Ooy lịch sử c’lâng Hồ Chí Minh cóh biển nắc g’lúh zêl penh đhị zr’lụ biển Hòn Hèo, tỉnh Khánh Hoà âng cán bộ, chiến sĩ bhuông cắh váih số C235 tơợp c’moo 1968nắc mưy trang sử zr’nắh zr’dô. 14 cán bộ chiến sĩ bhuông C235 ooy đâu vêy bhuông trưởng Nguyễn Phan Vinh nắc ặt bếch đhị zr’lụ biển Hòn Hèo. K’noọ 50 c’moo hân đhơ cơnh đêếc, apêê anoo dzợ ắt mamung cóh loom luônh đhanuôr cóh đâu. ta’lưm hơnh déh 55 c’moo t’ngay bhrợ têng c’lâng Hồ Chí Minh cóh biển.

    Tơợp c’moo 1968, bhuông C235 pazêng 20 cha’nặc âng đơơng 14 tấn p’nenh cha’rắh đoọng ha Nam Trung Bộ bêl tr’zêl tr’penh zr’nắh zr’dô bhlâng. Bhuông trưởng Nguyễn Phan Vinh vel bhươl cóh Quảng Nam, manứih nắc vêy bấc kinh nghiệm lâng 11 g’lúh âng đơơng p’nenh cha’rắh moót ooy Nam. ch’nang Hòn Hèo nắc mưy đhị zr’lụ biển pabhlâng đăn lâng c’nắt hàng hải cung cơnh đăn zâp đhị ắt bhrợ âng Hải quân a’rập cóh Nha Trang, Cam Ranh tu cơnh đêếc nắc lêy pay bhrợ c’jựch lêy. T’ngay 27/2/1968, bhuông C235 dưr lướt, tước hi’dưm t’ngay 29/2/1968 bêl bhuông plêếh lướt đhị zr’lụ biển Nha Trang nắc crêê bhuông păr trinh sát âng a’rập plăm ta’pưn. Bơơn năl bhuông lấh crêê apêê a’rập bơơn lêy nắc bhuông trưởng Nguyễn Phan Vinh đoọng apêê cóh bhuông lêy p’lơớp g’đel paliêm, lướt vốch đấh moót ooy toor ra’văng pa’glúh hàng, nắc ra’văng zêl penh. Bêl tước đhị zr’lụ biển Hòn Hèo, xang bấc chu phát tín hiệu t’đang k’đươi cắh bơơn xơợng ta’ơơi moon, bhuông trưởng nắc k’đươi moon bhuông t’pắt lứch đèn, lướt đăn ooy toor đoọng đợc lơi hàng, c’bhúh apêê ắt cóh ch’nang nắc lướt ta’pưn pay t’tưn. Tước ra’diu t’ngay 1/3/1968, bêl hàng bơơn âng đơơng k’noọ xang nắc 7 bhuông zêl penh âng a’rập lâng bhuông păr trực thăng cha’groong, penh z’broọ ooy bhuông C235. xang lấh 20 phút zêl penh zr’nắh zr’dô, nắc bấc apêê ắt cóh bhuông nâu ma c’lâm chêết, bhrêy tắh, bhuông cung ma hư zớch hi’lêệng. bhuông trưởng Nguyễn Phan Vinh nắc ơy xay moon lâng Chính trị viên lâng quyết định đoọng pr’tóh bhuông, đoọng pa’hư. Xang bêl âng đơơng đợ apêê ắt cóh bhuông dzợ mamung chô ooy toor, bhuông trưởng Nguyễn Phan Vinh lâng thợ máy Ngô Văn Thứ nắc ắt cóh bhuông đoọng pr’tóh pa’hư zêng bhuông. Đh’rông óih dưr roóh cát đhị m’pâng biển Hòn Hèo, bhuông zêng ma hư zớch, acọ bhuông nắc dưr păr ha’tộ cóh dading đhêl. P’căn Võ Thị Khù, c’moo đâu 80 c’moo nắc mưy ooy đợ manứih ắt bhrợ đhị căn cứ Hòn Hèo hay k’noọ cớ: “Đương pay ha mơ g’lúh l’lăm nắc zêng bil bal cắh râu dzợ, hân đhơ cơnh đêếc, g’lúh nâu nắc moót apêê a’rập bơơn lêy. A’pêê ta’pưn acoon bhuông lướt moót tíh ooy đâu, lướt tước ooy nắc p’zroọ hàng tước đêếc, cắh vêy đớc cóh bhuông. Moót tước đâu nắc vêy pr’tóh mìn pa’hư. Pr’tóh mưy chu nắc lứch luôn. Bhuông păr Dakota p’zroọ dù đèn, ặt penh toong r’dưm ooy 3 r’dưm. Azi nắc lêy pa’hư bhuông xang nặc lướt ooy dading nâu.”

