, 3 cha’nặc.”

     Phó Giám đốc Sở y tế Hà Nội Hoàng Đức Hạnh đoọng năl, Sở nắc ơy xay bhrợ liêm zâp c’lâng bh’rợ zêl cha’groong, hân đhơ cơnh đêếc pr’lúh dưr váih ting t’ngay ting bấc. t’coóh Hạnh moon lêy oó xay moon tu plêệng k’tiếc, môi trường, nắc lêy cha’mêết trách nhiệm tơợ zâp cấp chính quyền. ha dợ lâng t’coóh Nguyễn Nhật Cảm, Giám đốc Trung tâm y tế dự phòng, Hà Nội đoọng năl: “Xoọc đâu, k’gơu nắc mặ zêl cha’groong lâng 2, 3 hoá chất. pa’đhang moon cơnh hoá chất tét-ma-tê-rin. Cóh cr’loọng thành phố Hà Nội xoọc đâu phun k’gơu nắc lêy cắh mặ chêết dzợ. Tu cơnh đêếc, Hà Nội nắc lêy đươi râu hoá chất t’mêê cậ, âng c’bhúh đen-ta-mê-si-lin, lêy k’gơu chêết lấh 95%.”

     Đhị Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới thành phố Hồ Chí Minh, 6 c’xêê tơợp c’moo đâu zư padứah lấh 4.300 cha’nặc apêê k’hir plóh a’ham. Tước tơợp c’xêê 7 nâu, đợ apêê k’ay dưr bấc lấh mơ, dzoọc k’noọ 1.000 cha’nặc, bấc lấh mơ bêl l’lăm ahay. Ting cơnh t’coóh Trần Đắc Phu, Cục trưởng cục y tế dự phòng, Bộ y tế, tơợ tơợp c’moo đâu tước nâu cơy, prang k’tiếc k’ruung nắc ơy lêy cha’mêết m’bứi bhlâng 14 cha’nặc chêết tu pr’lúh k’hir plóh a’ham: “Cắh vêy 100% đợ apêê k’ay k’hir plóh a’ham đấh bơơn lướt ooy zâp cơ sở y tế chuyên khoa. Pr’lúh k’hir plóh a’ham bêl tr’nơợp nắc mưy dưr váih k’hir a’năm, buôn cắh năl gít lâng pr’lúh k’ay đh’mâl cr’oóh. Cr’ay nâu nắc tơợ doọ ơy lấh ngân tước mơ ngân bhlâng,cắh bhr’nêy. Cắh vêy cơ sở y tế n’đoo cung đấh năl liêm gít pr’lúh k’hir plóh a’ham luôn. Tu cơnh đâu, azi nắc ơy p’too moon zâp ngai đợ apêê k’hir lêy đấh lướt ooy cơ sở y tế. zâp bác sỹ cung lêy năl gít ooy đắh dịch tễ, ooy cr’chăl nâu manứih k’ay k’hir nắc lêy k’noọ tước k’hir plóh a’ham.”

    Đoọng doọ dzợ glúh váih bấc pr’lúh k’hir plóh a’ham lâng doọ dzợ lêy bhiệc bác sỹ cắh năl cơnh bhrợ lâng đợ apêê k’ay tiểu cầu ngân lâng k’hir plóh a’ham, nắc lêy râu moót zêl cha’groong pr’lúh cr’ay âng zâp cơ quan chức năng lâng đhanuôr. T’mêê đâu, g’lúh tr’nơợp mưy cơ sở bhr’lậ ô tô cóh Hà Nội nắc ta toom 2 ực đồng tu bhrợ t’váih bấc râu nha nhự k’gơu cóh lốp ôtô ty. Đhị thành phố Hồ hí Minh, bấc đhanuôr nắc cắh pazưm bhrợ lâng nhân viên y tế dự phòng nắc ơy crêê ta toom coọp. Hân đhơ cơnh đêếc, tước đâu nắc cắh ơy váih cán bộ lâng cơ quan chức năng n’đoo ta toom moon bêl đợc dưr váih bấc pr’lúh k’hir plóh a’ham, xoọc bêl ngai cung năl, doọ vêy k’gơu, cr’vọc cr’vêếc nắc doọ váih pr’lúh k’hir plóh a’ham./.

