Bh’rợ nâu zooi đoọng bâc pr’loọng đông vêy pa xoọng zên, ting bhr’dzang pa dưr pr’ăt tr’mung têêm ngăn. Ooy t’ruih Jưn jưah xay moon cơnh choom bhrợ cha bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rưah châc lêy năl bh’rợ b’băn đơơng chô zên k’ha riêng ực đồng zâp c’moo âng anoo A Lăng Lê, coh vêêl Cột Buồm, chr’val Bến Hiên, thành phố Đà Nẵng.

Chô ooy vêêl Cột Buồm, chr’val da ding k’coong Bến Hiên, ta mooh anoo A Lăng Lê năc zâp ngai cung năl. Anoo năc manưih vêy băn bhrợ a’ọc tăm bâc bhlâng coh chr’val. N’niên vaih coh pr’loọng đông bâc đhi noo, pr’ăt tr’mung zr’năh k’đhạp, c’moo 2012, anoo Lê bơơn k’điêl. Pr’ăt tr’mung bêl đêêc zr’năh k’đhạp bhlâng bêl bơr a’nhi diịc điêl căh vaih bhiệc bhrợ têêm ngăn. Anoo A Lăng Lê moon, bêl ahay, zên bơơn bhrợ âng pr’loọng đông g’nưm mưy ooy choh ha roo, a’bhoo, a’tuông lâng keo.

C’moo 2022, tơợ dự án zooi đoọng m’ma a’ọc tăm âng Sở Khoa học lâng Công nghệ tỉnh Quảng Nam ty, pr’loọng đông anoo Lê vêy ta đoọng 10 p’nong a’ọc căn lâng 2 p’nong a’ọc conh m’ma. Vaih m’ma bh’năn ơy, anoo lêy vặ pa xoọng 350 ực đồng tơợ Ngân hàng chính sách xã hội lâng Ngân hàng Nông nghiệp - Pa dưr pa xơc vêêl bhươl chr’hoong bêl đêêc ahay đoọng bhrợ c’roọl bh’năn, g’roong lâng câl pa xoọng pr’đươi pr’dua liêm zâp.

Tơợ 12 p’nong a’ọc m’ma bêl tr’nơợp, đươi vêy p’zay ta mooh pa choom, băn zư liêm crêê, tươc đâu đợ mơ t’nooi a’ọc tăm âng pr’loọng đông anoo A Lăng Lê ơy pa dưr k’noọ 250 p’nong. Zâp c’moo, pr’loọng đông pa câl 2 ruuh a’ọc lêệ lâng 6 ruuh a’ọc m’ma, pa chô zên lâh 300 ực đồng. Lâh mơ b’băn, anoo dzợ choh crâng, lâh mơ năc keo, xi đâu; choh bơr pêê râu tơơm cha p’lêê cơnh t’boon, pa neh, chứa, prí... zooi đoọng pr’loọng đông vêy pa xoọng zên bơơn bhrợ, pr’ăt tr’mung ting t’ngay têêm ngăn.

Anoo A Lăng Lê đoọng năl, đươi vêy bh’rợ băn a’ọc tăm nâu, pr’ăt tr’mung pr’loọng đông ting bhr’dzang pa dưr pa xơc. Anoo bhrợ đông xang bhưah liêm, vêy pr’đơợ k’rang lêy đoọng ha k’coon cha học liêm zâp: “Moon zr’nưm, cr’chăl tr’nơợp bâc râu zr’năh k’đhạp, tơợ c’năl bh’rợ đăh b’băn tươc bhiệc pa câl zêng căh vaih. Bơr diịc điêl lêy ta mooh pa choom coh mang đăh bhiệc băn zư, ủ bhrợ ch’na... Tơợ bêl p’căh moon coh FB năc vêy bâc ngai năl tươc, châc câl. Xọoc đâu căh zâp a’ọc lêệ đoọng pa câl, vêy bâc apêê kiêng câl đươi. Pr’loọng đông mưy b’băn lâng ch’choh a’năm, ha dợ zên bơơn bhrợ bha lâng năc đăh băn a’ọc. Nâu cơy ơy vaih kinh nghiệm đăh b’băn năc cr’chăl nâu a’tôh vêy bhrợ t’bhưah lâh. Nâu cơy vêy bâc apêê kiêng câl đươi m’ma, vêy 3 công ty coh Tây Giang, Nam Trà My lâng TP Đà Nẵng ký hợp đồng câl pay bh’nơơn pr’đươi năc doọ dzợ k’rang”.

