Chr’val Hòa Bắc, chr’hoong Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng vêy bơr vel đha nuôr Cơ Tu ặt ma mông. Nâu đoo nắc tỵ chr’val đha rựt, pr’ặt tr’mông đha nuôr pa bhlâng zr’nắh k’đháp. Nâu câi, Hòa Bắc xoọc loó n’căr tr’xăl n’hang cơnh lâng apêê bh’dzang lướt k’rơ. T’mêê đâu, Hòa Bắc bơơn xay moon nắc bơơn cr’noọ xa nay vel bhươl t’mêê. Nâu đoo nắc chr’val x’ría mặ bơơn cr’noọ xa nay vel bhươl t’mêê âng chr’hoong Hòa Vang.

     Hòa Bắc nắc chr’val ặt n’đăh Tây, vêy pr’đơợ đhăm k’tiếc k’đháp bhlâng âng chr’hoong Hòa Vang. Moọt hân noo boo, zr’lụ đệ clung buôn nong lít; hân noo xơớt zr’lụ da ding ca coong cắh záp đác đoọng đươi dua lâng bhrợ têng. Đha nuôr vel Tà Lang cóh đâu z’zăng hắt, bấc pr’loọng đong ặt dhị đha rựt. Bơr vel Tà Lang lâng Giàn Bí bấc nắc đha nuôr Cơ Tu, bấc nắc pr’lọong đha rựt. Zr’nắh k’đháp t’gơn zr’nắh k’đháp bêl tơợp dưr bhrợ âng chr’val nắc đhêêng 5/19 cr’noọ xa nay vel bhươl t’mêê.

    Bấc t’ngay đăn Tết, plêêng cha kêệt. Acoon c’lâng chô ooy Hòa Bắc âi ta bhrợ lâng nhựa, lướt tring trúih k’ruung Cu Đê, vêy chooi da doóc trúih toor c’lâng apêê đoong mai nắc tơợp chớh. Hòa Bắc t’ngay đâu cơnh bơơn pa xập ha đay a doóh t’mêê cơnh lâng apêê acoon c’lâng lướt ooy apêê vel, chr’val bhrợ lâng bê tông liêm tíh, bhứah ga mắc, liêm cra. Đợ bha lang clung ha roo t’viêng liêm, bơơn zư x’mir lêy lâng đơơng âng zấp đác tưới. Zr’lụ chợ bơơn chóh bhrợ cóh trung tâm chr’val đoọng đha nuôr buôn cóh bh’rợ câl bhlêy. Râu tr’xăl dzợ pa cắh đhị bấc bh’rợ tr’mông tr’mêếh vel bhươl bơơn k’rong bhrợ liêm  ta níh cơnh y tế, trường học…

     Z’lấh bấc râu zr’năh k’đháp tr’nơợp, tước x’ría c’moo 2016, Hòa Bắc nắc âi bơơn xay moon vel bhươl t’mêê bêl bhrợ xang bơr cr’noọ xa nay x’ría nắc chợ lâng môi trường. T’coóh Hồ Tăng Phúc, Bí thư Đảng ủy chr’val Hòa Bắc đoọng năl: “Cơnh lâng bh’rợ xơợng bhrợ vel bhươl t’mêê cóh vel đong chr’val  Hòa Bắc nắc cóh bấc c’moo ha nua chr’nắp pa bhlâng cóh c’moo 2016 bơơn râu k’rang lêy âng thành phố lâng Huyện, dhd’rứah lâng n’nắc nắc râu xơợng đươi âng đha nuôr pa bhlâng bhrơợng đoọng k’rong bhrợ ha c’moo 2016 chr’val Hòa Bác mặ bơơn vel bhươl t’mêê. Chr’val Hòa Bắc dzợ 2 cr’noọ xa nay nắc chợ lâng môi trường. Xoọc đâu cơnh lâng chợ nắc azi âi bhrợ têng muy đhị chợ cắh nhâm mâng đhị trung tâm chr’val, đha nuôr xoọc k’rong bhrợ pa câl, hợp pa câl zấp râu bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng ha đha nuôr tr’câl pr’đươi pr’dua. N’đắh cr’noọ xa nay môi trường nắc nâu câi âi bhrợ k’rong x’xriing n’nóh 2 vel, đh’rứah lâng n’nắc apêê vel nắc ma pác lêy lâng xay bhrợ x’xriing đoọng k’đhơợng nhâm môi trường đác đươi dua. Bơr cr’noọ xa nay n’nâu âi mặ bơơn.”

