Chr’hoong da ding k’coong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam ta  luôn crêê tr’pác tu boo túh. Đhị apêê vel bhươl, zr’lụ ch’ngai bh’dăh âng chr’hoong nắc ơy dưr váih bấc g’răng đớc ha roo, g’răng ha roo liêm loom. Tu cơnh đếêc, n’đhơ ta cắt đhị cr’chăl đanh t’ngay nắc vel đong cung zập chr’na ch’néh. Tấn Sỹ- CTV Đài P’rá Việt Nam xay moon cơnh bh’rợ liêm choom nâu đhị chr’hoong Nam Trà My đắh bha ar xrắ nâu kêi:

          G’răng ha roo k’rong đớc, g’răng ha roo liêm loom nắc cr’noọ bh’rợ lalua ta níh bhlầng đhị chr’hoong Nam Trà My, bhrợ liêm bhiệc k’rong zư đớc chr’na đh’nắh đhị hân noo boo túh lâng c’lâng p’rang crêê ta cắh cắh choom lướt vôch. Chính quyền chr’hoong Nam Trà My ơy pa zay xay moon, k’đươi đhanuôr nắc bhrợ t’váih bấc g’răng k’rong đớc ha roo ch’néh đoọng zúp zooi pr’loọng đong lưm k’đháp bêl pleng k’tiếc ma mốp, boo túh dưr váih. Nâu đoo nắc g’răng ha roo liêm loom đhị apêê vel Tăk Lũ, vel 3, chr’val Trà Mai, chr’hoong Nam Trà My. Tợơ lấh zập hân noo xa xoót nắc apêê pr’loọng đong đhanuôr cóh vel zêng k’rong ha roo, a bhoo, chroi k’rong zên bạc câl thùng đớc đác, đớc choom, pa ngan. G’răng ha roo n’jứah nắc đớc k’rong, n’jứah nắc pa cắh loom luônh đoàn kết, tr’zúp tr’zooi đh’rứah cóh zập chu lưm k’đháp k’ra. A noo Hồ Văn Đường, ắt đhị vel 3, chr’val Trà Mai đoọng năl:

          Pazêng c’moo cắh vêy bơơn bh’nơơn ha roo nắc pay tợơ ha roo nâu pác chia đoọng ha zập pr’loọng đong đoọng trôông dấc ngai ha ul cha. Pazêng pr’loọng đong k’đháp zr’nắh, pazêng pr’loọng đong vêy ngai lâhý chệêt bil căh cợ nắc lưm cắh p’đoọng lấh roóh đong ắt nắc cung đươi tợơ g’răng ha roo nâu pác zúp zooi apêê pr’loọng đong n’nặc.

          G’răng ha roo zư đớc tợơ đanh nắc râu ơy ắt đhậu cóh loom lâng cóh pr’ắt tr’mông zập acoon cóh đhị Nam Trà My, nắc râu đoàn kết, k’bhộ ngăn lâng tệêm ngăn. Pazêng g’răng zư đớc, g’răng ha roo liêm loom bơơn đhanuôr cóh đâu bhrợ têng liêm mâng lâng pazêng pr’đươi liêm t’mêê g’đéch boo p’răng nắc cơnh tôn kẻm ta bhrợ cóh khung n’loong ty đanh. Đươi tợơ đếêc nắc bhiệc zư ley chr’na đh’nắh bơơn k’rang lấh mơ, đanh lấh, doó choom a úuh. T’coóh bhươl Trần Văn Phòng, ắt đhị vel 2, chr’val Trà Don moon:

          Ha dang zập đong vêy bấc ha roo nắc đớc cóh g’răng nâu, apêê cha lứch ha roo cóh đong nắc pay cha ha roo tợơ g’răng nâu. Bêl đớc cóh g’răng bơơn k’rang lêy liêm, doó a mọ cha pa hư.. đong roóh doó choom bil. Tu cơnh đếêc nắc đhanuôr đớc zêng lâng m’ma chóh, ha roo cha cóh g’răng zêng tệêm ngăn.

          T’coóh Trần Vĩnh Thơ- Chủ tịch UBND chr’val Trà Don đoọng năl:

          Bhrợ têng g’răng nâu nắc đớc ha roo đhị hân noo boo, cắh cợ nắc đhị cắh vêy bơơn hân noo ha roo. Tợơ bêl vêy g’răng đhanuôr doó lấh k’rang, ha dang n’đoo pr’loọng đong k’đháp k’ra, cắh mặ pa bhrợ ta têng nắc zêng bơơn zúp zooi.

