Tước pấh Đại hội Đại biểu pân đil prang k’tiếc k’ruung g’lúh XII đhị thủ đô Hà Nội vêy bấc apêê đại biểu âng pazêng vel đong, acoon cóh. Cóh đêếc, bấc đại biểu pân đil manuýh acoon cóh nắc đợ manuýh liêm choom cóh xa nay bh’rợ thi đua.  Amoo H’Bóp Ayun (đhanuôr Ê Đê) ắt cóh chr’hoong Chư M’har, tỉnh Đắc Lắc nắc muy cha nắc pân đil cơnh đêếc.

      Bêl k’nặ lướt ooy thủ đô Hà Nội pấh Đại hội Đại biểu pân đil prang k’tiếc k’ruung g’lúh XII, cóh pazêng t’ngay ahay, a moó H’Bóp Ayun- Chi hội trưởng Chi hội pân đil cr’noon Húk A, chr’val Cư M’gar, chr’hoong Chư M’gar ( tỉnh Đắc Lắc) lướt ooy pazêng pr’loọng đong, ch’mêết lêy, p’too pa choom apêê ađhi a moó băn zư liêm p’nong bé, a ọc. Tước lum lêy pr’loọng đong a ngắh H’Blui Niê ắt cóh cr’noon Húk B, lêy lấh 10 p’nong bé vêy ta băn cóh c’rol crêê cơnh, cóh đêếc vêy bé căn t’mêê rứah bơr p’nong a con. A ngắh xay moon, pazêng p’nong bé nâu vêy ta băn nắc tơợ bêl a moó B’Bop đoọng vặ bơr p’nong bé m’ma; cóh tuần l’lăm ahay pr’loọng đong a ngắh công ơy bơơn pa câl 2 p’nong bé đoọng vêy zên câl dầu bơơm đác tưới ha t’nơơm cà phê. “Bêl ahay pr’loọng đong a moó H’Bóp đoọng pr’loọng đong cu vặ 2 p’nong bé, nâu cơy bấc cơnh đâu ơy, acu ơy pa chô zên vặ câl bé cóh l’lăm ahay lâng cóh bêl đêếc ahay công ơy pa câl 2 p’nong, mơ 4 ức. Xoọc đâu, bé a căn n’nâu công xoọc rứah cớ. Vêy bêl đhanuôr cóh đâu lêy ngai cắh zập zên nắc tước ooy đong a moó H’Bóp đoọng vặ, m’bứi bhlâng công muy ức đồng, ađoo cắh chêếc xay zên lãi, đươi vêy cơnh đêếc nắc công doọ lấh zr’nắh k’đháp cóh pr’ắt tr’mông.”

      Ắt mr’đoo bhươl cr’noon, pr’loọng đong a moó H’Rom Niê bêl ahay nắc đhiệp n’năl bhrợ bơr pêê sào ha roo lâng bhươn chóh r’véh r’đoong, thu nhập cắh nhâm mâng. Pêê c’moo chô ooy đâu, vêy a moó H’bóp pay đoọng m’ma lâng pa choom h’cơnh ng’chóh bhrợ, a moó H’Rọm ơy băn bé lâng a ọc. Tước nâu cơy, a ọc xoọc k’nặ pa câl, bé lấh muy zệt p’nong công xoọc váih liêm; đươi vêy cơnh đêếc, pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đong a moó nắc liêm crêê lấh mơ. A moó H’Rom Niê prá: “L’lăm ahay, acu cắh k’noọ tước ooy bh’rợ b’băn, tu cắh loói lâng k’pân cắh vêy bh’năn đoọng ha a ọc lâng bé. Ha dzợ tơợ bêl vêy a moó H’Bop đoọng vặ 2 p’nong bé m’ma lâng pa choom cơnh ng’băn lâng zâl t’bil pr’lúh tước nâu cơy bé rứah bấc, acu ơy bơơn chroót zên câl m’ma ooy a moó.”

       A ngắh H’Ă Niê Mla – Phó chủ tịch Hội pân đil chr’val Cư M’Gar xay moon, bh’rợ b’băn âng chr’val dưr váih k’rơ cóh 4 c’moo n’nâu, cóh đêếc, tơớp dưr váih bh’rợ băn bé nắc âng a moó H’Bóp Ayun cóh cr’noon Húk A.

