Pazêng cơnh bhrợ t’mêê nâu xoọc chroi k’rong pa dưr bh’nơơn bh’rợ, t’vaih c’lâng pa dưr kinh tế ha dưr đanh mâng đoọng ha đhanuôr zr’lụ da ding ca coong.

Đhị chr’val da ding ca coong Nam Đông, thành phố Huế, t’cooh Nguyễn Văn Phụng, muy cha năc đhanuôr ruh 65 c’moo vêy bấc ngai năl tước nắc ma nưih năl cơnh bhrợ cha liêm choom, đươi rau t’mêê âng công nghệ dal đhị bhrợ têng đoọng pa dzoóc chr’năp pr’đươi chr’noh.

T’cooh Phụng trúih, c’moo 2020, bơơn rau zooi âng ngành bhrợ ha rêê đhuôch tỉnh Thừa Thiên Huế (nâu kêi năc thành phố Huế) diic điêl t’cooh năc tơợp bhrợ ha rêê đhuôch đươi công nghệ dal. Tr’nơợp, t’cooh vặ máy pa tih k’tiếc bôl âng pr’loọng đoọng choh bhrợ, băn rơơi. Vêy k’tiếc, t’cooh vặ zên tơợ ngân hàng lâh 1 tỷ đồng k’rong bhrợ đong màng choh rơ veh, pô coh đhăm bhưah 1000 mét vuông. Cr’noọ bh’rợ đong màng bơơn t’cooh Phụng bhrợ pa dưr liêm choom, đhiêr năc groong lâng lưới oọ đoọng rau coon nạ choom moọt pa hư, coh c’loong vêy pr’đươi điện pa gluh, t’moọt đhí, điện ang, phun đác tưới tự động… Lâh mơ, pr’loọng t’cooh dzợ câl máy pooc k’tiếc, máy pa ang điện, máy dzic bhơi, t’vaih hân luung đoọng bhrợ têng. Lâng cr’noọ bh’rợ bhrợ zập c’moo lâh 10 hân noo rơ veh lâng pô, pr’loọng t’cooh vêy pa chô tơợ 300-400 ức đồng.“K’rong bhrợ đong màng nâu pa chô bh’nơơn dal bhlầng. Rau muy năc zập rau rơ veh, pô bêl choh doọ crêê bha ruy pa hư, rau bơr nắc zập pr’luh đâh đay c’kêệt lơi tơợ lalăm choh, rau pêê nắc choom k’đhơợng ghit đăh đhr’năng âng pleng k’tiếc, đhơ boo p’răng năc rơ veh zêng dưr chăt liêm. Tu cơnh đêêc rơ  veh liêm lâng doọ crêê bha ruy pa hư”.

Tơợ bấc c’moo chơơc năl cơnh bhrợ, pa chô kinh nghiệm tơợ bấc chu căh pa chô bh’nơơn, cr’noọ bh’rợ bhrợ ha rêê đhuôch công nghệ dal âng t’cooh Nguyễn Văn Phụng ting t’ngay ha dưr liêm. Tươc nâu kêi, k’tiếc trang trại ơy t’bhưah k’nặ 1,5ha lâng bấc rau m’ma t’mêê bơơn choh pa xoọng lâng pa chô bh’nơơn liêm choom. T’mêê đâu, hân noo pa cai tr’nơợp t’cooh choh coh đhăm bhưah 1000 mét vuông ơy bơơn lâh 1 tấn p’lêê, pa chô lãi dal bâc chu cơnh lâng chr’noh rau lơơng. Tơơm a tao cung bơơn t’cooh choh coh đhăm k’tiếc bôl, pa xoọng thu nhập. Đhơ t’ha ha dợ t’cooh Nguyễn Văn Phụng ta luôn rơơm ooy c’la đay năc pa zay bhrợ rau bh’rợ âng đay chăp kiêng, mặ zâng lâng rau căh pr’đoọng ha dang dưr vaih, chơơc lêy choh rau m’ma t’mêê liêm choom lâng k’tiếc coh da ding ca coong Nam Đông.“Tơợp bhrợ căh vêy đâh pa chô bh’nơơn dal. Năc lêy bhrợ, bêl pa chô bh’nơơn bêl căh. Tr’nơợp, manưih đhanuôr pân lêy bhrợ, xăl cr’noọ pr’chăp, oọ chơơc k’pân. Rau bơr năc cha mêệt lêy thị trường, lướt chợ ta luôn đoọng lêy hau thị trường kiêng đươi. Rau chr’năp lâh mơ năc năl đươi khoa học công nghệ, vêy c’rơ bhriêl choom, t’bech g’lăng. Lalăm a hay năc zêng g’nưm tơợ pleng k’tiếc, ha dợ nâu kêi căh dzợ choom g’nưm tơợ pleng. A đay pa zay bhrợ vêy c’rơ bhriêl choom, ha dang boo đhí năc năl cơnh cha groong, p’răng năc tưới đác, tơợ đêêc pa chô kinh nghiệm đoọng bhrợ liêm choom lâh”.

