Acoon bé ta moon năc râu bh’năn vêy bâc râu liêm choom: zên k’rong bhrợ liêm glặp, lêy pay đợ ch’na cha liêm choom ơy vaih, doọ lâh vaih pr’luh cr’ay lâng buôn pa zưm lâng zâp bh’rợ bhrợ cha lơơng.

Chô ooy vêêl Ba Se A, chr’val Song Lộc, bâc ngai c’jựch lêy bêl lêy t’nooi bé k’zệt p’nong coh zr’lụ c’roọl bh’năn bhưah liêm âng pr’loọng đông anoo Thạch Sĩ Trình. Bêl ahay, zên bơơn bhrợ âng pr’loọng đông anoo năc g’nưm ooy bhrợ ha rêê đhuôch k’tứi la lêêh, bh’nơơn pa chô căh bâc. Bơơn lêy cr’noọ pr’đươi coh thị trường lâng bé lêệ, bé bhrợ m’ma ting bâc, ha dợ bh’năn nâu cung buôn băn, doọ lâh bil bâc zên, anoo lêy băn mơ bơr pêê p’nong đoọng pa chô kinh nghiệm xang nặc vêy bhrợ t’bhưah bêl lêy bh’nơơn băn bhrợ liêm choom.

Bêl tr’nơợp căh zâp zên, căh năl cơnh băn bhrợ năc lưm bâc zr’năh k’đhạp, hân đhơ cơnh đêêc, đươi vêy ta mooh pa choom tơợ đợ pr’loọng băn lăm, ting pâh pa choom coh lớp pa choom lâng vêy ơy lêy tơợ bhiệc băn bhrợ coh vêêl đông, anoo năc r’dợ năl ghit bh’rợ zư lêy t’nooi bé nâu. Ting cơnh anoo, c’roọl bh’năn năc ta luôn aih liêm, bé doọ buôn vaih cr’ay; ch’na cha lâh mơ năc bhơi k’tang, hi la ơy vaih pa zưm lâng bã bia. Anoo Trình xay moon đăh bhiệc lêy cha mêêt zên prặ cơnh đâu:“Lêy mơ 1 p’nong bé cha k’dâng 1 ký bã bia đhị mưy t’ngay. Acoon n’đoo cha k’rơ lâh năc cung cha lưch 1 ký, pa chô ooy zên năc mơ 5 r’bhâu đồng, acoon cha m’bứi năc mơ 2-3 r’bhâu đồng, đợ zên nâu pay đăh bhiệc pa câl êệ bé. Mơ 5 p’nong bé a’căn zâp t’ngay vêy pa chô mơ 15-20 ký phân t’mêê, zên pa câl cung lâh k’zệt r’bhâu đồng, râu liêm choom lâh năc pa xiêr zên chơơc lêy ch’na đh’năh t’viêng”.

Tơợ 5 p’nong bé m’ma bêl tr’nơợp, anoo Trình năc ơy bhrợ pa dưr t’nooi bé dzoọc lâh 40 p’nong bé r’rưah, đươi vêy đươi dua c’lâng băn bhrợ lâng râu chrooi đoọng đăh zên, kỹ thuật âng Hội Nông dân. Băn bé lêệ k’dâng 6-7 c’xêê năc choom pay pa câl, lâng zên bé pa câl lêệ mơ 160 tươc 180 r’bhâu đồng đhị mưy ký, bé pa câl m’ma tơợ 200 - 210 r’bhâu đồng đhị mưy ký. Zâp c’moo, xang bêl lơi jợ đợ mơ zên pa gluh đươi, pr’loọng đông anoo pa chô mơ 200 tươc 220 ực đồng. Anoo moon, bé ga măc liêm, têêm ngăn năc vêy zooi đoọng manưih băn liêm ghit đhị lêy pa câl:“Bêl băn bâc, têêm ngăn năc vêy chr’năp đăh pa dzoọc zên pa câl. Vêy bơơn băn bâc năc a’đay t’đang k’đươi apêê câl đăh tỉnh lơơng, k’dâng 1 tươc 2 zệt p’nong năc ley k’đươi apêê đăh Tiền Giang câl cung choom, ha dợ apêê lươt câl coh vêêl đông cung căh pân pa ép zên. Tu cơnh đêêc, acu ta luôn lêy zooi đoọng đợ pr’loọng băn bé đoọng băn liêm choom, liêm bâc lâng têêm ngăn”.