          Đoọng zư lêy g’răng ha roo, tợơ a hay apêê vel bhươl nắc ơy pa cắh pazêng j’niêng rợơng nhâm, la lua ta níh bhlầng đoọng zêl lơi apêê mốp lết. Ha dang bơơn lêy vêy ngai cóh vel n’léh bh’rợ cắh liêm ta níh, kieng tông pay ha roo tợơ g’răng nắc tọom lâng t’rị, k’roọc, a’ọc… Bêl t’tông bấc chu nắc đoọng xó tợơ vel. Tu cơnh đếêc, g’răng ha roo nắc râu pa cắh loom luônh đoàn kết, g’bọ pa tệêt âng đhanuôr cóh da ding k’coong Nam Trà My. DoÓ pa đhêy đhị bhiệc k’rong đớc chr’na đh’nắh đoọng hân noo ch’chóh b’bệêt dzợ nắc đoo pr’học kinh nghiệm đhị đương zêl cha groong boo túh lâng râu cắh liêm âng pleng k’tiếc dưr váih lâng đhanuôr acoon cóh đhị chr’hoong Nam Trà My./.

KINH NGHIỆM DỰ TRỮ LƯƠNG THỰC

CỦA ĐỒNG BÀO VÙNG CAO NAM TRÀ MY

             Huyện miền núi Nam Trà My tỉnh Quảng Nam thường xuyên bị chia cắt do mưa lũ, sạt lở. Ở các thôn, nóc vùng sâu, vùng xa của huyện đã hình thành rất nhiều kho thóc dự trữ, kho thóc nhân đạo. Do đó, dù bị chia cắt trong thời gian dài ngày thì địa phương vẫn đảm bảo được lương lương thực tại chỗ. Tấn Sỹ- CTV Đài TNVN giới thiệu cách làm hay này của huyện Nam Trà My qua bài viết sau:

                Kho thóc dự trữ, kho thóc nhân đạo là mô hình thiết thực ở huyện Nam Trà My, giải quyết được bài toán dự trữ phòng chống lụt bão trong điều kiện giao thông bị chia cắt, cô lập với đồng bằng. Chính quyền huyện Nam Trà My tích cực tuyên truyền, vận động bà con lập nên nhiều kho thóc để giúp các hộ gia đình khó khăn khi thiên tai, bão lũ xảy ra. Tại nóc Tăk Lũ, thôn 3, xã Trà Mai, huyện Nam Trà My, cứ sau mỗi vụ mùa, các hộ dân trong làng đều đóng góp thóc, ngô, góp tiền mua thêm thùng đựng nước, chén bát. Kho thóc vừa để dự trữ, vừa thể hiện tinh thần đoàn kết, tương trợ lẫn nhau mỗi khi có khó khăn, hoạn nạn.

               Anh Hồ Văn Đường, thôn 3, xã Trà Mai, huyện Nam Trà My cho biết:

             “Những năm mất mùa thì trích lúa này để chia cho mỗi hộ nhằm cứu đói. Những hộ khó khăn, những hộ có người chết hay gặp trường hợp cháy nhà thì cũng nhờ kho lúa này san sẻ cho những gia đình đó”.

              Kho lúa dự trữ từ lâu đã ăn sâu vào tiềm thức trong đời sống các dân tộc thiểu số tại Nam Trà My, đó là hình ảnh của sự đoàn kết, no ấm và yên bình. Những kho thóc dự trữ, kho thóc nhân đạo được đồng bào nơi đây xây dựng kiên cố với những vật liệu mới che mưa nắng tốt như tôn kẽm dựa trên khung sườn gỗ truyền thống. Nhờ vậy việc bảo quản lương thực được nhiều hơn, lâu hơn, không bị ẩm mốc.

            Già làng Trần Văn Phòng, thôn 2, xã Trà Don, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam nói:

            “Nếu nhà nào lúa nhiều thì họ sẽ dự trữ trong kho, lúa cất trong nhà khi dùng hết họ mới sử dụng lúa trong các kho. Khi dự trữ lúa trong các kho ni được bảo đảm không lo chuột,, cháy nhà cửa này nọ. Bởi vậy, bà con cất cả giống, lúa ăn trong các kho để an toàn”.

             Ông Trần Vĩnh Thơ- Chủ tịch xã Trà Don cho biết:

           “Mục đích mà làm kho để dự trữ lương thực cho mùa mưa bão, hay khi bị mất mùa. Từ khi có kho bà con đỡ lo lắng, nếu hộ nào khó khăn, mất sức lao động đều được hỗ trợ, giúp đỡ”.

           Để gìn giữ kho thóc, từ xa xưa, các làng, các nóc đã ban hành ra những tục lệ hết sức nghiêm khắc để bài trừ kẻ xấu. Nếu phát hiện người trong làng có hành vi trộm cắp kho thóc dự trữ thì sẽ bị phạt nộp trâu, bò, heo…Khi tái phạm nhiều lần sẽ bị đuổi ra khỏi làng. Chính vì vậy, kho thóc là biểu trưng cho tình đoàn kết, gắn bó của đồng bào vùng cao Nam Trà My. Không dừng lại ở việc tích trữ lương thực cho mùa giáp hạt nữa mà nó còn là bài học kinh nghiệm trong ứng phó với thiên tai của đồng bào dân tộc thiểu số ở huyện Nam Trà My./.