Tợơ đợ bh’rợ choh cà phê, prí căh cậ băn a’ọc a’tưch, bâc pr’loọng đông ơy vêy pa xoọng bhiệc bhrợ, pa chô zên têêm ngăn. Nâu đoo năc c’lâng lươt zooi đoọng đhanuôr coh k’coong ch’ngai ting bhr’dzang dưr zi lâh đha rưt, pa dưr pa xơc pr’ăt tr’mung liêm choom đhị vêêl đông đay.

Tơợp c’xêê 6 c’moo 2024, chr’hoong da ding k’coong A Lưới ty, xoọc đâu năc zâp chr’val A Lưới 1, A Lưới 2, A Lưới 3, A Lưới 4 lâng A Lưới 5, thành phố Huế vêy ta moon dưr zi lâh đha rưt. Nâu đoo năc râu chr’năp, ha dợ cung moon pa gluh cr’noọ bh’rợ t’mêê, pa xiêr đha rưt căh năc mưy pa xiêr đợ mơ pr’loọng đha rưt, năc lêy bhrợ pa dưr pr’ăt bh’rợ têêm ngăn đoọng đhanuôr choom dưr zi lâh k’rơ, doọ dzợ chô đha rưt cớ.

Đhị chr’val A Lưới 2, t’cooh Lê Như Tự năc mưy đhanuôr coh k’coong ch’ngai bhrợ zr’năh k’đhạp vaih pr’đơợ đoọng t’bhlâng bhrợ cha. Coh bhươn bhưah lâh 4 hécta âng pr’loọng đông t’cooh, k’tiêc choh cà phê t’viêng liêm pa zưm lâng đợ tơơm prí xoọc ra văng bơơn bhrợ. T’cooh cung lêy bhrợ đợ đhị k’tiêc k’tứi đoọng choh pa xoọng ổi, pih bhung, pih ngam, pa neh đoọng bơơn pa xoọng zên. Zâp c’moo, bh’rợ nâu vêy đơơng chô ha pr’loọng đông t’cooh Lê Như Tự pa chô zên k’noọ 200 ực đồng xang bêl lơi jợ zên pa gluh đươi lăm:“C’moo 2012, xang bêl đhêy pa bhrợ, tơợp bhrợ cha coh pr’loọng đông năc acu t’bhlâng bhrợ pa dưr choh cà phê. Tu tơơm cà phê ơy ăt bhrợ lâng cu tơợ Đắc Lắc tươc đâu tơơm nâu choh liêm choom coh A Lưới. Pa zêng k’tiêc choh cà phê cung vêy 3hecta m’pâng pa chô zên lâh 100 ực đồng. Acu cung vặ ngân hàng đoọng k’rong bhrợ, xang vặ năc chroot, chroot lưch năc vặ cớ”.

Đh’rưah lâng đợ bh’rợ bhrợ cha liêm choom, zên vặ chính sách xoọc vaih năc đhị lêy za nươr g’nưm đoọng đhanuôr coh k’coong ch’ngai A Lưới k’rong bhrợ pa dưr bh’rợ tr’nêng.

Amoó Văn Thị Lưu, coh chr’val A Lưới 3 moon, bâc c’moo lăm ahay, amoó vặ 50 ực đồng tơợ Ngân hàng Chính sách xã hội k’rong pa dưr bh’rợ b’băn. Bêl băn bhrợ bâc bhlâng, pr’loọng đông năc vêy băn mơ 80 p’nong a’ọc lêệ lâng k’ha riêng p’nong a’tưch, a’đha. Xang bêl chroót zên câl đươi lăm, amoó năc lêy vặ cớ đoọng băn a’đuh, zâp c’moo băn bơr ruuh, zâp ruuh mơ 3.000 p’nong, pa chô zên mơ 70 ực đồng. Amoó cung ơy k’rong bhrợ k’noọ 400 ực đồng câl máy xoot m’bhị ha roo đoọng k’diịc bhrợ bh’rợ xoot bơơn ha roo ha đhanuôr coh zr’lụ. Amoó Văn Thị Lưu moon:“Ngân hàng chính sách cung bhrợ pr’đơợ đoọng ha đhanuôr vêy zên b’băn. Đợ zên nâu năc lêy băn pa câl liêm choom. Acu cung vặ ngân hàng chính sách 50 ực đồng đoọng k’rong câl m’ma, manưih choh keo. Tươc đâu ơy vêy choh 5 hécta keo k’noọ choom bơơn bhrợ”.

