C’moo 2021, tơợ rau zooi âng Tập đoàn Quế Lâm, anoo Nguyễn Hải Teo, ma nưih Pa Cô ặt chr’val A Lưới 1, thành phố Huế (lalăm a hay năc chr’val Quảng Nhâm, chr’hoong A Lưới) k’rong lâh 1 tỷ đòng zên bhrợ pa dưr cr’noọ bh’rợ băn a’ọc ting c’lâng tệêm ngăn sinh học. Đoọng tệêm ngăn pr’đơợ băn a’ọc sạch, anoo Teo ting xơợng bhrợ liêm c’rọol băn ting công nghệ c’rọol chrộ, vêy groong lâng lưới oọ đoọng coon nạ moọt lâng pa trơơi pr’luh tơợ nguôi, đh’rưah năc cha mêệt lêy đhr’năng ma nưih lâng bh’năn lơơng gluh moọt ooy zr’lụ nâu; bhrợ liêm zập bh’rợ pa sạch, sát trùng, tiêu độc, cha groong pr’luh đoọng ha cr’năn a’ọc. Đươi vêy bhrợ liêm cơnh băn bh’năn hữu cơ, cr’năn a’ọc âng anoo năc dưr pậ liêm, doọ lâh crêê pr’luh, đơơng chô thu nhập zập c’moo k’nặ 300 ức đồng. Anoo Nguyễn Hải Teo đoọng năl, băn a’ọc têệm ngăn sinh học la lay lâng băn cơnh c’xu năc cr’chăl băn đanh lâng, k’đươi pa git đhị k’rang zư.“Cơnh lâng pr’loọng đhanuôr zi, nâu năc c’lâng bhrợ cha ha dưr k’rơ  bhlầng coh băn bh’năn lâng vêy rau zooi tơợ Nhà nước lâng Tập đoàn Quế Lâm. Băn bh’năn hữu cơ năc dzợ zooi ma nưih câl đươi tệêm loom vêy pr’đươi sạch, bh’nơơn dal. Jưah lâng đêêc, pr’loọng đong zi năc vêy apêê k’rong câl lưch đợ mơ a’ọc pa câl lâng ting pâh bhrợ cơnh xa nay bh’rợ âng Tập đoàn Quế Lâm”.

Tơợ ơy học xang cấp 3 năc lướt bộ đội, đha đhâm Cơ Tu Trần Văn Đức ặt chr’val da ding ca coong Long Quảng cung bhrợ pa dưr đoọng ha đây muy cr’noọ bh’rợ băn a’ọc hữu cơ tơợ rau zooi âng Tập đoàn Quế Lâm. Coh đhăm bhưah 1,5ha k’tiếc âng pr’loọng đong, Trần Văn Đức năc ơy vặ zên tơợ ngân hàng k’rong bhrợ c’rọol tệêm ngăn lâng đhăm bhưah mơ đhệêng; đươi dua chế phẩm vi sinh pa xoọng ooy ch’na bh’năn lâng đác am, pa dưr c’rơ cha groong pr’luh đoọng ha cr’năn a’ọc. Tinh cơnh anoo Trần Văn Đức, băn a’ọc hữu cơ năc pa ghit bấc c’nặt bh’rợ. Tơợ c’rọol băn tước ch’na bh’năn, k’rang cha groong pr’luh năc zêng bhrợ ghit liêm cơnh xa nay kỹ thuật:“Đhăm k’tiếc bhrợ c’rọol a’ọc bhưah lâh c’roọl a’ọc băn cơnh c’xu. Coh c’rọol vêy m’bhăh n’cam bhrợ đệm lót sinh học. Cơnh đêêc năc êệ a’ọc vêy choom tự bil, doọ nặ. Phânnâu năc choom đoọng g’bur ooy tơơm chr’noh căh cợ đơơng pa câl, bấc ngai zước câl”.