    Xang bêl bhuông ta pa’hư, a’rập nắc lướt moót chấc lêyzâp đhị zr’lụ dading Hòn Hèo đoọng chấc t’bơơn coọp zâp apêê ắt cóh bhuông C235. c’bhúh chiến sỹ dzoọc ooy toor nắc n’jứah zêl pa’hư râu cha’groong âng a’rập, n’jứah zêl cha’groong lâng zr’nắh k’đhạp tu cắh zâp ch’na đh’nắh, đác âm. Xang bêl mưy chiến sĩ crêê a’rập coọp xoọc bêl lướt chấc lêy đác âm nắc bhuông phó Đoàn Văn Nhi quyết định ặt tớt đương lêy, đoọng đợ chiến sĩ lơơng chấc lêy liên lạc lâng lướt moót chấc lêy đhị zâp vel bhươl bhrợ têng zươl lái đoọng zước đác âm. Tước t’ngay thứ 10, bêl c’rơ cắh dzợ liêm, ma đhưr ặ nắc 5 chiến sĩ n’lơơng bơơn lưm du kích cóh vel đông. Zêng apêê c’bhúh nâu rạch lêy nắc cắh bơơn lêy bhuông phó Đoàn Văn Nhi, mưy bơơn lêy n’căr đạn zr’lụ đâu hơơn. Xang nặc, 5 apêê nâu bơơn c’bhúh apêê đắh vel đông âng tỉnh Khánh Hoà zư lêy c’rơ tr’mung xang nặc pazao đoọng ooy đơn vị ch’nang bhuông. P’căn Phạm Thị Hường, 70 c’moo ắt cóh phường Ninh Thuỷ, thị xã Ninh Hoà bêl đêếc nắc y tá âng đơn vị đhị ch’nang xay moon, đợ t’ngay nắc, apêê a’rập taluôn lướt zêl leệng, nắc ch’na đh’nắh zêng ta óch lơi. Cán bộ, chiến sĩ âng ch’nang nâu nắc moót cóh crâng chấc pếch bơơn clang đoọng cha xăl ch’na. đợ t’ngay cha clang nâu cắh zâp nắc zêệ pr’chấh đoọng zư lêy c’rơ ha 5 apêê dzợ mamung. Xang mưy cr’chăl zư lêy nắc apêê nâu zêng chô cớ miền Bắc. P’căn Phạm Thị Hường hay k’noọ cớ: “Năl gít nắc dzợ váih, hadợ ặt chấc cắh bơơn lêy. Bơơn lêy nắc đợ apêê đhi noo nâu cung ma đhưr ặ, đơơng chô ooy bệnh xá, zanươu tr’hâu xang nặc đoọng cha cớ ooy cr’chăl 1 c’xêê. Xang nặc đoọng đhi noo chô ooy đơn vị ch’nang. A’pêê a’rập zêl cha’groong, óch pa’hư zêng cắh râu rị dzợ. Cóh đơn vị ch’nang nắc lướt pếch zâp đhị clang đoọng đhi noo cha.”

