Bơơn câl bhơi r’véh têệm ngăn đoọng cha cóh pr’loọng đông nắc đoo cr’noọ cr’niêng âng zâp ngai đươi dua. Lâng g’lúh tết nâu, bhơi r’véh nắc đoo pr’dzăm ch’na cắh choom cắh vêy ooy zâp pr’loọng đông manứih Việt nắc bhơi r’véh têệm ngăn bơơn p’gít lêy lấh mơ. K’noọ lêy zâp đhị đông pa’câl r’véh têêm ngăn nắc bơơn pa’câl dal zên cơnh a’chông t’mêê, hân đhơ cơnh đêếc nắc lêy vêy mưy râu ta’toọn cơnh xoọc dưr váih cóh tỉnh Kon Tum, nâu đoo nắc bhiệc đhanuôr cắh lấh kiêng câl đươi lâng đợ đhị đông pa’câl bhơi r’véh têêm ngăn.

      Cóh thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum vêy 2 đhị đông pa’câl  bhơi r’véh têêm ngăn, mưy nặc đhị c’lâng Hoàng Văn Thụ, đăn Trung tâm thương mại thành phố lâng cửa hàng thứ 2 nắc đhị p’loọng chợ Duy Tân truíh c’lâng Trần Khánh Dư liêm buôn đoọng ha manứih đươi dua. Hân đhơ cơnh đêếc, xoọc bêl zâp đhị đông pa’câl bhơi r’véh cóh ngoai chợ pa’câl toong t’ngay nắc đợ đhị đông pa’câl bhơi r’véh têêm ngăn nắc mưy ta’lấh p’loọng bêl ra’diu lâng m’pâng hi’bu. Amoó Vương Thị Phước, nhân viên pa’câl bhơi r’véh têêm ngăn đhị cửa hàng p’loọng chợ Duy Tân đoọng năl: “Bấc lêy công nhân viên chức, hadợ đhanuôr lơơng nắc cắh vêy bấc, pa’câl cung cắh lấh choom bấc. moon zr’nưm apêê cắh ơy vêy râu tin đươi.”

      Lalua đoọng lêy, zên pa’câl bhơi r’véh lâng zâp râu p’lêê p’coo cóh cửa hàng bhơi r’véh têêm ngăn zêng lêy pa’câl bấc lấh 2 chu, lấh mơ tước 3, 4 chu lâng mặt bằng zr’nưm. Gít lấh mơ cơnh mồng tơi 10 r’bhâu đồng 1 pa’nọ, a’bhêy t’viêng 20 r’bhâu đồng, k’đậc nhuum 40 r’bhâu đồng, a’tuông 35 r’bhâu đồng mưy ký… Lâng zên pa’câl cơnh xoọc đâu nắc hân đhơ kiêng, cắh vêy ngai cung zâp pr’đơợ đoọng đươi dua bhơi r’véh têêm ngăn zâp t’ngay. XoỌc bêl ta’mooi câl đươi bhơi r’véh têêm ngăn bấc lêy cắh ơy vêy râu tin đươi lâng râu bhơi r’véh têêm ngăn. Amoó Nguyễn Mỹ Diễm, mưy đhanuôr câl bhơi r’véh đoọng năl: “Azi nắc đợ apêê pân’đil cóh pr’loọng đông, ặt k’rang lêy pr’dzăm ch’na ha k’diịc, k’coon lâng ha c’la đay nắc azi lêy k’đhơợng bhơi r’véh n’đoo nắc câl n’nắc ting cơnh râu tin đươi âng đay, ha dợ lêy cóh thị trường bhơi r’véh sạch liêm hay cắh cung tr’cơnh a’năm.”

      Đh’rứah lâng tu bhiệc bhơi r’véh têêm ngăn pa’câl bấc zên lấh lâng mặt bằng zr’nưm, cắh liêm glặp cơnh lâng bấc manứih đươi dua, mưy râu tu dzợ bhrợ manứih đươi dua cóh Kon Tum cắh kiêng câl đươi nắc tu cơ quan chức năng lâng manứih chóh bhơi r’véh cắh ơy bhrợ padưr bh’rợ N’juông c’lâng bhơi r’véh têêm ngăn. Bhiệc âng đơơng pa’glúh p’cắh ooy thị trường cắh lấh liêm bấc. t’coóh Đoàn Quốc Bảo, Chủ nhiệm Tổ hợp tác bhrợ têng bhơi r’véh VietGap thị trấn Đắc Hà, chr’hoong Đắc Hà đoọng năl: “Bêl âng đơơng cóh thị trường nắc ma tr’lục, cắh năl ha đoo sạch liêm lâng n’đoo cắh, lêy bhơi r’véh liêm t’mêê nắc câl, cắh vêy cóh đêếc váih ha cơnh. Liêm nha’nhự ha cơnh nắc đhanuôr cắh năl. Xoọc đâu cóh thị trấn Đắc Hà nắc cắh ơy vêy đhị pa’câl bhơi r’véh sạch liêm.”