Đấc ooy da ding ca coong ca noong k’tiếc A Lưới, bấc đhanuôr cung xoọc đươi dua khoa học, kỹ thuật lâng công nghệ dal k’rơ bhlầng đhị bhrợ têng ha rêê đhuôch, chroi k’rong pa dưr dal bh’nơơn lâng chr’năp chr’noh chr’bêệt. Cr’noọ bh’rợ choh rơ veh, pô coh đong gương âng p’loọng t’cooh Hồ Quốc đhị chr’val A Lưới 3 năc 1 cr’noọ bh’rợ ơy pa chô bh’nơơn dal. T’cooh Hồ Quốc đoọng năl, diic điêl t’cooh choh rơ veh, pô ơy bấc c’moo ha dợ tước c’moo 2020, pa chô thu nhập t’mêê tệêm ngăn đươi vêy đong kính bơơn nhà nước zooi 50% tơợ ơy k’rong bhrợ. Jưah lâng rau zooi lâh 100 ức đồng đoọng ha 2 đong kính vêy đhăm bhưah 550 mét vuông, t’cooh Quốc dzợ ting pâh zập g’luh tập huấn, pa choom khoa học kỹ thuật choh rơ veh, pô đươi công nghệ dal. T’cooh Hồ Quốc bhui har, bhrợ ha rêê đhuôch đươi tơợ công nghệ dal lâng cr’noọ bh’rợ đong kính lâng tưới đác tự động ơy pa chô đoọng ha pr’lọong t’cooh thu nhập dal, vêy pr’đơợ băn 2 p’nong coon học xang đại học:“C’moo 2020 a cu k’rong bhrợ đong kính nâu lâng đợ zên 208 ức đồng. Ac vặ ngân hàng 50 ức đồng ha dợ tơợ bêl nhà nước zooi 50% năc ơy chroot nợ lưch. Vêy đong kính năc bhrợ liêm buôn, hân noo p’răng đhanuôr căh vêy rau bhrợ ha dợ a đay năc choh pô coh đong kính, hân noo boo năc pô chăt ting liêm, doọ hư xră, pa chô bơơn bh’nơơn dal lâh apêê choh coh nguôi”.

Đhị apêê chr’val da ding ca coong, ca noong k’tiếc A Lưới, thành phố Huế, pazêng cr’noọ bh’rợ ch’choh, b’băn đươi công nghệ dal ting pa dưr bh’nơơn dal lâh mơ, chroi k’rong pa dưr dal thu nhập đoọng ha đhanuôr coh muy đhăm k’tiêc choh bhrợ. T’cooh Phan Duy Khanh, Chủ tịch UBND chr’val A Lưới 2 đoọng năl, pa dưr pr’đơợ âng vel đong, chr’val A Lưới 2 pa ghit pa dưr bhrợ ha rêê đhuôch ting c’lâng tệêm ngăn, đanh mâng pa têệt lâng t’nooi chr’năp. Xoọc, coh vel đong ơy vai bấc cr’noọ bh’rợ trang trại b’băn, ch’choh ting c’lâng hữu cơ, pr’đơợ VietGAP pa chô thu nhập dal. Zập xa nay bh’rợ pa têệt câl đươi bh’nơơn chr’noh, rau a yêm âng vel đong bơơn xay  bhrợ liêm choom. Ting cơnh t’cooh Phan Duy Khanh, vel đong xoọc t’bhlầng bhrợ zập cr’noọ bh’rợ pa dưr kinh tế bơơn pa căh đhị Đại hội Đảng bộ g’luh tr’nơợp nhiệm kỳ 2025 – 2030, pa zay tước c’moo 2030 thu nhập ting cha năc ma nưih bơơn 105 ức đồng/ch’năc/c’moo, prang chr’val doọ dzợ pr’loọng đha rựt.“Pa têệt pa dưr tơợ zập xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đhị chr’hoong lalăm a hay lâng đợ zên âng Trung ương, vel đong, chr’val năc zooi cớ zập cr’noọ bh’rợ bhrợ têng, crêê tước pr’ặt tr’mông, bhrợ têng cha âng đhanuôr. Rau 2 năc t’vaih bhiệc bhrợ, zooi xăl bh’rợ tr’nêng, zooi pr’đươi bhrợ đoọng ha đhanuôr vêy pr’đơợ bhrợ cha. Azi cung t’’bhlầng xay moon, tơợ zập tổ chức chính trị xã hội đoọng ha đhanuôr vặ zên tơợ zập ngân hàng đoọng vêy pr’đơợ pa dưr bhrợ têng”.

