Đhị hội thảo Quốc gia đắh bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi đhị Việt Nam âng Bộ Y tế, Bộ Lao động Thương binh lâng xã hội, Ủy ban Dân tộc lâng Quỹ dân số Liên hợp quốc pa zưm bhrợ têng t’mêê đâu, Ban Dântộc ơy xay moon bh’nơơn lêy ch’mệêt đăn đâu đoọng lêy, k’nặ 1/3 đợ ma nuýh acoon cóh bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi.

            Đợ apêê bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi đhị Việt Nam n’đhơ ơy xiêr ha dợ nắc dzợ dưr váih bấc đhị zr’lụ vel bhươl, da ding k’coong, pa bhlầng nắc đhị apêê zr’lụ đhanuôr acoon cóh. Bh’nơơn lêy ch’mệêt c’moo 2015 đoọng lêy, đợ apêê bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi cóh đhanuôr acoon cóh nắc 26,6%, bấc bhlầng nắc apêê acoon cóh xoọc ắt mamông đhị zr’lụ da ding k’coong cơnh acoon cóh Mông, Xinh Min, La Ha, Gia Rai, Raglay, bru-Vân Kiều. Vêy tước 40 đhị 53 acoon cóh vêy đợ ma nuýh bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi tợơ 20% nắc a tếh, vêy 6 k’bhúh acoon cóh vêy đợ apêê bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi tợơ 50-60%. Ting cơnh pa căn Nguyễn Thị Tư, Vụ trưởng Vụ Dân tộc thiểu số, Ủy ban Dân tộc, nắc lêy vêy cơnh xay moon tước đhanuôr acoon cóh lâng boóp p’rá âng apêê, tu c’năl âng apêê căh lấh, vêy đoo k’bhúh acoon cóh cắh vêy ngai lướt học:

            Bấc bhlầng đhanuôr acoon cóh cắh muy cắh năl chữ nắc dzợ cắh năl zêng lâng boóp p’rá. Lâng đhị Hà Giang, vêy 28.000 pân đil (cóh đếêc vêy p’niên pân đl k’tứi) cắh choom chữ lâng cóh đếêc 18.000 pân đil cắh choom zêng lâng p’rá. Ha dang prá xay lâng p’rá a duôn nắc cắh vêy âng chô bh’nơơn. Ơy tước bêl lêy ch’mệêt bhiệc xay moon. Lêy xay moon lâng p’rá acoon cóh đoọng đhanuôr năl ghít bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi nắc đoo bhiệc bhrợ lất xa nay pháp luật. C’lâng xa nay nắc xay moon moọt loom âng đhanuôr.

            Pa prá đhị Hội thảo, Trưởng ban dân vận Trung ương Trương Thị Mai xay moon ghít: đhr’năng bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi nắc ơy bhrợ crêê tước bhiệc học tập, bhiệc bhrợ tệêm ngăn âng p’niên n’đil, đh’rứah nắc bhrợ váih tước đhr’năng p’niên n’đil ắt k’đháp đấh đhị đhr’năng a chắc a rang apêê cắh ơy liêm pậ, bhrợ cắh liêm tước a chắc a rang cung cơnh tinh thần, choom bhrợ váih đhr’năng tr’vay tr’poóh cóh pr’loọng đong. Cóh đhr’năng lalua, bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi nắc ơy crêê tước râu ha dưr âng tr’mung tr’méh xã hội, bhrợ váih k’đháp đha rựt, pa xiêr bh’nơơn bh’rợ. Pa căn Trương Thị Mai xay moon ghít, pa xiêr lâng t’hước tước t’bil lơi đhr’năng bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi nắc bh’rợ lêy bhrợ pr’hân bhlầng:

            Nhà nước lêy k’rong bhrợ têng cơ sở hạ tầng. lêy zúp zooi cớ bh’rợ bhrợ cha đoọng ha pêê pr’loọng đong, đoong pa dưr pr’ắt tr’mông đhanuôr acoon cóh. Cóh đếêc, t’đui đoọng ha đhanuôr acoon cóh, pazêng zr’lụ vêy đợ bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi bấc. Apêê Bộ ngành Trung ương, apêê vel đong nắc lêy pa ghít bhrợ têng kế hoạch, ra’pặ zên bạc bhrợ têng chính sách, pa bhlầng nắc pazêng đhị vêy k’bhúh acoon cóh vêy đợ apêê bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi bấc; đh’rứah nắc lâng apêê bh’rợ chính sách xoọc xay bhrợ.

