Đhơ cơnh đêêc, băn cơnh ooy đoọng pa chô bh’nơơn dal bơơn thị trường kiêng câl năc rau bấc đhanuôr k’rang tước

# Băn p’loh a tưch coh bôl liêm choom bhlầng năc bh’năn băn bơơn ặt, bơơn cha coh đhăm k’tiếc bhưah, ar p’răng liêm. Băn a tưch cơnh đâu năc pa chô lêệ yêm, đha hum, pa chô bh’nơơn dal đoọng ha ma nưih băn. Đhơ cơnh, cơnh băn nâu buôn ặt lơớp đhr’năng bọo pr’luh ha dang ma nưih băn căh pa ghit đhị k’rang băn. Nâu kêi năc bơr pêê cơnh đoọng ha ma nưih băn pa ghit lêy:

- Bhươn đoọng p’loh băn a tưch nắc bôl dal, đác hooi liêm, vêy n’loong gâm lâng đhăm bhưah đoọng ha tưch xó mút, bơơn cha. T’ruung a tưch bơơn bhrợ liêm buôn, đoọng g’đech boo, p’răng lâng năc đhị a tưch bêch bêl ha dưm. Ma mông cơnh đâu năc zooi a tưch c’rơ liêm lâh, doọ lâh boọ pr’luh, pa xiêr za nươr cha groong; Băn cơnh đâu doọ lâh nha nhự môi trường cơnh lâng băn công nghiệp. dzợ choom đươi k’tiếc bôl, bhươn đong, t’vaih thu nhập đoọng ha đhanuôr.

- Chơih m’ma a tưch vel bhươl căh cợ zập m’ma a tưch ma mông liêm lâng pr’đơợ băn p’loh coh bhươn đong, vêy c’rơ cha groong pr’luh lâng lêệ yêm cơnh a tưch hêê, a tưch tăm, a tưch đông tảo… Đợ bấc băn p’loh liêm choom năc 0,5-1m2/p’nong. Pa sạch t’ruung ta luôn, phun za nươu ting cr’chăl đoọng cha groong pr’luh ha tưc.

- Đhị p’loh băn lêy crih pa sạch, tal bhơi k’tang đoọng cha groong ký sinh trùng boọ lâng rau bhrợ căh liêm tước a tưch. K’rang lêy t’ruung bêl cr’chăl tr’nơợp oọ đoọng đhí moọt, zư ngăn lâng pa zập ch’noh, đác âm. Bêl a tưch zăng pậ, năc p’loh băn coh bhươn, bôl. Pa xoọng bấc rau ch’noh cơnh: n’cam, abhoo, ha roo, rơ veh… đoọng a tưch pậ liêm. Tiêm za nươu vaccine zập đoọng cha groong pr’luh. Cha mêệt đhr’năng c’rơ âng a tưch đoọng đâh bơơn lêy lâng pa dưah đâh loon ha dang a tưch boọ pr’luh. Lêy băn liêm glặp đợ bấc a tưch lâng đhăm bhưah âng k’tiếc bôl, k’tiếc bhươn. Pác zr’lụ băn oọ k’rong muy đhị g’đech đhr’năng a tưch k’rong ặt lalâh bấc bhrợ nha nhự môi trường lâng buôn trơơi boọ pr’luh.

- Pazêng rau pa ghit bêl a tưch băn p’loh coh bôl: Lêy têệm ngăn sinh học xoọc bưn năc rau chr’năp đoọng cha groong pr’luh. Lêy pa sạch t’ruung, đhị băn p’loh, cha mêệt ma nưih gluh moọt ooy zr’lụ b’băn. Cha mêệt lêy ghit đhr’năng pr’luh cr’ay đhị zr’lụ đoọng vêy cơnh cha groong pr’luh lâng pa dưah đâh loon. Pleng k’tiếc năc rau crêê tước chr’năp bhlầng cơnh lâng c’rơ âng a tưch. Lêy vêy cơnh bhrợ liêm đhị g’đech âng a tưch bêl pleng p’răng căh cợ pleng boo cha cêệt. Chơơc lêy đhị câl đoọng năl cơnh băn, pa câl pa chô bh’nơơn dal.

- Cr’noọ bh’rợ a tưch băn p’loh coh bhươn, bôl ting bấc ngai bhrợ lâng ơy pa chô bh’nơơn dal. Zên k’rong bhrợ xoọc tr’nơợp m’bứi, đươi zập rau vêy coh bhươn, coh bôl lâng pa chô bh’nơơn lêệ yêm, nâu đoo năc c’lâng bhrợ cha đanh mâng đoọng ha ma nưih b’băn, pa bhlầng năc đhị zr’lụ vel bhươl, da ding ca coong. Đhr’năng đươi dua ch’na đh’năh yêm, sạch, tệêm ngăn ting bấc, nâu năc c’lâng chr’năp đoọng ha ma nưih băn a tưch p’loh coh bhươn đong. Bhiệc đươi dua rau liêm choom âng khoa học kỹ thuật đhị b’băn, pa dưr chr’năp tr’haanh lâng pa têệt băn bhrợ, pa câl ting t’nooi chr’năp năc zooi pa dưr chr’năp lâng c’rơ tr’zệêng âng bh’nơơn a tưch băn p’loh coh bôl coh thị trường.

Băn a tưch p’loh coh bôl năc cr’noọ bh’rợ pa chô bh’nơơn dal, đanh mâng lâng liêm choom cơnh lâng pr’ặt tr’mông. Cơnh lâng pazêng liêm choom đăh bh’nơơn lệê, pa xiêr zên k’rong băn lâng đươi rau vêy coh bhươn đong, cr’noọ bh’rợ nâu năc xoọc bơơn đươi dua bấc lâng vêy pr’đơợ ha dưr k’rơ coh ha y. Bhiệc đươi crêê liêm kỹ thuật băn rơơi, cha mêệt ghit đhr’năng pr’luh lâng chơơc lêy thị trường câl tệêm ngăn năc zooi ma nưih băn a tưch p’loh coh bôl vêy pa chô bh’nơơn kinh tế dal lâng chroi k’rong ooy rau ha dưr âng bh’rợ b’băn Việt Nam./.