      L’lăm ahay, pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đong a moó H’Bóp công zr’nắh k’đháp pa bhlâng. Nắc manuýh pân đil c’mai ắt lâng k’căn t’coóh đhur ta luôn jéh k’ăy, đợ rau thu nhập nắc g’nưm lứch tơợ 3 sào bhươn, tu cơnh đêếc ha ul đharứt váih ta luôn. Bơơn Hội pân đil chr’val đoọng lướt pấh ooy lớp pa choom tr’xăl chr’nóh chr’bêết, bh’năn băn âng Trạm Khuyến nông bhrợ têng lâng vêy Ngân hàng Chính sách Xã hội đoọng vặ 5 ức đồng, đh’rứah lâng 2 ức đồng tơợ Quỹ k’miáh âng Hội pân đil, a moó H’Bóp nắc manuýh tr’nơớp cóh cr’noon bhrợ têng bh’rợ băn bé lâng a ọc căn.

       Đươi vêy bh’rợ băn lâng zâl pr’lúh crêê cơnh, tơợ bơr p’nong bé cóh tr’nơớp, cóh zập c’moo đợ p’nong bé âng a moó dưr bấc lấh mơ lâng đhị pa câl công nhâm mâng; a ọc zập c’moo pa câl muy rúuh. Lêy băn bé lâng a ọc liêm choom lâng crêê cơnh lâng đhr’năng âng vel đong, a moó H’Bóp nắc tơớp bhrợ t’bhứah bh’rợ b’băn ooy apêê pân đil cóh bhươn cr’noon đhị chr’val lâng apêê chr’val n’lơơng cóh chr’hoong Cư M’gar.

      Bh’rợ âng a moó nắc tước ooy pr’loọng đong đharứt, zúp zooi m’ma bé, đoọng vặ zên bhrợ c’rol, pa choom cơnh ng’băn lâng zâl t’bil pr’lúh đoọng ha bé. Xang bêl bé rứah acoon cóh tr’nơớp, a moó pay m’ma bé n’nắc cher đoọng ooy pr’loọng đong n’lơơng băn. Lâng bh’rợ n’nâu, 5 c’moo ahay, a moó H’Bóp Ayun ơy zúp zooi đoọng ha lấh 20 pr’loọng đong lâng pazêng mơ 70 p’nong bé m’ma. Lâng apêê pr’loọng đong kiêng băn a ọc, a moó zúp zooi zên đoọng câl m’ma lâng bhrợ c’rol; tước nâu cơy đợ zên đoọng vặ cắh xay moon zên lãi tước lấh 100 ức đồng lâng 7 chỉ vàng.

       Cắh muy k’rong bhrợ ooy m’ma lâng zên bhrợ c’rol, a moó H’Bop Auyn dzợ ta luôn tước ooy pazêng pr’loọng đong đoọng pa choom cơnh bh’rợ băn bé lâng a ọc, zâl cha groong pr’lúh lâng chêếc zr’lụ đương câl. Lâng rau t’bhlâng xay bhrợ âng đay, cóh pazêng c’moo ahay, a moó ơy zúp zooi bấc pr’loọng đong choom t’bil đharứt. Pr’căn H’Ă Niên Mla – Phó chủ tịch Hội pân đil chr’val Cư M’Gar xay moon: “Cán bộ Chi hội pân đil manuýh acoon cóh đhị đêếc nắc a moó H’Bóp nắc manuýh liêm choom bhlâng cóh chr’val, cắh muy zúp zooi apêê ađhi a moó cóh cr’noon nắc dzợ lướt zúp zooi tước ooy apêê chr’val n’lơơng, tước nâu cơy nắc 20 a moó. Bé âng apêê đoo váih tước 67 p’nong ơy. Bấc pr’loọng đong vêy H’Bóp ơy choom t’bil lơi đharứt. Cóh 7 bhươl cr’noon âng chr’val Cư M’gar nắc cr’noon n’nâu xay bhrợ liêm choom bhlâng; tơợ đêếc chrooi đoọng zập rau lâng ting pấh bh’rợ âng hội, âng bhươl cr’noon.”

