Cr’chăl a hay, apêê đhanuôr acoon cóh đhị chr’val Đạ Long, chr’hoong Đam Rông, tỉnh Lâm Đồng ơy pay k’xía k’tiếc crâng, bhrợ têng lết xa nay cóh bhươn quốc gia Biduop-Nuid Bà, bhrợ cắh liêm crêê tước yêm têêm chính trị lâng bhrợ pa môi trường crâng. Dhdị đhr’năng n’nắc, Công an chr’hoong Đam Rông, tỉnh Lâm Đồng ơy pazưm lâng apêê cấp chính quỳên, pa bhlâng nắc bh’rợ bhrợ pa dưr bh’rợ t’coóh vel bhrợ k’rơ bh’rợ xay trúih, p’too moon đoọng ha đhanuôr rách chô ooy vel bhươl, tệêm ngăn pa bhrợ ta têng.

    Ting cơnh Công an chr’hoong Đam Rông, dáp lêy chr’val Đạ Long ơy vêy m’bứi bhlầng nắc 100 pr’loọng đong đha nuôr xó tợơ vel, tước ắt đhị apêê zr’lụ crâng 26 lâng 27 âng bhươn quốc gia Biduop-Núi Bà, chr’hoong Lạc Dương, bhrợ têng pớ, zơng, pa hư crâng lâng k’xía pay k’tiếc crâng lết  xa nay đoọng bhrợ đhị ắt bhrợ cha t’mêê. Râu đâu bhrợ pa bhlâng zr’năhs k’đháp ha bh’rợ k’đhợợng lêy zư lêy crâng, công cơnh bhrợ cắh liêm crêê tước đhr’năng yêm têêm cóh zr’lụ. Đhị đhr’năng n’nắc, Công an chr’hoong Đam Rông âi pa zum lâng chính quyền zấp cấp, apêê đoàn thể cóh vel đong bhrợ k’rơ bh’rợ xay trúih, p’too moon đợ pr’loọng đha nuôr acoon cóh n’nâu rạch chô ooy vel đong đay. T’coóh Ha Néh, Trưởng Công an chr’val Đạ Long, chr’hoong Đam Rông, đoọng năl: “Ahêê nắc lêy g’nưm tợơ apêê vêy học, bơr nắc pr’loọng đong, tô bhúh âng pazêng ma nuýh đếêc đoọng xay moon, k’đươi t’pấh. Bh’nơơn nắc bấc pr’loọng đong ơy rách chô ooy vel. Pazêng pr’loọng đong nâu nắc ơy xrắ bha ar gr’họt doó bhrợ têng cơnh lalăm dzợ, doó pa hư crâng dzợ”.

    Cơnh bhrợ n’nắc, bấc t’coóh vel, trưởng vel, ma nứih vêy bấc ngai chắp cóh vel bhươl âi dhd’rứah lâng chính quyền vel đong, hệ thống chính trị vel đong lâng c’bhúh công an nhân dân pa dưr liêm choom bh’rợ xay trúih, p’too moon đha nuôr xơợng đươi apeê quy định âng pháp luật, xơợng bhrợ liêm apêê chủ trương, chính sách âng Đảng lâng pháp luật âng Nhà nước.  Ting cơnh mục sư Ha Bông, ắt đhị chr’val Đạ Long, chr’hoong Đam Rông, bh’nơơn nâu nắc cắh muy zúp đoọng tệêm ngăn pr’ắt tr’mông đoọng ha đhanuôr acoon cóh đhị vel đong, nắc dzợ tệêm ngăn đhr’năng an ninh trật tự lâng tệêm ngăn xã hội đhị vel đong. Mục sư Ha Bông moon: “Tợơ đanh a hay nhà nước k’rong bhrợ têng bấc pa bhlầng đoọng tệêm ngăn pr’ắt tr’mông âng đhanuôr, nâu kêi nắc kiêng xó ắt cóh lơơng nắc cắh choom. Nhà nước ơy k’rang bấc râu, k’rong bhrợ têng cơ sở hạ tầng, điện, c’lâng, trường, trạm zập zêng. Cóh đếêc, đhanuôr nắc vêy pa chắp lalay lâng lơi vel ty, xó ooy crâng, cóh đếêc crầng hâu vêy cơnh choom tệêm ngăn pr’ắt tr’mông. Azi ơy xay moon ghít lâng apêê, apêê tự bhrợ apêê zr’nắh”.