Tơợ xa nay t’ruih âng pr’loọng đông t’cooh Lê Như Tự, amoó Văn Thị Lưu năc vêy lêy, zên prặ zooi đoọng la lua liêm choom bêl vêy bhrợ đoọng bh’rợ tr’nêng, vaih bhiệc bhrợ lâng vêy pa chô zên têêm ngăn ha đhanuôr. Nâu đoo cung năc c’lâng lươt âng zâp chr’val k’coong ch’ngai A Lưới xoọc pa zưm bhrợ. T’cooh Nguyễn Xuân Thương, Phó Chủ tịch UBND chr’val A Lưới 2 đoọng năl, vêêl đông xoọc pa zưm bhrợ t’bhưah đợ bh’rợ bhrợ cha liêm choom, ooy đâu vêy bh’rợ âng t’cooh Lê Như Tự:“Bh’rợ âng t’cooh Tự pa chô zên têêm ngăn. Lâh mơ choh cà phê t’cooh dzợ choh pa zưm bâc râu tơơm chr’noh lơơng đơơng chô bh’nơơn liêm choom. Vêêl đông ta luôn bhrợ đoọng đhanuôr ting pâh lêy pa choom tơợ bh’rợ âng đoo. Azi rơơm vêy bhrợ t’bhưah bh’rợ đoọng đhanuôr bhrợ cha, pa xiêr đha rưt nhâm mâng. Lâh mơ năc tơơm cà phê bêl ahay đhanuôr bhrợ căh ơy liêm choom, xoọc đâu năc pa dưr liêm choom lâh mơ”.

Ting cơnh t’cooh Lê Hoàng Vũ Hải Quang, Phó Chủ tịch UBND chr’val A Lưới 1, vêêl đông năl ghit pa xiêr đha rưt nhâm mâng năc mưy ooy đợ bh’rợ bha lâng âng nhiệm kỳ 2025-2030, ooy đâu, bhrợ đoọng bh’rợ ha đhanuôr năc đoo bha lâng.

Đảng bộ, chính quyền chr’val A Lưới1 t’bhlâng bhrợ pa dưr cớ ngành nông nghiệp cr’chăl c’moo 2025-2030, lêy cha mêêt tươc c’moo 2035 pa zưm lâng pa dưr vêêl bhươl t’mêê. Ooy đâu, vêêl đông pa dưr k’rơ bh’rợ băn k’rooc pa zưm lâng thương hiệu k’roọc rơợc A Lưới, pa dưr p’rơơi a’tưch a’đha lâng băn choh thuỷ sản. Tơợ zên zâp xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung, chr’val A Lưới 1 pa dưr pa xơc bhrợ têng ting n’juông chr’năp, pa zưm pa dưr tơơm chr’noh, bh’năn băn bha lâng, p’têêt pa zưm lâng bh’nơơn pr’đươi OCOP đoọng pa dưr zên bơơn bhrợ, pa xiêr đha rưt nhâm mâng ha đhanuôr. T’cooh Lê Hoàng Vũ Hải Quang, Phó Chủ tịch UBND chr’val A Lưới 1 moon, lâng đợ c’lâng bh’rợ liêm ma mơ, vêêl đông moon tươc c’moo 2030 pa xiêr đợ mơ pr’loọng đha rưt dzợ 8%, pa chô zên mưy cha năc bơơn mơ 65-70 ực đồng đhị mưy c’moo:“Chr’val A Lưới 1 vêy bâc râu liêm choom đăh pa dưr ha rêê đhuôch cung cơnh du lịch. Tu cơnh đêêc, ooy cr’chăl nâu a’tôh chr’val k’rang lêy bhrợ pa dưr zâp bh’rợ bhrợ cha đăh ch’choh, b’băn ha đhanuôr. Crêê tươc c’rơ đăh choh crâng âng vêêl đông năc chr’val ơy t’moot zâp bh’rợ pa dưr chr’năp liêm âng k’tiêc choh crâng. Ha dợ đăh du lịch năc azi pa dưr pa xơc du lịch sinh thái, bhrợ pa dưr zâp tour, tuyến tươc zâp đhị du lịch tọm, tran đac, k’cir lịch sử cách mạng pa zưm lâng zâp bh’rợ zư lêy văn hoá đhanuôr acoon coh”.

