...Năl ghít râu đâu, lấh 3 c’moo đâu, zập chu prá xay trực tiếp bhlưa đhanuôr lâng doanh nghiệp bơơn bhrợ têng đhị zập đắh c’lâng bh’rợ. Bh’rợ đhanuôr lâng doanh nghịêp đh’rứah tớt prá xay t’bhlầng pa tệêt pa zưm đoọng k’rong câl, bhrợ têng cà phê, t’váih thị trường liêm ta níh, đh’rứah trứah bhlếh lơi pazêng râu k’đháp, tợơ đếêc nắc chếêc lêy c’lâng bh’rợ đoọng ha dưr đanh mâng ha t’nơơm cà phê đhị chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị.

      Pr’loọng đong a noo Nguyễn Công Trường ắt đhị vel Hướng Độ, chr’val Hướng Phùng, chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị vêy lấh 2ha cà phê. Nâu đoo nắc t’nơơm chr’nóh bha lầng zooi đoọng pr’loọng đong a noo pa dưr tr’mung tr’méh, ta bil ha ul pa xiêr đha rựt. Đhơ cơnh đếêc, pazêng c’moo chô ooy đâu, chr’nắp cà phê dzoóc đhuônh pâm bhroọt, thị trường k’rong câl cắh tệêm ngăn bhrợ ha pr’loọng đong a noo lưm bấc k’đháp k’ra. Lấh 1 c’moo đâu, a noo ting pấh ooy k’bhúh đhanuôr pa tệêt pa zưm pa câl cà phê trực tiếp đoọng ha doanh nghịêp lâng ta luôn ting pấh apêê bh’rợ prá xay trực tiếp lâng doanh nghiệp. Đhị đâu, đhr’năng chr’nắp, pazêng râu k’đháp k’ra bơơn a noo Nguyễn Mạnh Trường pa cắh moon. “A cu nắc đhanuôer, cung kiêng bhrợ têng cà phê sạch đoọng t’váih chr’nắp tr’haanh. Pazêng c’moo hay, ting pấh ooy k’bhúh bhrợ têng cà phê sạch. Pazêng đhr’năng bhrợ doanh nghiệp đoọng mức k’rpong pếêh pay a cu lêy nắc c’rơ ng’lơi bấc ha dợ chr’nắp nắc ếp. Rơơm doanh nghịêp pa dzoóc chr’nắp lấh mơ dzợ…”

       Chr’hoong Hướng Hoá, tỉnh Quảng Trị xoọc vêy k’nặ 5000ha cà phê lâng m’ma bha lầng nắc cà phê chè catimor. Nắc t’nơơm chr’nóh bha lầng cóh bhiệc pa dưr tr’mung tr’méh âng bấc pr’loọng đong đhanuôr, đhơ cơnh đếêc cr’chăl chô ooy đâu, đhanuôr chóh cà phê âng chr’hoong Hướng Hoá ta luôn ắt đhị đhr’năng k’đháp tu chr’nắp căh liêm, bh’nơơn ếp. Bấc pr’loọng đong đhanuôr zêng col lơi cà phê, xăl chóh chr’nóh râu lơơng. Cà phê Hướng Hoá dzoọng đhị đhr’năng cắh liêm, k’đháp k’ra, cóh đếêc vêy râu pa tệêt pa zưm cắh liêm ta níh, cắh mr’cơnh đh’rứah bhlưa doanh nghịêp, đại lý k’rong câl,  bhrợ têng cà phê lâng đhanuôr. A noo Trần Quang Hải, Giám đốc Công ty cà phê Đại Lộc, đơn vị ta luôn ting pấh apêê g’lúh prá xay: “Pazêng g’lúh  prá xay cơnh đâu, a cu nắc lêy liêm choom bhlầng. Tu bhrợ đoọng ha doanh nghịêp năl ghít hâu đhanuôr kiêng lâng đhanuôr năl hâu doanh nghịêp kiêng. Cơnh bhrợ têng đoọng ha công ty vêy pr’đươi tệêm ngăn, bh’nơơn dal cơnh đhanuôr gr’họt moo lâng công ty nắc đợ u đọom láh 90%. Bhrợ cơnh đếêc nắc công ty cung k’rong câl đoọng ha đhanuôr lâng chr’nắp dal lấh.”

      Xay moon đắh bh’rợ prá xay, t’coóh Nguyễn Nhật An, K’đhợơng lêy dự án cà phê đanh mâng âng Viện Mê Kông đoọng năl: “Nâu đoo nắc bh’rợ pa tộc bhrợ âng k’bhúh cán bộ dự án Viện Mê Kông. Bh’rợ bha lầng nắc zúp đoọng ha đhanuôr chếêc lêy đhị pa câl lâng pr’đươi nông nghịêp lâng pa câl bơơn chr’nắp dal lấh mơ lang cơnh bhrợ têng ty đanh a hay. Cóh pr’đợơ nắc đoo, c’moo 2016, a zi nắc bhrợ apêê chr’val Tân Hợp Tân Liên, Hướng Tân lâng Khe Sanh.”

      Apêê bh’rợ prá xay, pa zưm bhlưa đhanuôr lâng doanh nghịêp ta luôn bơơn bhrợ têng moọt tợơp hân noo bơơn pếêh cà phê. Bh’nơơn ơy bơơn nắc râu mr’cơnh lâng pa tệêt bhlưa đhanuôr lâng doanh nghịêp k’rong câl, bhrợ têng cà phê. Ting đếêc, cóh hân noo c’moo đâu, apêê doanh nghiệp ting pấh đối thoại gr’họt nắc trực tiếp k’rong câl cà phê lâng chr’nắp dal bhlầng đoọng ha đhanuôr cóh pr’đợơ cà phê tệêm ngăn bh’nơơn đọom lấh 90%, doó trâm ooy đác, luúc lâng zập râu.