    Công ting mục sư Ha Bông, đhị bh’rợ pa zum bhrợ liêm ta níh lâng chính quyền vel đong, nắc pa bhlâng ăncs c’bhúh công an chr’hoong Đam Rông cơnh lâng t’coóh vel, trưởng vel, đợ apêê bấc ngai chắp cóh vel ta luôn bhrợ k’rơ bh’rợ đhu, l’boọt, xay moon tr’xin, nâu câi dhd anuôr acoon cóh cóh vel đong âi năl ghít lâng t’bhlâng lơi jợ đợ c’lâng pr’chắp tơơi ding ặt cóh crâng ặt ma mông lệt xa nay.

    Nắc muy cóh bấc ngai âi ting lướt ding ặt ooy crâng bhrợ pợ lâng ga ría k’tiếc bhrợ têng, nâu câi, t’coóh Liêng Hót Ha Sưng, ắt đhị chr’val Đạ Tông,  âi năl ghít lấh đắh bhiệc zư lêy crâng, zư lêy môi trường ma mông. Nâu kêi, t’coóh lâng bấc đhanuôr lơơng có đâu ting pấh khoán k’đhợơng zư lêy crâng lâng lêy nâu đoo nắc tợơ  pa xoọng âng chô bh’nơơn bh’rợ đoọng tệêm ngăn pr’ắt tr’mông. T’coóh Liêng Hót Ha Sưng moon: “Ha dang ngai ơy lấh oóch bhrợ muy t’clắh crâng bhrợ roóh crâng nắc pháp luật tọom bhrợ ma nuýh đếêc. T’coóh nắc ơy ta luôn k’đươi moon đoọng ha đhanuôr năl cơnh đếêc. Đọong đhanuôr zư lêy crâng, tu zư lêy crâng nắc vêy đác đoọng đươi dua, pleng k’tiếc doó váih ma mốp. pa zêng bh’năn băn, da ding k’coong nâu kêi nắc zi lêy goon zư za zum”.

     Ha dợ, pa căn Liêng Hót Ka Rưng, ắt đhị chr’val Đạ Long đoọng năl tợơ bêl rách chô ooy vel, đươi vêy chính quyền vel đong zúp zooi đắh m’ma chr’nóh lâng bh’năn băn, pa choom cơnh bhrợ têng nắc pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đong zi ơy r’dợ tệêm ngăn pr’ặt tr’mông. P’căn Liêng Hót Ka Rưng, moon: “Pr’loọng đong cu ặt pa chắp Đảng lâng Nhà nước t’ơơi đoọng tu cơnh đêếc âi ting lướt lâng apêê moọt ooy crâng đoọng ma mông lâng bhrợ têng. Xang bêl công an chr’hoong lâng t’coóh vel p’too moon, xay moon ghít lệt crêê nắc acu lâng pr’loọng đong âi rạch chô cớ dhdị vel đong ty lâng k’rong brhợ cha, ặt ma mông liêm ta níh”

    Tinh Công an chr’hoong Đam Rông, đươi vêy râu pa zưm xay moon liêm choom âng apêê t’coóh bhươl, trưởng cr’noon lâng pazêng ma nuýh vêy uy tín, bấc bhlầng đhanuôr ơy rách chô ooy vel ty đoọng tệêm ngăn pr’ắt tr’mông. Tu cơnh đêếc, đhr’năng tơơi ặt cóh crâng đhị vel đong âi xiêr choom hơnh déh t’piing lâng l’lăm. Xay moon ooy râu pa zum bhrợ n’nâu, thượng tá Lê Văn Trúc, Phó trưởng Công an chr’hoong Đam Rông đoọng năl: “Cơnh lâng apêê t’coóh vel, ma nứih vêy bấc ngai chắp crêê nắc bh’rợ âng apêê đoo pa bhlâng liêm crêê. Apêê bơơn năl nắc choom t’bhlâng p’zay p’too moon đha nuôr lâng vêy trách nhiệm zooi đoọng ha c’bhúh công an t’đang moon đợ pr’loọng đong moọt ooy crâng rạch chô vel đong đay đoọng ặt ma mông.”