Pa xiêr đha rưt nhâm mâng đoọng ha đhanuôr da ding k’coong căh năc mưy xa nay t’ruih zooi đoọng đhanuôr dưr zi lâh đợ zr’năh k’đhạp bêl lăm. Năc dzợ mưy cr’chăl lêy bhrợ đoọng bhiệc bhrợ, zooi đoọng bh’rợ, pa dưr dal đhr’năng bhrợ cha lâng bhrợ pr’đơợ đoọng đhanuôr zâp acoon coh tr’xăl cr’noọ bh’rợ, c’lâng bhrợ cha, dưr zi lâh đha rưt nhâm mâng.

Bêl đâu, coh zr’lụ da ding k’coong A Lưới, đợ ha rêê choh cà phê, bhươn choh tơơm cha p’lêê, c’roọl bh’năn xoọc chrooi pa xoọng bhrợ pa dưr mưy pr’ăt bh’rợ t’mêê liêm đoọng ha vêêl bhươl âng đhanuôr zâp acoon coh Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu, Vân Kiều... Lâng râu zooi đoọng âng Đảng, Nhà nước lâng chính quyền vêêl đông, đhanuôr coh đâu ơy lâng xoọc pa dưr đoọng ha đay mưy pr’ăt tr’mung ting t’ngay k’bhộ ngăn, liêm zâp lâh./.

TẠO SINH KẾ, GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG CHO NGƯỜI DÂN VÙNG CAO A LƯỚI

Trong những năm qua, chính quyền các xã vùng cao, biên giới A Lưới, thành phố Huế luôn chú trọng tạo sinh kế, giảm nghèo bền vững cho người dân, nhất là đồng bào các dân tộc thiểu số. Từ những mô hình trồng cà phê, chuối hay chăn nuôi gia súc, gia cầm, nhiều hộ gia đình đã có thêm việc làm, thu nhập ổn định. Đây là hướng đi giúp người dân vùng cao từng bước thoát nghèo, vươn lên làm chủ cuộc sống và phát triển kinh tế ngay trên quê hương mình.

Đầu tháng 6 năm 2024, huyện miền núi A Lưới cũ, nay là các xã A Lưới 1, A Lưới 2, A Lưới 3, A Lưới 4 và A Lưới 5, thành phố Huế, được công nhận thoát khỏi diện nghèo. Đây là dấu mốc quan trọng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu mới, giảm nghèo không chỉ là giảm số hộ nghèo, mà phải tạo được sinh kế ổn định để người dân có thể tự vươn lên, không tái nghèo.

Tại xã A Lưới 2, ông Lê Như Tự là một điển hình nông dân vùng cao biến khó khăn thành động lực phát triển kinh tế. Trong khu vườn rộng hơn 4 héc ta của gia đình ông, diện tích cà phê xanh mướt xen lẫn những cây chuối tiêu hồng đang chuẩn bị cho những lứa thu hoạch. Ông cũng quy hoạch những khu đất nhỏ trồng thêm ổi, bưởi, cam, mít để tăng thu nhập… Mỗi năm, mô hình này mang lại cho gia đình ông Lê Như Tự nguồn thu gần 200 triệu đồng sau khi trừ chi phí.“Năm 2012, sau khi nghỉ công việc, bắt tay vào làm kinh tế gia đình thì tôi vẫn tiếp tục phát triển mô hình trồng cây cà phê. Bởi vì cây cà phê đã gắn bó với mình từ Đắc Lắc trở ra và cho đến nay đây là loại cây phù hợp với môi trường, khí hậu mát mẻ ở A Lưới. Tổng diện tích cây cà phê cũng được 3 héc ta rưỡi cho thu nhập hơn 100 triệu đồng. Tôi cũng vay ngân hàng để đầu tư, vay xong lại trả, trả hết lại vay”.

Cùng với những mô hình sinh kế hiệu quả, nguồn vốn tín dụng chính sách đang trở thành điểm tựa để người dân vùng cao A Lưới đầu tư phát triển sản xuất.