Chô đăh zr’lụ toor biển Vĩnh Long, đhị vêêl Đình Củ, chr’val Long Thành, anoo Nguyễn Linh Vương lêy pay c’lâng lươt lalay, băn bé pa zưm lâng pr’đơợ bhrợ têng cha ơy vaih âng pr’loọng đông. C’moo 2017, đươi vêy zên vặ t’đui đoọng âng Hội Nông dân, anoo tơợp lâng 6 p’nong m’ma. Xang k’noọ 10 c’mô, t’nooi bé âng đông anoo vêy băn zư têêm ngăn 12-15 p’nong r’rưah lâng xoọc băn t’bhưah t’bâc. Lâng lâh 2ha mặt đac băn a’chông, anoo lêy pay đợ bhơi n’loong zr’lụ băn a’chông nâu lâng tơơm vaih coh a’bóc bhrợ ch’na cha đoọng ha bé, n’jưah k’miah zên prặ lâng n’jưah pa dzoọc zên bơơn bhrợ:“Moon zr’nưm coh đâu tơơm n’loong bhơi nhực bâc. Acu k’noọ băn bé năc tệch đợ bha lâng nâu đoọng cha, n’jưah liêm buôn ha dợ doọ dzợ prih dooh. Râu bơr năc pa xoọng zên âng đay. Bé zâp râu cung cha, lêy pay bhơi nhực coh đăn đông năc cung cha, doọ lâh bil zên băn cơnh râu bh’năn lơơng. Bé xoọc đâu căh lâh bâc năc zên pa câl dal. Bơr c’xêê lăm ahay, bé k’dâng 17 ký năc a’chooh pa câl mơ 240 r’bhâu đồng đhị mưy ký, ha dợ bé lêệ năc 195 r’bhâu đồng đhị mưy ký”.

Anoo Vương ta luôn lêy pay đợ acoon k’rơ bhrợ m’ma, acoon căh lâh k’rơ liêm năc pa câl bhrợ lêệ; c’roọl bh’năn lêy bhrợ pa liêm ta luôn, zâp c’xêê phun sát trùng đoọng doọ lâh pr’luh cr’ay. Xọoc bh’rợ nâu đơơng chô ha pr’loọng đông anoo k’dâng 60 ực đồng zâp c’moo, lâng anoo xoọc bhrợ t’bhưah c’roọl bh’năn, lêy chô băn bhrợ mơ 70 p’nong, ooy đâu vêy 50 p’nong bé căn r’rưah.

Ting cơnh zâp pr’loọng b’băn, liêm choom âng bh’rợ băn bé tươc tơợ zên k’rong bhrợ doọ lâh bâc, lêy pay đươi đợ ch’na đh’năh ơy vaih, doọ lâh vaih pr’luh cr’ay lâng buôn pa zưm lâng zâp bh’rợ bhrợ têng lơơng, zooi đoọng pr’loọng đhanuôr pa xiêr bhiệc lêy g’nưm mưy ooy bh’rợ bhrợ cha, lêy cha mêêt đươi ăt liêm ghit cơnh lâng tr’xăl coh thị trường, plêệng k’tiêc. Apêê lươt câl buôn chô tươc đhị c’roọl nâu lêy câl; lâh mơ pa câl coh tỉnh, bé Vĩnh Long dzợ vêy pa câl ooy bâc vêêl đông đăn đâu.

Ting cơnh Sở Nông nghiệp lâng Môi trường tỉnh Vĩnh Long, tươc m’pâng c’moo 2026, pa zêng t’nooi bé âng tỉnh bơơn 227.670 p’nong, ooy đâu vêy 32 đhị băn pa zưm lâng 8.129 p’nong. Cr’chăl nâu a’tôh, tỉnh lêy moon đợc c’lâng bhrợ pa dưr b’băn ting c’lâng têêm ngăn sinh học, têêm ngăn pr’luh cr’ay, pa dưr dal đăh m’ma bh’năn, ting hr’dzang tr’xăl tơợ băn k’tứi la lêêh moot ooy băn bhrợ ting c’roọl p’têêt pa zưm lêy pa câl bh’nơơn pr’đươi.

