Đhị chr’val da ding k’coong Tây Giang, bâc đhanuôr Cơ Tu grơơ nhool vặ zên k’rong bhrợ c’roọl bh’năn đơơng chô bh’nơơn liêm choom. Đợ đhị da ding bha đưn bêl ahay năc choh mưy keo, xoọc đâu ơy choh đợ bhươn ba kích, đẳng sâm vaih liêm.

Xa nay t’ruih dưr zi lâh zr’năh k’đhạp âng t’cooh Nguyễn Văn Sao coh chr’val Tây Giang vêy bâc ngai năl tươc. Bâc c’moo lăm ahay, t’cooh Sao choh mưy keo, zên pa chô căh bâc. T’cooh vặ zên ngân hàng, xăl choh tơơm ba kích bhrộ. Pr’loọng đông t’cooh xoọc vêy k’noọ 10.000 tơơm ba kích bhrộ đhị k’tiêc bhưah k’noọ 1 hécta.

T’cooh Nguyễn Văn Sao đoọng năl, ha dang cơnh lăm ahay, căh năl cơnh lêy bhrợ đoọng vaih bhiệc bhrợ, vaih zên bơơn bhrợ đoọng pr’ăt tr’mung z’zăng lâh mơ năc xoọc đâu đươi vêy choh tơơm zanươu, pr’loọng đông vêy pr’ăt tr’mung z’zăng lâh mơ. Xọoc đâu, t’cooh t’bhlâng choh pa xoọng 1 hécta Sâm Ngọc Linh, bhrợ đoọng bhiệc bhrợ ha bâc apêê pa bhrợ coh vêêl đông:

“Acu choh tơơm ba kích bhrợ ting công nghệ dal pa xiêr c’rơ bh’rợ pa bhrợ, ra lăp zâp pr’đươi lêy tưới. Acu choh 10 r’bhâu t’nơơm, tr’nơợp lêy cung choom. Rơơm chính quyền vêêl đông zâp cấp zooi đoọng đhanuôr zên t’đui đoọng , bơr pêê pr’đươi pr’lươt cơnh máy móc ha dang bhrợ ting c’lâng công nghiệp. Ting lêy lâng zâp tơơm chr’noh lơơng năc tơơm ba kích g’luh tr’nơợp k’đhạp zư lêy, ha dợ tơơm nâu năc râu tơơm zanươu, ooy ha y chroo ahêê zư đợc lâng ươm bhrợ vaih m’ma vêy đơơng chô bh’nơơn dal ha đhanuôr”.

T’cooh A Lăng Minh, coh chr’val Sông Kôn moon: Bơr pêê c’moo chô ooy đâu, bơơn lêy râu chr’năp liêm âng tơơm a’bhoo, a’rong căh dzợ liêm dal cơnh lăm năc t’cooh xăl choh zâp râu tơơm cha p’lêê cơnh: Pa neh cao sản, bhợc, chrun, pih bhung lâng băn a’ọc tăm đoọng pa dưr chr’năp kinh tế. T’cooh Minh n’jưah bhrợ, n’jưah ta mooh pa choom, pa chô kinh nghiệm đoọng đươi bhrợ ooy bh’rợ âng đay:

“Lăm ahay pr’ăt tr’mung zr’năh k’đhạp, vêy bơơn Hội Nông dân zooi đoọng zên vặ băn a’ọc tăm, choh pa xoọng tơơm cha p’lêê, pa dưr pa xoọng c’roọl bh’năn. Pr’ăt tr’mung xoọc đâu lâng lăm ahay z’zăng lâh mơ. Lăm ahay cha nêêh cha căh vaih, ha dợ nâu cơy ơy vaih, tu vêy chính quyền, Đảng nhà nước k’rang lêy tươc đhanuôr acoon coh bhrợ cha”.

Tơợ đợ zên vặ liêm glặp pa zưm lâng râu k’rang lêy, zooi đoọng âng chính quyền vêêl đông, bâc pr’loọng đhanuôr Cơ Tu đăh tây thành phố Đà Nẵng ơy vêy pa xoọng pr’đơợ k’rong bhrợ, b’băn, ting bhr’dzang dưr zi lâh đha rưt, bhrợ cha k’van. Nâu đoo cung năc mưy ooy đợ pr’đơợ chrooi pa xoọng t’bil ha ul pa xiêr đha rưt nhâm mâng đoọng ha đhanuôr. T’cooh Nguyễn Út, Phó Chủ tịch Hội Nông dân thành phố Đà Nẵng đoọng năl:

“Lâng zr’lụ k’coong ch’ngai azi t’đui đoọng zên Ngân hàng chính sách xã hội bâc lâh mơ đoọng k’rong bhrợ đợ bh’rợ bhrợ cha coh vêêl đông da ding k’coong ting zr’lụ, vêêl đông. Azi xoọc bhrợ zâp bh’rợ, dự án, bh’rợ zooi đoọng đhanuôr coh k’coong ch’ngai băn k’rooc r’rưah, bhrợ pa dưr bh’rợ băn a’ọc coh vêêl đông, choh tơơm đẳng sâm, tơơm ba kích, Sâm Ngọc Linh ooy Tổ hợp tác, Hợp tác xã ting c’lâng bhrợ cha zr’nưm. Bâc bh’rợ đơơng chô bh’nơơn liêm choom”./.