Chị Văn Thị Lưu, ở xã A Lưới 3 cho biết, nhiều năm trước, chị vay 50 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội đầu tư phát triển chăn nuôi. Thời kỳ cao điểm, gia đình chị thả nuôi 80 con lợn thịt cùng hàng trăm con gà, vịt. Sau khi trả được vốn, chị tiếp tục vay để nuôi ếch, mỗi năm nuôi hai lứa, mỗi lứa khoảng 3.000 con, cho thu nhập khoảng 70 triệu đồng. Chị cũng đã đầu tư gần 400 triệu đồng mua máy gặt đập liên hợp để chồng làm dịch vụ thu hoạch lúa cho bà con trong vùng. Chị Văn Thị Lưu chia sẻ:“Ngân hàng chính sách cũng tạo điều kiện cho bà con có nguồn vốn để chăn nuôi, tái tạo đàn. Số vốn đó mình chăn nuôi xuất bán lứa này xong thì xoay vòng sang lứa khác. Tôi cũng vay ngân hàng chính sách 50 triệu đồng để đầu tư giống, nhân công trồng keo. Đến nay tôi đã trồng được 5 héc ta keo sắp đến kỳ thu hoạch”.

Từ câu chuyện của gia đình ông Lê Như Tự, chị Văn Thị Lưu, cho thấy, nguồn lực hỗ trợ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được chuyển thành sinh kế, thành việc làm và tạo được thu nhập ổn định cho người dân. Đây cũng là hướng đi mà xã các xã vùng cao A Lưới đang tập trung thực hiện. Ông Nguyễn Xuân Thương, Phó Chủ tịch UBND xã A Lưới 2, cho biết, địa phương đang tập trung nhân rộng những mô hình sản xuất có hiệu quả, trong đó có mô hình của ông Lê Như Tự.“Mô hình của ông Tự thu nhập khá ổn định. Ngoài cây cà phê ông còn trồng xen nhiều loại cây trồng khác đều cho hiệu quả cao. Địa phương thường xuyên tổ chức cho bà con tham quan học hỏi kinh nghiệm từ mô hình này. Chúng tôi mong muốn nhân rộng mô hình để bà con phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững. Nhất là cây cà phê trước đây bà con làm chưa hiệu quả nay có thể phát triển ổn định hơn”.

Theo ông Lê Hoàng Vũ Hải Quang, Phó Chủ tịch UBND xã A Lưới 1, địa phương xác định giảm nghèo bền vững là 1 trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ 2025-2030, trong đó, việc tạo sinh kế cho người dân luôn được chú trọng.

Đảng bộ, chính quyền xã A Lưới 1 tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp giai đoạn 2025-2020, định hướng đến năm 2035 gắn với xây dựng nông thôn mới. Trong đó, địa phương đẩy mạnh phát triển đàn bò gắn với thương hiệu bò vàng A Lưới, phát triển đàn gia cầm và nuôi trồng thủy sản. Từ nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, xã A Lưới 1 thúc đẩy phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, tập trung phát triển cây trồng, vật nuôi chủ lực, lợi thế, gắn với sản phẩm OCOP để nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững cho người dân. Ông Lê Hoàng Vũ Hải Quang, Phó Chủ tịch UBND xã A Lưới 1 cho biết, với những giải pháp đồng bộ, địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 8%, thu nhập bình quân đầu người đạt từ 65-70 triệu đồng/người/năm.“Xã A Lưới 1 có tiềm năng phát triển về nông nghiệp cũng như là du lịch. Vì vậy, trong thời gian tới xã quan tâm xây dựng các mô hình kinh tế trồng trọt, chăn nuôi cho bà con. Liên quan đến thế mạnh về trồng rừng của địa phương thì xã đã đưa vào các khâu đột phá đó là nâng cao giá trị của diện tích rừng trồng. Còn về du lịch thì chúng tôi sẽ phát triển du lịch sinh thái, xây dựng các tour, tuyến đến các điểm du lịch suối, thác, di tích lịch sử cách mạng gắn với các hoạt động bảo tồn văn hóa các đồng bào DTTS”.

Giảm nghèo bền vững cho người dân miền núi, vùng cao không chỉ là câu chuyện hỗ trợ bà con vượt qua những khó khăn trước mắt. Mà đó là cả một quá trình tạo sinh kế, hỗ trợ việc làm, nâng cao năng lực sản xuất và mở ra cơ hội để đồng bào các dân tộc thiểu số thay đổi cách nghĩ, cách làm, vươn lên thoát nghèo bền vững.

Hôm nay, trên vùng núi A Lưới, những rẫy cà phê, vườn cây ăn quả, trang trại chăn nuôi đang góp phần tạo nên một diện mạo mới cho quê hương của đồng bào các dân tộc thiểu số Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu, Vân Kiều... Với sự hỗ trợ của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương, đồng bào nơi đây đã và đang xây dựng cho mình một cuộc sống ngày càng sung túc, đủ đầy hơn./.