Tơợ đợ bh’rợ căh ơy lâh ga măc ha dợ liêm glặp lâng pr’đơợ la lua, xa nay t’ruih âng anoo Thạch Sĩ Trình, anoo Nguyễn Linh Vương lâng bâc đhanuôr lơơng coh Vĩnh Long đoọng lêy liêm ghit âng bhiệc liêm chr’năp đăh bh’năn băn. Lêy pay đợ băn pa dưr đợ râu bh’năn liêm choom coh vêêl đông, lâng râu zooi đoọng tơợ zên vốn chính sách lâng thị trường đươi dua têêm ngăn, xoọc chrooi pa xoọng bhrợ t’vaih đợ bh’rợ bhrợ cha liêm choom, pa dưr dal zên bơơn bhrợ đoọng ha đhanuôr, pa dưr liêm choom cr’chăl lêy bhrợ pa dưr ngành b’băn âng tỉnh./.

NUÔI DÊ – HƯỚNG CHUYỂN ĐỔI HIỆU QUẢ, TĂNG THU NHẬP CHO NÔNG DÂN VĨNH LONG

Trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tỉnh Vĩnh Long đang khuyến khích người dân lựa chọn vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên, quy mô sản xuất và nhu cầu thị trường. Con dê được đánh giá là vật nuôi có nhiều lợi thế: vốn đầu tư phù hợp, tận dụng tốt nguồn thức ăn sẵn có, ít dịch bệnh và dễ kết hợp với các mô hình sản xuất khác.

Đến ấp Ba Se A, xã Song Lộc, nhiều người không khỏi bất ngờ khi thấy đàn dê hàng chục con trong khu chuồng trại sạch sẽ, thông thoáng của gia đình anh Thạch Sĩ Trình. Trước đây, thu nhập gia đình anh chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, hiệu quả chưa cao. Nhận thấy nhu cầu thị trường với dê thịt, dê giống ngày càng tăng, trong khi đây là vật nuôi dễ chăm sóc, ít tốn chi phí, anh quyết định nuôi thử vài con để học kinh nghiệm rồi mạnh dạn mở rộng khi thấy hiệu quả rõ rệt.

Ban đầu thiếu vốn, thiếu kỹ thuật nên gặp không ít trở ngại, nhưng nhờ học hỏi từ những hộ nuôi trước, tham gia tập huấn và tích lũy từ thực tế, anh dần nắm vững kỹ thuật chăm sóc đàn dê. Theo anh, chuồng trại phải luôn khô ráo, thoáng mát thì dê mới ít bệnh; thức ăn chủ yếu là cỏ, lá cây sẵn có kết hợp bã bia. Anh Trình chia sẻ cách tính chi phí khá hay:"Trung bình 1 con dê ăn khoảng 1kg bã bia/ngày. Con nào ăn mạnh thì ăn hết 1kg, quy ra thành tiền là 5 ngàn đồng, con ăn ít thì 2-3 ngàn đồng, số tiền này thì mình lấy từ việc bán phân bù lại. Cứ 5 con dê mẹ mỗi ngày thải ra khoảng 15-20kg phân tươi, giá cũng mười mấy ngàn đồng rồi, cái được là giảm được công tìm thức ăn xanh".