     Pa bhlâng nắc, chr’val dzợ bhrợ pa dưr trung tâm văn hóa thể thao đoọng đha nuôr cóh đâu vêy dhị đoọng sinh hoạt dh’rứah, bhui har cha ớh chr’lêê cơnh lâng zên k’rong bhrợ lấh 3,8 tỷ đồng. a moó Hồ Thị Oang, đha nuôr vel Nam Yên, chr’val Hòa Bắc moon: “Bh’rợ pa câl bêl ahay nắc lướt ha mệ đơơng pa câl zấp đhị, nâu câi âi vêy chợ, vêy dhị đoọng g’đách p’răng, boo. Pa câl công l’na lấh, pr’đươi pa câl công liêm sạch. Bh’rợ bhrợ t’váih apêê cơ sở âng vel đong ting azi lêy nắc pr’đươi, đươi dua âng đha nuôr bấc râu. Pr’ặt tr’mông âng đha nuôr công buôn bặ lấh bêl vêy c’lâng lướt, pa câl, lướt chô bơơn cơnh cr’noọ. azi mâng loom ooy chính quyền tu cơnh đêếc nâu câi pr’ặt tr’mông âng đha nuôr vel bhươl ting t’ngay ting liêm lấh.”

     Bấc bh’rợ xa nay điện- trường- trạm lâng công trình liêm đoọng ha đha nuôr âi pa dưr râu liêm choom. Tước nâu câi, râu pa chô bình quân muy cha nắc âng Hòa Bắc bơơn k’noọ 26,5 ức đồng/c’moo; pr’loọng đong đha rựt xiêr dzợ 4,38%. Apêê cr’noọ xa nay n’đắh gió dục, y tế, điện, đong ặt đha nuôr… zêng bơơn cr’noọ xa nay. Giàn Bí nắc muy cóh bơr vel đha rựt bhlâng âng chr’val, vêy 130 pr’loọng cơnh lâng 470 cha nắc, pa zêng nắc đha nuôr Cơ Tu. Tước nâu câi, pr’ặt tr’mông âng đha nuôr cóh vel ha dưr ting bhr’dzang, c’lâng bê tông bơơn bhrợ pa nhâm, môi trường t’viêng liêm, bấc đhr’nông bê tông bơơn bhrợ t’mêê ga mắc liêm, bấc pr’lọong đong âi z’lấh đha rựt dưr ca van. Pr’loọng đong a noo Đinh Văn Dũng t’mêê z’lấh đha rựt âng vel Giàn Bí. A noo âi chóh muy đhr’nong đong t’mêê nhâm mâng lâng vêy râu pa chô z’zăng yêm teeem. A noo moon: “Tơợ bêl bhrợ têng vel bhươl t’mêê, 19 cr’noọ xa nay bhrợ têng vel bhươl tmêê, pr’ặt trmông đha nuôr vel Giàn Bí dưr k’rơ lấh. azi bơơn Nhà nước zooi đoọng đoọng bhrợ t’bhứah pa dưr kinh tế, pr’ặt tr’mông doó lấh zr’nắh k’đháp mơ ahay. Azi bơơn chóh crâng, băn rơơi, vặ zên tơợ ngân hàng ting chủ trương, c’lâng c’tốch âng Nhà nước. Đươi vêy cơnh đêếc nắc a zi vêy choom câl đươi cóh đong, câl pa pan tr’nợt đoọng hơnh Đảng, déh ha pruốt.”

