Cơnh lâng đhr’năng p’răng tơợp chr’noong, anoo Alăng Đông, Bí thư Chi đoàn vel Prao ơy đh’rưah lâg đha đhâm lơơng xoọc bhrợ pa xang c’riing, tang lâng đong pr’noong đoọng ha muy pr’loọng đhanuôr coh vel. Ngai năc glơợc đơơng pr’đươi đoọng bhrợ, ngai năc luuc bê tông, ngai năc n’đha xi măng bhrợ za đêr… zập ngai zêng pa zay bhrợ têng.

Nâu năc đoo k’bhuh bhrợ têng ặt vel Prao, apêê k’đhơợng bhrợ khoán lâng ơy bhrợ tơợ 3 c’moo đâu. Apêê zêng năc ma nưih Cơ Tu ơy loih phụ hồ, bhrợ thợ xây đhị bấc cr’nọo bh’rợ, dự án coh zập ooy, nâu kêi năc apêê văl chô bhrợ đhị vel đong đay. Apêê nâu năc đớp bhrợ đợ bh’rợ doọ lâh k’đhap, doọ lâh pậ, cơnh pa liêm đong ặt cấp 4, bhrợ c’riing, đong pr’noong, bhrợ g’roong… đoọng ha đhanuôr ặt đhị zr’lụ đăn đong.

Anoo A Lăng Đông đoọng năl, apêê bhrợ têng lưch loom, bhrợ ta nih đha nâng đươi cơnh đêêc bấc apêê k’đươi  bhrợ, vêy pa chô thu nhập tệêm ngăn lâh. Cơnh lâng anoo Đông, lâh mơ bhrợ xây dựng, anoo dzợ bhrợ pa xoọng xưởng cơ khí buôn đoọng bhrợ pr’loọng, za đêr đong… pa xoọng thu nhập. Đoọng loon bhrợ, anoo k’dua 03 cha năc lơơng ting zooi, zập t’ngay anoo chroot 300 r’bhầu đồng/ch’năc. 

“Lalăm a hay, đha đhâm coh vel buôn lươt bhrợ cha ch’ngai. Tơợ bêl a zi đh’rưah chấc năl, pa zưm bhrợ năc nâu kêi zập ngai zêng vêy bhiệc bhrợ têệm ngăn, pa chô thu nhập cung ta luôn. Cơnh c’la cu năc zập c’xêê vêy bơơn mơ 8 ức đồng tước 10 ức đồng tơợ bhrợ têng lâng cơ khí. Chr’năp bhlầng năc a cu bơơn ặt ma mông đh’rưah lâng k’điêl coon. Coh đong băn pa xoọng a tưch a đha, choh tơơm cha p’lêê, tr’mông tr’meh cung tệêm ngăn lâh mơ” - Anoo A Lăng Đông đoọng năl. 

Căh muy đhị chr’val Đông Giang, đhị chr’val Sông Kôn, cr’noọ bh’rợ apêê đha đhâm bhrợ têng, choh keo cung xoọc zooi bấc pr’zơc p’niên vêy bhiệc bhrợ tệêm ngăn đhị vel đong.

Tơợ đâh ra diu, mơ 10 cha năc c’bhuh đha đhâm vel Chi Nêết ơy vêy mặt đhị bhươn keo đoọng bhrợ. Ngai năc cưa bha lầng, ngai năc lọ k’đoh, ngai năc đuôl, p’rooc… đhr’năng bhrợ têng bhui har p’rá k’chăng. Bh’rợ k’đhap zr’năh, đươi c’rơ ma nưih, năc lêy vêy cơnh pa zưm bhrợ đh’rưah, vêy cơnh đêêc năc bh’rợ bơơn ta bhrợ đâh.

Anoo Pơ Loong Lăng, Bí thư Chi đoàn vel Chi Nêết cung năc Đội trưởng c’bhuh bhrợ, anoo đoọng năl, năc mơ chu đhanuôr choh, tal, pay bh’nơơn keo, c’bhuh âng anoo zươc k’đhơợng bhrợ. Đươi vêy cơnh ra pặ bh’rợ liêm choom, bh’rợ âng apêê zêng bhrợ đâh loon, c’la bhươn cung tệêm loom. Moọt hân noo bhrợ keo, zập t’ngay c’bhuh apêê zêng vêy bhiệc bhrợ, pa chô thu nhập tơợ 8 – 10 ức đồng/ch’năc/c’xêê.