       Nâu đoo nắc pazêng bh’nơơn xoọc tr’nợơp a năm, lâng đoọng cà phê Hướng Hoá, Quảng Trị bơơn xay moon ghít, nắc lêy râu pa zưm bhrợ têng, pa tệêt pa zưm ghít liêm, đanh mâng lâng zập đắh crêê tước./.

HƯỚNG HÓA:

ĐỐI THOẠI TIỀM NĂNG HỢP TÁC

GIỮA NÔNG DÂN TRỒNG CÀ PHÊ VÀ DOANH NGHIỆP

CTV Bích Liên

     Tìm tiếng nói chung giữa nông dân và doanh nghiệp luôn là bài toán khó của ngành cà phê Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị... Nắm bắt điều này, hơn 3 năm nay, các cuộc đối thoại trực tiếp giữa nông dân và doanh nghiệp được mở ra dưới nhiều hình thức. Việc nông dân và doanh nghiệp cùng ngồi lại với nhau góp phần tăng cường liên kết, hợp tác để thu mua, chế biến cà phê, tạo thị trường minh bạch, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn, từ đó tìm hướng phát triển bền vững cho cây cà phê tại huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị.

     Gia đình anh Nguyễn Công Trường ở thôn Hướng Độ, xã Hướng Phùng, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị có hơn 2 hecta cà phê. Đây   là loại cây trồng chủ lực giúp gia đình anh phát triển kinh tế, xóa đói giảm ngheo. Tuy nhiên, những năm trở lại đây, giá cà phê lên xuống thất thường, thị trường tiêu thụ không ổn định khiến gia đình anh gặp không ít khó khăn. Hơn 1 năm nay, anh tham gia vào nhóm nông dân liên kết bán cà phê trực tiếp cho doanh nghiệp và thường xuyên tham gia các chương trình đối thoại hợp tác với doanh nghiệp. Tại đây, tình hình giá cả, những khó khăn, vướng mắc được anh Nguyễn Công Trường mạnh dạn trình bày. “Tôi là người nông dân, cũng mưu cầu để làm cà phê sạch để tạo nên thương hiệu. Những năm qua tôi tham gia snh hoạt nhóm làm cà phê sạch.Những quá trình làm doanh nghiệp đưa ra các mức thu hái tôi nhận định là công sức bỏ ra nhiều những giá còn thấp. Mong doanh nghiệp nâng giá lên nữa..”

      Huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị hiện có gần 5000 hécta cà phê với giống chủ lực là cà phê chè catimor.  Là cây trồng chủ lực trong phát triển kinh tế của nhiều hộ nông dân, tuy nhiên, thời gian trở lại đây, người trồng cà phê của huyện Hướng Hóa luôn đứng trước nhiều thách thức, khó khăn do giá cả bấp bênh, lợi nhuận thấp. Nhiều hộ nông dân chặt bỏ cà phê, chuyển đổi sang các loại cây trồng khác. Cà phê Hướng Hóa đứng trước nhiều rủi ro, thách thức, trong đó, có sự liên kết rời rạc, không đồng thuận giữa doanh nghiệp, đại lý thu mua, chế biến cà phê với nông dân. Anh Trần Quang Hải. Giám đốc Công ty cà phê Đại Lộc, đơn vị thường xuyên tham gia các cuộc đối thoại chia sẻ: “Những buổi đối thoại như thế này tôi thấy cực kỳ hữu ích. Vì làm cho doanh nghiệp hiểu được người dân muốn gì và người dân muốn doanh nghiệp muốn gì. Làm như thế là công ty sẽ có nguồn hàng ổn định, chất lượng cao như bà con cam kết với công ty là tỷ lệ chín hơn 90 %. Làm như thế thì công ty cũng sẽ mua cho bà con mình giá cao hơn.”

     Nói thêm về chương trình đối thoại, ông Nguyễn Nhật An, Quản lý dự án cà phê bền vững thuộc Viện Mê Công cho biết: “Đây là sáng kiến của nhóm cán bộ dự án Viện mê Kong. Mục đích chính là giúp bà con tìm được đầu ra với sản phẩm nông nghiệp và bán được giá cao hơn so với cách làm truyền thống. Trên cơ sở đó,năm 2016, chúng tôi sẽ mở ra các xã Tân Hợp, Tân Liên, Hướng Tân và Khe Sanh/”

     Các cuộc đối thoại, hợp tác giữa nông dân và doanh nghiệp thường được tổ chức vào đầu vụ thu hoạch cà phê. Kết quả đạt được là sự đồng  thuận và liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp thu mua, chế biến cà phê. Theo đó, trong vụ mùa năm nay, các doanh nghiệp tham gia đối thoại cam kết sẽ trực tiếp thu mua cà phê với giá cao nhất cho nông dân trong điều kiện cà phê đảm bảo chất lượng quả chín trên 90%, không ngâm nước, trộn tạp chất.

Đây mới chỉ là những kết quả bước đầu, và để cà phê Hướng Hóa, Quảng Trị được khẳng định, cần sự vào cuộc,  liên kết chặt chẽ, lâu dài và bền vững giữa các bên liên quan./.