QUY TRÌNH NUÔI GÀ THẢ ĐỒI VÀ NHỮNG LƯU Ý DÀNH CHO NGƯỜI CHĂN NUÔI

Mô hình nuôi gà thả đồi đang ngày càng phổ ở khu vực trung du, miền núi. Tuy nhiên cách thức nuôi như thế nào để  mang lại hiệu quả kinh tế cao được thị trường ưa chuộng là điều mà nhiều bà con miền núi quan tâm

- Nuôi  gà thả đồi có ưu điểm lớn là vật nuôi được tự do vận động trên diện tích lớn, tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, không khí trong lành và tự kiếm thức ăn từ môi trường tự nhiên như côn trùng, cỏ, rau xanh. Gà chăn nuôi theo phương pháp này  cho chất lượng thịt săn chắc, thơm ngon đặc trưng, mang lại lợi nhuận cao cho người chăn nuôi. Tuy nhiên, mô hình chăn nuôi này cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm dịch bệnh rất cao từ môi trường nếu người nuôi lơ là kỹ thuật kiểm soát. Sau đây là một số yếu tố kỹ thuật mà người chăn nuôi gà thả đồi cần lưu ý:

- Đồi, vườn được lựa chọn phải có địa hình cao ráo, thoát nước tốt, có cây xanh tạo bóng mát và không gian cho gà vận động. Chuồng trại được xây dựng đơn giản, chủ yếu để che mưa, nắng và là nơi gà nghỉ ngơi vào ban đêm. Môi trường sống tự nhiên giúp gà tăng cường sức đề kháng, ít mắc bệnh, giảm chi phí thuốc thú y; Mô hình chăn nuôi này ít gây ô nhiễm môi trường hơn so với chăn nuôi công nghiệp mà lại tận dụng được diện tích đất đồi, vườn bỏ hoang, tạo thêm thu nhập cho người dân.

- Nên chọn các giống gà địa phương hoặc các giống gà có khả năng thích nghi tốt với điều kiện chăn thả tự nhiên, có sức đề kháng cao và chất lượng thịt tốt như gà ta, gà ri, gà mía, gà đông tảo… Mật độ nuôi thả phù hợp là 0,5 - 1m²/con. Vệ sinh chuồng trại thường xuyên, định kỳ phun thuốc khử trùng để phòng bệnh cho gà.

- Môi trường chăn thả cần được dọn dẹp sạch sẽ, phát quang bụi rậm để tránh nơi trú ẩn của các loại ký sinh trùng và động vật gây hại. Chăm sóc và nuôi dưỡng,Giai đoạn đầu, gà con cần được úm trong chuồng kín để giữ ấm và được cung cấp đầy đủ thức ăn, nước uống. Sau khi gà đủ lớn, có thể thả ra vườn đồi. Cần bổ sung thức ăn hỗn hợp, cám, ngô, thóc, rau xanh… để đảm bảo gà phát triển tốt. Thực hiện tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine theo đúng lịch trình. Theo dõi sức khỏe của gà thường xuyên để phát hiện và xử lý kịp thời các bệnh tật. Quản lý số lượng gà nuôi thả phù hợp với diện tích đồi, vườn. Chia khu vực chăn thả để tránh tình trạng gà tập trung quá đông ở một chỗ gây ô nhiễm môi trường và lây lan dịch bệnh.

- Những lưu ý khi chăn nuôi gà thả đồi: Đảm bảo an toàn sinh học trong chăn nuôi là yếu tố quan trọng để phòng tránh dịch bệnh. Cần thực hiện vệ sinh chuồng trại, môi trường chăn thả, kiểm soát người và phương tiện ra vào khu vực chăn nuôi. Theo dõi sát sao tình hình dịch bệnh trong khu vực để có biện pháp phòng ngừa và xử lý kịp thời. Thời tiết có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và năng suất của gà. Cần có biện pháp che chắn cho gà trong những ngày nắng nóng hoặc mưa rét. Tìm hiểu thị trường tiêu thụ để có kế hoạch sản xuất và tiêu thụ sản phẩm hiệu quả.

Mô hình chăn nuôi gà thả đồi đang ngày càng được nhân rộng và chứng minh được hiệu quả kinh tế cao. Với chi phí đầu tư thấp, tận dụng được nguồn lực tự nhiên và cho chất lượng thịt tốt, gà thả đồi đang trở thành một hướng đi bền vững cho người chăn nuôi, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, miền núi. Nhu cầu về thực phẩm sạch, an toàn ngày càng tăng cao, đây là cơ hội lớn cho người chăn nuôi gà thả đồi. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi, xây dựng thương hiệu và liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị sẽ giúp nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm gà thả đồi trên thị trường.

Chăn nuôi gà thả đồi là một mô hình hiệu quả, bền vững và thân thiện với môi trường. Với những ưu điểm vượt trội về chất lượng thịt, giảm chi phí đầu tư và tận dụng nguồn lực tự nhiên, mô hình này đang ngày càng được ưa chuộng và có tiềm năng phát triển rất lớn trong tương lai. Việc áp dụng đúng kỹ thuật chăn nuôi, quản lý tốt dịch bệnh và tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định sẽ giúp người chăn nuôi gà thả đồi đạt được hiệu quả kinh tế cao và góp phần vào sự phát triển của ngành chăn nuôi Việt Nam./.