Ting cơnh anoo Pơ Loong Lăng, bhiệc k’rong đha đhâm c’mor coh vel đong mọot bhrợ têng căh muy zooi đoọng apêê đha đhâm vêy bhiệc bhrợ tệêm ngăn, năc dzợ t’vaih rau liêm ta nih coh pr’ặt tr’mông. Bêl muy cha năc coh c’bhuh bhrợ ca ay căh cợ trơ rau lơơng năc apêê đh’rưah tr’pác, tr’zooi đoọng bhrợ xang bh’rợ tr’nêng âng c’bhuh, doọ bhrợ c’la bh’rợ k’rang. “C’bhuh k’rong bhrợ keo âng zi ta bhrợ t’vaih lâng bhrợ têng tơợ c’moo 2023 tước nâu kêi. Xoọc tơợp vêy bơr pêê cha năc a năm, chô t’tun đâu năc lêy vêy thu nhập, apêê pr’zơc căh vêy bhiệc bhrợ năc zươc ting pâh bấc lâh. Thu nhập zập t’ngay bhrợ keo năc mơ 250 r’bhầu/cha năc. Cơnh lâng bhiệc bhrợ cha ch’ngai đong năc bh’rợ nâu lêy choom lâh, bơơn zên cung vêy, ặt đăn lâng k’điêl coon cung dzợ. Acu cung pa chăp tước t’vaih k’bhuh lơơng đoọng bhrợ, t’vaih bhiệc bhrợ đoọng ha pêê pr’zơc lơơng”.

Đhị chr’val da ding ca coong Sông Kôn, thành phố Đà Nẵng, bhiệc đha đhâm c’mor pa zưm bhrợ têng cha căh muy đhị vel Chi Nếêt vêy. Tơợ đhr’năng t’bơơn bh’rợ, pa xoọng thu nhập lâng ặt bhrợ đhị vel đong, bấc vel bhươl lơơng cung r’dợ vaih c’bhuh bhrợ têng. Ting cơnh anoo Briu Công, Bí thư đoàn chr’val Sông Kôn, tơợ cha mêệt lêy đhị vel bhươl, prang chr’val vêy k’nặ 20 k’bhuh pa bhrợ năc apêê đha đhâm c’mor k’rong bhrợ coh zập đăh bh’rợ, cơnh c’bhuh bhrợ xây dựng, cơ khí, choh crâng, pa liêm pa crêê xe máy…t’pâh k’ha riêng ma nưih pa bhrợ đhị vel đong.

Đoọng t’vaih pr’đơợ đoọng ha đha đhâm c’mor tơợp bhrợ cha, pa dưr pr’ặt tr’mông đhị vel đong đay, zập c’moo, Đoàn chr’val Sông Kôn zêng tín chấp ngân hàng zooi đha đhâm c’mor vặ zên bhrợ cha, pa choom bh’rợ tr’nêng, chấc bơơn bh’rợ đhị zập g’luh giao dịch. Anoo Bríu Công đoọng năl, pazêng c’moo đăn đâu, bhiệc dưr vaih c’bhuh pa bhrợ đhị vel đong, năc ơy t’vaih c’lâng bhrợ cha đoọng ha lang p’niên. Rau đâu năc choom lêy xăl coh c’năl, cơnh pa chăp, cơnh bhrợ âng đha đhâm c’mor đhị zr’lụ da ding ca coong xoọc đâu.

“Chính quyền vel đong ta luôn pa ghit bh’rợ t’vaih bhiệc bhrợ, pa dưr dal thu nhập đoọng ha đha đhâm c’mor. Tơợ bêl chính quyền vel đong 2 cấp moọt bhrợ têng tước nâu kêi, đoàn chr’val ơy pa zưm bhrợ lớp xay moon, ch’ol bhiệc bhrợ, t’pâh lâh 300 đoàn viên, đha đhâm c’mor ting pâh. Cơnh lâng đơn vị năc ơy bhrợ 01 cr’noọ bh’rợ choh sầu riêng pa têệt 12 pr’loọng đha đhâm lâng rau zooi âng Trung tâm Khuyến nông thành phố Đà Nẵng. Hâng bhlầng năc bấc đha đhâm xoọc đâu, căh dzợ kiêng g’nưm, đương bh’rợ căh cợ năc lướt bhrợ cha ch’ngai đong. Xăl ooy đêêc năc pa ghit pa zưm bhrợ têng đhị vel đong đay, chroi k’rong ooy pa dưr dal pr’ặt tr’mông, pa xiêr đha rựt âng vel đong” - Anoo Bríu Công đoọng năl. 