Đươi veye ting bhrợ ghit zập c’nặt bh’rợ, cr’năn a’ọc âng anoo Trần Văn Đức năc dưr pậ liêm. Vêy cr’chăl băn bấc bhlầng năc coh c’rọol băn tước 7 p’nong căn r’rưah lâng lâh 100 p’nong lêệ pay lệê. Đươi đhăm k’tiếc bhưah, anoo Đức choh pa xoọng prí, zập rau chr’noh chr’bêệt đoọng bhrợ ch’na bh’năn ha ọc. Anoo Trần Văn Đức moon, băn a’ọc hữu cơ năc vêy bấc rau liêm choom. Lalăm năc bơơn k’bơch đác tu vêy đệm lót sinh học năc doọ dzợ đươi pa sạch c’rọol lâng đác. Rau 2 năc êệ, đhị a’ọc pay bhrợ phân bón đoọng ha tơơm chr’noh coh bhươn. Cr’noọ bh’rợ nâu doọ chơơc k’rang đhị pa câl tu zập bh’nơơn pa chô zêng bơơn Tập đoàn Quế Lâm k’rong câl lâng chr’năp tệêm ngăn, dal lâh thị trường. Tơợ bấc c’moo băn  bhrợ lâng cr’noọ bh’rợ băn a’ọc hữu cơ, tệêm ngăn sinh học, anoo Trần Văn Đức ơy pa chô bấc kinh nghiệm đoọng ha c’la đay lâng pa choom đoọng pazêng pr’loọng lơơng ting băn:“Acu vêy pa chô bấc kinh nghiệm lâng lêy bấc rau liêm choom bêl băn a’ọc hữu cơ. Tr’nơợp năc doọ pa hooi đác nha nhự ooy tọom k’ruung bhrợ nha nhự môi trường. Năc lêy bhrợ đệm lót sinh học đoọng c’rọol oọ nặ, pay phân nâu g’bur tơơm chr’noh. Bhrợ c’bhuh pr’đươi phun sương đoọng t’mat a’ọc”.

Xoọc đâu, đhị zập chr’val da ding ca coong A Lưới (chr’hoong A Lưới ty) lâng zập chr’val da ding ca coong Khe Tre, Nam Đông, Long Quảng (chr’hoong Nam Đông ty) ơy vêy k’zệt pr’loọng ting pâh băn a’ọc ting c’lâng hữu cơ lâng đợ bấc 30 tước 100 p’nong. Đoọng t’pâh đhanuôr băn ting c’lâng sinh học, thành phố Huế năc ơy vêy chính sách zooi đhanuôr đăh zên, m’ma băn. Tập đoàn Quế Lâm pa choom khoa học kỹ thuật lâng k’rong câl lưch đợ mơ a’ọc pa câl. Apêê chr’val dzợ t’vaih pr’đơợ liêm buôn đoọng quy hoạch zr’lụ băn lâng đoọng ha đhanuôr ting pâh, pa choom bhrợ zập cr’noọ bh’rợ liêm choom coh vel đong lâng tơợ vel đong lơơng. T’cooh Hồ Sĩ Minh, Bí thư Đảng ủy chr’val Long Quảng, thành phố Huế đoọng năl, vel đong ta luôn t’vaih zập pr’đơợ đoọng đhanuôr bhrợ cha, pa dưr kinh tế lâng t’bhưah zập cr’noọ bh’rợ liêm choom năc cơnh băn a’ọc hữu cơ âng anoo Trần Văn Đức:“Cr’noọ bh’rợ băn a’ọc âng anoo Trần Văn Đức vêy pa chô bh’nơơn dal bhlầng, jưah zư lêy môi trường, jưah pa dưr dal thu nhập. C’moo hay, bấc pr’loọng băn a’ọc crêê pr’luh ha dợ cr’năn a’ọc âng anoo Đức doọ rau rị. Chr’val ơy k’đươi Mặt trận Tổ quốc lâng zập đoàn thể k’rong xay moon, bhrợ đoọng ha đhauôr lướt chơơc lêy, ting pa choom bhrợ cr’noọ bh’rợ nâu lâng zập cr’noọ bh’rợ bhrợ liêm choom lơơng. Đảng ủy cung ơy vêy Nghị quyết đăh cơ cấu ngành nông nghệp ting c’lâng pa dưr dal chr’năp bh’rợ, ha dưr đanh mâng lâng pa têệt t’nooi chr’năp cr’chăl c’moo 2026 – 2030. Azi năc pa đớp đoọng ha Ủy ban quy hoạch c’rọol bh’năn, căh muy băn a’ọc nắc zêng lâng băn t’rị, k’roọc, bé..”.