    Đam Rông nắc muy cóh bấc chr’hoong đha rựt âng k’tiếc k’ruung, vêy đợ đha nuôr acoon cóh lấh 70%. Cr’chăl ha nua, c’năl xơợng đươi Luật zư lêy lâng pa dưr crâng cóh đâu âi bơơn ha dưr dal muy bhr’dzang choom hơnh déh lấh l’lăm. Vêy bơơn bh’nơơn n’nâu nắc đươi vêy p’ghít bhrợ k’rơ bh’rợ pa zum bhrợ xay trúih, p’too moon âng công an lâng pa zêng hệ thống chính trị cóh vel đong, cóh đêếc vêy râu chroi đoọng ga mắc âng apêê t’coóh vel, trưởng vel, đợ ma nứih vêy bấc ngai chắp cóh apêê vel bhươl./.

Lâm Đồng:

Phát huy vai trò già làng trong nâng cao ý thức bảo vệ rừng

(Quang Sáng-TT Tây nguyên)

    Trong thời gian qua, một bộ phận bàn con dân tộc thiểu số ở xã Đạ Long, huyện Đam Rông, tỉnh Lâm Đồng đã lấn chiếm đất rừng, xâm canh trái phép vào sâu trong vùng rừng Vườn quốc gia Bi-đúp Núi Bà, gây mất an ninh trật tự và hủy hoại môi trường rừng. Trước tình hình đó, Công an huyện Đam Rông, tỉnh Lâm Đồng đã tích cực phối hợp với các cấp chính quyền, đặc biệt là việc phát huy vai trò già làng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để bà con quay về buôn làng, ổn định sản xuất.

    Theo Công an huyện Đam Rông, chỉ tính riêng trên địa bàn xã Đạ Long đã có ít nhất khoảng 100 hộ dân rời buôn làng, di cư đến các tiểu khu 26 và 27 thuộc Vườn quốc gia Bi-đúp Núi Bà, huyện Lạc Dương lập lán trại, phá rừng và lấn chiếm đất rừng trái phép để làm nơi ở mới và sản xuất. Điều này gây rất nhiều khó khăn cho công tác quản lý bảo vệ rừng, cũng như ảnh hưởng tình hình an ninh trật tự trong khu vực. Trước tình hình đó, Công an huyện Đam Rông đã phối hợp với chính quyền các cấp, các đoàn thể ở cơ sở đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động và thuyết phục những hộ đồng bào dân tộc thiểu số này quay về buôn làng mình. Ông Ha Neh, Trưởng Công an xã Đạ Long, huyện Đam Rông, cho biết:“Mình dựa vào nhân sĩ trí thức, hai là gia đình, dòng họ của những người đó, nhất là những người có uy tín là thân nhân của họ để tuyên truyền, vận động. Qua quá trình vận động cách này thì kết quả đã có nhiều hộ quay về buôn làng rồi, sau đó mình tham mưu cho chính quyền địa phương để những hộ này viết cam kết không tái diễn việc xâm phạm rừng nữa”.

    Với cách làm đó, những già làng, trưởng bản, người có uy tín trong thôn buôn đã đồng hành cùng chính quyền địa phương, hệ thống chính trị ở cơ sở và lực lượng công an nhân dân phát huy có hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động người dân chấp hành các quy định của pháp luật, thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước.Theo mục sư Ha Bông, ở xã Đạ Long, huyện Đam Rông, kết quả này không chỉ góp phần ổn định cuộc sống cho người đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn, mà còn đảm bảo tình hình an ninh trật tự và an toàn xã hội tại địa phương. Mục sư Ha Bông, nói: “Lâu nay Nhà nước đã đầu tư rất nhiều trong ổn định cuộc sống của bà con mình rồi, giờ lại muốn bỏ đi tìm nơi ở khác nữa là không nên. Bà con chúng tôi cảm ơn Đảng và Nhà nước đã quan tâm giúp đỡ rất nhiều, đầu tư các cơ sở hạ tầng về điện, đường, trường, trạm đầy đủ trong thời gian qua. Trong khi đó, bà con lại có tư tưởng rồi tự ý đi về làng cũ, trong đó chỉ có rừng, không có gì cả thì làm sao mà sống ổn định được. Mình phân tích và nói với họ như thế là tự làm khổ”.