Tơợ pazêng c’bhuh thợ xây coh vel tước zập vel bhươl pa  bhrợ ta têng coh crâng keo, ơy t’vaih c’lâng bh’rợ đoọng ha đhanuôr da ding ca coong, pa bhlầng năc c’bhuh vel đong. Tơợ lâh c’bhuh pa bhrợ ta têng năc đoo căh muy năc xa nay bh’rợ bơơn bhrợ cha, năc dzợ cơnh đoọng k’đhơợng dzung ma nưih p’niên pa bhrợ ặt bhrợ đhị vel đong , đh’rưah lâng đhanuôr bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông ting t’ngay k’bhộ ngăn lâh mơ./.

Thanh niên vùng núi Đà Nẵng liên kết lập tổ nghề, tạo việc làm tại chỗ

Những năm gần đây, nhiều bạn trẻ Cơ Tu đã lựa chọn ở lại bản làng bằng cách liên kết thành các tổ, đội, nhóm nghề lao động, sản xuất. Cách làm này vừa giúp lao động địa phương tìm được việc làm với thu nhập ổn định vừa được sống gần gia đình, chăm sóc vợ, con. 

Giữa cái nắng đầu hè, anh Alăng Đông, Bí thư Chi đoàn thôn Prao cùng 4 thanh niên khác đang tất bật hoàn thiện cổng, sân và công trình phụ cho một hộ dân trong thôn. Người vận chuyển vật liệu, người trộn bê tông, người xây tường… ai cũng chăm chú làm việc.

Đây là nhóm xây dựng nhỏ do các bạn trẻ thôn Prao đứng ra nhận khoán và cùng làm đã 3 năm nay. Các thành viên đều là người Cơ Tu từng đi phụ hồ, làm thợ xây tại các công trình, dự án ở các nơi, nay trở về quê. Nhóm này chủ yếu nhận làm các công trình đơn giản, như sửa nhà cấp 4, xây dựng cổng ngõ, nhà vệ sinh, dựng trụ rào khoanh vườn, đồi… cho bà con trong vùng.

Anh Alăng Đông cho biết, nhóm làm việc tận tâm và trách nhiệm nên công việc của nhóm ngày càng nhiều, cho thu nhập ổn định hơn. Riêng anh Đông, ngoài làm xây dựng, anh còn mở thêm xưởng cơ khí chuyên thi công cửa, mái che, trần nhựa nano… để tăng nguồn thu. Để đáp ứng công việc, anh thuê thêm 03 lao động trẻ địa phương làm cùng với ngày công 300 nghìn đồng/người. “Ngày trước, thanh niên trong làng đi làm xa nhiều lắm. Từ khi anh, em rủ nhau cùng tìm, liên kết với các nhóm trong vùng, thì nay ai cũng có việc, có thu nhập đều hơn. Như bản thân tôi, bình quân mỗi tháng kiếm khoảng 8 đến 10 triệu đồng từ xây dựng và cơ khí. Quan trọng nhất là tôi được ở gần gia đình, con cái và nuôi thêm gà, trồng cây trái nữa, cuộc sống cũng rất ổn định” - Anh Alăng Đông chia sẻ.

Không chỉ ở xã Đông Giang, tại xã Sông Kôn, mô hình đội thanh niên sản xuất, khai thác keo cũng đang giúp nhiều bạn trẻ có việc làm ổn định ngay tại địa phương.

Từ sáng sớm, khoảng 10 thành viên Đội Thanh niên sản xuất thôn Chi Nêết đã có mặt trên đồi keo bắt đầu một ngày làm việc mới. Người cưa cây, người bóc vỏ, người kéo gỗ xuống chân đồi… tiếng máy cưa hòa cùng tiếng cười nói rôm rả. Công việc vất vả, đòi hỏi nhiều sức lực nhưng nhờ phối hợp ăn ý, các phần việc đều được thực hiện nhanh, gọn.

Anh Pơ Loong Lăng, Bí thư Chi đoàn thôn Chi Nêết cũng là Đội trưởng đội này cho biết, mỗi khi bà con có nhu cầu trồng, chăm sóc, khai thác hay thu mua keo, đội sẽ đứng ra nhận việc, sau đó sắp xếp nhân lực phù hợp với sức khỏe và kinh nghiệm của từng người. Nhờ có sự phân công hợp lý, công việc của đội luôn bảo đảm tiến độ, chủ vườn yên tâm. Vào mùa thu hoạch keo, hầu như ngày nào đội cũng có việc làm với mức thu nhập bình quân từ 8 đến 10 triệu đồng một người, mỗi tháng.

