Mưy ooy đợ bh’rợ bơơn Trung tâm Khuyến nông k’tiêc k’ruung moon năc “Bhrợ pa dưr bh’rợ băn a’ọc lêệ hữu cơ têêm ngăn sinh học, ting c’lâng bhrợ cha p’đhiêr”, xay bhrợ cr’chăl c’moo 2024-2026 đhị zâp tỉnh, thành phố Phú Thọ, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế lâng Đồng Nai, lâng pa zêng 9.000 p’nong a’ọc lêệ coh 3 c’moo. Bh’rợ pa zưm bhrợ pa dưr zr’lụ b’băn têêm ngăn sinh học, đươi bhrợ c’lâng bh’rợ lêy băn ting c’lâng zư lêy, zêl cha groong pr’luh cr’ay lâng bhrợ pa liêm râu chất ta lơi, pa xiêr râu căh liêm crêê tươc môi trường. Râu k’rang moon lâh mơ năc chất ta lơi đăh b’băn lêy bhrợ pa liêm đoọng bhrợ phân bón ha tơơm chr’noh.

Ting cơnh bh’nơơn lêy xay bhrợ, 100% cơ sở ting pâh bhrợ bh’rợ pa liêm chất ta lơi bhrợ phân bón. Tươc đâu, dự án cung ơy bhrợ pa dưr 14 hợp đồng p’têêt pa zưm b’băn, pa cala bh’nơơn pr’đươi. Liêm choom kinh tế âng bh’rợ bâc lâh 11% ting lêy lâng b’băn đhơ cơnh vêy. Pr’loọng đông t’cooh Nguyễn Văn Lịch, coh phường Phong Điền, thành phố Huế moon: ting pâh bh’rợ nâu, pr’loọng đông t’cooh bơơn zooi đoọng tơợ acoon m’ma, ch’na cha, đhị lêy pay tươc bêl pa câl bh’nơơn pr’đươi. Tập đoàn Quế Lâm lươt đh’rưah zooi đoọng băn bhrợ, âng đơơng m’ma liêm glặp lâng câl pay bh’nơơn pr’đươi liêm choom. Bh’nơơn pr’đươi vêy lêy cha mêêt tơợ acoon m’ma, ch’na đh’năh, zư lêy, zêl cha groong pr’luh cr’ay, têêm ngăn sinh học tươc bhrợ pa liêm chất ta lơi; xang lêy bhrợ năc pa câl, bhrợ têng lâng âng đơơng, ting bhr’dzang bhrợ pa dưr bh’nơơn pr’đươi lêệ a’ọc hữu cơ, têêm ngăn, vêy tơơm riah liêm ghit. T’cooh Nguyễn Văn Lịch đoọng năl cớ:“Băn a’ọc hữu cơ năc azi lêy liêm choom. Tr’nơợp, đươi dua men sinh học đoọng hr’lục ch’na đh’năh lâng bhrợ pa liêm râu êệ bh’năn đoọng oó nặ. Râu 2 năc lêy đoọng cha ch’na bột âng Quế Lâm, xang nặc acu choh coh bhươn, a’ọc cha k’rơ bhlâng, doọ vêy crêê cr’ay”.

