Tước cr’chăl nâu, đhị tỉnh Kon Tum xoọc vêy k’nặ 20.000 pa bhrợ crêê 933 đơn vị đươi dua pa bhrợ nợ zên đoọng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế lâng bảo hiểm cắh ma tr’nêng lâng đợ zên lấh 47 tỷ đồng. Đọong tệêm ngăn quyền lợi đoọng ha ma nuýh pa bhrợ lâng c’lâng bh’rợ bơơn ta zao đoọng, Bảo hiểm xã hội tỉnh Kon Tum xoọc k’rong ooy bh’rợ pa chô nợ, ha dợ bh’nơơn cắh vêy cơnh rơơm kiêng.

     Muy t’ngay pa bhrợ âng 6 cán bộ, nhân viên Phòng Khai thác lâng k’rong pay nợ-Bảo hiểm Xã hội tỉnh Kon Tum nắc tợơp tợơ pazêng chu điện thoại moon tr’lưm. Nâu đoo nắc c’lâng bh’rợ đấh bhlầng đoọng ha pêê bơơn pa đăn trực tiếp pazêng doanh nghiệp nợ zên bảo hiểm xã hội đoọng k’rong pay nợ. Tợơ lấh râu boóp p’rá xay moon ghít âng Phó trưởng Phòng Khai thái lâng k’rong pay zên nợ Phạm Lê Thọ lâng muy ch’nắc nhân viên, apêê moon nắc ơy liên lạc bấc cu, bơơn bh’cộ Công ty Cổ phần bhrợ têng lâng âng đơơng vật liệu xây dựng Kon Tum đương lưm lâng bhrợ bhiệc đắh đhr’năng nợ bảo hiểm xã hôị âng doanh nghịêp, a zi đh’rứah lâng k’bhúh pa bhrợ moọt ooy công ty nâu đhị vel 2, chr’val K’roong, thành phố Kon Tum. Lalay lâng râu xay moon cóh điện thoại, vêy muy ch’nắc a năm vêy chức danh âng k’bhúh k’rong pay zên nợ âng Bảo hiểm xã hội tỉnh Kon Tum bơơn lưm nắc pa căn Nguyễn Thị Thu Hà, Kế toán trưởng Công ty: “Acu nâu kêi cắh năl cơnh t’ơơi boóp apêê. A cu nắc bhrợ kế toán a năm cắh năl râu rị, cơnh choom chếêc ơơi boóp a noo. A noo lưm bh’cộ đhị đâu, ha dợ a cu cắh năl cơnh ơơi. Cắh ơy vêy râu za zưm bhlưa bh’cộ đoọng a zi xay moon n’hâu. A cu cắh năl.”

    Công ty Cổ phần bhrợ têng lâng âng đơơng vật liệu xây dựng Kon Tum xoọc nợ lấh 500 ức đồng lâng nắc muy cóh 412 đơn vị đhị tỉnh Kon Tum nợ zên bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế lâng bảo hiểm cắh ma tr’nêng âng ma nuýh pa bhrợ nắc pa đanh lâng cắh choom tước pay zên lâng pazêng zên nắc lấh 39 tỷ đồng. Cóh đợ nâu doanh nghịêp nợ bấc bhlầng nắc Công ty cổ phần Đầu tư lâng phát triển Duy Tân 2 tỷ đồng, doanh nghịêp vêy dợ zên nợ đanh bhlầng nắc Công ty Cổ phần sâm Ngọc Linh 32 c’xêê. Đọong k’rong pay zên bảo hiểm đoọng ha ma nuýh pa bhrợ, muy cóh pazêng bhiệc lêy bhrợ âng cán bộ, nhân viên Phòng Khai thác lâng k’rong pay nợ- Bảo hiểm xã hội tỉnh Kon Tum nắc trực tiếp tước zập đơn vị chếêc lêy năl hâu tu tợơ đếêc nắc pa zưm chroót nợ. Đhơ cơnh đếêc tước lưm ma nuýh vêy zập thẩm quyền lâng trách nhiệm nắc muy c’lâng bh’rợ zr’nắh k’đháp bhlầng. Nâu đoo nắc cơnh bhiệc g’đéch âng bh’cộ muy công ty nợ bấc lâng nợ đanh bêl k’bhúh lướt k’rong pay nợ âng Bảo hiểm xã hội tỉnh Kon Tum tước bhrợ bhiệc: “Rơơm a pêê a noo thông cảm đoọng. t’ngya nua nắc a moó Kiều vêy điện ha dợ a zi xoọc họp. Vêy moon nắc a moó KIều đương râu boóp p’rá âng bh’cộ xang nắc moon cớ, đhơ cơnh đếêc nắc bh’cộ lướt cắh ơy loon chô.”