Ting c’lâng pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr coh cr’chăl t’mêê, thành phố Huế nắc năl ghit c’lâng pa dưr ha rêê đhuôch ting c’lâng liêm choom, đươi dua công nghệ dal, chuyển đổi số, pa dưr dal chr’năp lâng liêm choom cơnh lâng pleng k’tiếc tr’xăl. Bhiệc t’bhlầng đươi dua khoa học, công nghệ bhrợ têng chroi k’rong vaih pr’đơợ nông nghiệp hàng hóa liêm t’mêê, bh’nơơn, pa têệt lâng pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr vel bhươl lâng bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê. Tơợ đêêc, chroi k’rong pa dưr dal pr’ặt tr’mông đhanuôr, zư lêy pr’ặt tr’mông vel bhươl lâng pa dưr bh’rợ ha rêê đhuôch ting c’lâng liêm choom, vel bhươl t’mêê, đhanuôr văn minh./.

NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO MỞ  HƯỚNG LÀM GIÀU CHO NÔNG DÂN MIỀN NÚI HUẾ

Từ chỗ làm nông nghiệp chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống với những mô hình manh mún, nhỏ lẻ, những năm gần đây, nhiều nông dân ở khu vực miền núi, vùng cao thành phố Huế mạng dạn thay đổi tư duy sản xuất, ứng dụng công nghệ cao vào trồng trọt, chăn nuôi. Những cách làm mới này đang góp phần tăng năng suất, chất lượng nông sản, mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho người dân vùng cao.

Tại xã miền núi Nam Đông, thành phố Huế, ông Nguyễn Văn Phụng, một lão nông 65 tuổi được nhiều người biết đến với cách làm kinh tế năng động, sáng tạo,  sẵn sàng đổi mới, ứng dụng công nghệ cao để gia tăng giá trị nông sản.

Ông Phụng kể, năm 2020, được sự hỗ trợ của ngành nông nghiệp tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) vợ chồng ông bắt tay xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Đầu tiên, ông thuê máy ủi, san phẳng diện tích đất đồi của gia đình để quy hoặc các khu trồng trọt, chăn nuôi. Có đất, ông mạnh dạn vay vốn ngân hàng, đầu tư hơn 1 tỷ đồng xây dựng nhà màng trồng rau, hoa trên diện tích hơn 1000 mét vuông. Mô hình nhà màng được ông Phụng thiết kế, xây dựng bài bản, xung quanh bao bọc bằng lưới chống côn trùng, bên trong có hệ thống thông gió, điện chiếu sáng, phun tưới tự động…Ngoài ra, gia đình ông còn sắm sửa máy cày, máy phát điện, máy làm cỏ, tạo luống để phục vụ sản xuất. Với quy mô sản xuất mỗi năm hơn 10 vụ rau và hoa, gia đình ông có thể thu về từ 300 đến 400 triệu đồng:“Đầu tư vào nhà màng này rất hiệu quả. Thứ nhất là các loại rau, hoa khi trồng không bị sâu bệnh, thứ hai là tất cả các mầm mống sâu bệnh thì mình đã loại trừ hết, thứ ba là rất chủ động về thời tiết, mưa nắng rau đều phát triển tốt. Cho nên cây rau rất đều và không bị sâu bệnh, bởi thế mà rau rất đẹp”.