Vì sao “vỡ trận” dịch bệnh sốt xuất huyết ?

          (Văn Hải) 

     Hiện nay, tại các bệnh viện đầu ngành truyền nhiễm ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đang quá tải trầm trọng bệnh nhân sốt xuất huyết. Nhiều người bệnh nhập viện muộn, bị biến chứng xuất huyết não hoặc rối loạn chảy máu không thể cầm được. Nhìn bệnh nhân sắp chết, các y, bác sỹ không còn cách nào để cứu. Vì sao dịch bệnh sốt xuất huyết “vỡ trận” như hiện nay?

     Điều trị cấp cứu tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương hơn nửa tháng nay vì bị sốt xuất huyết, biến chứng viêm cơ tim nặng, giờ đây, chị  Bùi Thị Quyên ở Giao Thủy, Nam Định gần như đã cạn kiệt sức lực. Chị cho biết, mới từ quê lên Hà Nội làm phu hồ tại một công trình xây dựng ở quận Cầu Giấy. Ở tạm ngay tại công trường nhiều rác, nước đọng và nhiều muỗi, chị Quyên đã bị mắc sốt xuất huyết và nhập viện ngày 8/7 vừa qua: “Ở chỗ tôi ở rất ô nhiễm và rất nhiều muỗi. Lúc chưa vào màn ngủ đã bị muỗi đốt rồi. Tôi không nghĩ muỗi đốt truyền bệnh sốt xuất huyết lại nặng như thế này. Tôi khiếp sợ lắm rồi, không dám ở đó nữa.”

     Những ngày gần đây, số bệnh nhân đến khám và điều trị sốt xuất huyết tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trung ương đã tăng lên tới gần 300 người, mỗi ngày. Quá tải bệnh nhân, nhiều người bệnh phải nằm ghép hoặc nằm ngoài hành lang. Bác sỹ Nguyễn Trung Cấp, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, nhiều bệnh nhân bị biến chứng xuất huyết não hoặc rối loạn chảy máu không thể cứu được. “Thông thường những ca bệnh nặng thường xuất hiện cuối mùa dịch nhưng năm nay, ngay từ đầu mùa dịch đã có những bệnh nhân sốt xuất huyết biến chứng nặng, rất nguy hiểm. Riêng với bệnh nhân sốt xuất huyết đến ngày thứ 4 đến ngày thứ 7 có thể sẽ giảm sốt nhưng lại gây những biến chứng nặng.”

    Tại Bệnh viện Đống Đa, chuyên khoa đầu ngành truyền nhiễm của Hà Nội cũng quá tải, với gần 200 trăm bệnh nhân sốt xuất huyết điều trị nội trú. Bệnh viện phải kê thêm giường ngoài hành lang tại các khoa Điều trị tích cực, khoa Nhi và khoa Truyền nhiễm. Bệnh nhân Trần Đức Tuân, sinh viên Đại học Bạch Khoa Hà Nội, trọ tại phường Phương Liên, quận Đống Đa cho biết: “Chúng em cũng chủ quan cứ nghĩ phun thuốc muỗi rồi thì không ngủ màn nữa. Sau đợt ốm này sẽ rút kinh nghiệm phải ngủ màn.”

