Tơợ ch’choh, b’băn tươc bhrợ du lịch vêêl bhươl, đợ bh’rợ t’mêê xoọc bhrợ pa xoọng pr’đơợ pa xiêr đha rưt nhâm mâng, pa dưr zên bơơn bhrợ ha đhanuôr coh đâu.

Vêêl Kon Vơng Kia, chr’val Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi vêy lâh 150 pr’loọng đhanuôr lâng lâh 500 manưih, lâh mơ năc đhanuôr acoon coh. Lăm ahay, đhanuôr lâh mơ năc choh ha roo ruộng, bhrợ ha rêê lâng băn ta rí, k’roóc, pr’ăt tr’mung dzợ bâc zr’năh k’đhạp.

Tơợp c’moo 2022, Trưởng vêêl A Hùng năc manưih tr’nơợp coh vêêl grơơ nhool lêy choh clang Úc. Anoo pay câl m’ma, phân bón, choh lêy 4 sào. Xang 6 c’xêê, đợ clang nâu choom bơơn bhrợ, pa chô bh’nơơn bâc. Đọong pa xoọng zên bơơn bhrợ, A Hùng năc lêy vặ k’tiêc, bhrợ t’bhưah bh’rợ choh clang lâng k’đươi moon 5 pr’loọng coh vêêl đông đh’rưah bhrợ:“C’la cu năc tr’nơợp cung lêy choh bhrợ clang Úc, xang nặc k’đươi moon pa xoọng 5 pr’loọng dzợ đh’rưah ting pâh. K’tiêc choh bhrợ lăm mơ 4 sào, xang 6 c’xêê bơơn bhrợ, lơi jợ đợ mơ zên câl đươi lăm năc dzợ vêy u’xưa 70 ực. Lêy acu choh liêm choom, r’dợ đhanuôr năc cung ting choh bhrợ”.

Đh’rưah lâng bh’rợ choh clang Úc, A Hùng dzợ k’đươi moon đhanuôr ting pâh bhrợ coh Hợp tác xã bhơi r’veh k’tiêc chrộ Măng Đen, choh zâp râu bhơi r’veh liêm glặp lâng plêệng k’tiêc đha hư cha ngáach coh k’coong ch’ngai cơnh a’bhêy, xà lách, a’kiêl, cà rốt, k’đậc, a’lui, prớ... Xọoc, Hợp tác xã vêy 17 cha nặc, ooy đâu 12 cha nặc đhanuôr coh vêêl lêy choh bhrợ lâng zư lêy. Bhơi r’veh bơơn bhrợ, pa câl đoọng ha ta mooi lươt lêy chi ơh lâng đơơng pa câl đhị Quảng Ngãi, Cần Thơ, thành phố Hồ Chí Minh lâng bơr pêê vêêl đông lơơng.

Hay cớ ooy đợ t’ngay tơợp bhrợ, A Hùng moon, căh vêy ngai coh vêêl cung tin đươi bh’rợ nâu bhrợ liêm choom. Bâc ngai k’rang lêy choh bhrợ ha dợ căh vêy đhị pa câl, n’jưah bil zên, bil c’rơ g’lêêh:“Năc mưy trưởng vêêl, mưy đảng viên ha dợ a’đay mưy prá căh bhrợ năc căh ngai đươi. A’đay n’jưah prá n’jưah bhrợ choom năc đhanuôr bơơn lêy lâng đươi bhrợ đh’rưah. Tr’nơợp acu bhrợ đhanuôr moon căh vêy ngai câl. R’dợ xang bêl bơơn bhrợ liêm choom đhanuôr năc vêy đươi, vêy xăl c’lâng bhrợ cha”.

Căh mưy bhrợ ha rêê đhuôch, A Hùng dzợ k’rong bhrợ homestay đoọng hơnh deh ta mooi pâh lêy chi ơh. Mưy homestay âng pr’loọng đông anoo k’rong bhrợ k’noọ 300 ực đồng ơy t’moot đươi. Mưy đhr’nông lơơng xoọc bhrợ k’noọ liêm xang.

Cung pay bhrợ ting c’lâng pa dưr du lịch vêêl bhươl, Bí thư Chi bộ vêêl Kon Vơng Kia - A Đruế tợơp bhrợ homestay tơợ c’moo 2024.

N’niên vaih coh vêêl đông dzợ bâc zr’năh k’đhạp, bêl ahay ơy bhrợ bh’rợ Đoàn, A Đruế năl ghit pr’ăt tr’mung âng đhanuôr. Bơơn lêy đợ mơ ta mooi chô chi ơh coh Măng Đen ting t’ngay ting bâc, anoo k’noọ ha dang năl lêy pay bhrợ đươi đợ râu cruung k’tiêc liêm pr’hay đh’rưah lâng đợ râu văn hoá coh k’coong ch’ngai nâu năc đhanuôr vêy pa xoọng bơơn cớ zên. Xang k’noọ năc bhrợ, A Đruế grơơ nhool lêy vặ 100 ực đồng tơợ Ngân hàng Chính sách xã hội chr’hoong Kon Plông (ty) k’rong bhrợ homestay.

