Cr’noọ bh’rợ băn k’roọc nâu doọ k’đươi kỹ thuật bấc ha dợ đhanuôr hêê cung lêy năl pazêng c’nặt bh’rợ đoọng choom bhrợ, k’rang lêy bh’năn liêm choom. Nâu kêi năc pazêng cơnh đhanuôr hêê pa ghit lêy:

+ Chơih m’ma k’roọc r’rưah

Kiêng băn k’roọc r’rưah, c’nặt chơih pay m’ma băn năc đoo c’nặt bh’rợ đhanuôr hêê pa ghit lêy. Ahêê chơih pay m’ma liêm năc bh’nơơn băn vêy pa chô dal. Tu cơnh đêêc, băn k’roọc r’rưah đhanuôr hêê pa ghit lêy, lâh mơ zập pr’đơợ cơnh: a’ọc, tuôr, n’căr, k’niêng… năc rau chr’năp lâh mơ đhanuôr hêê pa ghit năc đoo k’roọc r’rưah c’rơ liêm, oọ huông lâng a chắc dưr pậ liêm zêng.

+ Bhrợ c’rọol đhị zr’lụ da ding ca coong

Muy coh pazêng cơnh băn k’roọc r’rưah chr’năp bhlầng nắc bhrợ c’roọ đoọng ha đoo. C’rọol năc đhị k’roọc ặt ma mông lâng r’rưah. Tu cơnh đêêc, đhanuôr lêy bhrợ c’rọol liêm choom zập pr’đơợ nâu kêi vêy t’vaih muy zr’lụ ặt liêm bêl lêy băn k’roọc r’rưah.

- Bhrợ c’roọl đhị đhăm k’tiếc dal, aih, oọ crêê c’lâng đhí cha cêệt bêl hân noo ha ọt lâng nong tuh bêl pleng boo.

- Vêy c’lâng zr’roh pa hooi đác lâng têệm ngăn đhị băn sạch sẽ.

- Bha nên c’rọol bhrợ zăng đa đêng đoọng buôn đác hooi, băn mơ 5–6 m²/p’nong.

- Ra pặ zập cr’đuôh ch’na bh’năn, cr’đuôh đơc đác âm liêm sạch. Đhị da ding ca coong moọt hân noo ha ọt năc lêy vêy bạt za đêr đhí, oọ đoọng k’roọc crêê cha cêệt.

+ Pa git ch’na bh’năn đác âm

Cơnh lâng băn k’roọc r’rưah băn croọl coh c’roọl năc băn lalay cơnh lâng k’roọc lơơng. Tu cơnh đêêc, ch’na bh’năn âng k’roọc căh muy năc n’jăng năc dzợ pazêng ch’na vêy bấc dinh dưỡng cơnh: bha lầng a bhoo, zập rau a tuông căh cợ loom a tao, bánh dầu, ch’na ơy luuc bấc rau… Lêy mơ clơợng âng k’roọc năc đhanuôr hêê đoọng cha ma mơ lâng 1/7 đợ clơợng a chắc âng k’roọc r’rưah. Coh đêêc, 20% năc ch’na gooh, 10% ch’na tinh, 70% năc ch’na thô t’viêng.

Coh băn năc đhanuôr cung pa git bhiệc ra văng đác âm đoọng ha k’roọc. Đoọng âm đác ch’ngaach, đác oọ crêê boọ hóa chất. Muy p’nong k’roọc ga măc nắc âm 40-50 lít đác/t’ngay. Pa bhlầng, coh cr’chăl k’roọc đhoong năc k’roọc căn âm đác bấc lâh t’ngay c’xu. Lâh mơ, đhanuôr cung pa ghit đợ đác bêl băn k’roọc r’rưah ting cr’chăl pleng pưih căh cợ cha cêệt.

+ Chơih pay m’ma đoọng pa trơơi

Kiêng năl tước cr’chăl k’roọc căn kiêng ặt lâng k’roọc bhong nắc hêê pa ghit leh đhr’năng cơnh: căh kiêng cha cha, ch’đui k’roọc căn bhrôông, buôn g’rooh, buôn ch’plọong ooy hoọng p’nong k’roọc lơơng, lêy đhr’năng năc đoo năc hêê đơơng k’roọc căn năc pa trơơi m’ma. Liêm choom bhlầng năc đhanuôr hêê pa trơơi m’ma tơợ 10-20 giờ bêl k’roọc căn leh đhr’năng kiêng ặt lâng k’roọc bhong đoọng vêy pa chô bh’nơơn dal bhlầng. K’roọc bhong đoọng pa trơơi m’ma năc băn đanh 1,5 c’moo lâng clơợng tơợ 170kg năc atêh.

+ K’rang k’roọc căn xoọc đhoong lâng coon k’tứi

Bêl băn k’roọc r’rưah, cr’chăl k’roọc đhoong năc cr’chăl đhanuôr hêê lêy đoọng cha zập chất dinh dưỡng zập t’ngay lâng đợ ch’na bh’năn tơợ 35-40kg/t’ngay. Pa bhlầng nắc đhanuôr oọ đoọng k’roọc r’rưah glụ ha lêệng. Đoọng a đoo ặt đhêy, zư liêm c’rơ.

+ Cha groong pr’luh lâng pa sạch pr’luh

- K’chêệt m’reh coh luônh: Lêy bhrợ mơ 6 c’xêê muy cho đoọng ha kroọc.