Ting cơnh t’cooh A Lăng Uông, Chủ tịch Hội Nông dân chr’val Bến Hiên, bh’rợ băn a’ọc tăm âng anoo A Lăng Lê năc đoo bh’rợ liêm choom bhlâng, vêy đơơng chô chr’năp dal đăh kinh tế. Cr’chăl nâu a’tôh, Hội t’bhlâng bhrợ t’bhưah bh’rợ nâu tươc zâp hội viên coh vêê đông chr’val. Lâng, k’rang lêy, p’too p’zương lâng bhrợ pr’đơợ đoọng zooi hội viên lưm zr’năh k’đhạp vặ zên bhrợ cha. Xọoc, pa zêng u’xưa nợ đhị kênh âng Hội k’đhơợng zư bơơn lâh 20 tỷ đồng: “Bh’rợ băn a’ọc tăm âng pr’loọng anoo A Lăng Lê năc bh’rợ liêm chr’năp coh chr’val. Đợ mơ a’ọc lêy băn bâc bhlâng. T’mêê đâu, Hội Nông dân chr’val câl lâh 100 p’nong a’ọc m’ma tơợ anoo Lê đoọng đơơng chô pay đoọng ha đợ hội viên lưm zr’năh k’đhạp băn pa dưr. Choom moon, anoo Lê xoọc năc manưih băn a’ọc tăm liêm choom bhlâng coh vêêl đông. Lâng chr’val Bến Hiên, bhiệc b’băn căh cậ ch’choh zêng liêm choom, lâh mơ năc choh crâng, tơơm zanươu lâng băn a’ọc, k’rooc. Hội xoọc t’bhlâng xay bhrợ t’bhưah bh’rợ băn a’ọc tăm nâu đoọng zooi hội viên dưr zi lâh đha rưt. Lâng đợ hội viên kiêng vặ zên bhrợ cha căh cậ kiêng pa choom đăn b’băn ch’choh năc Hội cung ta luôn bhrợ pr’đơợ đoọng ha pêê”.

Bến Hiên năc vêêl đông bhưah bhlâng, pr’đơợ plêệng k’tiêc cung liêm buôn đoọng ha bhiệc b’băn lâng ch’choh, lâh mơ năc băn a’ọc tăm. Nâu đoo năc bh’rợ liêm glặp lâng pr’đơợ bh’rợ coh da ding k’coong lâng bh’rợ băn bhrợ âng đhanuôr. Bh’rợ băn a’ọc tăm căh mưy đơơng chô bh’nơơn liêm choom, zooi đoọng bâc pr’loọng đông pa chô zên, têêm ngăn pr’ăt tr’mung, năc dzợ chrooi pa xoọng zư lêy m’ma a’ọc tăm nâu. Đh’rưah lâng b’băn, vêêl đông dzợ p’too p’zương đhanuôr pa zưm k’rong bhrợ zâp bh’nơơn pr’đươi chr’năp vaih lalay coh vêêl đông pa zưm lâng bhrợ du lịch vêêl bhươl đoọng bhrợ đoọng bh’rợ tr’nêng, pa dưr zên bơơn bhrợ, t’bil ha ul, pa xiêr đha rưt nhâm mâng. T’cooh Bhriu Long, Chủ tịch UBND chr’val Bến Hiên đoọng năl: “Chr’val Bến Hiên vêy bâc râu liêm buôn, năc mưy vêêl đông bhưah vêy tươc 5 thuỷ điện, lâh mơ năc vêy zr’lụ du lịch sinh thải Cổng Trời. Pr’đơợ đoọng bhrợ pa dưr mưy chr’val pa dưr pa xơc đăh công nghiệp, du lịch bâc bhlâng. Vêêl đông bhưah liêm năc vêy bâc ngai kiêng chô k’rong bhrợ coh đâu. Râu bơr, chr’val cung vêy bâc bh’nơơn pr’đươi chr’năp lalay, cơnh t’boon, prớ Ariêu, a’tuông tăm, chứa, prí... Ooy c’xêê 6 nâu, chr’val bhrợ pa dưr quy hoạch zr’lụ bhrợ têng nguyên liệu, pa zưm ch’choh, b’băn, lâh mơ năc băn a’ọc tăm xoọc ơy vaih thương hiệu. Đhị đại hội Đảng bộ chr’val g’luh tr’nơợp t’mêê đâu năl ghit ooy nhiệm kỳ nâu vêy bhrợ pa dưr zr’lụ quy hoạch liêm ghit, năl ghit zr’lụ n’đoo lêy pa dưr du lịch, zr’lụ n’đoo pa dưr đăh bh’rợ tr’nêng lâng zr’lụ n’đoo đoọng pa dưr thương mại... Đăh zooi đoọng zên vặ, chr’val ta luôn xay bhrợ, xoọc đâu đợ mơ u’xưa âng chr’val k’noọ 60 tỷ đồng”./.