Homestay âng A Đruế năc mưy đhr’nông đông n’loong vêy 4 phòng đoọng ha ta mooi ăt, doọ vêy bhrợ bâc cơnh, năc vêy bhrợ liêm buôn, ting cơnh đông xang coh crâng da ding Măng Đen nâu:“Đợ c’moo đăn đâu, bơơn lêy Măng Đen vêy bhrợ t’bhưah đăh du lịch sinh thái năc acu vêy cr’noọ bhrợ đông k’tứi, l’lăm năc bhrợ đoọng lêy c’năl bh’riêl âng đay tươc ooy, xang nặc kiêng bhrợ pa dưr c’rơ âng vêêl đông, bhrợ t’bhưah c’lâng lươt t’mêê đăh pa dưr pa xơc pr’ăt tr’mung lâng đơơng râu chr’năp liêm đoọng ha vêêl đông”.

N’jưah bhrợ homestay, A Đruế n’jưah chơơc lêy c’lâng bhrợ cha t’bơơn zên. Anoo xăl lâh 1,2 sào k’tiêc căh liêm choom đoọng choh a’rong lâng chanh dây. 2 râu chr’noh nâu zêng dưr vaih liêm, gr’hoot đợc đợ hân noo bơơn bhrợ liêm bâc. Tơợ bh’rợ bhrợ cha nâu, zâp c’moo pr’loọng đông A Đruế vêy pa chô zên tơợ 120 tươc 150 ực đồng xang bêl lơi jợ zên câl đươi lăm.

Lâng bh’rợ năc đảng viên, cán bộ vêêl, Bí thư Chi bộ A Đruế lâng Trưởng vêêl A Hùng căh mưy k’đơơng a’cọ đăh bhrợ cha pa dưr pr’ăt tr’mung ha đay, năc dzợ vaih đhị za nươr g’nưm đoọng đhanuôr coh vêêl đông đh’rưah bhrợ cha, pa dưr zên bơơn bhrợ. Vêêl Kon Vơng Kia xoọc vêy 157 pr’loọng, lâh 500 manưih; tươc đâu ơy vêy lâh 10 pr’loọng ting pâh bhrợ homestay. Tơợ râu xay moon, k’đươi âng Bí thư Chi bộ A Đruế, Trưởng vêêl A Hùng, bâc đoàn viên, đha đhâm c’moọr grơơ nhool vặ zên k’rong bhrợ cha k’van đhị vêêl đông đay. T’cooh A Đ’Ruông, đhanuôr coh vêêl Kon Vơng Kia ta luôn tin đươi ooy đợ cán bộ vêêl cơnh A Hùng lâng A Đruế, tu apêê căh mưy k’đươi moon năc dzợ bhrợ đoọng đhanuôr ting lêy bhrợ đh’rưah:“Zâp apêê cán bộ vêêl prá xay đoọng đhanuôr đợ râu bhiệc chr’năp liêm, bhiệc n’hâu căh liêm choom đoọng đhanuôr năl. Đồng chí cung choom bhrợ lăm, xang năc vêy xay moon đoọng đhanuôr ting lêy bhrợ đh’rưah”.

Tơợ râu lêy bhrợ lăm âng cán bộ vêêl Kon Vơng Kia, đhanuôr coh vêêl tơợp tr’xăl cr’noọ bh’rợ, c’lâng bhrợ cha. Đhanuôr căh mưy đương ooy tơơm ha roo năc dzợ grơơ nhool k’rong choh bhơi r’veh đhị k’tiêc chrộ, clang, chanh dây, bhrợ homestay lâng ting pâh bhrợ coh hợp tác xã đoọng chơơc lêy c’lâng pa câl ha bh’nơơn pr’đươi. Xọoc, prang vêêl Kon Vơng Kia dzợ vêy 4 pr’loọng đha rưt, pr’loọng z’zăng cung ting dưr bâc.