- Tiêm cha groong: Lêy tiêm zập pr’luh buôn trơơi bọo crêê t’ngay c’xêê cơnh k’đươi moon âng cơ quan thú y vel đong  (tụ huyết trùng, bhih bum bọop, tr’plooc chr’coop,...).

- Pa sạch c’rọol: Zập t’ngay crih prih c’rọol, k’rong êệ đhọ k’roọc bhrợ chế phẩm sinh học đoọng bhrợ phân g’bur tơơm chr’noh, jưah pa xiêr pr’luh lâng ga gơu boọ vaih./.

KỸ THUẬT NUÔI BÒ SINH SẢN

Ở vùng nông thôn, miền núi,  ngày càng nhiều bà con chọn chăn nuôi bò sinh sản bởi mô hình này khá đơn giản mà hiệu quả kinh tế lại cao. Nhờ mô hình nuôi bò sinh sản nhốt chuồng này nhiều bà con không chỉ thoát nghèo mà còn vươn lên trở thành triệu phú.

Mô hình chăn nuôi bò này không yêu cầu quá nhiều kỹ thuật nhưng bà con cũng cần phải nắm được những bước cơ bản nhất để có thể thực hiện việc chăn nuôi cho hợp lý. Sau đây là một số kỹ thuật bà con cần lưu ý

+ Chọn giống bò sinh sản

Muốn thực hiện mô hình chăn nuôi bò sinh sản thì việc chọn giống là công việc đầu tiên mà bà con cần phải lưu ý. Chọn được giống bò tốt thì hiệu quả chăn nuôi mới cao. Vì thế, nuôi bò sinh sản thì bà con phải chú ý là ngoài các tiêu chí cần chọn như: đầu, cổ, da, răng… thì điều quan trọng nhất bà con cần chú ý là bò sinh sản phải nhanh nhẹn, khỏe mạnh, không hung dữ và cơ thể phát triển cân đối.

+ Làm chuồng ở khu vực miền núi

Một trong những kỹ thuật nuôi bò sinh sản quan trọng là làm chuồng cho bò. Chuồng là nơi bò sinh sống và phát triển cũng như sinh đẻ. Vì thế, bà con nên làm chuồng đáp ứng được các tiêu chí sau đây thì mới tạo nên một không gian hoàn hảo khi chăn nuôi bò sinh sản được.

- Xây dựng chuồng trại ở nơi cao ráo, thoáng mát, tránh gió lùa mùa đông và ngập lụt mùa mưa.

- Có hệ thống thoát nước và đảm bảo vệ sinh sạch sẽ.

- Nền chuồng cần có độ dốc nhẹ để dễ thoát nước, mật độ khoảng 5–6 m²/con.

- Bố trí đầy đủ máng ăn, máng uống sạch sẽ. Ở miền núi mùa đông cần có bạt che chắn gió rét cho bò

+ Chọn thức ăn, nước uống

Đối với việc nuôi bò sinh sản nhốt chuồng sẽ không giống nuôi bò truyền thống. Vì thế, thức ăn của bò không chỉ là rơm, rạ mà còn phải là những loại thức ăn chứa nhiều dinh dưỡng như : thân cây ngô, các cây họ đậu hay đọt cây mía, bánh dầu, thức ăn trộn sẵn … Tùy theo trọng lượng của bò mà bà con cho bò ăn số kg thức ăn tương ứng bằng 1/7 trọng lượng của bò sinh sản.Trong đó, 20% là thức ăn khô, 10% là thức ăn tinh, 70% là thức ăn thô xanh.

Trong kỹ thuật chăn nuôi bò  sinh sản, bà con cũng cần chú ý việc chuẩn bị nước uống cho bò. Yêu cầu chung là nước phải sạch, không nhiễm hóa chất. Một con bò trưởng thành cần 40-50 lít nước/ngày. Đặc biệt, trong giai đoạn mang thai thì bò cái cần gấp đôi lượng nước bình thường. Ngoài ra, bà con cần chú ý điều chỉnh nước lượng nước khi chăn nuôi bò sinh sản tùy theo thời tiết nóng hay lạnh.

+ Chọn bò để phối giống

Muốn biết bò đến thời kỳ động dục hay chưa thì bà con cần quan sát bò khi có các dấu hiệu như biếng ăn, phần âm hộ chuyển sang màu hồng đỏ, hay rống, nhảy lên cơ thể con bò khác thì có thể đưa bò đi phối giống. Tốt nhất là bà con nên thực hiện phối giống trong vòng từ 10 – 20 giờ khi bò có dấu hiệu động dục để cho hiệu quả cao nhất. Bò sinh sản chọn để phối giống khi được từ 1,5 tuổi và có trọng lượng phải từ 170kg trở lên.

+ Chăm sóc bò cái mang thai và bê con

Khi nuôi bò sinh sản thì thời gian bò mang thai bà con cần cung cấp đầy đủ dưỡng chất mỗi ngày với lượng thức ăn từ 35 – 40 kg/ngày. Đặc biệt là bà con không được để bò sinh sản cày kéo nặng. Tốt nhất nên cho nghỉ ngơi.

+ Phòng bệnh và vệ sinh thú y

- Tẩy giun sán: Thực hiện định kỳ 6 tháng/lần cho đàn bò

 - Tiêm phòng: Tuân thủ lịch tiêm phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm theo khuyến cáo của cơ quan thú y địa phương (tụ huyết trùng, lở mồm long móng,...).

- Vệ sinh: Dọn phân chuồng sạch sẽ hàng ngày, ủ phân bằng chế phẩm sinh học để vừa tận dụng làm bón cây vừa hạn chế mầm bệnh và ruồi muỗi./.