     Râu zooi đoọng âng nhà nước, râu pa zum têy âng pa zêng hệ thống chính trị lâng râu t’bhlâng âng đha nuôr nắc pr’đơợ đoọng Hòa Bắc mặ bơơn bh’nơơn choom hâng hơnh. Mặ bơơn cr’noọ xa nay vel bhươl t’mêê nắc đoo pr’đơợ đoọng Hòa Bắc ting t’ngay ting pa dưr lấh cóh brương tr’nu. N’dhơ cơnh đêếc, đoọng mặ k’đhơợng nhâm  apêê cr’noọ xa nay vel bhươl t’mêê, nắc cớ kiêng choom vêy đợ c’lâng bh’rợ lâng râu t’bhlâng t’mêê. T’coóh Hồ Tăng Phúc, Bí thư Đảng ủy chr’val Hòa Bắc moon ghít: “Đoọng ha dưr dal đợ cr’noọ xa nay âi mặ bơơn nắc bơơn râu k’rang lêy âng zấp cấp ngành công cơnh râu mr’cơnh loom âng đha nuôr, azi k’rong ooy bh’rợ bhrợ têng apêê pr’đhang pa dưr kinh tế cơnh băn bé, băn c’roóc, ga ving zr’lụ bhrợ têng zấp râu tơơm chr’nóh, k’đhơợng nhâm đoọng đha nuôr vêy râu pa chô, bhrợ t’váih pr’đơợ liêm đoọng ha pr’ặt tr’mông âng đha nuôr. Đh’rứah lâng bh’rợ n’nâu, azi brhợ t’váih pr’đơợ đoọng apêê pr’loọng đha rựt z’lấh đha rựt cơnh pa choom ng’cơnh bhrợ cha, vặ zên đoọng ha pêê pr’loọng đha rựt”

     Muy hân noo ha pruốt cớ chô, đha nuôr chr’val Hòa Bắc xoọc ra văng hơnh Tết Đinh Dậu cơnh lâng râu bhui har t’mêê./.

HÒA BẮC

VỀ ĐÍCH NÔNG THÔN MỚI

                                                                                                                (Ngọc Diệp)

    Xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng có hai thôn đồng bào Cơ Tu sinh sống. Đây vốn là xã nghèo, đời sống người dân rất khó khăn. Bây giờ, Hòa Bắc đang “thay da đổi thịt” với những bước tiến mạnh mẽ. Mới đây, Hòa Bắc được công nhận đạt tiêu chuẩn nông thôn mới. Đây là xã cuối cùng đạt chuẩn nông thôn mới của huyện Hòa Vang.

     Hòa Bắc là xã nằm ở phía tây,có địa hình phức tạp nhất của huyện Hòa Vang.  Vào mùa mưa, vùng thấp bị ngập lụt; mùa khô vùng núi cao thiếu nước cho sinh hoạt và sản xuất. Dân cư ở đây tương đối thưa thớt, nhiều gia đình thuộc hộ nghèo. Hai thôn Tà Lang và Giàn Bí chủ yếu là đồng bào Cơ Tu, hầu hết là hộ nghèo.  Khó khăn chồng chất khó khăn khi xuất phát điểm của xã mới đạt 5/19 tiêu chí nông thôn mới.

     Những ngày cận Tết, trời se lạnh. Con đường về Hòa Bắc trải nhựa, uốn lượn bên triền sông Cu Đê , lác đác bên đường những cành mai ven đồi bắt đầu bung cánh vàng rực.  Hòa Bắc hôm nay như được khoác thêm áo mới với những con đường liên thôn, liên xã đổ bê-tông bằng phẳng, rộng rãi, sạch đẹp. Những cánh đồng lúa xanh tươi, màu mỡ được chăm sóc và cung cấp đủ nước tưới. Khu chợ được xây dựng ở trung tâm xã để người dân thuận tiện trong việc trao đổi, buôn bán hàng hóa. Sự thay đổi còn hiện hữu qua những công trình an sinh xã hội được đầu tư khang trang như trạm y tế, trường học…

    Vượt qua những trở ngại ban đầu, đến cuối năm 2016, Hòa Bắc chính thức được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới khi hoàn thành hai tiêu chí cuối cùng là chợ và môi trường. Ông Hồ Tăng Phúc, Bí thư Đảng ủy xã Hòa Bắc cho biết:“Đối với việc thực hiện nông thôn mới trên địa bàn xã Hòa Bắc thì trong những năm qua đặc biệt trong năm 2016 được sự quan tâm của thành phố và Huyện, cùng đó là sự chung tay đồng bộ các ban ngành của xã, bên cạnh đó có sự quan tâm hưởng ứng của người dân rất quyết liệt để tập trung cho năm 2016 xã Hòa Bắc về đích nông thôn mới. Xã Hòa Bắc còn 2 tiêu chí là chợ và môi trường. Hiện nay đối với chợ thì chúng tôi đã xây dựng một điểm chợ tạm tại trung tâm xã, bà con đang tập trung vào buôn bán, họp chợ đông đủ tạo điều kiện cho người dân trao đổi hàng hóa. Về tiêu chí môi trường thì hiện nay đã tổ chức thu gom rác thải 2 thôn, cùng với đó các thôn tự phân loại và xử lý rác để đảm bảo môi trường nước sinh hoạt. Hai tiêu chí này đã đạt.”