T’cooh Nguyễn Trọng Sơn, Phó Bí thư Thường trực Đảng uỷ chr’val Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi moon, tơợ tơợp nhiệm kỳ, Đảng bộ chr’val ơy vêy Nghị quyết chuyên đề, đoọng cr’noọ bh’rợ đăh pa dưr tổ chức đảng nhâm mâng đoọng k’đươi moon, k’đhơợng bhrợ bh’rợ chính trị coh zâp vêêl đông. Ting cơnh t’cooh Nguyễn Trọng Sơn, apêê Bí thư Chi bộ, Trưởng vêêl coh chr’val Măng Đen zêng lêy năc đợ apêê dzpự p’niên, zay ta bach, bhriêl g’lăng, ta luôn pa dưr dal tinh thần liêm choom ooy zâp đăh bh’rợ coh vêêl đông:“Cr’chăl hanua, Đảng bộ chr’val ơy bhrợ rơợng nhâm c’lâng xa nay âng Trung ương đăh pa dưr dal pr’ăt bh’rợ coh tổ chức đảng, đảng bộ, chi bộ. Đảng viên ting pâh bhrợ, đảng viên k’đơơng a’cọ đăh bhrợ cha, bhrợ bha lâng coh vêêl đông đoọng zooi đhanuôr ting bhrợ. Xọoc đâu, zâp bh’rợ, cr’liêng xa nay xay bhrợ xiêr tươc vêêl, n’đoo k’đhạp năc cán bộ vêêl lâng đảng viên bhrợ lăm. Azi lêy pay đợ apêê dzợ p’niên, k’rơ, bhriêl ta bach, t’bhlâng pâh bhrợ trưởng vêêl, Bí thư lâng t’moot đảng đoọng apêê anoo bhrợ lăm lâng đhanuôr lêy bhrợ t’tưn”./.

NHỮNG BÍ THƯ CHI BỘ, TRƯỞNG THÔN LÀM KINH TẾ GIỎI Ở VÙNG CAO QUẢNG NGÃI

Ở các xã vùng cao tỉnh Quảng Ngãi, nhiều Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn không chỉ làm tốt công tác ở cơ sở mà còn mạnh dạn tìm hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện của địa phương. Từ trồng trọt, chăn nuôi đến làm du lịch cộng đồng, những mô hình mới đang mở thêm cơ hội giảm nghèo bền vững, tăng thu nhập cho bà con nơi đây.

Thôn Kon Vơng Kia, xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi có hơn 150 hộ dân với hơn 500 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số. Trước đây, bà con chủ yếu trồng lúa nước, làm nương rẫy và chăn nuôi trâu, bò, cuộc sống còn nhiều khó khăn.

Đầu năm 2022, Trưởng thôn A Hùng là người đầu tiên trong thôn mạnh dạn trồng khoai lang Úc. Anh bỏ vốn mua giống, phân bón, làm thử 4 sào. Sau 6 tháng, vụ khoai cho thu hoạch, hiệu quả rất cao. Để tăng thu nhập, A Hùng tiếp tục thuê đất, mở rộng mô hình trồng khoai và vận động thêm 5 hộ trong thôn cùng làm.“Bản thân Hùng thì đầu tiên cũng xung phong trồng khoai lang Úc, rồi vận động thêm 5 hộ nữa cùng tham gia. Diện tích ban đầu chỉ có 4 sào thôi, sau 6 tháng thu hoạch trừ hết chi phí còn dư được 70 triệu. Thấy mình trồng hiệu quả, dần dần bà con mới thay đổi và làm theo”.

Cùng với mô hình trồng khoai lang Úc, A Hùng còn vận động bà con tham gia Hợp tác xã Rau xứ lạnh Măng Đen, trồng các loại rau phù hợp với khí hậu mát mẻ ở vùng cao như, cải xanh, cải ngọt, xà lách, dưa chuột, cà rốt, bầu, bí, ớt... Hiện, Hợp tác xã có 17 thành viên, trong đó, 12 người là bà con trong thôn trực tiếp trồng và chăm sóc rau. Rau được thu hoạch, bán cho khách du lịch và đưa đi tiêu thụ tại Quảng Ngãi, Cần Thơ, thành phố Hồ Chí Minh cùng một số địa phương khác.

Nhớ lại những ngày đầu bắt tay làm, A Hùng cho biết, không phải ai trong thôn cũng tin mô hình mới sẽ thành công. Nhiều người lo cây trồng ra không bán được, vừa mất vốn lại vừa mất công.“Là một thôn trưởng, một đảng viên mà mình chỉ nói suông mà không làm là không ai tin. Mình vừa nói được vừa làm được thì bà con sẽ thấy và làm theo. Đầu tiên mình làm bà con cứ nói làm như thế chứ không ai mua đâu. Dần dần sau khi thu hoạch có hiệu quả bà con mới tin, mới thay đổi cách sản xuất”.

Không chỉ làm nông nghiệp, A Hùng còn đầu tư homestay để đón khách du lịch. Một homestay của gia đình anh được đầu tư gần 300 triệu đồng đã đưa vào khai thác. Một căn khác đang dần hoàn thiện.

Cũng chọn hướng phát triển du lịch cộng đồng, Bí thư Chi bộ thôn Kon Vơng Kia - A Đruế bắt đầu làm homestay từ năm 2024.