Nuôi heo cỏ địa phương thu nhập hàng trăm triệu đồng

Những năm gần đây, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở miền núi thành phố Đà Nẵng đã chọn nuôi heo cỏ địa phương để phát triển kinh tế. Mô hình này giúp nhiều gia đình có thêm thu nhập, từng bước ổn định cuộc sống. Trong chuyên mục “Bàn cách làm ăn” hôm nay, mời bà con và các bạn cùng tìm hiểu mô hình chăn nuôi cho thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm của anh A Lăng Lê, ở thôn Cột Buồm, xã Bến Hiên, thành phố Đà Nẵng.

Về thôn Cột Buồm, xã miền núi Bến Hiên, hỏi anh A Lăng Lê thì hầu như ai cũng biết. Anh là người có mô hình nuôi heo cỏ địa phương lớn nhất xã. Sinh ra trong gia đình đông anh em, hoàn cảnh khó khăn, năm 2012, anh Lê lập gia đình. Cuộc sống khi ấy rất chật vật vì hai vợ chồng không có việc làm ổn định. Anh A Lăng Lê cho biết, trước đây thu nhập của gia đình chủ yếu dựa vào trồng lúa, bắp, đậu và keo.

Năm 2022, từ dự án hỗ trợ giống heo cỏ địa phương của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Nam cũ, gia đình anh Lê được hỗ trợ 10 con heo nái và 2 con heo đực giống. Có con giống trong tay, anh mạnh dạn vay thêm 350 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện lúc bấy giờ để làm chuồng trại, rào vườn thả nuôi và mua sắm thiết bị.

Từ 12 con heo giống ban đầu, nhờ chịu khó học hỏi, chăm sóc đúng kỹ thuật, đến nay đàn heo cỏ địa phương của gia đình anh A Lăng Lê đã phát triển lên gần 250 con. Mỗi năm, gia đình xuất bán 2 lứa heo thịt và 6 lứa heo giống, thu nhập hơn 300 triệu đồng. Ngoài chăn nuôi, anh còn trồng thêm rừng, chủ yếu là keo, xoan; trồng một số cây ăn quả như lòn bon, mít, dứa, chuối... Qua đó, gia đình có thêm nguồn thu, cuộc sống ngày càng ổn định.

Anh A Lăng Lê cho biết, nhờ mô hình nuôi heo cỏ địa phương, kinh tế gia đình từng bước khá lên. Anh xây được nhà cửa khang trang, có điều kiện chăm lo cho con cái học hành đầy đủ: “Nói chung, giai đoạn đầu rất khó khăn, từ kiến thức chăn nuôi đến việc tiêu thụ sản phẩm đều không có. Hai vợ chồng tự tìm tòi, học hỏi trên mạng về cách nuôi, ủ thức ăn... Từ khi quảng bá, giới thiệu sản phẩm qua mạng xã hội Facebook thì được nhiều người biết đến, tìm mua. Hiện tại thiếu heo thịt vì nhu cầu mua rất cao. Gia đình chủ yếu chăn nuôi và trồng trọt, nhưng nguồn thu nhập chính là từ nuôi heo cỏ. Giờ có nhiều kinh nghiệm trong chăn nuôi nên thời gian tới sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình. Hiện nhu cầu về con giống rất nhiều, có 3 công ty ở Tây Giang, Nam Trà My và thành phố Đà Nẵng ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm nên không lo nữa.”