Pa dưr bh’năn băn tệêm ngăn sinh học xoọc t’vaih c’lâng bhrợ cha liêm choom, đanh mâng đoọng ha đhanuôr zr’lụ da ding ca coong thành phố Huế. Căh muy chrooi k’rong pa xiêr pr’luh cr’ay, pa xiêr zên băn bhrợ lâng pa dưr dal bh’nơơn pa chô, cr’noọ bh’rợ năc dzợ zooi đhanuôr r’dợ pa dưr dal thu nhập, tệêm ngăn pr’ặt tr’mông. Lâng rau ting bhrợ đh’rưah âng chính quyền, ngành chức năng lâng cơnh pa chăp bhrợ liêm choom âng đhanuôr, băn bh’năn tệêm ngăn sinh học năc lêy vêy pa chô bh’nơơn dal lâh mơ, vaih năc pr’đơợ pa dưr kinh tế đhị zr’lụ vel bhươl da ding ca coong ha dưr đanh mâng./.

MIỀN NÚI THÀNH PHỐ HUẾ: PHÁT TRIỂN CHĂN NUÔI AN TOÀN SINH HỌC ĐỂ NÂNG CAO THU NHẬP CHO NÔNG DÂN

Trong những năm qua, các xã miền núi, vùng cao thành phố Huế tập trung phát triển chăn nuôi theo hướng hữu cơ, an toàn sinh học gắn với chuỗi giá trị nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, phòng chống dịch bệnh, tăng thu nhập cho người nông dân. Từ mô hình này, nhiều thanh niên dân tộc thiểu số có cơ hội phát triển kinh tế, làm giàu chính đáng ngay trên quê hương mình.

Năm 2021, từ sự hỗ trợ của Tập đoàn Quế Lâm, anh Nguyễn Hải Teo, người Pa Cô ở xã A Lưới 1, thành phố Huế (trước đây thuộc xã Quảng Nhâm, huyện A Lưới) đầu tư hơn 1 tỷ đồng xây dựng mô hình chăn nuôi heo theo hướng an toàn sinh học. Để đảm bảo tiêu chuẩn chăn nuôi heo sạch, anh Teo tuân thủ nguyên tắc xây dựng chuồng trại theo công nghệ chuồng lạnh, có lưới bao quanh để ngăn chặn côn trùng và vật chủ trung gian truyền bệnh, đồng thời kiểm soát chặt chẽ người và động vật ra vào khu vực chăn nuôi; thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh, sát trùng, tiêu độc, phòng bệnh cho đàn heo. Nhờ áp dụng tốt kỹ thuật chăn nuôi hữu cơ, đàn heo của gia đình anh luôn phát triển tốt, ít bị dịch bệnh, cho thu nhập mỗi năm gần 300 triệu đồng. Anh Nguyễn Hải Teo cho biết, nuôi heo an toàn sinh học khác với chăn nuôi truyền thống là thời gian nuôi dài hơn, đòi hỏi quy trình kỹ thuật chặt chẽ.“Đối với hộ nông dân như chúng tôi thì đây là hướng đột phá trong chăn nuôi với sự hỗ trợ của Nhà nước và Tập đoàn Quế Lâm. Chăn nuôi hữu cơ không chỉ giúp người nông dân sản xuất an toàn, không ô nhiễm môi trường mà còn giúp người tiêu dùng có sản phẩm sạch, chất lượng. Bên cạnh đó, gia đình tôi được bao tiêu sản phẩm và tham gia chuỗi giá trị tuần hoàn của Tập đoàn Quế Lâm”.

Sau khi học hết cấp 3 rồi hoàn thành nghĩa vụ quân sự, chàng trai Cơ Tu Trần Văn Đức ở xã miền núi Long Quảng cũng đã xây dựng cho mình một mô hình chăn nuôi heo hữu cơ bài bản từ sự hỗ trợ của Tập đoàn Quế Lâm. Trên diện tích đất 1,5 héc ta của gia đình, Trần Văn Đức vay vốn ngân hàng, đầu tư xây dựng chuồng trại đảm bảo an toàn với diện tích hợp lý; sử dụng chế phẩm vi sinh bổ sung vào thức ăn và nước uống, tăng hiệu suất sử dụng thức ăn và tăng tính miễn dịch cho đàn heo. Theo anh Trần Văn Đức, nuôi heo hữu cơ cần chú trọng rất nhiều khâu. Từ chuồng trại đến thức ăn, chăm sóc phòng bệnh cho heo đều phải đúng quy trình kỹ thuật:“Diện tích chuồng làm rất lớn, rộng rãi chứ không giống chuồng nuôi theo kiểu truyền thống. Trong chuồng phải rải trấu để làm đệm lót sinh học. Như vậy thì phân heo mới tự phân hủy, không có mùi hôi. Phân này mình có thể dùng để bón cho cây hoặc đem bán, rất nhiều người mua”.