Xa nay bh’rợ nâu xay moon ooy đăh dự án “Bhrợ pa dưr bh’rợ băn a’tưch Minh Dư chứng nhận VietGAP, p’têêt pa zưm lâng ppa câl bh’nơơn pr’đươi”, xay bhrợ cr’chăl c’moo 2025-2027. Bh’rợ nâu lêy cha mêêt zâp râu bh’rợ crêê tươc râu liêm choom lâng têêm ngăn bh’nơơn pr’đươi, tơợ acoon m’ma, c’roọl bh’năn, ch’na đh’năh, đac ộm tươc vệ sinh thú y, zêl cha groong pr’luh cr’ay, đươi dua za nươr thú y, k’đhơợng zư chất ta lơi lâng zư lêy môi trường. Amoó Nguyễn Thị Hiếu, mưy pr’loọng băn a’tưch coh c’roọl bh’năn zr’lụ chúah chr’val Đan Điền, thành phố Huế, ting pâh bh’rợ moon n’têh lâng pa zêng 6.000 p’nong a’tưch, zâp c’moo pa chô k’dâng 250-300 ực đồng. Bh’nơơn pr’đươi vêy p’têêt pa zưm pa câl lâng Công ty Cổ phần CODO Việt Nam. Bhiệc bhrợ pa dưr đhị lêy pa câl zooi đoọng manưih b’băn vêy pa xoọng pr’đơợ zư lêy c’lâng bh’rợ têêm ngăn, p’têêt pa zưm lâng râu k’đươi moon âng thị trường:“Vêy râu zooi đoọng, moon đoọng đăh c’lâng băn bhrợ, zư lêy. Râu 2 năc zooi đoọng zên đăh ch’na, vắc xin cung cơnh zâp chế phẩm sinh học lâng zanươu sát trùng năc ooy cr’chăl nâu vêy zâp cố vấn tơợ trường Nông Lâm đơơng zâp c’lâng bh’rợ vắc xin liêm nhâm, bhrợ đoọng cr’chalư lêy băn năc zêl cha groong cr’ay liêm choom, bh’năn ma mung k’rơ năc pa chô bh’nơơn liêm bâc. Ting pâh bh’rợ nâu vêy chr’năp liêm lêy âng đơơng tươc zâp đhị p’têêt câl pay liêm choom lâh mơ năc zên pa câl bâc lâh lâng zên coh thị trường, năc vêy bhrợ pa dưr zên bơơn bhrợ âng manưih b’băn xoọc đâu”.

Đhị xa nay bh’rợ, Trung tâm Khuyến nông k’tiêc k’ruung cung lêy cha mêêt Tổ hợp Nông nghiệp hữu cơ - bhrợ cha p’đhiêr - sinh thái 4F Quế Lâm. Nâu đoo năc bh’rợ p’têêt pa zưm âng zâp bh’rợ đăh bhrợ têng nông nghiệp, ooy đâu chất ta lơi âng cr’chăl nâu choom vaih đhị lêy đươi đoọng ha bh’rợ lơơng. T’cooh Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông k’tiêc k’ruung đoọng năl, Trung tâm xoọc pa zưm lâng Tập đoàn Quế Lâm xay bhrợ, pa dưr k’rơ zâp dự án pa dưr pa xơc nông nghiệp hữu cơ, bhrợ têng p’đhiêr lâng băn têêm ngăn sinh học:“Lâng b’băn coh dự án âng trung tâm Khuyến nông k’tiêc k’ruung lâng Quế Lâm năc căh vêy đươi dua đac, căh vêy đac ta lơi pa gluh coh ngoai, cung cơnh đươi hệ thống men vi sinh lêy bhrợ pa liêm bhr’lương sinh học bhrợ tươc mật khẩu năc doọ vêy nặ ooy cr’chăl băn. Lâng ch’na cha năc lâh mơ đợ ch’na ơy bhrợ đợc năc vêy pa xoọng zâp ch’na hữu cơ gooh, pa xoọng zâp râu men vi sinh bhrợ pa dưr c’rơ đăh b’băn... Zâp pr’loọng coh A Lưới tươc zr’lụ tổ hợp 4F nâu xoọc đâu đươi bhrợ ting c’lâng công nghệ nâu năc liêm choom bhlâng”.

La lua đoọng lêy, liêm choom âng khuyến nông căh nặc mưy ooy đợ mơ m’ma bh’năn căh cậ đợ mơ pr’loọng ting băn bhrợ, chr’năp lâh mơ năc tr’xăl c’lâng bh’rợ bhrợ cha. Đhanuôr ting bhr’dzang xăl tơợ băn ting kinh nghiệm dzang ooy đươi bhrợ ting c’lâng lêy băn liêm crêê, têêm ngăn sinh học, lêy cha mêêt pr’luh cr’ay, liêm choom bh’nơơn pr’đươi lâng bhrợ pa liêm chất ta lơi. Trung tâm Khuyến nông k’tiêc k’ruung moon năc t’bhlâng xay moon, p’căh lâng t’bhưah zâp bh’rợ liêm choom, ting bhr’dzang bhrợ pa dưr zâp zr’lụ b’băn têêm ngăn, p’têêt pa zưm âng manưih bhrợ têng lâng doanh nghiệp, pa dưr chr’năp bh’nơơn pr’đươi.