Theo ông A Lăng Uông, Chủ tịch Hội Nông dân xã Bến Hiên, mô hình nuôi heo cỏ của anh A Lăng Lê là điển hình sản xuất hiệu quả, mang lại giá trị kinh tế cao. Thời gian tới, Hội tiếp tục nhân rộng mô hình này đến các hội viên trên địa bàn xã. Đồng thời, quan tâm, động viên và tạo điều kiện hỗ trợ hội viên khó khăn vay vốn để phát triển sản xuất. Hiện, tổng dư nợ qua kênh do Hội quản lý đạt hơn 20 tỷ đồng: “Mô hình nuôi heo cỏ của hộ anh A Lăng Lê là mô hình tiêu biểu của xã. Số lượng nuôi rất lớn và chất lượng. Mới đây, Hội Nông dân xã mua hơn 100 con heo giống từ anh Lê để cấp lại cho các hội viên khó khăn phát triển kinh tế. Có thể nói, anh Lê hiện là người nuôi heo cỏ thành công nhất tại địa phương. Đối với xã Bến Hiên, việc chăn nuôi hay trồng trọt đều rất tốt, đặc biệt là trồng rừng, cây dược liệu và nuôi heo, bò. Hội đang tích cực triển khai nhân rộng mô hình nuôi heo cỏ địa phương để giúp các hội viên vươn lên thoát nghèo. Đối với những hội viên cần vay vốn làm ăn hay tập huấn về kiến thức chăn nuôi, trồng trọt thì Hội cũng luôn sẵn sàng tạo điều kiện tối đa”.

Bến Hiên có địa bàn rộng, điều kiện khí hậu thuận lợi cho việc phát triển chăn nuôi và trồng trọt,đặc biệt là nuôi heo cỏ địa phương. Đây là mô hình phù hợp với điều kiện vùng miền núi và tập quán sản xuất của người dân. Mô hình nuôi heo cỏ không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, giúp nhiều hộ dân nâng cao thu nhập, ổn định đời sống mà còn góp phần bảo tồn giống heo cỏ địa phương. Cùng với chăn nuôi, địa phương còn khuyến khích bà con tập trung đầu tư phát triển các sản phẩm đặc trưng kết hợp với làm du lịch cộng đồng để tạo sinh kế, nâng cao thu nhập, xóa đói, giảm nghèo bền vững.Ông Bhriu Long, Chủ tịch UBND xã Bến Hiên cho biết: “Xã Bến Hiên có rất nhiều thuận lợi, là một địa bàn rộng có tới 5 thuỷ điện, đặc biệt là có Khu du lịch sinh thái Cổng Trời. Cơ hội để hình thành một xã phát triển về công nghiệp, du lịch rất lớn.Địa thế đẹp nên rất nhiều nhà đầu tư tìm đến đây. Thứ hai, xã cũng có nhiều sản phẩm đặc trưng, chẳng hạn như lòn bon, ớt Ariêu, đậu đen xanh lòng, dứa, chuối... Tháng 6 tới, xã xây dựng quy hoạch vùng sản xuất nguyên liệu, tập trung trồng trọt, chăn nuôi, đặc biệt là nuôi heo cỏ địa phương hiện đã có thương hiệu. Tại đại hội Đảng bộ xã lần thứ nhất vừa qua cũng xác định nhiệm kỳ này sẽ hình thành quy hoạch thật bài bản, xác định rõ khu vực nào cần phát triển du lịch, khu vực nào phát triển sản xuất và khu vực nào để phát triển thương mại... Về hỗ trợ vay vốn, xã thường xuyên triển khai, hiện tổng dư nợ của xã gần 60 tỷ đồng”./.