Theo anh Pơ Loong Lăng, việc tập hợp thanh niên địa phương vào các tổ, đội sản xuất không chỉ giúp nhiều bạn trẻ có việc làm ổn định, mà còn tạo sự gắn kết trong cộng đồng. Khi một thành viên đau ốm, thiếu người làm hoặc gặp việc nặng, các thành viên khác sẽ chủ động san sẻ, hỗ trợ nhau hoàn thành công việc, giữ chữ tín với bà con. “Đội thu hoạch keo của mình thành lập và hoạt động từ năm 2023 đến nay. Ban đầu chỉ có vài người tham gia thôi, về sau thấy có thu nhập nên các bạn trẻ không có việc làm xin tham gia đông hơn. Thu nhập bình quân mỗi ngày công thu hoạch keo là 250 nghìn đồng/người. So với việc đi làm xa nhà thì công việc này có tiền và được gần gia đình hơn. Mình cũng đang tính lập thêm các đội, nhóm sản xuất để tạo việc làm cho nhiều bạn trẻ có nhu cầu” - Anh Pơ Loong Lăng cho biết thêm. 

Ở xã miền núi Sông Kôn, thành phố Đà Nẵng, chuyện thanh niên liên kết thành các tổ, nhóm, đội nghề tạo công ăn, việc làm không còn là chuyện riêng ở thôn Chi Nêết. Từ nhu cầu kiếm việc, tăng thêm thu nhập và gắn bó với quê nhà, nhiều thôn, bản khác cũng dần hình thành các tổ, đội làm nghề theo cách rất tự nhiên. Theo anh Bríu Công, Bí thư Xã Đoàn Sông Kôn, qua khảo sát tại cơ sở, toàn xã có gần 20 đội, tổ, nhóm lao động, sản xuất do thanh niên và người dân tự liên kết, hoạt động ở nhiều lĩnh vực, như tổ xây dựng, cơ khí nhỏ, khai thác rừng trồng, sửa xe gắn máy… thu hút hàng trăm lao động địa phương.

Để tạo điều kiện cho thanh niên khởi nghiệp, phát triển kinh tế ngay trên quê hương, hằng  năm, Xã Đoàn Sông Kôn đều đứng ra tin chấp ngân hàng giúp thanh niên được vay vốn sản xuất, tư vấn đào tạo nghề, kết nối và tìm việc làm tại các phiên giao dịch. Anh Bríu Công cho biết thêm, những năm gần đây, việc hình thành các đội, tổ, nhóm lao động, sản xuất ngay tại địa phương, đã mở thêm hướng mưu sinh cho lao động trẻ. Điều này có thể thấy sự thay đổi trong nhận thức, cách nghĩ, cách làm của thanh niên ở vùng cao hiện nay. 

“Chính quyền địa phương luôn chú trọng công tác giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho thanh niên. Từ khi chính quyền 2 cấp đi vào hoạt động đến nay, Xã đoàn đã phối hợp mở được một lớp tư vấn việc làm, định hướng nghề nghiệp, thu hút hơn 300 lượt đoàn viên, thanh niên tham gia, học tập. Riêng đơn vị đã xây dựng 01 mô hình trồng sầu riêng liên kết 12 hộ thanh niên với sự hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông thành phố Đà Nẵng. Mừng nhất là nhiều thanh niên hiện nay, không còn tâm lý trông chờ việc đến hay nghĩ chuyện đi làm ăn xa. Thay vào đó các bạn chủ động liên kết cùng nhau tìm việc làm tại chổ, góp phần không nhỏ vào vấn đề nâng cao đời sống, giảm nghèo của địa phương” - Anh Bríu Công cho biết. 

Từ những nhóm thợ xây trong bản làng đến các tổ lao động giữa rừng keo, đã tạo thêm cơ hội việc làm cho bà con miền núi, đặc biệt là lực lượng địa phương. Phía sau những tổ nghề ấy không chỉ là câu chuyện mưu sinh, mà còn là cách để giữ chân lao động trẻ ở lại quê hương, cùng bà con dựng xây cuộc sống ngày một no ấm hơn./.