      Bhrợ Chi hội trưởng pân đil cr’noon Húk A, ting n’nắc nắc bhrợ têng bh’rợ dân số kế hoạch hoá pr’loọng đong, Tổ trưởng tổ vặ zên bhrợ cha, a moó H’Bóp Ayun ta luôn bhrợ têng liêm crêê bh’rợ chroót zên crêê t’ngay c’xêê lâng nhâm mâng đợ zên vặ lấh 1 tỷ m’pâng ha 55 pr’loọng đong vặ. Haanh déh đợ rau chrooi đoọng cóh 5 c’moo ahay, t’mêê đâu Hội Liên hiệp pân đil Việt Nam ơy cher đoọng ch’ner ha moó H’Bóp Ayun ch’ner: Pân đil t’béch g’lăng liêm choom cóh prang k’tiếc k’ruung. Hội pân đil tỉnh Đắc Lắc công xay moon a moó nắc Đại biểu bha lâng tước pấh Đại hội pân đil prang k’tiếc k’ruung g’lúh XII. Tr’haanh bơơn xấp n’đoóh a doó âng pân đil Ê Đê, tỉnh Đắc Lắc dzoóc ooy bhuông păr tước ooy Thủ đô pấh Đại hội, a moó H’Bóp Ayun n’jưáh bhui har n’jứah k’rang ooy bé, a ọc cóh bhươl cr’noon cắh vêy ngai k’rang lêy; g’lúh tr’nơớp lướt ch’ngai, a moó hay bhươl cr’noon: “Bêl k’nặ lướt ooy Hà Nội nắc xơợng hay bhươl cr’noon, hát bé, a ọc. Bhui har công bhui har, hay nắc công hay. Bêl ahay cr’noon Húk A đharứt pa bhlâng, ha ul ta luôn, zập bêl công cha a rong. Xoọc đâu tr’xăl bấc pa bhlâng, k’van k’bhộ ặ. Bêl ahay ngai n’năl, đươi vêy lướt học cóh chr’hoong, cóh tỉnh, apêê ađhi a moó lướt bhui har pa bhlâng, xoọc đâu nắc n’năl bấc cơnh; cơnh ng’bhrợ cha, lêy bh’rợ băn bé nắc liêm choom bhlâng, ơy choom pa dưr kinh tế nắc zúp zooi apêê đhanuôr n’lơơng”./.

H’BÓP AYUN: “ĐI ĐẠI HỘI NHỚ BUÔN LÀNG, NHỚ DÊ VÀ LỢN”

                                                                                  Quốc Học

      Tham dự Đại hội Đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XII tại thủ đô Hà Nội có rất nhiều đại biểu các địa phương, dân tộc. Trong đó, nhiều đại biểu phụ nữ dân tộc thiểu số là những tấm gương điển hình trong các phong trào thi đua. Chị H’Bóp Ayun (dân tộc Ê Đê) ở huyện Chư M’gar, tỉnh Đắk Lắk là một người như vậy.

       Trước khi ra thủ đô Hà Nội dự Đại hội Đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XII, những ngày vừa qua, chị H’Bóp Ayun - Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ buôn Húk A, xã Cư M’gar, huyện Chư M’gar (tỉnh Đắk) đến từng hộ, kiểm tra, dặn dò chị em chăm sóc đàn dê, đàn lợn thật chu đáo. Đến thăm gia đình bà H’Blui Niê ở buôn Húk B, thấy đàn dê hơn chục con được nuôi nhốt cẩn thận, trong đó dê mẹ vừa sinh 2 con bụ bẫm. Bà cho biết, đàn dê này được gây dựng từ khi chị H’Bop cho vay một cặp dê giống; tuần trước gia đình cũng vừa bán được 2 con để lấy tiền mua dầu bơm tưới cho cà phê.“Trước đây chị H’Bóp cho gia đình tôi mượn 2 con dê, bây giờ nó nhiều như thế này, tôi đã trả lại tiền vay con dê trước đây và vừa rồi cũng bán được 2 con, giá 4 triệu. Hiện nay, con dê mẹ này cũng đang đẻ tiếp. Thỉnh thoảng bà con ở đây ai thiếu tiền thì cứ đến nhà chị H’Bóp mượn, ít nhất là một triệu đồng, nhưng chị ấy không tính lãi, nhờ vậy mà cũng đỡ khó khăn trong cuộc sống”.          

       Ở cùng buôn, gia đình chị H’Rom Niê trước đây chỉ canh tác vài sào lúa nước và vườn tạp, thu nhập bấp bênh. Ba năm trở lại đây, được chị H’Bóp hỗ trợ giống và hướng dẫn kỹ thuật, chị H’Rom đã mạnh dạn đầu tư chăn nuôi dê và lợn. Đến nay, đàn lợn nái sắp xuất chuồng, đàn dê hơn chục con cũng đang phát triển mạnh; nhờ vậy, cuộc sống gia đình đã được cải thiện. Chị H’Rom Niê nói:“Trước đây, tôi cũng không nghĩ đến việc chăn nuôi, vì không quen và sợ không có thức ăn cho lợn và dê. Nhưng sau khi được chị H’Bóp cho mượn 2 con dê giống và hướng dẫn cách nuôi, cách cho ăn và phòng bệnh, đến nay nó đã sinh đẻ nhiều, tôi đã trả được tiền mua dê giống cho chị ấy”.

      Bà H’Ă Niê Mla – Phó chủ tịch Hội Phụ nữ xã Cư M’Gar cho biết, phong trào chăn nuôi của xã phát triển mạnh trong 4 năm nay, trong đó, điểm xuất phát từ mô hình nuôi dê của chị H’Bóp Ayun ở buôn Húk A.