            Năl ghít hâu tu âng đhr’năng bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi nắc tu j’niêng cr’bưn, pa ếp đắh c’năl, cắh vêy ting moọt bhrợ têng ghít liêm âng cấp uỷ, chính quyêng bơr pêê vel đong, bhiệc xay moon cắh lấh liêm ta níh, k’đháp đắh pr’đợơ bhrợ têng, ha ul đha rựt lâng râu cắh liêm âng cơ chế thị trường, Việt Nam ơy pa cắh bhiệc tước c’moo 2025 nắc ơy k’đhợơng lêy, k’chụt lơi đhr’năng bơơn k’díc pay k’điêl tợơ dzợ p’niên k’tứi lâng tr’pay lâng ngai mr’đoo tô bhúh cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh./.

Gần 1/3 số người dân tộc thiểu số tảo hôn

       Tại hội thảo Quốc gia về tảo hôn ở Việt Nam do Bộ Y tế, Bộ Lao động Thương binh và xã hội, Ủy ban Dân tộc và Quỹ dân số Liên hợp quốc phối hợp tổ chức mới đây, Ban Dân tộc đã công bố kết quả điều tra gần đây cho thấy, gần 1/3 số người dân tộc thiểu số ở nước ta tảo hôn.        

      Tỷ lệ tảo hôn ở Việt Nam mặc dù đã giảm nhưng vẫn diễn ra phổ biến ở vùng nông thôn, miền núi, đặc biệt là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Kết quả điều tra năm 2015 cho thấy, tỷ lệ tảo hôn trong dân tộc thiểu số là 26,6%, cao nhất là các dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng khó khăn như dân tộc Mông, Xinh Min, La Ha, Gia Rai, Raglay, Bru- Vân Kiều. Có tới 40 trong số 53 dân tộc thiểu số có tỷ lệ tảo hôn từ 20% trở lên, cá biệt có 6 dân tộc thiểu số có tỷ lệ tảo hôn từ 50% đến 60%. Theo bà Nguyễn Thị Tư, Vụ trưởng Vụ Dân tộc thiểu số, Ủy ban Dân tộc, cần truyền thông tới đồng bào dân tộc bằng chính ngôn ngữ của họ vì nhận thức của đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế, có dân tộc thiểu số không có ai đi học:

 “Rất nhiều đồng bào dân tộc thiểu số không những “mù chữ” mà còn “mù” cả tiếng. Riêng ở Hà Giang có 28000 phụ nữ ( trong đó có trẻ em gái) bị “mù” chữ và trong đó có 18000 phụ nữ “mù” cả tiếng. Nếu truyền thông bằng tiếng phổ thông thì sẽ không hiệu quả. Đã đến lúc cần xem xét lại truyền thông. Phải truyền thông bằng tiếng dân tộc để đồng bào hiểu được tảo hôn là vi phạm pháp luật. Truyền thông cần đi tới trái tim của đồng bào”

      Phát biểu tại Hội thảo, Trưởng ban dân vận Trung ương Trương Thị Mai nêu rõ: thực trạng tảo hôn đã tác động nghiêm trọng đến cơ hội học tập, việc làm ổn đinh của trẻ em gái, đồng thời dẫn đến hệ quả trẻ em gái mang thai sớm khi cơ thể chưa phát triển toàn diện, ảnh hưởng không nhỏ đến thể chất và tinh thần, có thể dẫn đến bạo lực gia đình. Trên thực tế, tảo hôn đã tác động trực tiếp và gián tiếp đến sự phát triển kinh tế- xã hội, tạo thành vòng luẩn quẩn của đói nghèo, lạc hậu, làm suy giảm chất lượng dân số cũng như nguồn nhân lực. Bà Trương Thị Mai nhấn mạnh, giảm thiểu, tiến tới xóa bỏ nạn tảo hôn là việc làm cấp thiết:

      “Nhà nước cần đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu. Tiếp tục hỗ trợ sinh kế cho các gia đình, nhằm phát triển kinh tế xã hội, cải thiện đời sống người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trong đó, phải dành ưu tiên nhiều hơn cho đồng bào dân tộc, những nơi có tỷ lệ tảo hôn cao. Các bộ, ngành Trung ương, các địa phương cần chủ động xây dựng kế hoạch, bố trí kinh phí thực hiện chính sách, đặc biệt là những nơi có nhóm dân tộc thiểu số có tỷ lệ tảo hơn; đồng thời lống ghép với các chương trình chính sách đang triển khai.”

       Nhận rõ nguyên nhân của nạn tảo hôn là do phong tục tập quán, hạn chế về nhận thức và hiểu biết, thiếu sự can thiệp của cấp ủy, chính quyền một số địa phương, công tác tuyên truyền kém, khó khăn về điều kiện tự nhiên, nghèo đói và mặt trái của cơ chế thị trường, Việt Nam đã đề ra mục tiêu đến năm 2025 cơ bản ngăn chặn, đầy lùi tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số./.