    Chếêc lêy vêy bơơn năl, dưr váih tu bhiệc apêê doanh nghịêp đhị tỉnh Kon Tum nợ zên bảo hiểm âng ma nuýh pa bhrợ tu đhr’năng kinh tế lalấh zr’nắh k’đháp, zên bơơn tợơ pa bhrợ cắh zập đươi dua. Bấc doanh nghiệp cắh mặ zâng lâng pa đhêy bhrợ têng bhrợ váih đhr’năng nợ lương lâng nợ bảo hiểm xã hội âng ma núyh pa bhrợ. T’coóh Lê Đức Thảo, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Sâm Ngọc Linh Kon TUm, doanh nghiệp lưm bấc râu k’đháp k’ra đắh zên bạc lâng k’rong pay nợ đoọng năl: “Bhrợ bấc nắc nợ bấc. MoỌt đhị đhr’năng zr’nắh k’đháp bhlầng âng cao su. Râu bơr Công ty vêy muy bơr dự án xay bhrợ ha dợ nắc cắh  bơơn ting pấh tín dụng đấh loon.”

    Đọong pa xiêr nợ, Bảo hiểm xã hội tỉnh Kon Tum pưy pa loon râu k’đươi moon âng Chính quyền zập cấp, pa ghít pa zưm lâng apêê sở ngành chức năng, cơnh Lao động Thương binh xã hội, y tế, Thanh tra, Liên đoàn pa bhrợ.v.vv Đh’rứah nắc k’đươi moon Phòng k’đhợơng lêy zên k’rong pay, Phòng Khai thác lâng k’rong pay nợ, Bảo hiểm xã hội apêê chr’hoong nắc k’đươi k’rong pay zên ta luôn, xang nắc trực tiếp tước apêê đơn vị vêy đợ zên nợ bấc, nợ đanh đoọng chếêc lêy hâu tu, k’đươi k’rong pay zên nợ ha dợ nắc cắh vêy âng chô bh’nơơn. T’coóh Phạm Lê Thọ, Phó trưởng Phòng Khai thác lâng k’rong pay nợ-Bảo hiểm Xã hội tỉnh Kon Tum moon, lấh mơ apêê đơn vị lalua lưm k’đháp cóh pa bhrợ ta têng, kinh doanh, bấc doanh nghiệp cắh vêy trách nhiệm đắh tệêm ngăn quyền lợi đoong ma nuýh pa bhrợ. Lâng pazêng đơn vị nâu, bhiệc k’rong pay nợ zên nắc k’đháp pa bhlầng: “Bêl tước apêê đơn vị nắc apêê cắh kiêng chroót nợ. A pêê chếêc lêy zập cơnh đoọng pa đanh nợ. Apêê tu bhiệc âng đơn vị moon nắc bhrợ cắh vêy âng chô bh’nơơn, đhr’năng kinh tế zr’nắh k’đháp căh zập zên đoọng lượng lâng nợ bảo hiểm. Đơn vị bhrợ têng cơ bản nắc x’rịa quý, x’rịa c’moo nắc vêy pay zên đoọng âng chô nộp. Apêê đơn vị bhrợ têng cao su lâng cà phê nắc apêê moon nâu kêi chr’nắp xiêr tu cơnh đếêc nắc vặ tợơ ngân hàng đoọng chroót zên lương lâng zên bảo hiểm. Vêy muy bơr đơn vị nợ bêl tước pa bhrợ lâng apêê nắc apêê năl a đay tước nắc apêê xó đhấu.”