    Người dân thì chủ quan, còn cơ quan chức năng lơ là, thiếu chủ động đã dẫn đến “vỡ trận” dịch bệnh sốt xuất huyết. Ông Ngô Quang Vinh, người dân phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai cho biết: “Ở đây muỗi nhiều lắm. Bà Tổ trưởng tổ dân phố đã thông báo cho bên y tế rồi mà không thấy ai đến phun thuốc diệt muỗi. Nhà tôi năm ngoái con dâu và cháu cũng bị sốt xuất huyết nên năm nay lo lắm. Thỉnh thoảng tôi cũng mua thuốc về phun nhưng muỗi chỉ say thôi, không chết,  2 đến 3 ngày sau phun, lại có muỗi.”

     Ông Trần Quý Thái, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Hoàng Mai thừa nhận, dịch bệnh xảy ra rầm rộ, cơ quan chức năng của quận và các phường mới vào cuộc mạnh. Ông Thái cho rằng: “Cũng do thời tiết bất thường. Ở quận thì lại nhiều ao hồ, công trình xây dựng. Bây giờ các phường muốn chủ động phòng chống dịch bệnh thì cũng có người đâu, công chức phường thì chỉ có vài người.”

    Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Hoàng Đức Hạnh cho biết, Sở đã triển khai đầy đủ các biện pháp nhưng dịch bệnh sốt xuất huyết ngày càng tăng nhanh. Ông Hạnh cho rằng không nên đổ lỗi do thời tiết, môi trường mà cần nhìn nhận trách nhiệm từ các cấp chính quyền. Còn ông Nguyễn Nhật Cảm, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng, Hà Nội cho biết: “Hiện nay, muỗi đã kháng với một số loại hóa chất. Ví dụ hóa chất tét-ma-tê-rin. Trong nội thành Hà Nội hiện nay độ nhạy cảm của muỗi với hóa chất này rất thấp. Vì vậy Hà Nội chuyển sang loại hóa chất mới, thuộc nhóm đen-ta-mê-si-lin, hiệu lực diệt muỗi trên 95% .”

    Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới thành phố Hồ Chí Minh, sáu tháng đầu năm nay điều trị  hơn 4.300 ca sốt xuất huyết. Đến tháng 7 này, số bệnh nhân tăng lên tới gần 1.000 ca, gấp đôi so với trước đó. Theo ông Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, từ đầu năm đến nay, cả nước ghi nhận ít nhất 14 ca tử vong do sốt xuất huyết: “Không phải 100% bệnh nhân sốt xuất huyết đến ngay được các cơ sở y tế chuyên khoa. Bệnh sốt xuất huyết lúc đầu chỉ có biểu hiện sốt, rất dễ nhầm với bệnh cảm cúm và các bệnh khác. Bệnh chuyển biến từ dạng nhẹ đến dạng nặng rất nhanh, có thể gây sốc. Không phải cơ sở y tế nào cũng chẩn đoán đúng sốt xuất huyết ngay từ đầu. Vì vậy, chúng tôi đã khuyến cáo tất cả những người dân bị sốt, có dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết cần đến cơ sở y tế. Các bác sỹ cũng phải nhạy cảm về dịch tễ, trong thời điểm này bệnh nhân bị sốt cần nghĩ ngay đến sốt xuất huyết.”

     Để không còn “vỡ trận” dịch bệnh sốt xuất huyết và không còn cảnh thầy thuốc phải bất lực trước những bệnh nhân giảm tiểu cầu nghiêm trọng hoặc xuất huyết não, cần sự vào cuộc phòng chống dịch bệnh của cả cơ quan chức năng và người dân. Mới đây, lần đầu tiên một cơ sở sửa chữa ô tô ở Hà Nội đã bị phạt 2 triệu đồng vì tạo ra nhiều ổ bọ gậy trong lốp ô tô cũ. Tại thành phố Hồ Chí Minh, nhiều người dân bất hợp tác với nhân viên y tế dự phòng cũng đã bị xử phạt. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có cán bộ và cơ quan chức năng nào bị xử lý khi để xảy ra “vỡ trận” dịch bệnh sốt xuất huyết, trong khi ai cũng biết, không có bọ gậy, không có muỗi sẽ không có dịch bệnh sốt xuất huyết!./.