Đhị Huế, zâp bh’rợ b’băn hữu cơ, VietGAHP lâng băn bhrợ p’đhiêr xoọc chrooi pa xoọng pa dưr tr’xăl tơợ bhrợ têng k’tứi la lêêh tươc zâp n’juông chr’năp vêy lêy cha mêêt, p’têêt pa zưm bhrợ lâng thị trường lâng k’đươi moon zư lêy môi trường./.

Thúc đẩy chăn nuôi theo hướng kinh tế tuần hoàn

Từ chất thải chăn nuôi, nhiều hộ dân ở thành phố Huế đang tạo nguồn phân bón cho cây trồng, hình thành vòng tuần hoàn trong sản xuất. Cùng với chăn nuôi an toàn, kiểm soát dịch bệnh và liên kết tiêu thụ, các mô hình này góp phần giảm chi phí, nâng giá trị sản phẩm, hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững. Những nội dung này vừa được Trung tâm Khuyến nông quốc gia giới thiệu tại chương trình phổ biến và nhân rộng các dự án khuyến nông Trung ương năm 2026 tại Huế. 

Một trong những mô hình được Trung tâm Khuyến nông quốc gia giới thiệu là “Xây dựng mô hình chăn nuôi lợn thịt hữu cơ đảm bảo an toàn sinh học, theo hướng kinh tế tuần hoàn”, triển khai giai đoạn 2024 - 2026 tại các tỉnh, thành phố Phú Thọ, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế và Đồng Nai, với quy mô 9.000 con lợn thịt trong 3 năm.  Mô hình tập trung xây dựng vùng chăn nuôi an toàn sinh học, áp dụng quy trình kỹ thuật trong chăm sóc, phòng chống dịch bệnh và xử lý chất thải, hạn chế tác động đến môi trường. Điểm đáng chú ý là chất thải chăn nuôi được xử lý để làm phân bón cho cây trồng.

Theo kết quả triển khai, 100% cơ sở tham gia mô hình thực hiện xử lý chất thải làm phân bón. Đến nay, dự án cũng đã xây dựng 14 hợp đồng liên kết chăn nuôi, tiêu thụ sản phẩm. Hiệu quả kinh tế của mô hình cao hơn 11% so với chăn nuôi đại trà. Gia đình ông Nguyễn Văn Lịch, ở phường Phong Điền, thành phố Huế cho biết: tham gia mô hình này, gia đình ông được hỗ trợ từ con giống, thức ăn, đầu vào đến đầu ra sản phẩm. Tập đoàn Quế Lâm đồng hành hỗ trợ kỹ thuật, cung ứng đầu vào phù hợp và thu mua sản phẩm đạt yêu cầu. Sản phẩm được kiểm soát từ con giống, thức ăn, chăm sóc, phòng bệnh, an toàn sinh học đến xử lý chất thải; sau thu hoạch được thu mua, chế biến và phân phối, từng bước xây dựng sản phẩm thịt lợn hữu cơ, an toàn, có nguồn gốc rõ ràng. Ông Nguyễn Văn Lịch cho biết thêm: “Nuôi lợn hữu cơ thì chúng tôi thấy rất hiệu quả. Thứ nhất, sử dụng men sinh học để trộn thức ăn và xử lý trong phân nên không có mùi hôi. Thứ hai là về mình cho ăn thức ăn bột của Quế Lâm, rau thì tui trồng trong vườn nên con lợn rất là khỏe, không có dịch bệnh” 