     C’moo 1970, bhuông trưởng Nguyễn Phan Vinh bơơn nhà nước truy tặng ch’ner Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Pr’đợc anoo cung ơy bơơn đợc đoọng ha mưy hòn đảo cóh quần đảo Trường Sa lâng c’lâng phố Nha Trang lâng Đà Nẵng. đhị ch’nang Hòn Hèo, c’moo 2014, Bộ văn hoá thể thao lâng du lịch nắc ơy công nhận đhị bhrợ lưu niệm bhuông C235 nắc c’cir lịch sử văn hoá quốc gia. C’moo 2016, UBND tỉnh Khánh Hoà nắc ơy k’rong bhrợ lấh 2 tỷ đồng đoọng bhr’lậ paliêm c’cir nâu. Trung tâm âng zr’lụ c’cir đông bia xrặ đợc râu bhiệc ooy bhuông C235 zêl penh grơơ k’rơ lâng a’rập a’bhưi. Đhị đâu cung dưr váih nắc đhị taluôn đương hơnh déh zâp bhuông âng đơơng ta’mooi lướt lêy băt hương hay k’noọ ooy apêê liệt sỹ.

    Đhị chr’val Ninh Vân, mưy đhr’nông trường Trung học cơ sở đơơng pr’đợc Nguyễn Phan Vinh, Liên đội Thiếu niên tiền phong âng đhr’nông trường nâu bơơn độp taluôn zư lêy c’cir nâu. P’căn Trà Thị Bông Sen, Chủ tịch UBND chr’val Ninh Vân, thị xã Ninh Hoà đoọng năl, pr’ắt tr’mung đhanuôr zr’nắh k’đhạp bhlâng, ắt g’nưm bấc lấh mơ nắc ooy bhiệc bơơn bhrợ ch’ngai toor. Tước đâu, chr’val Ninh Vân nắc ơy váih điện, váih c’lâng ôtô lướt tước trung tâm chr’val, tước đhị zr’lụ c’cir bhuông C235. đhanuôr Ninh Vân nắc ơy xăl tơợ bhiệc bơơn bhrợ a’chông a’xiu moót chóh tỏi đoọng bơơn bhrợ k’ha riêng ực đồng zâp c’moo. c’lâng c’tốch cóh chr’val bơơn đương hơnh déh ta’mooi chô lưm lêy c’cir bhuông cắh váih số nắc ơy bhrợ pr’đơợ đoọng kinh tế xã hội âng vel đông padưr pa’xớc. p’căn Trà Thị Bông Sen đoọng năl: “Vel đông cắh ha mơ đhêy pa’dưr truyền thống cách mạng, pazưm lâng bhiệc bhuông cắh ma số 235, bấc cơ quan, tổ chức đhanuôr zâp vel đông lơơng apêê lướt bắt hương zâp anh hùng liệt sỹ, apêê chấc lêy c’cir lịch sử nâu. Nâu đoo nắc mưy g’lúh đoọng chấc lêy năl tước Ninh Vân bấc lấh mơ, cung zúp đoọng ha Ninh Vân.”

    Bhuông C235 nắc ta pa’hư, anh hùng Nguyễn Phan Vinh lâng 13 apêê cóh bhuông nắc ặt bếch cóh zr’lụ biển Hòn Hèo hân đhơ cơnh đêếc, đợ c’rơ bh’rợ, pr’đợc âng apêê anoo dzợ taluôn đhanuôr xoọc đâu ặt hay k’noọ./.

Khánh Hòa:

 Nơi tàu không số của thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh nằm lại

PV Thái Bình /VOV Miền Trung

      Trong lịch sử đường Hồ Chí Minh trên biển thì trận hải chiến tại vùng biển Hòn Hèo, tỉnh Khánh Hòa giữa cán bộ, chiến sỹ tàu không số C235 vào đầu năm 1968 là một trang sử bi tráng. 14 cán bộ chiến sỹ tàu C235 trong đó có thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh đã nằm lại vùng biển Hòn Hèo. Đã gần 50 năm nhưng các anh vẫn còn sống mãi trong lòng của người dân nơi đây. Nhân kỷ niệm 55 năm ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển.