    Đặc biệt, xã còn xây dựng trung tâm văn hóa thể thao để người dân nơi đây có nơi để sinh hoạt cộng đồng, vui chơi giải trí với chi phí đầu tư hơn 3,8 tỷ đồng. Chị Hồ Thị Oanh, người dân thôn Nam Yên, xã Hòa Bắc cho biết: “Việc buôn bán hồi xưa phải bán rong, bán bưng nhưng giờ có chợ, có nơi để trú nắng, trú mưa. Buôn bán qua lại cũng thoải mái, hàng hóa cũng sạch sẽ hơn. Việc thành lập nên những cơ sở của địa phương thì theo chúng tôi thấy thì phương tiện, sinh hoạt của người dân thoải mái. Cuộc sống của người dân cũng dễ dàng hơn khi có đường đi, buôn bán, đi lại đạt được nhu cầu của người dân. Chúng tôi tin tưởng vào chính quyền nên bây giờ đời sống, an sinh xã hội ngày càng tốt hơn”.

    Những công trình điện- đường- trường- trạm và công trình phúc lợi phát huy hiệu quả trong sản xuất, đời sống. Đến nay, thu nhập bình quân đầu người của Hòa Bắc đạt gần 26,5 triệu đồng/ năm; hộ nghèo giảm xuống còn 4,38%. Các tiêu chí về giáo dục, y tế, điện, nhà ở dân cư…đều đạt chuẩn nông thôn mới. Giàn Bí là một trong hai thôn nghèo nhất của xã, có 130 hộ với 470 nhân khẩu, hầu hết là đồng bào Cơ Tu. Đến nay, đời sống của người dân trong thôn từng bước được nâng lên, đường bê tông được kiên cố hóa, môi trường xanh sạch đẹp, nhiều ngôi nhà mới khang trang được xây dựng, nhiều gia đình thoát nghèo vươn lên làm giàu. Gia đình anh Đinh Văn Dũng thuộc diện vừa thoát nghèo của thôn Giàn Bí. Anh Dũng đã xây dựng được một ngôi nhà mới kiên cố và có thu nhập tương đối ổn định. Anh nói:  “Từ khi xây dựng nông thôn mới, 19 tiêu chỉ xây dựng nông thôn mời, đời sống của đồng bào thôn Giàn Bí phát triển hơn. Chúng tôi được Nhà nước hỗ trợ để được mở rộng phát triển kinh tế, đời sống đỡ khó khăn hơn những năm trước. Chúng tôi được trồng rừng, chăn nuôi, vay vốn từ ngân hàng theo chủ trương, đường lối của Nhà nước. Nhờ vậy mà chúng tôi có thể sắm sửa trong nhà, mua bàn ghế để mừng Đảng đón xuân.”

    Sự hỗ trợ của nhà nước, sự chung tay của cả hệ thống chính trị và sự nỗ lực tự thân của người dân là cơ sở để Hòa Bắc đạt được kết quả đáng tự hào. Đạt được chuẩn nông thôn mới chính là bước đệm để Hòa Bắc ngày càng phát triển hơn trong tương lai. Tuy nhiên, để giữ vững được các tiêu chí xã nông thôn mới, tiếp tục đòi hỏi phải có những giải pháp và quyêt tâm mới.Ông Hồ Tăng Phúc Bí thư Đảng ủy xã Hòa Bắc nhấn mạnh: “Để nâng cao các tiêu chí đã được thì được sự quan tâm của các cấp các ngành cũng như sự đồng thuận của người dân, chúng tôi tập trung vào việc xây dựng các mô hình phát triển kinh tế như chăn nuôi dê, chăn nuôi bò, khoanh vùng tập trung sản xuất các loại cây trồng, đảm bảo để nâng cao thu nhập, tạo điều kiện thuận lợi trong đời sống của người dân. Cùng với việc này, chúng tôi tạo điều kiện để các hộ nghèo vươn lên thoát nghèo như hỗ trợ sinh kế, hướng dẫn các kỹ thuật kinh tế, vay vốn cho các hộ nghèo”

    Một mùa xuân mới lại về, người dân xã Hòa Bắc đang đón Tết Đinh Dậu với niềm vui mới./.