GIÚP NGƯỜI DÂN VÙNG BIÊN GIỚI ĐÀ NẴNG THOÁT NGHÈO.

Ở khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa thành phố Đà Nẵng, nhiều hộ dân hoàn cảnh khó khăn đã được chính quyền địa phương hỗ trợ cây, con giống, vay vốn ưu đãi để đầu tư mở rộng sản xuất, nâng cao thu nhập và chủ động hơn trên hành trình thoát nghèo

Tại xã miền núi Tây Giang, nhiều nông dân Cơ Tu mạnh dạn vay vốn đầu tư phát triển kinh tế trang trại, chăn nuôi mang lại hiệu quả kinh tế. Trên những quả đồi trước đây chỉ thâm canh cây keo lá tràm thì nay trải rộng những vườn ba kích, đẳng sâm xanh tốt. 

Câu chuyện vượt khó vươn lên của ông Nguyễn Văn Sao ở xã Tây Giang được nhiều người biết đến. Mấy năm trước, ông Sao chỉ trồng cây keo, thu nhập không cao. Ông mạnh dạn vay vốn ngân hàng, chuyển sang trồng cây ba kích tím. Gia đình ông hiện có gần 10.000 cây ba kích tím trên diện tích gần 1 héc ta.  

Ông Nguyễn Văn Sao cho biết, nếu như trước đây, phải loay hoay làm thế nào để có việc làm, có thu nhập để cuộc sống đỡ khó khăn thì nay nhờ trồng cây dược liệu, gia đình đã có cuộc sống khấm khá. Hiện nay, ông tiếp tục trồng thêm 1 héc ta Sâm Ngọc Linh, tạo việc làm cho nhiều lao động tại địa phương.

“Tôi trồng cây ba kích làm theo công nghệ cao giảm bớt công lao động, lắp đặt các hệ thống tưới tiêu. Tôi trồng 10 ngàn cây, bước đầu có động lực. Mong muốn chính quyền địa phương các cấp hỗ trợ người dân vay vốn ưu đãi, một số phương tiện như máy móc nếu làm theo hướng công nghiệp. So với các cây trồng khác thì cây ba kích bước đầu hơi khó chăm sóc nhưng cây này thuộc cây dược liệu, về lâu dài chúng ta giữ được nguồn gen và tự ươm thành cây giống sẽ mang lại kinh tế cho bà con”.

Ông A Lăng Minh, ở xã Sông Kôn cho biết: Vài năm lại đây, nhận thấy giá trị kinh tế của cây ngô, sắn không còn cao nên ông đã quyết định chuyển sang trồng các loại cây ăn quả như: Mít cao sản, chôm chôm, xoài, bưởi da xanh và chăn nuôi heo đen để nâng cao giá trị kinh tế. Ông Minh vừa làm, vừa học tập, rút kinh nghiệm để áp dụng vào thực tiễn mô hình sản xuất của mình.

"Trước đây hoàn cảnh khó khăn, được Hội Nông dân hỗ trợ vay vốn nuôi heo đen, trồng thêm cây ăn quả, nâng cấp thêm khu trang trại. Cuộc sống hiện tại so với trước đây đỡ hơn nhiều. Trước đây gạo ăn không có mà bây giờ đỡ nhiều rồi, vì có chính quyền, Đảng nhà nước quan tâm đến đồng bào dân tộc phát triển kinh tế”.

Từ những khoản vay phù hợp cộng với sự quan tâm, hỗ trợ của chính quyền địa phương, nhiều hộ đồng bào Cơ tu ở phía tây thành phố Đà Nẵng đã có thêm điều kiện đầu tư sản xuất, chăn nuôi, từng bước thoát nghèo, vươn lên làm giàu. Đây cũng là một trong những nền tảng góp phần để xóa đói giảm nghèo bền vững cho người dân. Ông Nguyễn Út, Phó Chủ tịch Hội Nông dân thành phố Đà Nẵng cho biết: 

“Đối với vùng sâu, vùng xa chúng tôi ưu đãi dành nguồn vốn Ngân hàng chính  sách xã hội nhiều hơn để đầu tư những mô hình kinh tế trên địa bàn miền núi theo từng vùng, khu vực địa phương. Chúng tôi đang làm các chương trình, dự án, mô hình giúp bà con miền núi nuôi bò sinh sản, xây dựng những mô hình nuôi heo bản địa, trồng cây đẳng sâm, cây ba kích, Sâm Ngọc Linh qua Tổ hợp tác, Hợp tác xã theo hướng kinh tế tập thể. Nhiều mô hình đem lại hiệu quả rất cao”./.