     Đầu năm 1968, tàu C235 gồm 20 thủy thủ chở 14 tấn vũ khí chi viện cho Nam Trung Bộ lúc chiến trường gay go, ác liệt nhất. Thuyền trưởng là Nguyễn Phan Vinh, quê ở tỉnh Quảng Nam, người đã dạn dày kinh nghiệm với 11 chuyến vận chuyển vũ khí vào Nam. Bến Hòn Hèo là một vùng biển rất gần tuyến hàng hải cũng như gần các căn cứ  Hải quân của địch ở Nha Trang, Cam Ranh vì vậy đây là lựa chọn mạo hiểm, tạo bất ngờ. Ngày 27/2/1968, tàu C235 xuất phát, đến tối 29/2/1968 khi tàu chuyển hướng vào vùng biển Nha Trang thì bị máy bay trinh sát địch bám theo. Nhận định tàu bị lộ nên thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh cho thủy thủ ngụy trang cẩn thận, tăng tốc chạy vào bờ chuẩn bị thả hàng, sẵn sàng chiến đấu. Khi đến vùng biển Hòn Hèo, sau mấy lần phát tín hiệu gọi bến không được trả lời, thuyền trưởng lệnh cho tàu tắt hết đèn, áp sát vào bờ để thả hàng, lực lượng của bến sẽ vớt sau.  Đến rạng sáng ngày 1/3/1968, khi hàng được chuyển gần xong thì 7 tàu chiến của địch cùng máy bay trực thăng bao vây, bắn súng xối xả vào tàu C235. Sau hơn 20 phút chiến đấu không cân sức, nhiều thủy thủ đã hy sinh, bị thương, tàu cũng bị hỏng nặng. Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh đã hội ý với Chính trị viên và quyết định cho nổ tàu để phá hủy. Sau khi đưa các thủy thủ còn sống lên bờ, thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh và thợ máy Ngô Văn Thứ đã ở lại trên tàu điểm hỏa thuốc nổ phá hủy tàu. Cột lửa bùng lên giữa biển Hòn Hèo, tàu bị phá hủy hoàn toàn, mũi tàu văng vào vách núi đá. Bà Võ Thị Khù, năm nay 80 tuổi là một trong những người bám trụ tại căn cứ Hòn Hèo nhớ lại: “Đón bao nhiêu lần trước thì hụt hết không có vô nhưng lần đây thì  vô thì địch nó phát hiện ở đâu ngoài kia. Địch đi theo tàu mình nó chạy thẳng vô tới đây, chạy tới đâu thì thả đồ xuống, không để trên tàu. Vô tới đây mới nổ mìn phá hủy. Nổ một cái đùng cháy hết. Máy bay Dakota thả dù đèn, nó bắn suốt đêm trong 3 đêm liên tục. Mình phá hủy chiếc tàu rồi thì chạy lên trên hòn núi đây.”