Nhờ tuân thủ quy trình kỹ thuật, đàn heo của anh Trần Văn Đức luôn phát triển tốt. Thời kỳ cao điểm, chuồng nuôi có đến 7 con nái và hơn 100 con lợn thịt. Tận dụng diện tích đất đồi rộng lớn, anh Đức trồng thêm chuối, các loại rau và cây hồng ngọc để làm thức ăn cho đàn heo. Anh Trần Văn Đức cho rằng, chăn nuôi heo hữu cơ có nhiều ưu điểm. Trước hết là tiết kiệm được nguồn nước vì đã có đệm lót sinh học nên không cần dội chuồng. Thứ 2 là nguồn chất thải có thể dùng để bón cho cây trồng trong vườn. Mô hình này cũng không cần lo lắng đầu ra vì sản phẩm đều được Tập đoàn Quế Lâm thu mua với giá ổn định, cao hơn nhiều so với thị trường. Sau nhiều năm gắn bó với mô hình chăn nuôi heo hữu cơ, an toàn sinh học, anh Trần Văn Đức đã rút ra được nhiều kinh nghiệm cho bản thân và sẵn sàng hướng dẫn cho những hộ khác cùng chăn nuôi:“Tôi cũng rút ra được nhiều kinh nghiệm và thấy nhiều lợi ích khi chăn nuôi heo hữu cơ. Thứ nhất là không xả nước ra khe suối làm ô nhiễm môi trường. Những phải bỏ đệm lót sinh học để chuồng không có mùi hôi, lấy phân này bón cho cây trồng thì rất tốt. Mình cũng phải làm hệ thống phun sương, làm mát cho heo”.

Hiện nay, tại các xã vùng cao A Lưới (huyện A Lưới cũ) và các xã miền núi Khe Tre, Nam Đông, Long Quảng (thuộc huyện Nam Đông cũ) đã có hàng chục hộ dân tham gia mô hình chăn nuôi heo hữu cơ với quy mô từ 30 con đến trên 100 con. Để khuyến khích người dân chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, thành phố Huế đã có chính sách hỗ trợ bà con về nguồn vốn, con giống, Tập đoàn Quế Lâm chuyển giao khoa học kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Các xã còn tạo điều kiện quy hoạch vùng nuôi và tổ chức cho bà con tham quan, học tập các mô hình thành công trong và ngoài địa phương. Ông Hồ Sĩ Minh, Bí thư Đảng ủy xã Long Quảng, thành phố Huế cho biết, địa phương luôn tạo mọi điều kiện để người dân phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập và nhân rộng các mô hình chăn nuôi hữu cơ như của anh Trần Văn Đức:“Mô hình chăn nuôi của Trần Văn Đức có hiệu quả kinh tế rất cao, vừa bảo vệ môi trường, vừa tăng thu nhập. Năm ngoái nhiều hộ heo bị dịch nhưng đàn heo của anh Đức vẫn an toàn. Xã đã chỉ đạo mặt trận tổ quốc và các đoàn thể tập trung tuyên truyền, tổ chức cho bà con tham quan, học hỏi mô hình này và các mô hình làm tốt khác. Đảng ủy cũng đã có Nghị quyết về tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững và liên kết chuỗi giá trị giai đoạn 2026-2030. Chúng tôi giao Ủy ban quy hoạch trang trại, gia trại, không chỉ nuôi heo mà kể cả nuôi trâu, bò, dê”.

Phát triển chăn nuôi an toàn sinh học đang mở ra hướng đi phù hợp, bền vững cho người dân khu vực miền núi thành phố Huế. Không chỉ góp phần hạn chế dịch bệnh, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm, mô hình còn giúp bà con nông dân từng bước nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống. Với sự đồng hành của chính quyền, ngành chức năng và tư duy dám nghĩ, dám làm, dám thay đổi của người dân, chăn nuôi an toàn sinh học được kỳ vọng tiếp tục phát huy hiệu quả, trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp ở khu vực miền núi theo hướng bền vững./.