Sinh ra và lớn lên ở vùng quê còn nhiều khó khăn, từng làm công tác Đoàn, A Đruế hiểu cuộc sống của bà con. Nhận thấy lượng khách du lịch đến Măng Đen ngày càng đông, anh nghĩ, nếu biết tận dụng cảnh quan và văn hóa vùng cao thì người dân có thể có thêm một nguồn thu nhập. Nghĩ là làm, A Đruế mạnh dạn vay 100 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Kon Plông (cũ) đầu tư làm homestay.

Homestay của A Đruế là một căn nhà gỗ có 4 phòng phục vụ khách, không cầu kỳ, hiện đại, mà được thiết kế đơn giản, mang nét mộc mạc vốn có của núi rừng Măng Đen.“Những năm gần đây, nhận thấy được Măng Đen ngày càng mở rộng phát triển du lịch sinh thái, nên mình nảy sinh ý định mở ra căn nhà nho nhỏ, trước là để thử xem tài năng của mình đạt được đến đâu, sau là mong muốn phát triển thế mạnh của làng, mở ra lối đi mới về phát triển kinh tế và mang “tiếng thơm” về cho làng.”

Vừa làm homestay, A Đruế vừa tìm cách tăng thu nhập từ sản xuất. Anh mạnh dạn chuyển đổi hơn 1,2 sào đất kém hiệu quả sang trồng mì và chanh dây. Cả 2 loại cây trồng này đều phát triển tốt, hứa hẹn những vụ mùa bội thu. Từ mô hình kinh tế này, mỗi năm gia đình A Đruế có thu nhập từ 120 đến 150 triệu đồng sau khi trừ chi phí.

Với vai trò là đảng viên, cán bộ  thôn, Bí thư Chi bộ A Đruế và Trưởng thôn A Hùng không chỉ tiên phong phát triển kinh tế cho gia đình mình, mà còn trở thành điểm tựa để bà con trong thôn cùng nhau làm ăn, tăng thu nhập. Thôn Kon Vơng Kia hiện có 157 hộ, hơn 500 nhân khẩu; đến nay đã có trên 10 hộ tham gia làm homestay. Từ sự tuyên truyền, vận động của Bí thư Chi bộ A Đruế, Trưởng thôn A Hùng, nhiều đoàn viên, thanh niên mạnh dạn vay vốn đầu tư sản xuất, làm giàu chính đáng trên quê hương mình. Ông A Đ’Ruông, người dân thôn Kon Vơng Kia luôn tin tưởng những cán bộ thôn như A Hùng và A Đruế vì họ không chỉ tuyên truyền, vận động mà còn làm trước để bà con làm theo.“Các đồng chí cán bộ thôn tuyên truyền cho bà con những việc gì lợi, việc gì không có lợi để bà con hiểu. Đồng chí cũng làm trước, trải nghiệm trước sau đó mới tuyên truyền để bà con làm theo”.

Từ sự tiên phong, gương mẫu của cán bộ thôn Kon Vơng Kia, người dân trong thôn bắt đầu thay đổi cách nghĩ, cách làm. Bà con không chỉ trông chờ vào cây lúa nước mà mạnh dạn đầu tư trồng rau xứ lạnh, khoai lang, chanh dây, làm homestay và tham gia hợp tác xã để tìm đầu ra cho nông sản. Hiện toàn thôn Kon Vơng Kia chỉ còn 4 hộ nghèo, hộ khá giả dần tăng lên.

Ông Nguyễn Trọng Sơn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, ngay từ đầu nhiệm kỳ, Đảng bộ xã đã có Nghị quyết chuyên đề, giao chỉ tiêu về xây dựng tổ chức đảng vững mạnh để lãnh đạo, chỉ đạo nhiệm vụ chính trị ở các thôn bản. Theo ông Nguyễn Trọng Sơn, đội ngũ Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn ở xã Măng Đen hầu hết là những người trẻ, năng nổ, luôn nêu cao tinh thần noi gương trong mọi hoạt động, phong trào ở địa phương.“Thời gian qua, Đảng bộ xã thực hiện nghiêm chủ trương của Trung ương về nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ chức đảng, đảng bộ, chi bộ. Đảng viên tham gia sinh hoạt, đảng viên gương mẫu trong phát triển kinh tế, làm nòng cốt ở cơ sở để giúp bà con làm theo. Hiện nay, các mô hình, các nội dung triển khai xuống thôn cái nào khó thì cán bộ thôn và đảng viên làm trước. Chúng tôi chọn những người trẻ, khỏe, năng nổ, tích cực tham gia làm thôn trưởng, Bí thư và kết nạp đảng để các anh làm trước cho bà con noi theo”./.