      Trước đây, hoàn cảnh gia đình chị H’Bóp cũng rất khó khăn. Là phụ nữ đơn thân ở với mẹ già thường xuyên đau ốm, nguồn thu nhập chỉ vỏn vẹn trong 3 sào vườn tạp, cằn cỗi, nên nghèo đói triền miên. Được Hội phụ nữ xã cử tham gia các lớp tập huấn chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi do Trạm khuyến nông tổ chức và được Ngân hàng Chính sách Xã hội cho vay 5 triệu đồng, cùng với 2 triệu đồng từ Quỹ tiết kiệm của Hội phụ nữ, chị H’Bóp là người đầu tiên trong buôn mạnh dạn đầu tư mô hình nuôi dê và lợn nái.

      Nhờ được chăm sóc và phòng bệnh tốt, từ cặp dê giống ban đầu, hàng năm, số dê con được tăng lên theo cấp số nhân và nguồn tiêu thụ tốt; lợn nái mỗi năm xuất chuồng một lứa. Thấy nuôi dê và lợn có hiệu quả và phù hợp với điều kiện ở địa phương, chị H’Bóp bắt đầu nhân rộng mô hình này cho phụ nữ ở các buôn trong xã và các xã khác trong huyện Cư M’gar.

      Cách làm của chị là chọn những hộ nghèo, hỗ trợ cặp dê giống, cho vay vốn làm chuồng, hướng dẫn cách chăm sóc và phòng bệnh cho dê. Sau khi dê sinh lứa đầu, chị lấy cặp dê giống đó chuyển sang hộ khác nuôi. Với cách làm này, 5 năm qua, chị H’Bóp Ayun đã hỗ trợ cho 20 hộ với tổng số 70 con dê giống. Đối với những hộ thích nuôi lợn, chị hỗ trợ vốn để mua giống và làm chuồng; đến nay tổng số tiền cho vay không tính lãi đã hơn100 triệu đồng và 7 chỉ vàng.

      Không chỉ đầu tư giống và kinh phí làm chuồng trại, chị H’Bóp Ayun còn thường xuyên đến từng hộ để hướng dẫn cách chăm sóc dê và lợn, phòng trừ dịch bệnh và tìm mối tiêu thụ tốt nhất. Bằng sự chân thành, nhiệt tình của mình, trong những năm qua, chị đã giúp được nhiều hộ thoát nghèo. Bà H’Ă Niê Mla – Phó chủ tịch Hội Phụ nữ xã Cư M’Gar đánh giá: “Cán bộ Chi hội phụ nữ người dân tộc tại chỗ thì chị H’Bóp là tiêu biểu nhất trong xã, chị không chỉ giúp phụ nữ trong buôn mà còn giúp ở xã khác, đến nay là 20 chị rồi. Đàn dê của họ phát triển đến nay là 67 con rồi. Nhiều hộ được H’Bóp giúp bây giờ thoát nghèo rồi. Trong 7 buôn của xã Cư M’gar thì buôn này là làm xuất sắc nhất; từ đóng góp mọi thứ và tham gia các hoạt động hội, buôn này là nhất”.

      Là Chi hội trưởng phụ nữ buôn Húk A, đồng thời là cộng tác viên dân số kế hoạch hóa gia đình, Tổ trưởng tổ tín dụng, chị H’Bóp Ayun luôn luôn đảm bảo trả đúng kỳ hạn và bảo toàn số vốn hơn 1 tỷ rưỡi đồng cho 55 hộ vay. Ghi nhận những đóng góp trong 5 qua, mới đây Hội LHPN Việt Nam tặng thưởng chị H’Bóp Ayun danh hiệu “Phụ nữ xuất sắc tiêu biểu toàn quốc”. Hội phụ nữ tỉnh Đắk Lắk cũng giới thiệu chị là Đại biểu chính thức tham dự Đại hội Phụ nữ toàn quốc lần thứ XII. Vinh dự, tự hào khoác bộ váy áo thổ cẩm của phụ nữ Ê Đê, tỉnh Đắk Lắk lên máy bay ra Thủ đô dự Đại hội, chị H’Bóp Ayun vừa vui mừng vừa lo lắng đàn dê, đàn lợn trong buôn không được chăm sóc chu đáo; lần đầu tiên đi xa, chị lại nhớ buôn làng. “Trước khi đi Hà Nội thì thấy nhớ buôn làng, nhớ dê, nhớ con heo. Mừng cũng mừng buồn cũng buồn. Trước kia buôn Húk A là nghèo nhất, nghèo đói, ăn lá mì, cái bụng nó teo lắm. Giờ nó thay đổi, giàu. Hồi xưa thì sao biết được, nhờ đi học hỏi ở trên huyện trên tỉnh, chị em mình đi vui lắm, giờ thì biết thế này thế nọ; cách làm ăn, thấy mô hình nuôi dê là được nhất, phát triển kinh tế rồi giúp cho bà con”./.