    Cũng theo mục sư Ha Bông, qua phối hợp tích cực với chính quyền địa phương, mà đặc biệt là lực lượng Công an huyện Đam Rông với các già làng, trưởng bản, những người có uy tín trong buôn làng đẩy mạnh thực hiện biện pháp mềm mỏng, nhẹ nhàng giải thích, giờ đây bà con người đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn đã hiểu rõ và kiên quyết loại bỏ tư tưởng di cư vào rừng sinh sống trái phép.

    Là một trong những người đã từng tham gia di cư tự do vào rừng lập lán trại sinh sống và chiếm đất sản xuất, giờ đây, ông Liêng Hót Ha Sưng, ở xã Đạ Tông, huyện Đam Rông nâng cao nhận thức về pháp luật, ý thức về công tác bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường sống được nâng lên thấy rõ. Do đó, hiện nay ông và nhiều người dân ở nơi đây tham gia nhận khoán quản lý bảo vệ rừng và xem đây là nguồn thu nhập tăng thêm để ổn định cuộc sống. Ông Liêng Hót Ha Sưng, cho biết:“Nếu ai đó lỡ đi đốt một mảnh rừng, gây ra cháy rừng thì phát luật phải xử lý người đó. Mình thường xuyên vận động và tuyên truyền với bà con như vậy. Để bà con phải giữ rừng, mà giữ rừng thì mới có nước để dùng, khí hậu và thời tiết mới ổn. Nói chung, cả con vật, cả thiên nhiên, rừng núi thì giờ mình phải bảo vệ chung”

    Còn bà Liêng Hót Ka Rưng, ở xã Đạ Longcho biết, sau khi quay về lại buôn làng, nhờ chính quyền địa phương thực hiện trợ giá, trợ cước giống cây trồng và vật nuôi, tập huấn kỹ thuật canh tác nên gia đình đã từng bước ổn định cuộc sống. Bà Liêng Hót Ka Rưng, nói: “Gia đình tôi cứ nghĩ đảng và nhà nước cho phép nên đã đi theo mọi ngươig vào rừng để sống và sản xuất. Sau khi Công an huyện và già làng vận động, phân tích phải trái thì em và gia đình đã quay về lại tại địa phương và tập trung làm ăn, sinh sống tai chỗ.”

    Theo Công an huyện Đam Rông, nhờ có sự phối hợp tích cực của các già làng, trưởng bản và những người có uy tín trong buôn làng để thực hiện công tác tuyên truyền, phần lớn bà con đã quay về lại buôn làng và tập trung chăm lo sản xuất để từng bước đi vào ổn định cuộc sống. Vì vậy, thực trạng dân di cư vào rừng sinh sống ở địa phương đã giảm đáng kể so với trước. Nói về sự phối hợp này, thượng tá Lê Văn Trúc, Phó Trưởng Công an huyện Đam Rông, cho biết: “Với những già làng, người có uy tín thì đúng là vai trò của họ rất là tốt. Họ ý thức được rằng phải kiên trì vận động và có trách nhiệm giúp lực lượng công an kêu gọi những hộ đi vào rừng quay về địa phương mình để ổn định cuộc sống”

     Đam Rông là một trong những huyện nghèo của nước, có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 70%. Thời gian qua, ý thức chấp hành Luật bảo vệ và phát rừng ở nơi đây đã được nâng lên một bước đáng kể so với trước. Có được kết quả này là nhờ sự chú trọng trong đẩy mạnh công tác phối hợp tuyên truyền, vận động của công an và cả hệ thống chính trị tại địa phương, trong đó có sự đóng góp rất lớn của các già làng, trưởng bản, những người có uy tín tại các buôn làng./.