     Ting cơnh xay moon âng bấc ngai đươi dua, đhanuôr bhrợ têng bhơi r’véh têêm ngăn nắc lêy pa’xiêr bơơn zâp zên đoọng pa’xiêr zên câl, cắh choom pa’dzoọc dal lấh mơ bhơi r’véh bêl lơơng cơnh xoọc đâu. đh’rứah lâng nâu, bh’rợ bhrợ têng nắc lêy têêm ngăn, lêy cha’mêết chất lượng bhơi r’véh tơợ clung ruộng, c’roọl bh’năn, oó đoọng zâp bh’nơơn pr’đươi n’lơơng ma hr’lục. Bhiệc bhrợ padưr pazêng đợ đhị pa’câl bhơi r’véh, cung lêy k’rang liêm crêê, bhrợ padưr râu tin đươi âng manứih đươi dua nắc bhơi r’véh sạch liêm vêy đhị dzoọng cóh thị trường./.

KON TUM: NGHỊCH LÝ NGƯỜI DÂN

 KHÔNG MẶN MÀ VỚI RAU AN TOÀN

                                                                                                                                               Khoa Điềm

      Mua được rau an toàn cho bữa ăn gia đình là mong muốn của mọi người tiêu dùng. Những tưởng như vậy thì các cửa hàng bán rau an toàn sẽ “đắt như tôm tươi”, thế nhưng có một nghịch lý đang xảy ra ở tỉnh Kon Tum, đó là người dân không mấy mặn mà với những cửa hàng rau an toàn.

      Ở thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum có 2 cửa hàng bán rau an toàn, một trên đường Hoàng Văn Thụ, đối diện Trung tâm thương mại thành phố và cửa hàng thứ hai ở ngay cổng chợ Duy Tân trên đường Trần Khánh Dư rất thuận lợi cho người tiêu dùng. Thế nhưng trong khi các hàng rau ngoài chợ bán cả ngày thì cửa hàng rau an toàn chỉ mở cửa trong buổi sáng và một nửa buổi chiều. Chị Vương Thị Phước, nhân viên bán rau an toàn ở cửa hàng cổng chợ Duy Tân cho biết:“Đa số là công nhân viên chức chứ người bình dân ít lắm. Bán cũng tàm tạm thôi không có được mạnh. Nói chung họ chưa có niềm tin”

      Thực tế cho thấy, giá rau xanh và các loại củ, quả bán ở cửa hàng rau an toàn đều đắt gấp đôi, thậm chí là gấp ba, gấp bốn lần so với mặt bằng chung. Cụ thể như mùng tơi 10.000 đồng một bó, cải xanh 20.000 đồng, bí ngô non 40.000 đồng, đậu cô ve 35.000 đồng một kg… Với giá bán như thế này thì dù có muốn, không phải ai cũng đủ điều kiện để được sử dụng rau an toàn hàng ngày. Trong khi khách hàng của rau an toàn, đa số vẫn chưa có niềm tin thực sự với rau an toàn. Chị Nguyễn Mỹ Diễm, một người mua rau cho biết: “Chúng tôi là những người phụ nữ trong gia đình khi mà lo lắng hàng ngày bữa ăn cho chồng, cho con và ngay chính bản thân chúng tôi thì đến mà cầm một bó rau lên chủ yếu là chúng tôi mua bó rau đó chủ yếu là ở lòng tin chứ còn thực sự ra thị trường thì rau sạch hay rau không sạch nó cũng giống nhau cả thôi”

     Cùng với lý do rau an toàn đắt hơn nhiều so với mặt bằng chung, không phù hợp với số đông người tiêu dùng, một nguyên nhân nữa khiến người tiêu dùng ở Kon Tum quay lưng là do cơ quan chức năng và người trồng rau chưa xây dựng được mô hình “Chuỗi rau an toàn”. Khâu phân phối, lưu thông đến quảng bá ra thị trường còn rất hạn chế. Ông Đoàn Quốc Bảo, Chủ nhiệm Tổ hợp tác sản xuất rau VietGap thị trấn Đăk Hà, huyện Đăk Hà, cho biết: “Khi đưa ra thị trường nó lẫn lộn, dân không biết chỗ nào sạch và chỗ nào không sạch thì rau đẹp là họ mua chứ còn không biết trong đó thật hư ra sao cả. Tốt xấu thế nào thì dân không biết. Hiện tại bây giờ trên thị trấn Đăk Hà thì chưa có điểm để bán rau sạch”       

      Theo ý kiến của đa số người tiêu dùng, người sản xuất rau an toàn phải giảm được các chi phí để hạ giá thành, không thể đắt gấp đôi, gấp 3 rau thông thường như hiện nay. Cùng với đó, quy trình sản xuất phải đảm bảo minh bạch, kiểm soát chất lượng rau ngay từ đồng ruộng, trang trại, không để các sản phẩm thông thường trà trộn. Việc hình thành được chuỗi cửa hàng bán rau,  cũng cần được quan tâm đúng mức, tạo được niềm tin của người tiêu dùng thì rau sạch mới có chỗ đứng trên thị trường./.