Cóh đhăm k’tiếc lấh 1 hecta, lấh 2 c’moo đâu, pr’loọng đong a moó Nguyễn Thị Tuyết ặt cóh vel Tân Linh, chr’val Hướng Tân, chr’hoong Hướng Hóa k’rong chóh nghệ bhrông. Đhăm k’tiếc n’nâu bêl ahay bơơn đươi dua chóh cà phê, cóh cr’chăl đương k’tiếc rạch chô liêm đoọng chóh t’mêê, pr’loọng đong a moó p’zay poóc bhrợ k’tiếc chóh nghệ, râu tơơm tỵ nắc xoọc bơơn thị trường chắp kiêng. Ting a moó Tuyết, bình quân muy cân nghệ bhrông vêy chr’nắp 10.000 đồng, lấh mơ pa câl nghệ t’mêê, a moó đươi dua đoọng bhrợ tinh bột nghệ đoọng pa câl zấp t’ngay. “ Chóh nghệ đoọng pay đệ băn đanh, bhrợ đoọng ha bh’rợ yêm têêm kinh tế pr’loọng đong. Tơơm nghệ zên câl yêm têêm, nâu đoo nắc z’nươu choom pa dứah bấc râu cr’ay. A cu dzợ chóh đoọng g’lị tinh bột nghệ pa câl.”

    Hướng Tân xoọc nắc vel đong vêy đhăm k’tiếc chóh cà phê t’coóh griing z’zăng bhứah. Công cơnh a moó Tuyết, bấc đha nuôr cóh đâu công âi chơớih pay c’lâng bh’rợ pay đệ băn đanh, k’rong bhrợ k’tiếc chóh nghệ đh’rứah lâng muy bơr râu t’nơơm đệ t’ngay chô đơơng râu liêm choom đhị bêl đương k’tiếc rạch dưr liêm đoọng chóh cớ cà phê. Xoọc đâu, lấh muy bơr đhăm k’tiếc bơơn đha nuôr k’rong bhrợ chóh tơơm đệ t’ngay cơnh ném, a hự, prang chr’val vêy k’noọ 15 hecta k’tiếc bơơn đha nuôr xăl chóh c’chăl tơơm nghệ, n’jứah chroi đoọng chô đơơng thu nhập yêm têêm, n’jứah bơơn đợ râu dzếp dzong ha k’tiếc đoọng t’bhlâng k’rong bhrợ chóh cớ cà phê. A noo Phan Thanh Tự, muy nông dân cóh vel Tân Linh, chr’val Hướng Tân, chr’hoong  Hướng Hóa xay truih: “Bh’rợ pay đoọng k’tiếc chóh tơơm đệ t’ngay, bơr pêê c’moo t’tun a zi nắc chóh cớ cà phê. Đhị mặt nắc chóh c’chăl tơơm đệ t’ngay đoọng bhrợ bhr’lậ k’tiếc. Ha dợ chr’nắp tơơm cà phê công dzợ nắc tơơm bha lâng âng zi. A zi công rơơm kiêng a hụ, nghệ c’chăl chóh n’nâu vêy chr’nắp yêm têêm đoọng pay đệ băn đanh.”

    N’đắh c’lâng xa nay  p’too moon đha nuôr chóh c’chăl nghệ, p’căn Nguyễn Thị Thuận, Phó Chủ tịch Hội nông dân chr’val Hướng Tân đoọng năl: “Azi công p’too moon đha nuôr chóh c’chăl nghệ đoọng đương cr’chăl chóh cớ cà phê. A zi công xoọc t’bhlâng chơớc lêy c’lâng lúh yêm têêm ha đha nuôr đoọng đha nuôr vêy choom pa câl.”

    Đhị chr’val Hướng Tân, chr’hoong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, bấc c’moo ahay, đhị đhăm k’tiếc âi vêy, bấc pr’loọng đong nắc muy chóh tơơm cà phê a năm, cr’đơơng tước k’tiếc mốp, cà phê ting t’ngay ting t’coóh griing, liêm choom kinh tế cắh vêy, Xang bêl chơớc lêy, pa chắp ch’mêệt lêy, pa choom kinh nghiệm, bấc đha nuôr âi đươi dua pr’đhang chóh c’chăl tơơm nghệ, râu tnơơm liêm glặp lâng plêêng k’tiếc, bơơn k’đhơợng râu dzệp dzong âng k’tiếc đoọng chóh bhrợ cớ cà phê dhd’rứah chroi đoọng yêm têêm kinh tế pr’loọng đong./.