    Sau khi tàu bị phá hủy, địch liên tục đổ quân lùng sục khắp vùng rừng núi Hòn Hèo để truy bắt các thủy thủ tàu C 235. Nhóm chiến sỹ lên bờ vừa phải phá vòng vây của địch vừa phải chống chọi với gian khổ do thiếu lương thực, nước uống. Sau khi một chiến sĩ bị địch bắt trong một lần đi tìm nước uống, thuyền phó Đoàn Văn Nhi quyết định ở lại để cố thủ, để những chiến sĩ khác tìm cách liên lạc, tìm tới các làng chài để xin nước uống. Đến ngày thứ 10, khi sức cùng lực kiệt thì 5 chiến sỹ còn lại đã gặp được du kích địa phương. Cả nhóm quay lại thì không thấy thuyền phó Đoàn Văn Nhi, chỉ thấy vỏ đạn quanh khu vực này. Ngay sau đó, 5 thủy thủ còn sống được lực lượng địa phương của tỉnh Khánh Hòa chăm sóc sức khỏe sau đó bàn giao cho đơn vị bến. Bà Phạm Thị Hường, 70 tuổi, ở phường Ninh Thủy, thị xã Ninh Hòa thời điểm đó là y tá của đơn vị bến kể lại, những ngày đó, địch liên tục càn quét nên lương thực, thực phẩm đều bị đốt sạch. Cán bộ, chiến sỹ của bến phải vào rừng đào khoai mài để ăn thay cơm. Những ngày khoai mài không đủ thì nấu cháo để chăm sóc sức khỏe cho 5 thủy thù còn sống. Sau một thời gian các thủy thủ này đã quay lại miền Bắc. Bà Phạm Thị Hường nhớ lại: “Xác định là còn cứ đi tìm mãi cũng không có. Tìm được rồi thì số anh em yếu thì đưa về lại bệnh xá, thuốc men rồi ăn uống bồi dưỡng lại trong thời gian 1 tháng. Rồi đưa anh em về lại đơn vị bến. Địch nó càn, nó đốt phá hết không còn cái gì. Ở đơn vị bến phải đi đào từng củ khoai mài nhường cho anh em còn lại ăn. Số bộ phận bến thì dằm ra ăn cháo.”

    Năm 1970, thuyền trường Nguyễn Phan Vinh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên anh cũng đã được đặt tên cho một hòn đảo ở quần đảo Trường Sa và đường phố ở Nha Trang và Đà Nẵng. Tại bến Hòn Hèo, năm 2014, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã công nhận địa điểm lưu niệm tàu C235 là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Năm 2016, Uỷ ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã đầu tư hơn 2 tỷ đồng để tôn tạo di tích này. Trung tâm của khu di tích nhà bia ghi lại sự kiện tàu C235 chiến đấu anh dũng với kẻ thù. Đây cũng trở thành nơi thường xuyên đón các đàu khách đến thăm viếng tưởng nhớ các liệt sỹ.

    Tại xã Ninh Vân, một ngôi trường Trung học cơ sở mang tên Nguyễn Phan Vinh, Liên đội Thiếu niên tiền phong của ngôi trường này nhận thường xuyên chăm sóc khu di tích.  Bà Trà Thị Bông Sen, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Ninh Vân, thị xã Ninh Hòa cho biết, trước kia là một xã bán đảo, xa xôi, heo hút vì không có đường đi, đời sống nhân dân khó khăn chủ yếu dựa vào đánh bắt gần bờ. Đến nay, xã Ninh Vân đã có điện, có đường ô tô đến tận trung tâm xã, đến khu di tích tàu C235. Người dân Ninh Vân đã chuyển từ đánh bắt thủy sản sang trồng tỏi cho thu nhập hằng trăm triệu đồng mỗi năm. Trên địa bàn xã đã hình thành nhiều khu du lịch cao cấp 4-5 sao. Đường sá thuận tiện lại được đón nhiều đoàn khách về thăm di tích tàu không số  đã tạo điều kiện cho kinh tế, xã hội của địa phương phát triển. Bà Trà Thị Bông Sen cho biết: “Địa phương  không ngừng phát huy truyền thống cách mạng, cộng với sự kiện tàu không số 235, rất nhiều cơ quan, tổ chức nhân dân các địa phương khác họ đến viếng các anh hùng liệt sỹ, họ tìm hiểu  di tích lịch sử này. Đó cũng là một cơ hội để nhiều người biết đến Ninh Vân hơn, cũng giúp cho Ninh Vân.”

     Tàu C235 bị phá hủy, Anh hùng Nguyễn Phan Vinh cùng 13 thủy thủ đã nằm lại vùng biển Hòn Hèo nhưng chiến công, tên tuổi các anh vẫn luôn được người dân hôm nay nhớ mãi!./.