    Đọong bơơn pay zên nợ, tệêm ngăn bhiệc chroót zên âng ngành bảo hiểm lâng k’đhợơng lêy đhr’năng apêê pa bhrợ cắh bơơn đươi dua râu chính sách đhị bêl ca ay jéh, tước c’moo đhêy hưu, lấh chệêt bil… tu đơn vị đươi dua pa bhrợ cắh chroót zên bảo hiểm, Bảo hiểm xã hội tỉnh Kon Tum ơy vêy c’lâng bh’rợ pazưm lâng Liên đoàn Lao động tỉnh nây bhrợ têng bhiệc khởi kiện apêê đơn vị vêy đợ nợ bấc, nợ đanh đoọng ha toà hành chính đoọng pay k’rong nợ. Nâu đoo nắc cung muy cơnh lalua ta níh đoọng pa dưr dal c’rơ đắh quyền lâng nghĩa vụ đoọng ha ma nuýh đươi dua pa bhrợ lâng ma nuýh pa bhrợ bhrợ têng liêm lấh mơ dzợ Luật bảo hiểm xã hội./.

KON TUM: GIAN NAN THU NỢ BẢO HIỂM XÃ HỘI

    Đến thời điểm này tại tỉnh Kon Tum đang có gần 20.000 lao động bị 933 đơn vị sử dụng lao động nợ tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp với tổng số tiền trên 47 tỷ đồng. Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động và kế hoạch thu được giao, Bảo hiểm Xã hội tỉnh Kon Tum đang tập trung vào công tác thu hồi nợ đọng, song kết quả không như mong muốn.

    Một ngày làm việc của 6 cán bộ, nhân viên Phòng Khai thác và Thu nợ- Bảo hiểm Xã hội tỉnh Kon Tum thường bắt đầu từ những cuộc điện thoại hẹn gặp. Đây là cách nhanh nhất để họ tiếp cận trực tiếp những doanh nghiệp nợ tiền bảo hiểm xã hội để thu nợ. Sau những lời khẳng định chắc nịch của Phó trưởng Phòng Khai thác và Thu nợ Phạm Lê Thọ cùng một nhân viên, rằng họ đã liên lạc nhiều lần, được lãnh đạo Công ty Cổ phần Sản xuất và Cung ứng vật liệu xây dựng Kon Tum chờ đón tiếp và làm việc về tình hình nợ bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp, chúng tôi nhập vào Đoàn công tác đến Công ty này ở thôn 2, xã K’roong, thành phố Kon Tum. Khác với những hứa hẹn trên điện thoại, người duy nhất có chức danh mà Đoàn thu nợ của Bảo hiểm Xã hội tỉnh Kon Tum tiếp cận được là bà Nguyễn Thị Thu Hà, Kế toán trưởng Công ty: “Em bây giờ em chịu, em không có trả lời được gì cho anh hết. Em là kế toán thôi chứ em biết cái gì đâu mà em trả lời anh. Anh phải gặp lãnh đạo ở đây còn em ở đây thì em chịu. Chưa có sự thống nhất giữa lãnh đạo để mà em cung cấp cái gì. Em chịu em không biết”