Chương trình này còn giới thiệu về dự án “Xây dựng mô hình chăn nuôi gà Minh Dư chứng nhận VietGAHP, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm”, triển khai giai đoạn 2025-2027. Mô hình này kiểm soát các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và an toàn sản phẩm, từ con giống, chuồng trại, thức ăn, nước uống đến vệ sinh thú y, phòng chống dịch bệnh, sử dụng thuốc thú y, quản lý chất thải và bảo vệ môi trường. Chị Nguyễn Thị Hiếu, một hộ chăn nuôi gà ở trang trại vùng cát xã Đan Điền, thành phố Huế, tham gia mô hình nêu trên với quy mô 6.000 con gà, mỗi năm lãi khoảng 250-300 triệu đồng. Sản phẩm được liên kết tiêu thụ với Công ty CP CODO Việt Nam. Việc hình thành đầu ra giúp người chăn nuôi có thêm cơ sở duy trì quy trình sản xuất an toàn, gắn sản xuất với yêu cầu của thị trường. “Được sự hỗ trợ, tư vấn về cái kỹ thuật, quy trình chăm sóc. Thứ hai nữa là được hỗ trợ về chi phí về thức ăn, vắc xin cũng như là các chế phẩm sinh học và thuốc sát trùng thì trong quá trình đó được các cố vấn từ trường Nông Lâm đưa các quy trình vắc xin rất chặt chẽ, làm cho mình đó là trong quá trình chăn nuôi là phòng bệnh tốt thì con vẫn sức khỏe tốt thì nó tăng trọng nhất và tỷ lệ hao hụt rất là ít. Tham gia mô hình này có lợi ích là mình sẽ được đưa đến cái các cơ sở liên kết thu mua chất lượng hơn thì giá thành nó sẽ cao hơn so với giá thị trường, nó sẽ cải thiện được cái thu nhập của người chăn nuôi hiện nay”. 

Tại Chương trình, Trung tâm Khuyến nông quốc gia cũng khảo sát Tổ hợp Nông nghiệp hữu cơ - kinh tế tuần hoàn - sinh thái 4F Quế Lâm. Đây là mô hình liên kết các khâu trong sản xuất nông nghiệp, trong đó chất thải của quá trình này có thể trở thành đầu vào cho quá trình khác. Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia cho biết, Trung tâm đang phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm triển khai, đẩy mạnh các dự án phát triển nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn và chăn nuôi an toàn sinh học. “Đối với chăn nuôi trong dự án giữa trung tâm Khuyến nông quốc gia với Quế Lâm hoàn toàn là không sử dụng nước, không có nước thải ra môi trường, cũng như là dùng hệ thống men vi sinh xử lý đệm lót sinh học dẫn đến mật khẩu hoàn toàn không có mùi trong quá trình chăn nuôi. Đối với thức ăn thì ngoài cái thức ăn chế biến sẵn thì bổ sung các thức ăn hữu cơ thô, bổ sung các loại men vi sinh làm tăng sức khỏe trong chăn nuôi... Các nông hộ từ trên A Lưới đến khu vực xung quanh khu vực tổ hợp 4F này thì hiện nay đang áp dụng cái quy trình công nghệ này rất là tốt.” 

Thực tế triển khai cho thấy, hiệu quả của khuyến nông không chỉ ở số lượng con giống hay số hộ tham gia, mà quan trọng hơn là thay đổi phương thức sản xuất. Người dân từng bước chuyển từ chăn nuôi theo kinh nghiệm sang áp dụng quy trình kỹ thuật, bảo đảm an toàn sinh học, kiểm soát dịch bệnh, chất lượng sản phẩm và xử lý chất thải. Trung tâm Khuyến nông quốc gia cho biết sẽ tiếp tục truyền thông, phổ biến và nhân rộng các mô hình hiệu quả, từng bước hình thành các vùng chăn nuôi an toàn, tăng liên kết giữa người sản xuất và doanh nghiệp, nâng cao giá trị sản phẩm.

Tại Huế, các mô hình chăn nuôi hữu cơ, VietGAHP và kinh tế tuần hoàn đang góp phần thúc đẩy chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang các chuỗi giá trị có kiểm soát, gắn sản xuất với thị trường và yêu cầu bảo vệ môi trường./.