Từ 5 con dê giống ban đầu, anh Trình đã phát triển đàn lên hơn 40 con dê sinh sản, nhờ áp dụng đúng kỹ thuật và sự tiếp sức về vốn, kỹ thuật của Hội Nông dân. Nuôi dê thịt khoảng 6-7 tháng là xuất bán được, với giá dê thịt hơi hiện dao động 160.000-180.000 đồng/kg, dê giống từ 200.000-210.000 đồng/kg. Mỗi năm, sau khi trừ chi phí, gia đình anh lãi từ 200 đến 220 triệu đồng. Anh cho biết, đàn lớn, ổn định sẽ giúp người nuôi chủ động hơn về đầu ra:"Khi mình có số lượng lớn, ổn định thì rất có lợi thế để thương lượng giá. Có được số lượng lớn thì mình gọi lái ngoài tỉnh, khoảng 1-2 chục con thì mình gọi lái đến tận Tiền Giang cũng được, trong khi lái địa phương cũng không dám ép giá. Vì vậy tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ những gia đình nuôi dê để nuôi đạt, tạo được số lượng lớn và ổn định".

Trở về vùng ven biển Vĩnh Long, tại ấp Đình Củ, xã Long Thành, anh Nguyễn Linh Vương chọn hướng đi khác, gắn nuôi dê với điều kiện sản xuất sẵn có của gia đình. Năm 2017, nhờ vốn vay ưu đãi của Hội Nông dân, anh bắt đầu với 6 con giống. Sau gần 10 năm, đàn dê nhà anh duy trì ổn định 12-15 con sinh sản và đang được mở rộng. Với hơn 2ha mặt nước nuôi tôm quảng canh, anh tận dụng cây tạp quanh vuông tôm và cây thủy sinh trên ao làm thức ăn cho dê, vừa tiết kiệm chi phí vừa tăng thu nhập:"Nói chung là ở đây cây cối rất nhiều. Em mới nghĩ nuôi dê thì mình chặt mấy cây đó cho ăn nó, vừa tiện mà mình khỏi phải dọn. Thứ hai nữa là mình tăng phần thu nhập của mình nữa. Dê là nó ăn tạp, mình chỉ tận dụng cây cối vòng vòng ở đây cho nó ăn thì nó sẽ đỡ tốn chi phí hơn nuôi mấy con khác. Tại vì dê giờ đang khan hiếm nên giá dê khá cao. Hai tháng trước, dê khoảng 17kg quay đầu 240 ngàn/ký, còn dê thịt là 195 ngàn đồng/kg".

Anh Vương thường xuyên chọn lọc con khỏe mạnh làm giống, con không đạt xuất bán làm dê thịt; chuồng trại vệ sinh định kỳ, mỗi tháng phun sát trùng để hạn chế dịch bệnh. Hiện mô hình mang lại cho gia đình anh khoảng 60 triệu đồng mỗi năm, và anh đang mở rộng chuồng trại, hướng đến tổng đàn khoảng 70 con, trong đó có 50 con dê cái sinh sản.

Theo các hộ chăn nuôi, hiệu quả của mô hình nuôi dê đến từ vốn đầu tư không lớn, tận dụng thức ăn tự nhiên, ít dịch bệnh và dễ kết hợp với các hoạt động sản xuất khác, giúp nông hộ giảm phụ thuộc vào một loại hình sản xuất, chủ động thích ứng với biến động thị trường, thời tiết. Thương lái thường đến tận chuồng thu mua; ngoài tiêu thụ trong tỉnh, dê Vĩnh Long còn được cung ứng cho nhiều địa phương lân cận.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, đến giữa năm 2026, tổng đàn dê của tỉnh đạt 227.670 con, trong đó có 32 cơ sở nuôi tập trung với 8.129 con. Thời gian tới, tỉnh định hướng phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, an toàn dịch bệnh, nâng cao chất lượng con giống, từng bước chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang gia trại, trang trại gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Từ những mô hình quy mô chưa lớn nhưng phù hợp với điều kiện thực tế, câu chuyện của anh Thạch Sĩ Trình, anh Nguyễn Linh Vương cùng nhiều nông dân khác ở Vĩnh Long cho thấy hiệu quả rõ nét của việc đa dạng hóa vật nuôi. Lựa chọn đối tượng chăn nuôi dựa trên lợi thế địa phương, cùng sự hỗ trợ từ vốn tín dụng chính sách và thị trường tiêu thụ ổn định, đang góp phần hình thành những mô hình sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy hiệu quả quá trình tái cơ cấu ngành chăn nuôi của tỉnh./.