HƯỚNG HÓA: TRỒNG XEN CANH CÂY NGHỆ

 ĐEM LẠI HIỆU QUẢ KINH TẾ CHO NÔNG DÂN

CTV Bích Liên

     Với phương châm “Lấy ngắn nuôi dài”, góp phần ổn định kinh tế trong sản xuất nông nghiệp, những năm trở lại đây, trong lúc chờ đất phục hồi để tiếp tục tái canh cà phê, nhiều nông dân ở huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị đã trồng xen canh cây nghệ. Mô hình xen canh này đã và đang phát huy hiệu quá, góp phần ổn định kinh tế cho nhiều hộ nông dân ở đây.

     Trên diện tích đất hơn 1 hecta, hơn 2 năm nay, gia đình chị Nguyễn Thị Tuyết ở thôn Tân Linh, xã Hướng Tân, huyện Hướng hóa đầu tư trồng nghệ đỏ. Diện tích đất này trước đây được sử dụng trồng cà phê, trong thời gian chờ phục hồi đất để tái canh trồng mới, gia đình chị kỳ công cuốc luống, làm đất để trồng nghệ, loại cây vốn đang được thị trường ưa chuộng. Theo chị Tuyết, bình quân mỗi cân nghệ đỏ có giá 10.000đ, ngoài bán nghệ tươi, chị sử dụng để làm tinh bột nghệ để bán ra hàng ngày. “Trồng cây nghệ để lấy ngắn nuôi dài, phục vụ cho việc ổn định kinh tế gia đình. Cây nghệ giá cả ổn định, đây là cây thuốc chữa được nhiều bệnh. Tôi còn trồng nghệ để xay tinh bột nghệ bán.”

      Hướng Tân hiện là địa phương có diện tích cà phê già cỗi khá lớn.  Cũng như chị Tuyết, nhiều nông dân ở đây cũng đã chọn phương châm lấy ngắn nuôi dài, đầu tư làm đất trồng nghệ cùng một số loại cây ngắn ngày đem lại hiệu quả kinh tế ổn định trong lúc chờ đất phục hồi để tái canh cà phê. Hiện tại, ngoài một số diện tích đất được nông dân đầu tư trồng cây nông nghiệp ngắn ngày như ném, gừng, toàn xã có gần 15 hecta đất được nông dân chuyển đổi trồng xen canh cây nghệ, vừa góp phần mang lại thu nhập ổn định, vừa giữ được độ tơi ẩm cho đất để tiếp tục đầu tư cho tái canh cà phê. Anh Phan Thanh Tự, một nông dân ở thôn Tân Linh, xã Hướng Tân, huyện Hướng Hóa chia sẻ: “Việc chuyển giao đất trồng cây màu, vài năm sau chúng tôi tiếp tục trồng cây cà phê. Tạm thời trước mắt xen canh trồng cây màu để cải tạo đất. Còn cơ bản cây cà phê vẫn là cây mũi nhọn của chúng tôi. Chúng tôi cũng mong muốn cây gừng, cây nghệ xen canh này có giá ổn định để lấy ngắn nuôi dài”.

    Về chủ trương khuyến khích nông dân trồng xen canh nghệ, bà Nguyễn Thị Thuận, Phó Chủ tịch Hội nông dân xã Hướng Tân cho biết: “Hội chúng tôi cũng khuyến khích nông dân trồng xen canh nghệ để chờ thời gian tái canh cà phê. Chúng tôi cũng đang tiếp tục tìm đầu ra ổn định cho nông dân để bà con có thể bán được nghệ”

    Tại xã Hướng Tân, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, những năm trước đây, trên diện tích đất có được, nhiều gia đình chỉ trồng độc canh cây cà phê, dẫn đến chất đất xấu, cà phê ngày càng già cỗi,  hiệu quả kinh tế không cao. Sau khi tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm, nhiều nông đã mạnh dạn áp dụng mô hình xen canh cây nghệ, loại cây phù hợp với chất đất, khí hậu, giữ được độ tơi ẩm của đất để phục vụ tái canh cây cà phê đồng thời góp phần ổn định kinh tế hộ hộ gia đình./.