Sau nhiều năm tìm tòi, học hỏi, rút kinh nghiệm từ không ít lần thất bại, mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của ông Nguyễn Văn Phụng ngày càng phát triển. Đến nay, diện tích trang trại đã được mở rộng lên gần 1,5 héc ta với nhiều loại giống mới được ông thử nghiệm thành công. Mới đây, vụ dưa hấu đầu tiên ông đưa vào trồng trên diện tích đất 1.000 mét vuông đã cho thu hoạch 1 tấn dưa, thu lãi cao gấp nhiều lần so với các loại cây trồng khác. Cây mía cũng được ông trồng thành công trên vùng đất đồi, giúp gia đình tăng thu nhập. Dù tuổi đã cao nhưng ông Nguyễn Văn Phụng luôn tin tưởng, bản thân càng làm, càng đam mê với sản xuất nông nghiệp và quan trọng là sẵn sàng đối mặt với thất bại, sẵn sàng thử nghiệm những giống cây trồng mới phù hợp đất đai, khí hậu ở vùng núi Nam Đông.“Không thể ngay từ đầu mà đã thành công được. Phải có thất bại mới có thành công. Đầu tiên, người nông dân phải mạnh mẽ, dám nghĩ dám làm, dám thay đổi. Thứ 2 là phải xem xét thị trường, đi ra chợ thường xuyên để xem thị trường cần gì. Điều quan trọng nữa là phải áp dụng khoa học công nghệ, phải có trí tuệ. Ngày xưa thì nói nhờ trời, còn bây giờ không nhờ trời được. Anh phải có trí tuệ, có kiến thức, bão thì có cách chống bão, mưa gió thì phòng chống mưa gió, nắng thì tưới nước, bằng mọi cách phải rút kinh nghiệm để thành công.”

Ngược lên miền biên giới A Lưới, nhiều nông dân cũng đang từng bước đẩy mạnh ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản. Mô hình trồng trồng rau, hoa trong nhà kính của gia đình ông Hồ Quốc ở xã A Lưới 3 là 1 điển hình. Ông Hồ Quốc cho biết, vợ chồng ông theo nghề trồng rau, hoa đã nhiều năm nhưng phải đến năm 2020, nguồn thu nhập mới ổn định nhờ mô hình nhà kính được nhà nước hỗ trợ 50% sau đầu tư. Cùng nguồn hỗ trợ hơn 100 triệu đồng cho 2 nhà kính có diện tích 550 mét vuông, ông Quốc còn được tham gia các cuộc tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật trồng rau, hoa áp dụng công nghệ cao. Ông Hồ Quốc phấn khởi, làm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với mô hình nhà kính và dàn tưới tự động mang lại cho gia đình ông nguồn thu nhập cao, có điều kiện nuôi 2 con học xong đại học:“Năm 2020 tôi đầu tư nhà kính này với số tiền 208 triệu. Tôi có vay ngân hàng 50 triệu nhưng sau khi nhà nước hỗ trợ 50% thì đã trả hết. Có nhà kính thì sản xuất rất thuận lợi, mùa nắng bà con không có việc làm nhưng mình trồng được rau hoa trong nhà kính, mùa mưa thì rau hoa càng tốt, không bị hư hỏng gì, thu hoạch được hơn nhiều lần so với bà con trồng ở ngoài.”

 Tại các xã vùng cao, biên giới A Lưới, thành phố Huế, những mô hình trồng trọt, chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao ngày càng phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân trên cùng một diện tích đất. Ông Phan Duy Khanh, Chủ tịch UBND xã A Lưới 2 cho biết, phát huy lợi thế của địa phương, xã A Lưới 2 chú trọng phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, bền vững gắn với chuỗi giá trị. Hiện, trên địa bàn xã đã hình thành nhiều mô hình trang trại, gia trại chăn nuôi, trồng trọt sản xuất theo hướng hữu cơ, tiêu chuẩn VietGAP cho thu nhập cao. Các chương trình kết nối cung cầu và hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm nông sản, đặc sản địa phương được triển khai hiệu quả. Theo ông Phan Duy Khanh, địa phương đang đẩy mạnh thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế được đề ra tại Đại hội Đảng bộ xã lần thứ nhất nhiệm kỳ 2025-2030, phấn đấu đến năm 2030 thu nhập bình quân đầu người đạt 105 triệu đồng/người/năm, toàn xã không còn hộ nghèo.“Kế thừa các chương trình mục tiêu quốc gia của huyện trước đây và các nguồn vốn của Trung ương, địa phương, xã tiếp tục hỗ trợ các mô hình sản xuất, liên quan đến sinh kế cho bà con. Thứ 2 là tạo việc làm, hỗ trợ chuyển đổi nghề, hỗ trợ nông cụ để bà con có điều kiện sản xuất các ngành nghề của mình. Chúng tôi cũng đẩy mạnh tuyên truyền, thông qua các tổ chức chính trị xã hội cho bà con vay vốn từ các ngân hàng để có điều kiện phát triển sản xuất”.

Theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới, thành phố Huế xác định phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái, ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số, nâng cao giá trị gia tăng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất góp phần hình thành nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại, hiệu quả, gắn với phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới. Qua đó, góp phần nâng cao đời sống người dân, bảo vệ cảnh quan, môi trường và xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, người nông dân văn minh./.