    Công ty Cổ phần Sản xuất và Cung ứng vật liệu xây dựng Kon Tum hiện nợ trên 500 triệu đồng và là một trong 412 đơn vị ở tỉnh Kon Tum nợ tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp của người lao động thuộc diện kéo dài và khó thu với tổng số tiền trên 39 tỷ đồng. Trong số này doanh nghiệp nợ số tiền nhiều nhất là Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Duy Tân 2 tỷ đồng, doanh nghiệp có số tháng nợ dài nhất là Công ty Cổ phần Sâm Ngọc Linh 32 tháng. Để thu được nợ bảo hiểm cho người lao động, một trong những việc phải làm của cán bộ, nhân viên Phòng Khai thác và Thu nợ- Bảo hiểm Xã hội tỉnh Kon Tum là trực tiếp đến từng đơn vị tìm hiểu nguyên nhân từ đó thống nhất lộ trình trả nợ. Thế nhưng để gặp được người có đủ thẩm quyền và trách nhiệm thôi đã là cả hành trình gian nan. Đây là cách trốn tránh tế nhị của lãnh đạo một công ty thuộc diện nợ nhiều và nợ kéo dài khi Đoàn thu nợ của Bảo hiểm Xã hội tỉnh Kon Tum đến làm việc: “Mong các anh thông cảm tí. Hôm qua là chị Kiều có điện nhưng mình lúc đó đang họp. Có nói thôi bây giờ chị Kiều là thôi chị để chờ em xin ý kiến lãnh đạo đã rồi báo lại tuy nhiên là lãnh đạo đi chưa có về kịp”.

    Tìm hiểu được biết, nguyên nhân dẫn tới việc các doanh nghiệp ở tỉnh Kon Tum nợ  tiền đóng bảo hiểm của người lao động do tình hình kinh tế khó khăn, nguồn thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh không đảm bảo chi. Không ít doanh nghiệp thậm chí phải tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động dẫn đến nợ lương và nợ bảo hiểm người lao động. Ông Lê Đức Thảo, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Sâm Ngọc Linh Kon Tum, doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn về vốn và thu hồi nợ cho biết: “Làm nhiều thì nợ nhiều. Rơi vào cái lúc mà khó khăn của cao su. Cái thứ hai Công ty có một số dự án triển khai nhưng không tham gia được tín dụng kịp thời”

    Để giảm được tỷ lệ nợ đọng, Bảo hiểm xã hội tỉnh Kon Tum đã tranh thủ sự chỉ đạo của chính quyền các cấp, chủ động phối hợp với các sở ngành chức năng, như Lao động Thương binh Xã hội, y tế, Thanh tra, Liên đoàn lao động.v.v. Đồng thời chỉ đạo Phòng Quản lý thu, Phòng Khai thác và Thu nợ, Bảo hiểm xã hội các huyện đôn đốc thu thường xuyên, rồi trực tiếp đến các đơn vị có số nợ lớn, thời gian nợ kéo dài để tìm hiểu nguyên nhân, đôn đốc thu nợ song kết quả không như mong muốn. Ông Phạm Lê Thọ, Phó trưởng Phòng Khai thác và Thu nợ- Bảo hiểm Xã hội tỉnh Kon Tum cho rằng: “Khi đi đến các đơn vị thì họ không mặn mà về việc trả nợ. Họ tìm mọi lý do để khất nợ. Các lý do đơn vị đưa ra do làm ăn thua lỗ, tình hình kinh tế khó khăn thu không đủ chi cho nên là nợ lương và nợ bảo hiểm. Đơn vị xây dựng cơ bản họ nói là thường cuối quý, cuối năm thì mới có tiền về thì mới có để nộp. Các đơn vị như sản xuất kinh doanh cao su với lại cà phê thì họ nói bây giờ rớt giá cho nên phải vay ngân hàng để thanh toán lương và thanh toán bảo hiểm. Có một số đơn vị nợ thì khi mình đến làm việc người ta biết mình đến người ta trốn”

    Để thu hồi được nợ đọng, đảm bảo khả năng chi trả của ngành bảo hiểm và ngăn chặn nguy cơ người lao động không được các hưởng chính sách khi ốm đau, đến tuổi nghỉ hưu, qua đời…do đơn vị sử dụng lao động không đóng bảo hiểm, Bảo hiểm Xã hội tỉnh Kon Tum đã có kế hoạch phối hợp với Liên đoàn Lao động tỉnh này thực hiện việc khởi kiện các đơn vị có số nợ lớn, thời gian kéo dài ra tòa hành chính để thu hồi nợ. Đây cũng là một biện pháp cần thiết nhằm nâng cao ý thức về quyền, nghĩa vụ cho người sử dụng lao động và người lao động để chấp hành tốt hơn Luật Bảo hiểm Xã hội./.